Các Cư Sở Thứ Sáu
Bài 59: Tin “xấu” trước
Người ta dễ cho rằng một linh hồn càng tiến lên cao tới Thiên Chúa, càng đi sâu vào gian phòng trung tâm bên trong, nơi Thiên Chúa ngự, thì những đau khổ người ấy phải chịu càng giảm bớt. Thật đáng ngạc nhiên, điều ngược lại mới đúng.
Ôi lạy Thiên Chúa của con, người ta phải chịu biết bao gian truân cả bên trong lẫn bên ngoài trước khi bước vào các cư sở thứ bảy! Đôi khi, khi suy ngẫm về điều này, con sợ rằng nếu biết trước những gian truân ấy, con người yếu đuối khó lòng chịu nổi ngay cả ý nghĩ về chúng, cũng chẳng thể quyết tâm đương đầu với chúng, cho dù lợi ích có vẻ lớn lao đến đâu (VI.I #3).
Tại sao Thiên Chúa vẫn để cho một linh hồn đã gần gũi với Ngài đến thế phải chịu những thử thách và đau khổ nặng nề? Những đau khổ này không phải là hậu quả trực tiếp của tội lỗi người ấy. Trong các cư sở trước đó, linh hồn quả thực đã chịu nhiều đau khổ khi nỗ lực vượt thắng các tội trọng và tội nhẹ của mình. Trong các cư sở thứ sáu, việc thanh luyện mọi bất toàn thiêng liêng vẫn tiếp diễn và gây nên đau khổ. Nhưng ở đây, phần lớn đau khổ thuộc một loại khác và nhằm một mục đích khác.
Thiên Chúa quyền năng đến nỗi Ngài đã dùng đau khổ và sự chết, biến đổi chúng thành phương thế nên thánh. Giờ đây, đau khổ được ban cho một sức mạnh thiêng liêng lớn lao. Kinh nghiệm đau khổ, nay được ân sủng biến đổi, có thể đem lại cho linh hồn nhiều nhân đức, như lòng can đảm, đức khiêm nhường và lòng tín thác. Chết đi hoàn toàn cho chính mình giờ đây là phương thế dẫn đến sự sống mới trong Đức Kitô.
Những đau khổ trong các cư sở này vừa ở bên ngoài vừa ở bên trong. Đau khổ bên ngoài bao gồm bệnh tật, bị làm nhục trước công chúng, bị người khác chế giễu, mất mát của cải trần thế và nhiều thử thách khác thường gặp trong cuộc sống. Ở chặng này của hành trình thiêng liêng, Thiên Chúa thường cho phép những thử thách ấy xảy đến vì Ngài thấy rằng, sau khi kiên trì chịu đựng, cuối cùng linh hồn sẽ nhận được lợi ích lớn lao từ chúng.
Những thử thách nội tâm bao gồm nỗi đau bên trong do bất cứ thử thách bên ngoài nào gây ra, sự khô khan khi cầu nguyện, không thể tập trung, và thậm chí cả nỗi đau thiêng liêng dữ dội trong lòng mà không thể giải thích và dường như không có căn nguyên. Trong suốt thời gian ấy, linh hồn ý thức sâu sắc về tội lỗi của mình và về việc mình hoàn toàn cậy dựa vào Thiên Chúa trong mọi sự. Vì thế, khi người khác ca ngợi nhân đức của mình, linh hồn rất đau khổ vì biết rằng chỉ một mình Thiên Chúa, chứ không phải bản thân, là nguồn mạch mọi điều tốt lành có thể có nơi mình. Lời khen còn làm linh hồn đau đớn hơn cả sự ghét bỏ, bởi linh hồn biết rằng tất cả đều đến từ Thiên Chúa.
Phương thuốc duy nhất là chờ đợi Thiên Chúa xua tan tất cả những khó khăn này. Khi điều đó xảy ra, tâm trí trở nên sáng suốt và mọi sự được phục hồi. Linh hồn biết rằng chính Thiên Chúa đã giành được chiến thắng này. Điều ấy khiến linh hồn càng khiêm nhường hơn khi nhận ra sự yếu đuối của mình và sức mạnh của Thiên Chúa.
Điều tốt nhất một linh hồn có thể làm trong những lúc phải đối diện với đau khổ này là tín thác vào Thiên Chúa; để cho những đau khổ mình chịu rèn luyện sức mạnh, đức khiêm nhường và lòng can đảm; tự nhắc mình về những chân lý của Thiên Chúa; và thực hiện những việc bác ái cụ thể bên ngoài.
Suy niệm: Anh chị em có sẵn lòng đi sâu hơn vào cuộc Thương Khó của Chúa chúng ta không? Chúa Giêsu hoàn hảo về mọi phương diện, thế nhưng Người đã chịu đau khổ lớn lao, cả bên ngoài lẫn bên trong. Người để cho điều ấy diễn ra trong linh hồn mình như một cách biến đổi đau khổ nhân loại của chúng ta thành phương thế nên thánh. Anh chị em có sẵn lòng đón nhận phương thế tiến tới sự hoàn thiện này không? Anh chị em có sẵn lòng bước vào mầu nhiệm thần linh này không?
Thoạt đầu, khi đối diện với một thử thách nào đó, bản tính nhân loại sa ngã của chúng ta tìm cách thoát ra. Chúng ta tìm một phương thuốc. Nhưng trong các cư sở này, “phương thuốc” không phải là loại bỏ đau khổ, mà là đón nhận nó. Chúng ta đón nhận đau khổ cách trọn vẹn hơn để kết hợp cuộc đời mình với Đức Kitô, Đấng đã đón nhận và biến đổi mọi đau khổ. Chúng ta không cao trọng hơn Chúa. Chúng ta phải sống chính cuộc đời Người đã sống nếu muốn được thông phần vinh quang của Người. Anh chị em có hiểu điều này và có sẵn lòng đón nhận hồng ân này từ Thiên Chúa không?
Hãy suy ngẫm về nỗi đau khổ mà anh chị em đang phải vật lộn lúc này. Thay vì tìm cách thoát khỏi nó, hãy nhìn đau khổ ấy như một phương thế dẫn đến cùng đích cao cả nhất có thể đạt tới. Hãy xem đó là phương thế dẫn đến cùng đích là sự thánh thiện. Hãy chiêm ngắm Thập Giá Chúa Giêsu. Hãy suy ngẫm về mọi đau khổ bên ngoài và bên trong mà Người đã chịu. Hãy cố gắng nhìn vào linh hồn Người và xin Người tỏ cho anh chị em biết tất cả những gì Người đã trải qua. Hãy đón nhận đau khổ của Người như một hy lễ. Hãy tìm cách đi vào gian phòng sâu thẳm nhất trong linh hồn anh chị em, nơi Chúa ngự, và tại đó, trong tận đáy lòng, hãy dâng đau khổ của mình lên Người làm hy lễ. Người sẽ đón nhận lễ dâng này và tuôn đổ trên anh chị em ân sủng sung mãn mà Người đã giành được nhờ Thập Giá của Người.
Lạy Chúa là Đấng chịu đau khổ của con, Chúa đã trực diện với mọi đau khổ. Chúa không bao giờ nao núng trong quyết tâm đón nhận mọi đau khổ và biến đổi nó thành phương thế mới mẻ và vinh quang để ban ân sủng sung mãn. Xin giúp con đón nhận mọi đau khổ con phải chịu, cả bên ngoài lẫn bên trong, để con có thể noi gương Chúa cách trọn vẹn hơn, và để việc con tự nguyện đón nhận đau khổ, dâng lên Chúa làm hy lễ trong tận đáy linh hồn, trở thành phương thế đem lại dồi dào ân sủng cho con và cho thế giới.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 60: Những vết đâm nhẹ nhàng từ nơi sâu thẳm nhất
Thiên Chúa thanh luyện và củng cố mỗi linh hồn theo một cách riêng biệt dành cho linh hồn ấy. Vì thế, Thánh Têrêsa tiếp tục mô tả những cách khác mà linh hồn chịu đau khổ nội tâm cách mầu nhiệm trong khi vẫn giữ được bình an.
Ngài làm gia tăng lòng linh hồn khao khát Ngài bằng những cách tinh tế đến nỗi chính linh hồn cũng không thể nhận ra; tôi cũng không nghĩ mình có thể giải thích được những điều ấy, ngoại trừ cho những ai đã đích thân trải nghiệm. Những niềm khao khát này là những thôi thúc nhẹ nhàng và tinh tế phát xuất từ nơi sâu thẳm nhất của linh hồn; tôi không biết có điều gì có thể ví được với chúng (VI.II #2).
Thánh nữ nói tiếp rằng “nỗi đau này dường như xuyên thấu tận trái tim, và khi Đấng đã làm trái tim bị thương rút mũi tên ra, Người dường như cũng kéo cả trái tim ra theo, bởi tình yêu mà trái tim cảm nhận thật sâu đậm.” Nỗi đau tinh tế, sâu xa và xuyên thấu mà người ấy cảm nghiệm nơi thẳm sâu nhất của linh hồn là một nỗi đau vô cùng êm dịu và bình an. Ngay khi linh hồn bắt đầu an nghỉ trong nỗi đau ấy, “tia lửa nhỏ bỗng tắt đi, để lại trái tim khát khao được chịu lại những cơn đau yêu thương ấy.”
Sự xuyên thấu vào tâm điểm linh hồn này không có sự tham gia của trí nhớ, trí tưởng tượng hay lý trí. Các năng lực ấy nhận biết trải nghiệm này và tự hỏi điều gì đang diễn ra, nhưng không can dự vào. Trải nghiệm này có thể đến rồi đi, tăng rồi giảm về cường độ. Trong suốt quá trình ấy, Thiên Chúa đang thực hiện một công trình kỳ diệu, sâu xa vượt xa khả năng thấu hiểu của linh hồn.
Linh hồn cũng ý thức rất rõ rằng ma quỷ không thể là kẻ gây ra điều này. Thứ nhất, đây là một nỗi đau ngọt ngào, vui tươi và bình an. Chỉ Thiên Chúa mới có thể kết hợp nỗi đau với niềm hoan lạc như thế. Khi ma quỷ gây đau đớn trong nội tâm, không có bình an, mà chỉ có lo âu, tuyệt vọng và hoang mang. Thứ hai, nỗi đau này phát xuất từ những tầng sâu thẳm nhất mà ma quỷ không có quyền kiểm soát. Thứ ba, hoa trái tốt lành nảy sinh trong linh hồn là dấu chỉ rõ ràng cho thấy điều ấy đến từ Thiên Chúa. Linh hồn trở nên kiên quyết chịu đau khổ vì Thiên Chúa trong niềm vui và từ bỏ mọi thú vui trần thế, coi chúng là phù phiếm và vô giá trị.
Linh hồn biết ân ban lạ lùng, xuyên thấu và êm dịu này đến từ Thiên Chúa và sẽ không bao giờ nghi ngờ điều đó. Trái lại, linh hồn đón nhận ân ban ấy trong niềm hân hoan mong đợi tất cả những gì Thiên Chúa đang thực hiện nơi mình một cách mầu nhiệm và ẩn kín như thế. Giờ đây, linh hồn càng khao khát Thiên Chúa hơn nữa, và nỗi khát khao điều mình chưa có được trọn vẹn ấy càng làm gia tăng nỗi đau ngọt ngào này.
Sau cùng, đôi khi chính những ân sủng này được ban cho linh hồn mà không hề gây ra chút đau đớn nào. Thay vào đó, linh hồn được ban cho một lòng sốt mến đầy hoan lạc, thúc đẩy linh hồn khao khát Thiên Chúa và dâng lên Người những hành vi yêu mến, ngợi khen và thờ lạy anh hùng.
Suy niệm: Những cách Thiên Chúa dùng để kiện toàn linh hồn chúng ta thật mầu nhiệm và vượt quá mọi điều chúng ta có thể thấu hiểu. Thiên Chúa đã bao giờ thực hiện nơi anh chị em một công trình mà anh chị em không hiểu được chưa? Anh chị em đã bao giờ cảm nghiệm một sự xuyên thấu trong nội tâm mà anh chị em biết là đến từ Thiên Chúa, trổ sinh dồi dào hoa trái tốt lành, đồng thời để lại trong anh chị em sự bình an và niềm vui chưa?
Nếu chưa bao giờ trải nghiệm điều tương tự, ít nhất anh chị em hãy cố gắng thực hiện một hành vi đức tin, tin vào lời Thánh Têrêsa mô tả về hành động thanh luyện sâu xa và mầu nhiệm này do Thiên Chúa ban. Hãy thưa với Thiên Chúa rằng anh chị em sẵn lòng chịu đựng bất cứ điều gì vì Người, để được Người biến đổi hoàn toàn. Đừng sợ bất kỳ sự xuyên thấu nội tâm nào mà Thiên Chúa muốn gây nên nơi anh chị em. Hãy mong đợi điều ấy với niềm hy vọng và niềm vui, và đón nhận ngay khi Thiên Chúa ban cho anh chị em ân ban thánh thiện này.
Lạy Thiên Chúa chí thánh, đường lối Chúa thật mầu nhiệm và đôi khi còn khiến con bối rối. Xin đến với con và dùng mũi tên tình yêu của Chúa xuyên thấu tâm điểm linh hồn con. Xin thanh tẩy con khỏi mọi ý riêng. Xin đổ đầy nơi con các nhân đức thánh thiện. Xin thiêu đốt con bằng tình yêu hy hiến tinh tuyền của Trái Tim Chúa. Xin cho con không bao giờ né tránh bất cứ điều gì Chúa muốn thực hiện nơi con, nhưng trái lại, biết mau mắn chạy đến đón nhận với tất cả sức lực của linh hồn con.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 61: Lời nói nội tâm qua trí tưởng tượng
Khi tiến triển, linh hồn ngày càng nhận biết rõ hơn nhiều cách thức Thiên Chúa dùng để nói với mình. Ba cách thông thường là qua những lời nói trong trí tưởng tượng, những thị kiến trong trí tưởng tượng và những thị kiến trí tuệ. Về những sự thông truyền này, Thánh Têrêsa nói:
Người thực hiện điều này bằng những lời ngỏ với linh hồn theo nhiều cách khác nhau; đôi khi những lời ấy dường như đến từ bên ngoài; lúc khác lại từ những tầng sâu bên trong linh hồn; hoặc từ phần thượng của linh hồn; còn có những lời khác mang tính bên ngoài đến mức tai có thể nghe được như một giọng nói thực sự.
Lời nói trong trí tưởng tượng là khi linh hồn cảm nhận Thiên Chúa nói với mình trong trí tưởng tượng một cách rõ ràng và trực tiếp. Dù Thiên Chúa dùng phương thức này để thông truyền với linh hồn, những lời nói trong trí tưởng tượng ấy không phải lúc nào cũng thật sự đáng tin cậy, bởi những lời giả có thể phát xuất từ ma quỷ hoặc từ trí tưởng tượng của chính mình. Những ai có trí tưởng tượng rất phong phú thường dễ bị tác động bởi những “lời” giả mạo là đến từ Thiên Chúa này. Họ có thể tin rằng Thiên Chúa đã nói với họ, nhưng nguồn gốc thực sự lại là sự yếu kém của trí tưởng tượng hoặc một sự lừa dối của ma quỷ. Để phân định xem một lời được cho là do Thiên Chúa nói trong trí tưởng tượng có thật sự đến từ Người hay không, Thánh Têrêsa đưa ra ba dấu chỉ giúp chúng ta kiểm chứng nguồn gốc của những lời ấy.
Thứ nhất, nếu lời ấy đến từ Thiên Chúa, thì lời ấy sẽ thực hiện điều được nói ra. Chẳng hạn, một người đang phải vật lộn với nhiều nỗi sợ hãi và lo âu, rồi đột nhiên Thiên Chúa ngỏ lời với người ấy rằng: “Đừng sợ, Ta ở cùng con.” Nếu lời ấy đến từ Thiên Chúa, thì người ấy sẽ lập tức cảm nghiệm quyền năng Thiên Chúa xua tan nỗi sợ hãi của mình.
Thứ hai, một lời nói đích thực sẽ luôn đi kèm với sự bình an sâu xa và tâm tình hồi tâm trong Thiên Chúa, đến nỗi linh hồn được thôi thúc ngợi khen Thiên Chúa từ tận đáy lòng.
Thứ ba, khi lời được nói ra đến từ Thiên Chúa, tâm trí sẽ ghi nhớ lời ấy trong một thời gian rất dài. Nếu lời ấy đến từ trí tưởng tượng hoặc là một sự lừa dối của ma quỷ, nó sẽ phai nhạt nhanh hơn, và trí tưởng tượng sẽ sớm chuyển sang những ý tưởng khác.
Điều cốt yếu là biết rằng Thiên Chúa thực sự nói với chúng ta bằng nhiều cách khác nhau. Theo cách này, Người nói với trí tưởng tượng của chúng ta một lời phù hợp với Kinh Thánh hoặc khơi dậy một hình ảnh từ trí nhớ của chúng ta. Sự thông truyền ấy sau đó được trình bày cho lý trí con người để được thấu hiểu, rồi đem lại niềm an ủi cho ý chí, giúp ý chí vui mừng đáp lại lời đã được nói ra. Những ân sủng này không nên khiến chúng ta ngạc nhiên; đó là một cách thức thông thường mà Thiên Chúa dùng để thông truyền với linh hồn trong những cư sở này.
Suy niệm: Anh chị em đã bao giờ bất chợt cảm nhận rằng Thiên Chúa truyền đạt cho mình một ý tưởng nào đó mà anh chị em biết là đến từ Ngài chưa? Chúng ta không nên tìm kiếm những điều ấy hay quá đỗi thán phục chúng. Khi đến từ Thiên Chúa, chúng sẽ khiến chúng ta khiêm nhường và để lại trong lòng chúng ta sự bình an sâu xa cùng niềm xác tín. Hãy thử nhớ lại một lần nào đó điều này có thể đã xảy đến với anh chị em.
Có những lúc trí tưởng tượng của anh chị em hoạt động quá mức không? Nếu có, hãy ý thức rằng anh chị em cũng dễ tưởng tượng ra một lời truyền đạt nào đó từ Thiên Chúa, hoặc để mình chú ý đến một lời tinh vi do ác thần nói nhằm dẫn anh chị em đi lạc. Anh chị em đã bao giờ cảm thấy Thiên Chúa nói với mình, nhưng sau đó lại nhận ra rằng điều tưởng như là lời Ngài truyền đạt ấy chẳng sinh hoa trái tốt lành nào, thậm chí còn khiến anh chị em hoang mang và sầu khổ không? Nếu có, hãy rút ra bài học rằng chúng ta thường dễ mắc phải những hình thức truyền đạt giả mạo này. Hãy khước từ chúng.
Khi suy nghĩ về cách thức độc đáo mà đôi khi Thiên Chúa dùng để truyền đạt qua trí tưởng tượng, anh chị em cũng hãy nghĩ đến mối nguy hiểm của việc theo đuổi những lời ấy. Nếu tin rằng lời truyền đạt đó đến từ Thiên Chúa, hãy kiểm chứng. Hãy dùng những dấu hiệu phân định được trình bày ở trên để kiểm chứng mọi sự. Cuối cùng, nếu những lời ấy đến từ Thiên Chúa và anh chị em cố cưỡng lại, Thiên Chúa vẫn sẽ truyền đạt được điều Ngài muốn, và hoa trái Ngài muốn sẽ được trổ sinh.
Lạy Chúa hằng ngỏ lời, ngày đêm Chúa truyền đạt cho con bằng những cách thức mà chỉ mình Chúa mới biết trọn vẹn. Con cầu xin cho mình luôn nhận ra tiếng Chúa dịu hiền và đáp lại khi Chúa phán. Xin đừng bao giờ để con bị lầm lạc, để mặc trí tưởng tượng tự tạo ra những ý tưởng riêng. Con cũng cầu xin Chúa luôn gìn giữ con khỏi ác thần và những lời dối trá tinh vi mà nó không ngừng nói ra.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 62: Những thị kiến qua trí tưởng tượng
Về sau, khi bàn về cư sở thứ bảy, Thánh Têrêsa nói đến một cách khác mà Thiên Chúa dùng trí tưởng tượng để ngỏ lời với linh hồn. Thay vì nghe một tiếng nói không thể nghe bằng tai đang thốt ra những lời nhất định, linh hồn khám phá trong trí tưởng tượng một hình ảnh mà mình biết là đến từ Thiên Chúa. Hình ảnh này thường liên quan đến Nhân Tính Thánh Thiện của Chúa chúng ta, hoặc là một hình ảnh trong Kinh Thánh được đưa vào trí tưởng tượng một cách bất ngờ và mạnh mẽ, khơi lên từ linh hồn lòng yêu mến và sùng kính sâu xa. Chẳng hạn, một người có thể đột nhiên, không do bất kỳ chủ ý nào của bản thân, nhận thức hết sức rõ rệt về Chúa chúng ta đang đội mão gai, bị chế giễu và nhạo báng. Hoặc người ấy có thể nhìn thấy, bằng trí tưởng tượng, vinh quang của Chúa chúng ta trên ngai của Ngài ở trên Trời.
Hình ảnh ấy chỉ được nhìn thấy bằng thị giác nội tâm…Vẻ huy hoàng của Đấng được tỏ hiện trong thị kiến tựa như một luồng ánh sáng được phú ban, giống ánh mặt trời phủ một tấm màn trong suốt như kim cương, nếu có thể dệt được một thứ vải như thế, còn y phục của Ngài trông như vải gai mịn. Linh hồn được Thiên Chúa ban cho thị kiến này hầu như luôn rơi vào trạng thái xuất thần, vì bản tính tự nhiên quá yếu đuối, không chịu nổi một cảnh tượng uy nghi đáng kinh sợ đến thế.
Tác động trên linh hồn sẽ tương tự như tác động của một lời nói nội tâm. Sau khi mô tả những tác động này cùng lòng yêu mến sâu xa và sự xác tín thiêng liêng đi kèm, Thánh Têrêsa giải thích rằng linh hồn không bao giờ nên tìm kiếm những thị kiến như thế. Những lý do ngài đưa ra rất giống với những lý do khiến người ta cũng không bao giờ nên tìm kiếm hay ao ước một lời nói nội tâm.
Những thị kiến trong trí tưởng tượng này giống như một viên đá quý bên trong chiếc hộp nhỏ đeo cổ. Chúa chúng ta giữ chìa khóa chiếc hộp ấy; chúng ta thì không. Chỉ mình Ngài mới có thể thỉnh thoảng mở nó ra để in vào ký ức một thị kiến rõ nét về chính Ngài. Nếu linh hồn cố tự mình mở chiếc hộp ấy, thì “thị kiến” mà linh hồn trải nghiệm sẽ không đến từ Thiên Chúa, nhưng sẽ đến từ trí tưởng tượng của mình hoặc từ ma quỷ.
Những lý do khiến chúng ta không bao giờ nên tìm kiếm những thị kiến như thế là: Thứ nhất, chúng ta không xứng đáng với những ân sủng ấy, nên nghĩ rằng mình xứng đáng là thiếu khiêm nhường. Thứ hai, khi ao ước chúng, chúng ta gần như chắc chắn sẽ bị một thị kiến giả từ ma quỷ lừa dối. Thứ ba, khi chúng ta tha thiết ao ước một thị kiến như thế, trí tưởng tượng bị kích động và có thể tạo ra một thị kiến giả. Thứ tư, chỉ mình Chúa chúng ta biết chúng ta cần gì, nên sẽ là quá tự phụ nếu nghĩ rằng mình biết mình cần một thị kiến như thế. Thứ năm, những thị kiến này thường tỏ lộ Đức Kitô chịu đau khổ và đưa chính linh hồn vào đau khổ. Nhưng nếu không phải chính Chúa chúng ta đưa chúng ta vào sự nhận thức sâu xa này, chúng ta sẽ không thể chịu nổi. Thứ sáu, linh hồn phải đủ tín thác vào Thiên Chúa để chờ đợi Ngài và chỉ đón nhận một thị kiến nội tâm như thế nếu Ngài muốn ban. Nếu không, chúng ta có thể gây hại cho linh hồn mình nhiều hơn là làm ích.
Suy niệm: Chúa chúng ta đã bao giờ tỏ cho anh chị em một hình ảnh đầy sức tác động về sự thánh thiện của Ngài chưa? Anh chị em đã bao giờ bất chợt xúc động sâu xa trước cuộc Thương Khó và cái chết của Ngài chưa? Hoặc anh chị em đã bao giờ đột nhiên choáng ngợp trước một hình ảnh về vinh quang của Ngài chưa? Đừng tìm kiếm những đặc ân như thế, nhưng nếu có lúc được ban cho, hãy biết rằng đó là Chúa chúng ta đang tỏ mình cho anh chị em theo một cách đặc biệt.
Hãy suy ngẫm cuộc đời Đức Kitô. Hãy suy ngẫm sự giáng sinh, sứ vụ, cuộc khổ nạn, cái chết, sự phục sinh và việc Ngài lên Trời. Khi suy ngẫm những thời khắc này trong cuộc đời trần thế của Đức Kitô, hãy biết rằng anh chị em không bao giờ có thể hiểu Ngài và linh hồn thánh thiện của Ngài, trừ khi Chúa chúng ta tỏ mình cho anh chị em theo cách mà chỉ mình Ngài mới có thể thực hiện. Tuy nhiên, dù là như thế, anh chị em đừng bao giờ mỏi mệt suy niệm về nhân tính thánh thiện của Chúa chúng ta.
Anh chị em cũng hãy suy ngẫm bất cứ thời khắc nào Chúa chúng ta đã thực sự tỏ cho mình một khía cạnh trong cuộc đời Ngài. Hãy cảm nếm ký ức ấy. Hãy để ký ức ấy tiếp tục sinh hoa trái trong đời sống anh chị em. Hãy vui mừng vì điều ấy và đừng bao giờ quên. Nếu Chúa chúng ta chưa bao giờ tỏ mình cho anh chị em theo những cách này, anh chị em cũng hãy vui mừng vì điều đó, bởi chỉ mình Chúa chúng ta biết chúng ta cần gì và cần điều ấy khi nào.
Lạy nhân tính chí thánh của Đức Kitô, con yêu mến và thờ lạy Chúa. Con thờ phượng Chúa và dâng đời con cho Chúa. Con cảm tạ Chúa vì đã làm người, vì cuộc đời, cái chết, sự phục sinh và sự tôn vinh của Chúa. Xin tiếp tục tỏ mình cho con theo thánh ý tuyệt hảo của Chúa. Xin cho con luôn mở lòng đón nhận việc Chúa tỏ mình cho con theo cách thức và vào thời điểm Chúa chọn.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 63: Những thị kiến bằng trí tuệ
Trong hai chương khác nhau khi mô tả cư sở thứ bảy, Thánh Têrêsa nói đến những “thị kiến trí tuệ”, phân biệt chúng với những lời nội tâm và những thị kiến tưởng tượng. Lần đầu tiên đề cập đến những thị kiến này, thánh nữ nhấn mạnh rằng những sự thông truyền ấy ghi khắc trực tiếp một sứ điệp nào đó vào trí năng, mà không dùng đến trí tưởng tượng hay trí nhớ.
Thiên Chúa còn nói với linh hồn theo một cách khác, qua một thị kiến trí tuệ mà tôi nghĩ chắc chắn phát xuất từ Người; thị kiến này sẽ được mô tả sau. Điều ấy diễn ra tận nơi sâu thẳm nhất của linh hồn; ở đó, dường như linh hồn nghe rõ, theo một cách hết sức nhiệm mầu, bằng thính giác thiêng liêng của mình, những lời do chính Chúa chúng ta nói với mình (VI.III #19).
Khi Thiên Chúa nói trực tiếp với trí năng, từng âm tiết đều được cảm nhận và hiểu một cách trọn vẹn. Nội dung của sự thông truyền thường là điều mà linh hồn thậm chí không nghĩ đến, không biết đến, hoặc chưa bao giờ nghe nói tới. Đó là điều hoàn toàn mới mẻ. Những lời ấy được nghe và hiểu, nhưng trí tưởng tượng không tham gia vào đó. Ngay cả một lời được nói ra cũng thông truyền một chiều sâu lớn lao của sự hiểu biết và thông hiểu. Sự thông hiểu ấy còn vượt quá ngôn từ, dù linh hồn không thể giải thích được.
Về sau, khi trở lại với những thị kiến trí tuệ này, Thánh Têrêsa nói rằng đôi khi điều được thông truyền chủ yếu không phải là những lời được nói trực tiếp với trí năng, nhưng đúng hơn, linh hồn “ý thức rằng Chúa Giêsu Kitô đang đứng bên cạnh mình, mặc dù không nhìn thấy Người bằng con mắt thể xác hay con mắt linh hồn” (VI.VIII #2). Thị kiến về Chúa chúng ta và ý thức về sự hiện diện thân mật của Người bên linh hồn có thể kéo dài một tuần, thậm chí cả một năm. Suốt thời gian ấy, linh hồn được an ủi và củng cố khi dần quen với sự hiện diện gần gũi này, đồng thời nhờ mối thân tình ấy mà ngày càng hiểu biết Thiên Chúa một cách hết sức cao siêu. Dù có thể có những lời được nói ra, chỉ riêng việc biết Thiên Chúa hiện diện gần gũi và thân mật cũng đã là một hồng ân vô giá.
Vì thị kiến này diễn ra trực tiếp trong trí năng (lý trí con người), nên hoàn toàn không dựa vào hay sử dụng trí nhớ hoặc trí tưởng tượng. Do đó, khác với những thị kiến tưởng tượng và những lời nội tâm, các thị kiến trí tuệ này không thể đánh lừa linh hồn, vì ma quỷ không thể tạo ra chúng, và trí tưởng tượng cũng không thể tác động đến chúng hay tự tạo ra chúng. Linh hồn nhận được sự xác tín, bình an, sự tăng trưởng trong nhân đức và niềm an ủi thiêng liêng thật lớn lao.
Thiên Chúa cũng làm cho linh hồn nhận biết sự hiện diện của Người theo cách này qua việc Người rút lui. Không phải Người sẽ rời bỏ linh hồn, nhưng thị kiến trí tuệ sẽ chấm dứt. Việc Thiên Chúa rút lui được cảm nhận rất rõ, khiến linh hồn bị thôi thúc ước mong Người trở lại. Thiên Chúa đến rồi đi, và việc đến rồi đi này chỉ càng làm sâu sắc thêm ý thức của linh hồn về thị kiến ấy. Nhờ hồng ân này, lòng can đảm, sự khiêm nhường, sự sẵn lòng để mình trở nên mong manh và lòng hoàn toàn cậy dựa vào Thiên Chúa được vun đắp trong linh hồn.
Suy niệm: Anh chị em ý thức đến mức nào về sự hiện diện không ngừng của Thiên Chúa trong cuộc đời mình? Anh chị em có biết rằng Người luôn ở cùng mình không? Người có tỏ cho anh chị em thấy sự hiện diện ẩn kín của Người theo một cách vượt quá khả năng giải thích của anh chị em không? Nếu có, hãy thờ lạy sự hiện diện thánh thiêng của Người. Hãy nhận biết Người đang ở cùng anh chị em. Hãy vui mừng vì Người ở gần anh chị em biết bao.
Đôi khi, anh chị em có nhận thấy rằng Thiên Chúa dường như xa vắng không? Nếu có, hãy vui mừng vì hồng ân này. Người không bao giờ rời bỏ anh chị em, nhưng đôi lúc Người sẽ ẩn giấu sự hiện diện thánh thiêng của Người để giúp anh chị em cảm nhận Người rõ ràng hơn khi Người tỏ mình cho anh chị em. Việc Người tỏ mình sẽ lúc có lúc không, và anh chị em phải ý thức về việc đến rồi đi này của Chúa chúng ta.
Nếu anh chị em không thường xuyên cảm nhận sự hiện diện rõ ràng và chắc chắn của Chúa chúng ta, hãy tìm kiếm Người trong suy niệm. Hãy cậy dựa vào hình thức cầu nguyện ấy và mong đợi hình thức cầu nguyện sâu xa hơn này, vốn chỉ có thể đến từ sáng kiến của Thiên Chúa. Khi Người ban cho anh chị em hình thức cầu nguyện mới này qua một thị kiến trí tuệ, hãy dành trọn sự chú tâm và tình yêu cho Người.
Lạy Chúa hằng hiện diện, Chúa luôn ở cùng con, sống tận nơi sâu thẳm trong con, gìn giữ con trong sự hiện hữu và tuôn đổ hồng ân sự sống đời đời xuống linh hồn con. Con cảm tạ Chúa vì luôn ở gần con. Con cầu xin cho mình cũng được nhận thấy sự hiện diện thần linh của Chúa theo thánh ý Chúa. Xin tỏ mình cho con và lôi kéo con vào cư sở trung tâm của linh hồn con, nơi Chúa ngự.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 64: Nhập thần, xuất thần hay ngất trí
Xuất thần, ngất trí và ngây ngất là những từ ngữ khác nhau chỉ cùng một kinh nghiệm thiêng liêng. Đó là khi các giác quan bên ngoài ngưng hoạt động và Thiên Chúa thông truyền một chân lý nào đó cho linh hồn ngay tại trung tâm sâu thẳm nhất của linh hồn. Chân lý được thông truyền vượt quá khả năng lĩnh hội của linh hồn, nhưng mang lại cho linh hồn rất nhiều lợi ích.
Trong khi linh hồn ở trong trạng thái ngất trí, Chúa chúng ta dường như không muốn linh hồn thấu hiểu những mầu nhiệm này, và việc được say sưa trong niềm vui nơi Người đã đủ cho linh hồn rồi. Nhưng đôi khi Người muốn đưa linh hồn ra khỏi trạng thái ngây ngất ấy, và ngay lập tức linh hồn nhận ra những gì cư sở ấy chứa đựng. Khi trở lại với chính mình, tâm trí có thể nhớ lại những gì đã thấy nhưng không thể mô tả được; bằng những khả năng tự nhiên của mình, tâm trí cũng không thể đạt tới việc thấy thêm điều gì thuộc lãnh vực siêu nhiên ngoài những gì Thiên Chúa đã chọn tỏ cho mình thấy (VI.IV #10).
Thánh Têrêsa mô tả hai loại xuất thần. Trong loại thứ nhất, linh hồn được cho nhận biết cách đặc biệt về tội lỗi của mình và ơn tha thứ của Thiên Chúa. Tuy nhiên, sự thông truyền này không chỉ là một lời được nói ra. Đó là một sự nhận biết thiêng liêng đồng thời thực hiện chính điều được thông truyền. Linh hồn biết mình được tha thứ, và quả thật là như vậy. Trí nhớ, trí năng và ý chí được đình chỉ hoạt động, hay được cuốn hút hoàn toàn, bởi cuộc gặp gỡ Thiên Chúa trong tâm linh này. Về sau, trí nhớ sẽ nhớ lại kinh nghiệm ấy, nhưng sẽ không bao giờ có thể giải thích hay hiểu thấu được, vì tâm linh gặp gỡ Thần Khí Thiên Chúa theo một cách hoàn toàn vượt quá khả năng hiểu biết hay diễn đạt tự nhiên của mình. Đôi khi, linh hồn cũng nhận được những thị kiến trí tuệ, nhưng sự xuất thần không phải là chính thị kiến ấy. Đó là điều sâu xa hơn và vượt quá những khả năng của trí năng.
Một hình thức xuất thần khác được gọi là “cuộc bay bổng của tâm linh”. Trong trạng thái xuất thần này, dường như thân xác và tâm linh tách rời nhau, và chỉ riêng tâm linh được đưa lên cùng Thiên Chúa trong chớp mắt. Khi tâm linh “trở về” với thân xác, tâm linh ấy choáng ngợp và kính sợ Thiên Chúa đến mức được biến đổi mãi mãi.
Linh hồn thực sự dường như đã rời khỏi thân xác, nhưng thân xác không vì thế mà mất sự sống; và mặc dù người ấy chắc chắn chưa chết, trong vài giây, chính người ấy lại không thể biết tâm linh mình còn ở trong thân xác hay không. Người ấy cảm thấy mình đã được đưa trọn vẹn đến một miền khác, rất khác với nơi chúng ta đang sống; ở đó, một ánh sáng vượt xa trần thế được tỏ bày, đến nỗi dù suốt cả đời có cố hình dung ánh sáng ấy và những điều kỳ diệu đã thấy, người ấy cũng không thể nào làm được. Trong khoảnh khắc, tâm trí người ấy học biết cùng lúc biết bao điều, đến nỗi dù trí tưởng tượng và trí năng có dành nhiều năm cố gắng liệt kê, cũng không thể nhớ lại được một phần nghìn những điều ấy. (VI.V #8)
Dù không có lời nào được thốt ra trong cuộc bay bổng của tâm linh này, trí tưởng tượng vẫn đón nhận nhiều chân lý mang lại lợi ích lớn lao. Linh hồn còn lại một nhận thức rõ ràng về sự cao cả của Thiên Chúa. Khi sự cao cả của Thiên Chúa được nhận biết, sự thấp hèn của linh hồn cũng được tỏ lộ, và sự tương phản ấy làm cho lòng khiêm nhường thêm sâu đậm. Bấy giờ, linh hồn chọn Thiên Chúa hơn chính mình và thế gian, đồng thời cảm nghiệm một sự khinh chê tột bậc đối với mọi sự trần thế. Kinh nghiệm này mãnh liệt đến mức sẽ không bao giờ bị lãng quên, dù không bao giờ có thể giải thích được.
Suy niệm: Có lẽ một kinh nghiệm như thế vượt quá sức hiểu của anh chị em, và quả thật là vậy. Ngay cả khi được diễm phúc cảm nghiệm một ân huệ như thế trong cầu nguyện, anh chị em cũng không thể giải thích được. Hãy suy gẫm về ân huệ không thể thấu hiểu và diễn tả này mà Chúa chúng ta ban tặng.
Tại sao Thiên Chúa lại thông truyền với một linh hồn theo cách mầu nhiệm như thế? Đó là vì chính Thiên Chúa hoàn toàn vượt quá chúng ta. Sự cao cả và vinh quang của Người là vô biên, còn tâm trí hữu hạn của chúng ta không thể thấu hiểu Người trọn vẹn. Nhận biết điều này phải làm cho chúng ta trở nên khiêm nhường, đầy lòng kính sợ và chan chứa niềm kinh ngạc sâu xa.
Nếu đã có một kinh nghiệm như thế, anh chị em hãy giữ lòng khiêm nhường và biết ơn. Nếu không chắc mình đã từng được ban một ân huệ như thế hay chưa, anh chị em đừng nghĩ thêm về điều ấy nữa. Chỉ cần nhận biết rằng ân huệ này là điều có thể xảy đến, và sẵn lòng đón nhận nếu Thiên Chúa có lúc nào ban cho. Vì ân huệ này không thể giải thích được, anh chị em đừng cố giải thích. Hãy luôn hướng mắt về nhân tính thánh thiện của Chúa chúng ta, cầu nguyện với Người, cố gắng tăng trưởng trong nhân đức, và để Người dẫn dắt khi Người muốn nắm lấy dây cương.
Lạy Thiên Chúa vô biên của con, Chúa vinh hiển vượt quá mọi trí hiểu. Trong mọi sự, Chúa vượt xa con vô cùng. Con xin quy phục mầu nhiệm của chính hữu thể Chúa và thờ lạy Chúa trong chính mầu nhiệm Chúa là. Con yêu mến Chúa và cầu xin Chúa tiếp tục lôi kéo con vào sự hiện diện thánh thiêng của Chúa, tỏ mình cho con theo ý Chúa muốn.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 65: Nước mắt quá nhiều
Những cơn ngất trí được giải thích trong bài trước tác động sâu xa đến linh hồn đến mức giờ đây linh hồn được biến đổi, chỉ ước ao được ở với Thiên Chúa, không chịu nổi việc phải xa Người, khao khát cái chết, và được ban những giây phút ngất trí mới hết lần này đến lần khác.
NHỮNG ân huệ cao vời này khiến linh hồn ước ao được vui hưởng trọn vẹn Đấng đã ban các ân huệ ấy đến nỗi cuộc sống trở thành một nỗi giày vò đau đớn mà ngọt ngào, và cái chết được mong chờ tha thiết. Một người như thế thường đẫm lệ nài xin Thiên Chúa đưa mình ra khỏi chốn lưu đày này, nơi mọi điều nhìn thấy đều khiến mình mệt mỏi. Chỉ sự cô tịch mới đem lại niềm khuây khỏa lớn lao trong một thời gian, nhưng chẳng bao lâu nỗi sầu lại trở về, vậy mà linh hồn cũng không chịu nổi nếu thiếu nỗi sầu ấy. Tóm lại, cánh bướm nhỏ bé đáng thương này không tìm được sự nghỉ ngơi lâu bền. Tình yêu của linh hồn dịu dàng đến nỗi chỉ một tác động nhỏ nhất cũng đủ làm tình yêu ấy bùng cháy và linh hồn cất cánh bay lên. Vì thế, trong cư sở này, những cơn ngất trí xảy ra rất thường xuyên, và không thể cưỡng lại được ngay cả ở nơi công cộng (VI.VI #1).
Vì những cơn ngất trí thường xuyên này, và vì chúng nằm ngoài khả năng kiểm soát của linh hồn đang trải nghiệm, người ấy thường ước ao ở lại trong cô tịch với Thiên Chúa, chờ đợi niềm vui của cái chết. Đồng thời, linh hồn lại ước ao bước ra giữa thế gian, với niềm hy vọng rằng Thiên Chúa có thể dùng mình để cứu dù chỉ một linh hồn khác. Linh hồn làm như thế bất chấp việc những cơn ngất trí thường xuyên, đôi khi xảy ra ở nơi công cộng, khiến người khác hoài nghi về mình.
Khi chu toàn công việc hằng ngày, đôi khi linh hồn xúc động đến rơi lệ, và người khác nhìn thấy những giọt nước mắt không thể kìm giữ ấy. Những lúc khác, linh hồn tràn ngập niềm vui đến nỗi chỉ có thể không ngừng cất lời ca ngợi Thiên Chúa và ước ao dẫn đưa người khác vào cùng lời ca ngợi ấy. Thậm chí, linh hồn có thể không biết mình ca ngợi Thiên Chúa vì điều gì, ngoài việc biết rằng Thiên Chúa xứng đáng được mọi lời ca ngợi.
Khi có nước mắt, những giọt nước mắt ấy không bắt nguồn từ sự u uất hay tuyệt vọng. Đó là những giọt nước mắt hòa quyện với lòng yêu mến Thiên Chúa, sự bình an sâu thẳm và niềm vui. Nếu bị người khác bách hại, linh hồn không chịu ảnh hưởng tiêu cực, mà chỉ càng ngợi khen Thiên Chúa hơn nữa. Linh hồn bắt đầu cảm nghiệm ngày càng sâu xa hơn sự tự do để chỉ sống theo Thần Khí Thiên Chúa và những thúc đẩy ân sủng của Người. Niềm khao khát được ở trọn vẹn với Thiên Chúa trên Thiên Đàng mãnh liệt đến nỗi người khác có thể dễ dàng nhận thấy linh hồn thánh thiện này luôn hướng về những thực tại vượt trên thế gian.
Suy niệm: Anh chị em đã bao giờ nhận được ơn nước mắt thánh thiện chưa? Anh chị em đã bao giờ được Thiên Chúa và lòng nhân lành vô biên của Người làm cho xúc động đến nỗi bật khóc vì vui mừng và yêu mến chưa? Nếu đã từng như vậy, hãy tận hưởng tình yêu đã được đặt vào lòng anh chị em sâu đậm đến nỗi anh chị em không thể kìm nén cảm xúc ấy.
Nếu chưa bao giờ được đánh động đến như vậy, anh chị em hãy đứng từ xa mà chiêm ngưỡng trải nghiệm người khác đã có, và để cho mình kinh ngạc trước một trải nghiệm như thế. Hãy cầu xin Thiên Chúa ban chính Người cho anh chị em cách trọn vẹn hơn, và chạy đến với Người khi Người bắt đầu tỏ mình ra.
Nước mắt thánh thiện là một hồng ân thôi thúc chúng ta càng khao khát Thiên Chúa hơn nữa. Khi Thiên Chúa ban cho anh chị em hồng ân này, tất cả những gì anh chị em có thể làm là đón nhận. Trước đó, hãy nỗ lực khơi dậy lòng khao khát Thiên Chúa nồng nàn hơn qua việc suy niệm, đời sống nhân đức và lòng tận tụy hết mình đối với Chúa chúng ta cùng thánh ý Người.
Lạy Thiên Chúa vinh hiển chí tôn, xin khơi dậy trong con niềm khát khao Chúa sâu thẳm. Xin cho con thấy rõ sự hiện diện của Chúa và tỏ cho con biết tình yêu của Chúa. Xin cho lòng con bừng cháy lửa yêu mến Chúa đến nỗi con được lôi cuốn đến với Chúa trên hết mọi sự, chỉ tìm kiếm Chúa và thánh ý Chúa dành cho đời con. Xin cho con tuôn những giọt nước mắt yêu mến Chúa, được tràn đầy nỗi đau buồn thánh thiện vì tội lỗi mình, và vận dụng hết mọi năng lực của linh hồn để đạt tới Thiên Đàng, nơi con sẽ ở với Chúa mãi mãi.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 66: Đừng lìa bỏ Nhân tính thánh thiêng
Một khi Thiên Chúa đã lôi kéo một linh hồn vào đời sống chiêm niệm, và linh hồn đã bắt đầu đón nhận sự hiểu biết và tình yêu đối với Thiên Chúa được Người trực tiếp phú ban cách thiêng liêng, linh hồn sẽ gặp cám dỗ muốn ở mãi trong trạng thái ấy, không bao giờ trở lại với thực tại tội lỗi của mình hay với những đau khổ của Chúa chúng ta như được mặc khải trong Kinh Thánh.
Một số người… sau khi đã một lần được Chúa chúng ta nâng lên bậc chiêm niệm hoàn hảo, lại muốn không ngừng tận hưởng trạng thái ấy. Điều này là không thể; tuy nhiên, ân sủng của trạng thái ấy vẫn lưu lại trong linh hồn họ, đến nỗi họ không còn có thể suy luận như trước về các mầu nhiệm cuộc Thương Khó và cuộc đời Đức Kitô (VI.VII #9).
Đối với những linh hồn đã bắt đầu đón nhận các ân sủng của những cư sở này, có hai bài học quan trọng mà Thánh Têrêsa muốn họ đừng bao giờ quên. Trước hết, linh hồn phải không ngừng nhớ lại tội lỗi trước kia của mình và trải qua một “cuộc tử đạo lớn lao” nhờ sự tưởng nhớ ấy. Dù không còn đau khổ vì mặc cảm tội lỗi do những tội ấy gây nên, linh hồn không bao giờ được quên chúng, và phải lớn lên trong nỗi đau buồn thánh thiện hòa quyện với lòng biết ơn khi nhớ đến lòng thương xót của Thiên Chúa, nhờ đó những tội ấy đã được tha thứ.
Ngoài việc không ngừng nuôi dưỡng nỗi đau buồn thánh thiện này, Thánh Têrêsa tha thiết khuyên chúng ta hãy liên lỉ trở về với nhân tính thánh thiện của Đức Kitô. Dù việc suy niệm về cuộc đời và những đau khổ của Chúa chúng ta giờ đây sẽ khác với khi còn ở những cư sở đầu tiên, chúng ta không bao giờ được rời bỏ cuộc đời trần thế của Người, nhưng phải không ngừng tìm cách giữ cuộc đời làm người của Người trong tâm trí. Sau khi đã nhận được ân sủng chiêm niệm, việc trở lại suy niệm về cuộc Thương Khó của Chúa chúng ta vẫn sẽ huy động mọi quan năng của linh hồn.
Linh hồn dùng cái nhìn đơn sơ để chiêm ngắm Người là ai và chúng ta đã đối xử vô ơn với Người thế nào để đáp lại những đau khổ khủng khiếp ấy. Bấy giờ, ý chí, dù có lẽ không cảm thấy sự dịu ngọt nơi giác quan, vẫn ước ao phụng sự Người cách nào đó để đáp lại những ơn thương xót cao cả dường ấy, và khao khát chịu đôi chút đau khổ vì Người, Đấng đã chịu biết bao đau khổ vì chúng ta; ý chí chuyên chú vào những suy tưởng tương tự, trong đó trí nhớ và trí hiểu cũng góp phần (VI.VII #14).
Giáo huấn này rất quan trọng và cần được ghi nhớ sau khi cảm nghiệm những ân sủng chiêm niệm của các cư sở này. Việc không ngừng trở lại suy niệm về nhân tính của Đức Kitô sẽ đặc biệt giúp linh hồn tránh cạm bẫy cố tự tạo ra những trải nghiệm chiêm niệm giả tạo. Bao lâu còn sống ở đời này, chúng ta phải đắm mình trong cuộc đời làm người của Đức Kitô, suy niệm về Người và tìm cách noi gương Người trong chính đời sống mình. Khác biệt duy nhất giữa việc trở về suy niệm về nhân tính thánh thiện của Đức Kitô như thế và việc suy niệm ở ba cư sở đầu tiên là trí tuệ, trí nhớ và ý chí dường như đang đi sâu vào mầu nhiệm Đức Kitô một cách hồi tâm và chiêm niệm hơn, cố gắng gặp gỡ Thiên Chúa trong nội tâm thay vì ở bên ngoài.
Suy niệm: Anh chị em có quyết tâm chiêm ngắm và suy niệm về nhân tính thánh thiện của Đức Kitô không? Anh chị em có khao khát Người, tìm cách sống với Người, trong Người và nhờ Người không? Nếu có, thì đừng bao giờ mỏi mệt trở về với cuộc đời trần thế của Đức Kitô. Hãy suy gẫm về mầu nhiệm Nhập Thể và sự giáng sinh của Người, về lời rao giảng và những phép lạ của Người, và nhất là về cuộc khổ nạn, cái chết và sự phục sinh của Người.
Anh chị em có thường xuyên suy niệm về nhân tính của Đức Kitô không? Anh chị em có thường xuyên cố gắng đi vào mầu nhiệm đau khổ của Người không? Hôm nay, hãy dành ít thời gian suy niệm về một khía cạnh nào đó trong cuộc đời Đức Kitô. Thánh Têrêsa đặc biệt yêu thích việc suy niệm về cơn hấp hối của Chúa Giêsu trong vườn. Hãy hướng lòng về đề tài suy niệm ấy. Hãy cố gắng thấu hiểu ý nghĩa của biến cố ấy. Hãy tìm hiểu những đau khổ Chúa Giêsu đã chịu đêm hôm đó. Hãy chiêm ngắm chính linh hồn Người, những tâm tư, nỗi khát khao và những ước muốn của Người.
Nếu anh chị em đã được ban ơn cầu nguyện chiêm niệm ở mức độ nào đó, đừng để ân huệ ấy dẫn mình đến lòng kiêu ngạo. Đừng bao giờ nghĩ rằng mình không còn cần suy niệm về cuộc đời Chúa chúng ta nữa. Hãy suy niệm, suy đi nghĩ lại, chiêm suy và khám phá Người là ai. Hãy làm như thế hết lần này đến lần khác. Nếu Thiên Chúa muốn đưa anh chị em vào một trạng thái cầu nguyện sâu xa hơn, hãy để Người thực hiện điều ấy. Nhưng đừng bao giờ mặc nhiên cho rằng Người sẽ làm như vậy. Ngay cả những vị thánh vĩ đại nhất cũng được mời gọi trở về với những hình thức cầu nguyện đơn sơ nhất mỗi ngày. Anh chị em cũng vậy.
Lạy Nhân Tính Thánh Thiện của Đức Kitô, xin cho con luôn thờ lạy Chúa, yêu mến Chúa và trở về với Chúa mỗi ngày. Xin cho con không bao giờ mệt mỏi khi suy niệm về Chúa. Con cầu xin cho mình có thể luôn giữ Chúa trong tâm trí, chăm chú nhìn Chúa với lòng yêu mến và bước theo dấu chân Chúa. Lạy Nhân Tính Thánh Thiện của Đức Kitô, con yêu mến Chúa. Xin giúp con yêu mến Chúa hơn mỗi ngày.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 67: Ý thức sâu sắc về tội lỗi
Trong những cư sở này, linh hồn nhận được nhiều đặc ân. Những ân sủng cao trọng nhất được ban qua một cuộc gặp gỡ trực tiếp hơn với bản thể Thiên Chúa, không dùng đến lý trí hay trí tưởng tượng của con người. Cách tốt nhất để hiểu những hình thức ân sủng khác nhau này là chú tâm đến những hiệu quả mà chúng đem lại.
Tôi chỉ muốn dạy anh chị em (trong giới hạn những gì chính tôi biết được) về những đặc ân khác nhau mà Thiên Chúa ban cho một linh hồn ở trạng thái này, để anh chị em có thể hiểu những đặc điểm và hiệu quả của các đặc ân ấy (VI.X #1).
Một ân sủng được ban ở đây là sự hiểu biết sâu xa về tội lỗi. Khi một người lần đầu ăn năn tội lỗi của mình ở những cư sở trước đó, họ chỉ thoáng thấy đôi chút về tội lỗi của mình, và chút nhận thức ấy cũng đủ giúp họ tìm kiếm lòng thương xót và ơn tha thứ của Thiên Chúa; quả thật, họ đã làm như vậy. Tuy nhiên, ở những cư sở trước đó, linh hồn chưa đủ sức để nhìn thấy tội lỗi của mình như Thiên Chúa nhìn thấy. Vì thế, trong những cư sở thứ sáu này, Thiên Chúa ban cho linh hồn một thị kiến về chính bản thể của Người, không qua hình ảnh, nhưng trực tiếp theo một cách nhiệm mầu. Sự thông truyền mạnh mẽ này, đến dưới hình thức một thị kiến trí tuệ rất cao siêu, tỏ lộ chính bản thể Thiên Chúa, chính hữu thể của Người, và khiến người ấy hoàn toàn sững sờ, nhờ đó họ có thể nhìn thấy linh hồn và tội lỗi của mình như Thiên Chúa nhìn thấy.
Thị kiến trí tuệ cao siêu này về sự thật nơi tình yêu và sự thiện hảo trọn vẹn của Thiên Chúa, cùng với sự thật về tình trạng khốn cùng của linh hồn, dạy linh hồn rằng “mọi người đều là kẻ dối trá”. Mọi người đều bị mắc kẹt trong những điều dối trá. Điều chúng ta gọi là sự thật chỉ là một ảo tưởng. Chỉ nhờ thị kiến mới mẻ này về bản thể Thiên Chúa, linh hồn mới bắt đầu hiểu rằng lòng đau buồn vì tội lỗi trước đây của mình hoàn toàn chưa đủ.
Những ơn khôn ngoan và thông hiểu được ban cho linh hồn sâu xa đến nỗi, nhờ sự nhận biết mới mẻ này về bản thân và về Thiên Chúa, linh hồn đạt đến một mức độ khiêm nhường mới. Nhờ được dẫn đến lòng khiêm nhường tận cốt lõi hữu thể mình, linh hồn được giải thoát để yêu thương ở một mức độ hoàn toàn mới. Linh hồn bắt đầu yêu bằng chính tình yêu nơi thẳm sâu Trái Tim Thiên Chúa. Cũng như Thiên Chúa đã tỏ lòng thương xót tinh tuyền đối với chúng ta, linh hồn cũng bắt đầu bày tỏ lòng thương xót tinh tuyền của Thiên Chúa đối với tha nhân. Chính chiều sâu thẳm của lòng thương xót trong linh hồn trở thành sự chuẩn bị trực tiếp cho ân huệ Hôn Phối Thiêng Liêng ở cư sở thứ bảy.
Suy niệm: Hãy hình dung anh chị em hiểu linh hồn mình bằng tâm trí của Thiên Chúa. Thiên Chúa thấy gì khi Người nhìn anh chị em? Trước hết, Người nhìn anh chị em với lòng thương xót hoàn hảo. Tình yêu của Người không bao giờ có thể được thấu hiểu trọn vẹn. Nhưng khi nhìn anh chị em với lòng thương xót hoàn hảo, Người cũng thấy mọi tội lỗi trong anh chị em; Người thấy sự xáo trộn do tội lỗi và bản tính nhân loại sa ngã của anh chị em gây ra; Người nhìn anh chị em với sự thấu suốt hoàn hảo về linh hồn anh chị em và yêu thương anh chị em bất chấp những gì Người thấy.
Anh chị em có ý thức rằng mình sẽ không bao giờ biết mình và sẽ không bao giờ hiểu được tội lỗi của mình cho đến khi mang lấy tâm trí của Thiên Chúa không? Hãy cầu xin ân huệ này. Hãy cầu xin những ơn thiêng liêng là ơn khôn ngoan, ơn thông hiểu và ơn suy biết. Hãy cầu xin cho tâm trí Thiên Chúa thấm nhuần trọn vẹn tâm trí anh chị em, và cho tư tưởng của Người biến đổi tư tưởng của anh chị em. Một ân huệ như thế không thể chiếm lấy, mà chỉ có thể đón nhận, và chỉ được ban khi Thiên Chúa muốn ban. Hãy tiếp tục mở lòng ra với Thiên Chúa, để anh chị em ngày càng sẵn sàng hơn hầu đón nhận điều Người tha thiết muốn ban cho anh chị em.
Lạy Thiên Chúa khôn ngoan tuyệt hảo, Chúa biết mọi sự và nhìn thấy mọi sự. Chúa thấu suốt con. Chúa biết con hơn con biết chính mình đến vô cùng. Xin mở tâm trí con ra với Chúa cách trọn vẹn hơn, để con có thể biết linh hồn mình như Chúa biết. Xin giúp con nhìn thấy tội lỗi mình rõ ràng hơn và nhìn thấy lòng thương xót gột rửa tội lỗi ấy. Khi làm như vậy, con cầu xin ơn khiêm nhường ngày càng sâu xa hơn, để con ngày càng biết ơn Chúa hơn trong mọi sự.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.
Bài 68: Mũi tên tình yêu
Thánh Têrêsa kết thúc phần nói về những cư sở thứ sáu bằng cách mô tả một kinh nghiệm mãnh liệt cuối cùng mà linh hồn đón nhận khi Thiên Chúa tỏ lộ chính bản thể của Người nơi cốt lõi sâu thẳm nhất của hữu thể linh hồn.
Khi linh hồn đang bừng cháy lửa yêu mến như thế, thường chỉ một ý nghĩ thoáng qua hay một lời nói về việc cái chết sao còn chậm đến cũng khiến trái tim chịu một cú đánh, tựa như bị một mũi tên lửa xuyên thấu, mà không biết bằng cách nào hay từ đâu…ngay tận đáy sâu và trung tâm linh hồn, nơi tia sét này, trong đường bay chớp nhoáng, nghiền nát thành bụi mọi phần trần tục trong bản tính chúng ta. Lúc ấy, chúng ta thậm chí không còn nhớ đến sự hiện hữu của chính mình, vì trong khoảnh khắc, các quan năng của linh hồn bị trói buộc đến mức không thể làm gì, ngoại trừ khả năng còn giữ lại là làm gia tăng nỗi đau đớn của chúng ta. Đừng nghĩ rằng tôi đang nói quá; thật ra, tôi vẫn chưa diễn tả được hết những gì đang xảy ra, vốn không thể nào mô tả được (VI.XI #2).
Sự thông ban thiêng liêng này từ Thiên Chúa không kéo dài quá vài giờ. Đôi khi chỉ kéo dài mười lăm phút, vì linh hồn không thể chịu đựng lâu hơn. Nhưng trải nghiệm ấy sâu xa đến mức ảnh hưởng đến mọi phần của thân xác suốt nhiều ngày sau đó. Mọi khớp xương trong thân xác đều bị trật hoàn toàn, thế nhưng nỗi đau không được cảm nhận nơi thân xác; nỗi đau ấy chỉ được cảm nhận trong tâm linh, vốn có khả năng chịu đau khổ lớn lao hơn nhiều. Nỗi đau đớn ấy không thể diễn tả được, nhưng những lợi ích thiêng liêng nhận được nhờ mũi tên lửa này còn lớn lao hơn rất nhiều so với bất cứ nỗi đau nào đã trải qua. Điều ấy tựa như cả một đại dương so với một giọt nước.
Trong số những nỗi đau đớn thiêng liêng ấy có nỗi cô đơn do đã hoàn toàn thoát ly khỏi mọi sự ở đời này, nhưng lại chưa thể hoàn toàn bước vào đời sau. Linh hồn như thể bị treo lơ lửng giữa hai thế giới, không hoàn toàn thuộc về bên nào, mà ở trong một trạng thái lưng chừng, khao khát được chết hẳn đi và hoàn toàn đi vào chính Thiên Chúa. Những nỗi đau đớn ấy, dù mãnh liệt, lại phục vụ một mục đích vinh quang là chuẩn bị cho linh hồn bước vào cư sở thứ bảy, nơi linh hồn sẽ bước vào cuộc hôn phối thần linh và đạt tới sự kết hợp viên mãn với Thiên Chúa.
Sau khi linh hồn lãnh nhận thị kiến trí tuệ này cùng những nỗi đau đớn thiêng liêng đi kèm, vào thời điểm thích hợp, Thiên Chúa ban thêm một ân sủng khác. Đó là một niềm an ủi mạnh mẽ đến mức hòa quyện với những nỗi đau đớn và giúp linh hồn chịu đựng chúng suốt quãng đời còn lại. Với niềm an ủi ấy, linh hồn sẵn lòng chịu đau khổ suốt một nghìn kiếp sống hay còn hơn nữa, nếu đó là thánh ý Thiên Chúa. Chính những ân sủng sau cùng này giờ đây đã chuẩn bị cho linh hồn bước vào cư sở cuối cùng của mình.
Suy niệm: Nếu anh chị em đã từng trải nghiệm “mũi tên lửa” này từ Thiên Chúa, thì có lẽ anh chị em sẽ đồng ý với Thánh Têrêsa rằng trải nghiệm ấy không bao giờ có thể diễn tả được. Dù có lẽ chỉ ít người từng trải nghiệm điều này, anh chị em hãy biết rằng điều ấy là có thể. Ân huệ chuẩn bị sau cùng cho cuộc Hôn phối Thiêng liêng nơi cư sở thứ bảy này không nằm ngoài tầm với của anh chị em. Đúng là ân huệ ấy chỉ có thể đến như một hồng ân từ Thiên Chúa, nhưng hãy biết rằng Thiên Chúa tha thiết mong muốn ban tặng ân huệ ấy.
Hãy suy gẫm về sự thật rằng Thiên Chúa muốn anh chị em nên thánh. Người muốn làm cho anh chị em trở thành những vị thánh. Cũng hãy suy gẫm về việc mức độ thánh thiện sâu xa này là điều có thể đạt tới. Anh chị em có thể để Thiên Chúa hoàn toàn chiếm hữu linh hồn mình, biến đổi anh chị em và làm cho anh chị em nên một với Người. Anh chị em có tin điều này không?
Chúng ta thường đi qua cuộc đời với ý nghĩ rằng sự trọn lành là điều không thể đạt tới. Nếu chỉ cậy vào sức riêng, chắc chắn chúng ta không thể đạt tới được. Nhưng đối với Thiên Chúa, mọi sự đều có thể. Hãy tin điều đó. Hãy suy gẫm về sự thật ấy. Hãy đón nhận và dấn thân vào hành trình này. Hãy cầu xin ân huệ được mũi tên lửa này xuyên thấu tận trung tâm linh hồn anh chị em, và đừng bao giờ ngừng tìm kiếm Thiên Chúa cho đến khi anh chị em được chuẩn bị đầy đủ để lãnh nhận ân huệ ấy và nhờ đó bước vào cuộc Hôn phối Thiêng liêng nơi cư sở thứ bảy.
Lạy Chúa là nguồn mọi sự thánh thiện, Chúa là Đấng Trọn Lành. Chúa là Đấng Thánh Thiện. Chúa là Thiên Chúa vô biên của muôn loài. Xin lôi cuốn con hoàn toàn vào sự hiện diện thần linh của Chúa. Xin giải thoát con khỏi mọi tội lỗi. Xin chữa lành con khỏi mọi lỗi lầm. Xin thiêu đốt con bằng tình yêu Chúa. Con cầu xin cho mình không bao giờ mệt mỏi trên hành trình đến với Chúa, để con được ở với Chúa nơi cư sở sâu thẳm nhất của linh hồn con.
Lạy Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong con, con yêu mến Chúa, con tín thác nơi Chúa, con phó dâng đời con cho Chúa.