Mieszkania szóste

Czas zaręczyn

Lekcja pięćdziesiąta dziewiąta: Najpierw „złe” wieści

Łatwo przypuszczać, że im wyżej dusza wznosi się ku Bogu, wchodząc coraz głębiej ku położonej w jej wnętrzu centralnej komnacie, w której mieszka Bóg, tym mniejszych cierpień doświadcza. Ku naszemu zaskoczeniu jest jednak odwrotnie.

O mój Boże, ileż udręk, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, trzeba wycierpieć przed wejściem do mieszkań siódmych! Niekiedy, gdy się nad tym zastanawiam, lękam się, że gdyby znano je zawczasu, ludzka słabość ledwie zdołałaby znieść samą myśl o nich, a tym bardziej zdecydować się stawić im czoła, choćby spodziewana korzyść wydawała się nie wiem jak wielka (VI.I #3).

Dlaczego Bóg nadal dopuszcza ciężkie próby i cierpienia w duszy tak Mu bliskiej? Cierpienia te nie są bezpośrednim skutkiem jej grzechów. We wcześniejszych mieszkaniach dusza rzeczywiście bardzo cierpiała, podejmując wysiłek przezwyciężenia swoich grzechów śmiertelnych i powszednich. W mieszkaniach szóstych wciąż trwa oczyszczanie z każdej duchowej niedoskonałości, co przynosi cierpienie. Tutaj jednak większość cierpień ma inny charakter i służy innemu celowi.

Bóg jest tak potężny, że przemienił cierpienie i śmierć w środki prowadzące do świętości. Cierpienie jest teraz obdarzone wielką mocą duchową. Doświadczenie cierpienia, przemienione teraz przez łaskę, może obdarzyć duszę wieloma cnotami, takimi jak odwaga, pokora i ufność. Całkowite obumarcie sobie staje się teraz drogą do nowego życia w Chrystusie.

Cierpienia tych mieszkań są zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne. Cierpienia zewnętrzne obejmują choroby, publiczne upokorzenia, drwiny ze strony innych, utratę dóbr doczesnych i wiele innych prób, które są zwyczajną częścią życia. Na tym etapie drogi duchowej Bóg często dopuszcza te próby, ponieważ widzi, że gdy dusza je przetrwa, ostatecznie odniesie z nich wielką korzyść.

Próby wewnętrzne obejmują ból wewnętrzny wywołany jakąkolwiek próbą zewnętrzną, oschłość na modlitwie, niemożność skupienia się, a nawet dotkliwy wewnętrzny ból duchowy, którego nie sposób wyjaśnić i który zdaje się nie mieć żadnego źródła. Przez cały ten czas dusza jest głęboko świadoma swojego grzechu i całkowitej zależności od Boga we wszystkim. Dlatego gdy inni chwalą ją za jej cnotę, bardzo cierpi, ponieważ wie, że źródłem wszelkiego dobra, jakie może w niej być, jest sam Bóg, a nie ona sama. Pochwała rani duszę jeszcze bardziej niż nienawiść, ponieważ dusza wie, że wszystko pochodzi od Boga.

Jedynym lekarstwem jest czekać, aż Bóg rozproszy wszystkie te trudności. Gdy to następuje, umysł odzyskuje jasność i wszystko zostaje przywrócone do właściwego stanu. Dusza wie, że to Bóg odniósł to zwycięstwo. To jeszcze bardziej ją upokarza, gdyż dostrzega swoją słabość i Bożą moc.

Najlepsze, co dusza może uczynić podczas tych bolesnych doświadczeń, to ufać Bogu; pozwalać, by znoszone cierpienia kształtowały w niej siłę, pokorę i odwagę; przypominać sobie Boże prawdy oraz spełniać zewnętrzne uczynki miłości.

Refleksja: Czy chcesz wejść głębiej w mękę naszego Pana? Jezus był doskonały pod każdym względem, a jednak Jego cierpienie, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne, było wielkie. Pozwolił, by dokonało się to w Jego duszy, aby przemienić nasze ludzkie cierpienie w środek prowadzący do świętości. Czy chcesz przyjąć tę drogę do doskonałości? Czy chcesz wejść w tę Bożą tajemnicę?

Gdy stajemy wobec jakiejś próby, nasza upadła ludzka natura początkowo szuka drogi wyjścia. Szukamy lekarstwa. Lecz w tych mieszkaniach „lekarstwo” nie polega na usunięciu cierpienia, ale na jego przyjęciu. Przyjmujemy je pełniej, aby zjednoczyć nasze życie z Chrystusem, który przyjął i przemienił wszelkie cierpienie. Nie jesteśmy ponad Panem. Musimy żyć takim samym życiem jak On, jeśli mamy mieć udział w Jego chwale. Czy to rozumiesz i czy chcesz przyjąć ten dar od Boga?

Rozważ cierpienie, z którym zmagasz się teraz. Zamiast szukać sposobu uwolnienia się od niego, dostrzeż w nim środek prowadzący do największego z możliwych celów. Zobacz w nim środek do osiągnięcia świętości. Wpatruj się w Krzyż Jezusa. Rozważ każde zewnętrzne i wewnętrzne cierpienie, które znosił. Spróbuj wejrzeć w Jego duszę i poproś Go, by objawił ci wszystko, przez co przeszedł. Przyjmij Jego cierpienie jako ofiarę. Staraj się wejść do najgłębszej komnaty swojej duszy, gdzie mieszka Pan, i tam, w głębi, złóż Mu w ofierze swoje cierpienie. On przyjmie tę ofiarę i wyleje na ciebie pełnię łaski, którą wysłużył przez swój Krzyż.

Mój cierpiący Panie, stawiłeś czoła wszelkiemu cierpieniu. Nigdy nie zachwiałeś się w swoim dążeniu do przyjęcia wszelkiego cierpienia i przemienienia go w nowy, chwalebny środek udzielania pełni łaski. Proszę, pomóż mi przyjąć każde cierpienie, którego doznaję, zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne, abym mógł pełniej Cię naśladować i aby dobrowolne przyjęcie mojego cierpienia, złożonego Tobie w ofierze w głębi mojej duszy, stało się źródłem obfitej łaski dla mnie i dla świata.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta: Delikatne przeszycia z najskrytszych głębin

Bóg oczyszcza i umacnia każdą duszę w sposób właściwy tylko jej. Dlatego święta Teresa opisuje dalej inne sposoby, na jakie dusza w tajemniczy sposób cierpi wewnętrznie, pozostając zarazem w pokoju.

Wzmaga On jej tęsknotę za Nim za pomocą środków tak subtelnych, że sama dusza nie potrafi ich rozpoznać; nie sądzę też, bym zdołała je wyjaśnić komukolwiek poza tymi, którzy osobiście ich doświadczyli. Te pragnienia są delikatnymi i subtelnymi poruszeniami wypływającymi z najgłębszych zakątków duszy; nie znam niczego, do czego można by je porównać (VI.II #2).

Dalej mówi, że „to cierpienie zdaje się przeszywać samo serce, a gdy Ten, który je zranił, wyciąga strzałę, zdaje się wraz z nią wyciągać także serce, tak głęboka jest miłość, którą ono odczuwa”. Ten delikatny, głęboki i przeszywający ból, którego człowiek doświadcza w najskrytszej głębi duszy, jest bólem pełnym niezwykłej słodyczy i pokoju. Gdy tylko dusza zaczyna w nim spoczywać, „mała iskierka nagle gaśnie, pozostawiając w sercu tęsknotę, by na nowo doznawać jej miłosnych ukłuć”.

To przeszycie samego środka duszy nie angażuje pamięci, wyobraźni ani rozumu. Władze te są świadome tego doświadczenia i zastanawiają się, co się dzieje, ale nie ingerują. Doświadczenie to może pojawiać się i ustępować, nasilać się i słabnąć. Przez cały ten czas Bóg dokonuje cudownego dzieła, sięgającego o wiele głębiej, niż dusza potrafi pojąć.

Dusza jest też w pełni świadoma, że diabeł nie może być sprawcą tego doświadczenia. Po pierwsze, jest to ból pełen słodyczy, radości i pokoju. Tylko Bóg może połączyć ból z taką rozkoszą. Kiedy diabeł zadaje ból wewnętrzny, nie ma pokoju, lecz jedynie niepokój, rozpacz i zamęt. Po drugie, ból ten pochodzi z najskrytszych głębin, nad którymi diabeł nie ma władzy. Po trzecie, dobry owoc zrodzony w duszy jest wyraźnym znakiem, że doświadczenie to pochodzi od Boga. Dusza nabiera niezłomnego postanowienia, by z radością cierpieć dla Boga i porzucić wszystkie ziemskie przyjemności jako próżne i bezwartościowe.

Dusza wie, że ten niezwykły, przeszywający i pełen słodyczy dar pochodzi od Boga, i nigdy w to nie zwątpi. Przyjmuje go natomiast w radosnym oczekiwaniu na wszystko, czego Bóg dokonuje w niej w tak tajemniczy i ukryty sposób. Teraz dusza tęskni za Bogiem jeszcze bardziej, a ta tęsknota za tym, czego jeszcze w pełni nie posiada, tym dotkliwiej zadaje jej ów słodki ból.

Wreszcie, czasami te same łaski zostają udzielone duszy, nie powodując żadnego bólu. Zamiast niego dusza otrzymuje pełną słodyczy żarliwość, która pobudza ją do tęsknoty za Bogiem i do ofiarowywania Mu heroicznych aktów miłości, uwielbienia i adoracji.

Refleksja: Sposoby, jakimi Bóg doskonali nasze dusze, są tajemnicze i przekraczają wszystko, co kiedykolwiek możemy pojąć. Czy Bóg dokonał kiedyś w tobie dzieła, którego nie udało ci się zrozumieć? Czy zdarzyło ci się doświadczyć wewnętrznego przeszycia, co do którego było dla ciebie jasne, że pochodzi od Boga, które przyniosło obfitość dobrych owoców, a zarazem pozostawiło cię w pokoju i radości?

Jeśli nigdy nie zdarzyło ci się doświadczyć czegoś podobnego, spróbuj przynajmniej wzbudzić akt wiary w to głębokie i tajemnicze dzieło oczyszczenia dokonywane przez Boga, tak jak opisuje je święta Teresa. Powiedz Bogu, że jesteś w gotowości znieść dla Niego wszystko, aby dać się Mu całkowicie przemienić. Nie lękaj się żadnego wewnętrznego przeszycia, którego Bóg zechce w tobie dokonać. Oczekuj go z nadzieją i radością i przyjmij je, gdy tylko Bóg udzieli ci tego świętego daru.

Boże najświętszy, Twoje drogi są prawdziwie tajemnicze, a czasami wręcz wprawiają w zdumienie. Proszę, przyjdź do mnie i przeszyj sam środek mojej duszy strzałą Twojej miłości. Oczyść mnie z wszelkiej samowoli. Napełnij mnie świętą cnotą. Rozpal mnie czystą, ofiarną miłością Twojego Serca. Obym nigdy nie cofał się przed niczym, czego pragniesz we mnie dokonać, lecz przeciwnie — wybiegał ku temu ze wszystkich sił mojej duszy.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta pierwsza: Mowa wyobrażeniowa

W miarę postępu dusza staje się coraz bardziej świadoma licznych sposobów, na jakie Bóg do niej przemawia. Trzy często spotykane sposoby to słowa odbierane w wyobraźni, widzenia wyobrażeniowe i widzenia intelektualne. O Bożym przemawianiu święta Teresa mówi:

Czyni to za pomocą słów kierowanych do duszy na wiele różnych sposobów; czasami zdają się one dochodzić z zewnątrz; innym razem z wewnętrznych głębin duszy; kiedy indziej zaś z jej wyższej części; jeszcze inne wypowiedzi są tak zewnętrzne, że słyszy się je uszami niczym rzeczywisty głos.

Ze słowami odbieranymi w wyobraźni mamy do czynienia wtedy, gdy dusza wyczuwa, że Bóg przemawia do niej w wyobraźni jasno i bezpośrednio. Chociaż Bóg posługuje się tym sposobem porozumiewania się z duszą, słowa odbierane w wyobraźni nie zawsze są bardzo wiarygodne, ponieważ fałszywe słowa mogą pochodzić zarówno od diabła, jak i z własnej wyobraźni. Osoby o bardzo żywej wyobraźni są często podatne na takie fałszywe „słowa” od Boga. Mogą wierzyć, że przemówił do nich Bóg, lecz rzeczywistym źródłem była słabość ich wyobraźni lub zwiedzenie przez diabła. Aby rozeznać, czy słowo wypowiedziane przez Boga w wyobraźni jest autentyczne, święta Teresa podaje nam trzy znaki, za pomocą których możemy sprawdzić jego pochodzenie.

Po pierwsze, jeśli słowo pochodzi od Boga, sprawi ono to, co wyraża. Załóżmy na przykład, że ktoś zmaga się z wielkim lękiem i niepokojem, a nagle Bóg przemawia do tej osoby, mówiąc: „Nie bój się, jestem z tobą”. Jeśli to słowo pochodzi od Boga, osoba ta natychmiast doświadczy mocy Boga rozpraszającej jej lęk.

Po drugie, autentycznemu słowu zawsze będą towarzyszyć głęboki pokój i skupienie w Bogu, tak że dusza poczuje się pobudzona do wielbienia Boga z głębi serca.

Po trzecie, kiedy wypowiedziane słowo pochodzi od Boga, umysł będzie je pamiętał przez bardzo długi czas. Jeśli pochodzi ono z wyobraźni lub jest zwiedzeniem przez diabła, zatrze się szybciej, a wyobraźnia wkrótce zajmie się innymi myślami.

Najważniejsze jest to, by wiedzieć, że Bóg rzeczywiście przemawia do nas na różne sposoby. W ten sposób kieruje do naszej wyobraźni słowo zgodne z Pismem Świętym albo przywołuje obraz z naszej pamięci. Przekaz ten zostaje następnie przedstawiony naszemu ludzkiemu rozumowi, który go pojmuje, a potem przynosi pociechę woli, uzdalniając ją do radosnej odpowiedzi na wypowiedziane słowo. Łaski te nie powinny nas dziwić; są zwyczajnym sposobem, w jaki Bóg porozumiewa się z duszą w tych mieszkaniach.

Refleksja: Czy zdarzyło ci się nagle poczuć, że Bóg przekazał ci jakąś myśl, i mieć pewność, że pochodzi ona od Niego? Nie powinniśmy szukać takich doświadczeń ani ulegać nadmiernemu zachwytowi nad nimi. Gdy pochodzą od Boga, budzą w nas pokorę i pozostawiają głęboki pokój oraz pewność. Spróbuj przypomnieć sobie jakąkolwiek chwilę, w której mogło ci się to przydarzyć.

Czy twoja wyobraźnia bywa nadmiernie aktywna? Jeśli tak, miej świadomość, że łatwo jest również wyobrazić sobie jakiś przekaz od Boga albo pozwolić sobie na zwrócenie uwagi na subtelne słowo wypowiedziane przez złego ducha, by cię zwieść. Czy zdarzyło ci się odnieść wrażenie, że Bóg do ciebie przemówił, a później odkryć, że ten pozorny przekaz nie przyniósł żadnego dobrego owocu, a nawet pozostawił cię w zamęcie i przygnębieniu? Jeśli tak, wyciągnij z tego naukę: często jesteśmy podatni na te fałszywe formy przekazu. Odrzucaj je.

Gdy zastanawiasz się nad tym szczególnym sposobem, w jaki Bóg niekiedy przemawia do wyobraźni, pomyśl również o niebezpieczeństwie zabiegania o takie słowa. Jeśli sądzisz, że dany przekaz pochodzi od Boga, poddaj go próbie. Korzystaj z przedstawionych wyżej kryteriów rozeznawania, aby wszystko badać. Ostatecznie, jeśli słowa pochodzą od Boga, a ty próbujesz się im opierać, Bóg i tak do ciebie dotrze, a owoc, którego pragnął, zostanie wydany.

Mój Panie, który nieustannie przemawiasz, zwracasz się do mnie dniem i nocą na sposoby w pełni znane tylko Tobie. Proszę, abym zawsze rozpoznawał Twój słodki głos i odpowiadał Ci, gdy mówisz. Obym nigdy nie dał się zwieść, pozwalając mojej wyobraźni tworzyć własne wyobrażenia. Proszę także, abyś zawsze chronił mnie przed złym duchem i subtelnymi kłamstwami, które nieustannie wypowiada.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta druga: Widzenia wyobrażeniowe

W dalszej części siódmego mieszkania święta Teresa mówi o innym sposobie, w jaki Bóg przemawia do duszy za pośrednictwem wyobraźni. Zamiast słyszeć niesłyszalny głos wypowiadający określone słowa, dusza odkrywa w wyobraźni obraz, o którym wie, że pochodzi od Boga. Często obraz ten wiąże się z Najświętszym Człowieczeństwem naszego Pana albo jest obrazem z Pisma Świętego, który narzuca się wyobraźni, wzbudzając w duszy głęboką miłość i pobożność. Na przykład ktoś może nagle, bez żadnej inicjatywy ze swojej strony, z niezwykłą wyrazistością uświadomić sobie obecność naszego Pana ukoronowanego cierniem, wyszydzanego i wyśmiewanego. Może też ujrzeć w wyobraźni chwałę naszego Pana na Jego tronie w niebie.

Obraz widziany jest jedynie wzrokiem wewnętrznym… Blask Tego, który objawia się w widzeniu, przypomina wlane światło podobne do światła słońca przesłoniętego zasłoną przejrzystą jak diament, gdyby taką tkaninę można było utkać, Jego szata zaś przypomina delikatne płótno lniane. Dusza, której Bóg udziela tego widzenia, niemal zawsze wpada w ekstazę, gdyż natura jest zbyt słaba, by znieść widok budzący tak wielką trwogę.

Wpływ na duszę będzie podobny do wpływu słów wewnętrznych. Po opisaniu tych skutków oraz towarzyszących im głębokiej miłości i duchowej pewności święta Teresa wyjaśnia, że dusza nigdy nie powinna zabiegać o takie widzenia. Podawane przez nią powody są bardzo podobne do tych, dla których nigdy nie należy też szukać ani pragnąć słów wewnętrznych.

Te widzenia wyobrażeniowe są jak drogocenny kamień wewnątrz medalionu. Klucz do medalionu ma nasz Pan, nie my. Tylko On może od czasu do czasu go otworzyć, aby wyryć w pamięci wyraźny obraz samego siebie. Jeśli dusza próbuje sama otworzyć ten medalion, wówczas „widzenie”, którego doświadcza, nie będzie pochodzić od Boga, lecz albo z jej wyobraźni, albo od diabła.

Powody, dla których nigdy nie powinniśmy zabiegać o takie widzenia, są następujące: Po pierwsze, nie zasługujemy na takie łaski, więc przekonanie, że na nie zasługujemy, świadczy o braku pokory. Po drugie, gdy ich pragniemy, jest niemal pewne, że damy się zwieść fałszywemu widzeniu pochodzącemu od diabła. Po trzecie, gdy bardzo pragniemy takiego widzenia, wyobraźnia zostaje pobudzona i może wytworzyć fałszywe widzenie. Po czwarte, tylko nasz Pan wie, czego potrzebujemy, więc przekonanie, że wiemy, iż potrzebujemy takiego widzenia, byłoby wielką zuchwałością. Po piąte, widzenia te często ukazują cierpiącego Chrystusa i wprowadzają samą duszę w cierpienie. Jeśli jednak to nie nasz Pan wprowadza nas w to głębokie poznanie, nie będziemy w stanie go znieść. Po szóste, dusza musi na tyle ufać Bogu, by na Niego czekać i przyjąć takie wewnętrzne widzenie tylko wtedy, gdy On zechce go udzielić. W przeciwnym razie możemy wyrządzić naszym duszom więcej szkody niż pożytku.

Refleksja: Czy nasz Pan kiedykolwiek ukazał ci przejmujący obraz swojej świętości? Czy kiedykolwiek Jego męka i śmierć nagle głęboko cię poruszyły? A może nagle ogarnął cię zachwyt wobec obrazu Jego chwały? Nie zabiegaj o takie łaski, lecz jeśli kiedykolwiek zostaną ci udzielone, wiedz, że to nasz Pan objawia ci siebie w szczególny sposób.

Rozważaj życie Chrystusa. Rozważaj Jego narodzenie, Jego posługę, Jego cierpienie, Jego śmierć, Jego zmartwychwstanie i Jego wniebowstąpienie. Gdy rozważasz te ziemskie chwile życia Chrystusa, wiedz, że nigdy nie zdołasz zrozumieć Jego samego i Jego świętej duszy, jeśli nasz Pan nie objawi ci siebie w sposób, w jaki tylko On potrafi to uczynić. Mając jednak tę prawdę na uwadze, nigdy nie ustawaj w rozważaniu Najświętszego Człowieczeństwa naszego Pana.

Rozważaj również każdą chwilę, w której nasz Pan rzeczywiście objawił ci jakiś aspekt swojego życia. Delektuj się tym wspomnieniem. Pozwól mu nadal przynosić owoce w twoim życiu. Ciesz się nim i nigdy o nim nie zapominaj. Jeśli nasz Pan nigdy nie objawił ci siebie na te sposoby, ciesz się także z tego, bo tylko nasz Pan wie, czego potrzebujemy i kiedy tego potrzebujemy.

Najświętsze człowieczeństwo Chrystusa, kocham Cię i adoruję. Wielbię Cię i oddaję Ci moje życie. Dziękuję Ci za to, że stałeś się człowiekiem, za Twoje życie, śmierć, zmartwychwstanie i uwielbienie. Proszę, nadal objawiaj mi siebie zgodnie z Twoją najdoskonalszą wolą. Obym zawsze przyjmował z otwartością to, że objawiasz mi siebie w sposób i w czasie, które sam wybierasz.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta trzecia: Widzenia intelektualne

W dwóch różnych rozdziałach swojego opisu siódmego mieszkania święta Teresa mówi o „widzeniach umysłowych”, odróżniając je od słów wewnętrznych i widzeń wyobrażeniowych. Gdy mówi o nich po raz pierwszy, podkreśla, że te przekazy wyciskają pewną treść bezpośrednio w umyśle, bez udziału wyobraźni ani pamięci.

Bóg przemawia do duszy także w inny sposób, przez pewne widzenie umysłowe, które, jak sądzę, niewątpliwie pochodzi od Niego; zostanie ono opisane później. Dokonuje się ono głęboko, w najbardziej wewnętrznych głębinach duszy, która zdaje się wyraźnie słyszeć w sposób wielce tajemniczy, swoim duchowym słuchem, słowa wypowiadane do niej przez samego naszego Pana (VI.III #19).

Kiedy Bóg przemawia bezpośrednio do umysłu, każda sylaba jest doskonale odbierana i rozumiana. Treścią tego przekazu jest zazwyczaj coś, o czym dusza nawet nie myślała, czego nie była świadoma lub o czym nigdy wcześniej nawet nie słyszała. Jest to coś zupełnie nowego. Słowa są słyszane i rozumiane, lecz wyobraźnia ich nie przetwarza. Nawet jedno wypowiedziane słowo przekazuje ogromną głębię wiedzy i zrozumienia. Zrozumienie wykracza także poza słowa, choć dusza nie potrafi go wyjaśnić.

Później, gdy święta Teresa powraca do tych widzeń umysłowych, mówi, że czasami przekaz nie polega przede wszystkim na słowach wypowiadanych bezpośrednio do umysłu, lecz raczej dusza jest „świadoma, że Jezus Chrystus stoi u jej boku, chociaż nie widzi Go ani oczami ciała, ani duszy” (VI.VIII #2). To widzenie naszego Pana i świadomość Jego bliskiej obecności przy duszy mogą trwać tydzień, a nawet cały rok. Przez cały ten czas dusza doznaje pocieszenia i umocnienia, przyzwyczajając się do tej bliskiej obecności i wzrastając dzięki tej zażyłości w niezwykle wzniosłym poznaniu Boga. Choć mogą zostać wypowiedziane pewne słowa, już sama świadomość bliskiej i zażyłej obecności Boga jest bezcennym darem.

Ponieważ to widzenie dokonuje się bezpośrednio w umyśle (w ludzkim rozumie), w ogóle nie opiera się na pamięci ani wyobraźni i z nich nie korzysta. Dlatego, w odróżnieniu od widzeń wyobrażeniowych i słów wewnętrznych, te widzenia umysłowe nie mogą zwieść duszy, ponieważ diabeł nie może ich wywołać, a wyobraźnia nie może na nie wpływać ani sama ich wytworzyć. Wielkie są pewność, pokój, wzrost w cnocie i pociecha duchowa, których dusza dostępuje.

Bóg daje też w ten sposób poznać swoją obecność przez swoje odejście. Nie znaczy to, że opuszcza duszę, lecz że widzenie umysłowe ustaje. Odejście Boga jest bardzo wyraźnie odczuwalne, co rodzi w duszy pokusę pragnienia Jego powrotu. Bóg przychodzi i odchodzi, a to przychodzenie i odchodzenie jedynie pogłębia w duszy świadomość tego widzenia. Dzięki temu darowi wzrastają w duszy odwaga, pokora, bezbronność i całkowita zależność od Boga.

Refleksja: W jakim stopniu masz świadomość nieustannej obecności Boga w swoim życiu? Czy wiesz, że On zawsze jest z tobą? Czy objawia ci swoją ukrytą obecność w sposób, którego nie potrafisz wyjaśnić? Jeśli tak, adoruj Jego świętą obecność. Uznaj Go, obecnego przy tobie. Raduj się tym, jak blisko jest.

Czy zauważasz także czasem, że Bóg wydaje się odległy? Jeśli tak, raduj się tym darem. On nigdy cię nie opuszcza, lecz czasami ukrywa swoją świętą obecność, aby pomóc ci wyraźniej Go odczuć, gdy rzeczywiście ci się objawi. Będzie objawiał swoją obecność, a potem ją ukrywał, i musisz uświadomić sobie to przychodzenie i odchodzenie naszego Pana.

Jeśli nie odczuwasz regularnie wyraźnej i pewnej obecności naszego Pana, szukaj Go w rozmyślaniu. Opieraj się na tej formie modlitwy i oczekuj tej głębszej formy modlitwy, która może przyjść jedynie z inicjatywy Boga. Gdy udzieli ci tej nowej formy modlitwy, jaką jest widzenie umysłowe, obdarz Go całą swoją uwagą i miłością.

Panie zawsze obecny, Ty zawsze jesteś ze mną, mieszkasz w głębi mego wnętrza, podtrzymujesz mnie w istnieniu i obdarzasz moją duszę darem życia wiecznego. Dziękuję Ci, że zawsze jesteś blisko. Modlę się, abym zgodnie z Twoją świętą wolą mógł także dostrzegać Twoją Boską obecność. Proszę, objaw mi siebie i wprowadź mnie do centralnego mieszkania mojej duszy, w którym przebywasz.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta czwarta: Transy, ekstazy lub zachwycenia

Trans, ekstaza i uniesienie to różne określenia tego samego doświadczenia duchowego. Dochodzi do niego wtedy, gdy działanie zmysłów zewnętrznych zostaje zawieszone, a Bóg przekazuje duszy pewną prawdę w jej najgłębszym centrum. Przekazywana prawda przekracza zdolność pojmowania duszy, lecz przynosi jej wiele dobra.

Gdy dusza trwa w ekstazie, nasz Pan zdaje się nie chcieć, by pojmowała te tajemnice, i wystarcza jej upojenie radością w Nim. Czasami jednak podoba Mu się wyprowadzić ją z tego uniesienia, a wtedy natychmiast dostrzega ona, co zawiera mieszkanie. Po powrocie do siebie umysł potrafi przypomnieć sobie to, co zobaczył, lecz nie jest w stanie tego opisać ani też własnymi naturalnymi zdolnościami dojść do ujrzenia z rzeczywistości nadprzyrodzonej czegoś więcej niż to, co Bóg zechciał mu ukazać (VI.IV #10).

Święta Teresa opisuje dwa rodzaje ekstaz. W pierwszym dusza zostaje w szczególny sposób uświadomiona o swoim grzechu i Bożym przebaczeniu. Ten przekaz jest jednak czymś więcej niż tylko wypowiedzianym słowem. Jest duchowym poznaniem, które zarazem sprawia to, co przekazuje. Dusza wie, że otrzymała przebaczenie — i rzeczywiście tak jest. Pamięć, rozum i wola zostają zawieszone lub pochłonięte przez to spotkanie z Bogiem w duchu. Później pamięć przywoła to doświadczenie, lecz nigdy nie zdoła go wyjaśnić ani w pełni zrozumieć, ponieważ duch spotyka Ducha Bożego w sposób całkowicie przekraczający jego naturalne zdolności rozumienia i wyjaśniania. Niekiedy dusza otrzymuje również widzenia intelektualne, lecz ekstaza nie jest samym widzeniem. Jest czymś głębszym, przekraczającym możliwości rozumu.

Inną formę ekstazy nazywa się „lotem ducha”. W tej ekstazie wydaje się, jakby ciało i duch się rozdzielały, a sam duch w mgnieniu oka zostawał porwany ku Bogu. Kiedy duch „powraca” do ciała, jest tak przejęty i pełen tak wielkiej czci wobec Boga, że pozostaje przemieniony na zawsze.

Dusza rzeczywiście zdaje się opuszczać ciało, które jednak nie jest pozbawione życia, i choć osoba ta z pewnością nie jest martwa, przez kilka sekund sama nie potrafi stwierdzić, czy jej duch pozostaje w ciele, czy też nie. Czuje, że została w całości przeniesiona do innej krainy, bardzo odmiennej od tej, w której żyjemy, gdzie ukazuje się światło tak nieziemskie, że choćby przez całe życie próbowała wyobrazić sobie je i oglądane tam cuda, nie zdołałaby tego uczynić. W jednej chwili jej umysł poznaje tyle rzeczy naraz, że gdyby wyobraźnia i rozum przez lata usiłowały je wyliczyć, nie zdołałyby przywołać nawet ich tysięcznej części. (VI.V #8)

Choć podczas tego lotu ducha nie padają żadne słowa, wyobraźnia przyjmuje wiele prawd, które przynoszą jej wielki pożytek. W duszy pozostaje jasne poznanie wielkości Boga. Gdy dostrzega się wielkość Boga, ukazuje się również niskość duszy, a ten kontrast pogłębia pokorę. Dusza wybiera wówczas Boga ponad siebie i świat oraz doświadcza najwyższej pogardy dla wszystkiego, co ziemskie. To doświadczenie jest tak potężne, że nigdy nie zostanie zapomniane, choć nigdy nie da się go wyjaśnić.

Refleksja: Być może takie doświadczenie przekracza twoje pojmowanie — i rzeczywiście tak jest. Nawet gdyby dane ci było dostąpić na modlitwie błogosławieństwa takiego daru, nie byłoby możliwe jego wyjaśnienie. Rozważ ten niepojęty i niewytłumaczalny dar naszego Pana.

Dlaczego Bóg miałby porozumiewać się z duszą w tak tajemniczy sposób? Dlatego, że sam Bóg całkowicie nas przekracza. Jego wielkość i chwała są nieskończone, a nasze ograniczone umysły nie mogą Go w pełni pojąć. Świadomość tego powinna uczyć nas pokory, budzić w nas pełną czci bojaźń i napełniać głębokim zdumieniem.

Jeśli masz za sobą takie doświadczenie, trwaj w pokorze i wdzięczności. Jeśli nie masz pewności, czy taki dar został ci kiedykolwiek udzielony, nie zastanawiaj się już nad tym. Po prostu uświadom sobie możliwość otrzymania tego daru i zachowaj otwartość na niego, jeśli Bóg kiedykolwiek go udzieli. Ponieważ tego daru nie da się wyjaśnić, nie próbuj go wyjaśniać. Wpatruj się w święte człowieczeństwo naszego Pana, módl się do Niego, staraj się wzrastać w cnocie i pozwól Mu się prowadzić, gdy zechce przejąć ster.

Mój nieskończony Boże, Twoja chwała przekracza wszelkie pojęcie. Pod każdym względem niezmiernie mnie przewyższasz. Poddaję się tajemnicy samego Twojego istnienia i adoruję Cię w tajemnicy, którą jesteś. Kocham Cię i modlę się, abyś nadal pociągał mnie ku swojej świętej obecności, objawiając mi siebie tak, jak zechcesz.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta piąta: Nadmierne łzy

Zachwycenia wyjaśnione w poprzedniej lekcji oddziałują na duszę tak głęboko, że jest ona teraz przemieniona, pragnie jedynie być z Bogiem, nie może znieść oddalenia od Niego, tęskni za śmiercią i wciąż na nowo otrzymuje kolejne chwile zachwycenia.

TE wzniosłe łaski pozostawiają w duszy tak wielkie pragnienie pełnego radowania się Tym, który ich udzielił, że życie staje się bolesną, choć słodką udręką, a śmierć — przedmiotem gorącej tęsknoty. Taka dusza często ze łzami błaga Boga, by zabrał ją z tego wygnania, gdzie wszystko, co widzi, ją nuży. Jedynie samotność przynosi na pewien czas wielką ulgę, lecz wkrótce jej ból powraca, a jednak nie potrafi znieść jego braku. Krótko mówiąc, ten biedny motylek nie może znaleźć trwałego spoczynku. Tak tkliwa jest jej miłość, że przy najmniejszym poruszeniu wybucha płomieniem, a dusza wzbija się do lotu. Dlatego w tym mieszkaniu zachwycenia zdarzają się bardzo często i nie sposób się im oprzeć, nawet w obecności innych (VI.VI #1).

Z powodu tych częstych zachwyceń, a także dlatego, że pozostają one poza kontrolą doświadczającej ich duszy, osoba ta często pragnie trwać w samotności z Bogiem, oczekując radości śmierci. Jednocześnie dusza pragnie wyjść do świata w nadziei, że Bóg zechce posłużyć się nią, by zbawić choćby jedną inną duszę. Czyni to mimo faktu, że częste zachwycenia, z których niektóre przeżywa w obecności innych, skłaniają ludzi do powątpiewania w nią.

Gdy dusza zajmuje się codzienną pracą, niekiedy ogarnia ją wzruszenie aż do łez, a inni widzą te łzy, których nie sposób powstrzymać. Kiedy indziej dusza jest tak przepełniona radością, że potrafi jedynie nieustannie głosić chwałę Boga i pragnąć prowadzić innych do tego samego uwielbienia. Może nawet nie wiedzieć, za co wielbi Boga, wiedząc jedynie, że Bóg jest godzien wszelkiej chwały.

Gdy pojawiają się łzy, nie płyną one z przygnębienia ani rozpaczy. Są to łzy, w których miłość do Boga splata się z głębokim pokojem i radością. Jeśli dusza jest prześladowana przez innych, nie doznaje z tego powodu uszczerbku, lecz tym bardziej wielbi Boga. Zaczyna doświadczać coraz większej wolności, by żyć wyłącznie według Ducha Bożego i Jego natchnień łaski. Pragnienie pełnego zjednoczenia z Bogiem w niebie jest tak silne, że inni z łatwością dostrzegają, jak bardzo ta święta dusza jest zwrócona ku rzeczywistości nadprzyrodzonej.

Refleksja: Czy zdarzyło ci się otrzymać dar świętych łez? Czy Bóg i Jego nieskończona dobroć poruszyli cię kiedyś tak głęboko, że popłynęły ci łzy radości i miłości? Jeśli tak, rozkoszuj się miłością, która została złożona w twoim sercu tak głęboko, że nie sposób było powstrzymać jej wzruszenia.

Jeśli nigdy nie zdarzyło ci się doznać takiego poruszenia, podziwiaj z oddali doświadczenie innych i pozwól, by wzbudziło w tobie zachwyt. Módl się, aby Bóg pełniej obdarzył cię darem samego siebie, i biegnij do Niego, gdy zacznie ci się objawiać.

Święte łzy są darem, który pobudza nas do jeszcze większego pragnienia Boga. Kiedy Bóg udziela ci tego daru, możesz jedynie go przyjąć. Zanim to nastąpi, staraj się rozbudzać w sobie gorętsze pragnienie Boga przez rozmyślanie, życie cnotliwe i oddanie całym sercem naszemu Panu oraz Jego świętej woli.

Boże pełen chwały, proszę, rozbudź we mnie głęboką tęsknotę za Tobą. Napełnij mnie jasnym widzeniem Twojej obecności i objaw mi swoją miłość. Niech moje serce tak zapłonie miłością do Ciebie, bym ponad wszystko lgnął do Ciebie, szukając jedynie Ciebie i Twojej woli wobec mojego życia. Spraw, by z moich oczu płynęły łzy miłości do Ciebie, by napełniał mnie święty żal za moje grzechy i bym ze wszystkich sił duszy dążył do nieba, gdzie będę przebywać z Tobą na wieki.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta szósta: Nie porzucaj Najświętszego Człowieczeństwa

Kiedy Bóg wprowadzi duszę w życie kontemplacyjne, a ona zacznie otrzymywać bezpośrednio i w sposób duchowy to wlane poznanie Boga i miłość do Niego, pojawi się pokusa, by pragnąć trwać w tym stanie i nigdy nie powracać do rzeczywistości własnego grzechu ani do cierpień naszego Pana objawionych w Piśmie Świętym.

Niektórzy… gdy nasz Pan raz wyniesie ich do doskonałej kontemplacji, chcą cieszyć się nią nieustannie. To niemożliwe; jednak łaska tego stanu pozostaje w ich duszach w taki sposób, że nie potrafią już jak dawniej rozmyślać o tajemnicach Męki i życia Chrystusa (VI.VII #9).

Święta Teresa chce, aby dusze, które zaczęły otrzymywać łaski tych mieszkań, nigdy nie zapomniały o dwóch ważnych naukach. Po pierwsze, taka dusza musi nieustannie przypominać sobie swój dawny grzech i przez tę pamięć doświadczać „wielkiego męczeństwa”. Choć nie cierpi już z powodu winy za tamte grzechy, nigdy nie wolno jej o nich zapomnieć; musi też wzrastać w świętym żalu, który splata się z wdzięcznością, gdy wspomina miłosierdzie Boga, dzięki któremu grzechy te zostały przebaczone.

Oprócz nieustannego pielęgnowania tego świętego żalu święta Teresa stanowczo zaleca, abyśmy stale powracali do Najświętszego Człowieczeństwa Chrystusa. Choć rozmyślanie o życiu i cierpieniach naszego Pana będzie teraz inne niż w pierwszych mieszkaniach, nigdy nie wolno nam porzucać Jego ziemskiego życia; musimy nieustannie starać się zachowywać Jego ludzkie życie w naszych myślach. Po otrzymaniu łaski kontemplacji powrót do rozmyślania o Męce naszego Pana nadal będzie angażował wszystkie władze duszy.

Dusza prostym spojrzeniem patrzy na to, kim On jest i jak niewdzięcznie Go traktujemy w zamian za tak straszliwe cierpienia. Wtedy wola, choć być może bez odczuwalnej czułości, pragnie oddać Mu jakąś przysługę za tak wzniosłe przejawy miłosierdzia i tęskni za tym, by wycierpieć coś dla Tego, który tak wiele zniósł dla nas; zajmuje się podobnymi rozważaniami, w których uczestniczą również pamięć i rozum (VI.VII #14).

Po doświadczeniu łask kontemplacyjnych tych mieszkań bardzo ważne jest, by pamiętać o tej nauce. Nieustanny powrót do rozmyślania o człowieczeństwie Chrystusa szczególnie pomoże duszy uniknąć pułapki, jaką jest próba samodzielnego wytwarzania fałszywych doświadczeń kontemplacyjnych. Dopóki trwa nasze życie doczesne, musimy zanurzać się w ludzkim życiu Chrystusa, rozmyślając o Nim i starając się naśladować Go we własnym życiu. Jedyna różnica między tym powrotem w rozmyślaniu do Najświętszego Człowieczeństwa Chrystusa a rozmyślaniem w pierwszych trzech mieszkaniach polega na tym, że rozum, pamięć i wola zdają się zgłębiać tajemnicę Chrystusa w sposób bardziej skupiony i kontemplacyjny, starając się obcować z Bogiem raczej wewnętrznie niż zewnętrznie.

Refleksja: Czy wytrwale kontemplujesz Najświętsze Człowieczeństwo Chrystusa i rozmyślasz o nim? Czy pragniesz Go, starając się żyć z Nim, w Nim i przez Niego? Jeśli tak, nigdy nie ustawaj w powracaniu do ziemskiego życia Chrystusa. Rozważaj Jego Wcielenie i narodzenie, Jego nauczanie i cuda, a zwłaszcza Jego cierpienie, śmierć i zmartwychwstanie.

Jak często rozmyślasz o człowieczeństwie Chrystusa? Jak często próbujesz wejść w tajemnicę Jego cierpienia? Poświęć dziś trochę czasu na rozmyślanie o którymś aspekcie życia Chrystusa. Święta Teresa szczególnie lubiła rozmyślać o konaniu Jezusa w Ogrójcu. Zwróć się ku temu rozmyślaniu. Spróbuj przeniknąć jego znaczenie. Staraj się zrozumieć cierpienia Jezusa tamtej nocy. Wpatruj się w samą Jego duszę, w Jego myśli, tęsknotę i pragnienia.

Jeśli w jakiejś mierze została ci udzielona łaska modlitwy kontemplacyjnej, nie pozwól, by ten dar prowadził cię do pychy. Nie myśl, że kiedykolwiek przestaniesz potrzebować rozważania życia naszego Pana. Rozmyślaj, rozważaj, zastanawiaj się i odkrywaj, kim On jest. Czyń to wciąż na nowo. Jeśli Bóg chce wprowadzić cię w głębszy stan modlitwy, pozwól Mu na to. Nigdy jednak nie zakładaj z góry, że tak uczyni. Nawet najwięksi święci byli wezwani do codziennego powracania do najprostszych form modlitwy. To wezwanie dotyczy także ciebie.

Najświętsze Człowieczeństwo Chrystusa, obym zawsze Cię adorował, kochał i każdego dnia do Ciebie powracał. Obym nigdy nie ustawał w rozważaniu Ciebie. Modlę się, abym zawsze potrafił zachowywać Cię w myślach, wpatrywać się w Ciebie z miłością i podążać Twoimi śladami. Najświętsze Człowieczeństwo Chrystusa, kocham Cię. Pomóż mi kochać Cię coraz bardziej każdego dnia.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta siódma: Głęboka świadomość grzechu

W tych mieszkaniach dusza otrzymuje wiele łask. Najwyższe spośród udzielanych jej łask przychodzą przez bardziej bezpośrednie spotkanie z istotą Boga, bez posługiwania się ludzkim rozumem czy wyobraźnią. Najlepszym sposobem zrozumienia tych licznych, różnorodnych form łaski jest uważne przyglądanie się skutkom, jakie wywołują.

Pragnę jedynie pouczyć was — na tyle, na ile sama je znam — o różnych łaskach, jakimi Bóg obdarza duszę w tym stanie, abyście mogły zrozumieć ich cechy oraz skutki, jakie wywołują (VI.X #1).

Jedną z udzielanych tutaj łask jest głębokie zrozumienie grzechu. Kiedy człowiek we wcześniejszych mieszkaniach po raz pierwszy żałuje za swój grzech, dostrzega go jedynie w niewielkim stopniu, a ten nikły wgląd wystarcza, by pomóc mu szukać Bożego miłosierdzia i przebaczenia, co też czyni. Jednak we wcześniejszych mieszkaniach dusza nie jest dość silna, by ujrzeć swój grzech tak, jak widzi go Bóg. Dlatego w tych szóstych mieszkaniach Bóg udziela duszy widzenia samej swojej istoty, nie za pośrednictwem obrazów, lecz bezpośrednio, w tajemniczy sposób. To potężne udzielenie się Boga, które przybiera postać bardzo wzniosłego widzenia umysłowego, objawia samą istotę Boga, sam Jego byt, i wprawia człowieka w całkowite osłupienie, pozwalając mu ujrzeć swoją duszę i swoje grzechy tak, jak widzi je Bóg.

To wzniosłe widzenie umysłowe prawdy o pełni Bożej miłości i dobroci, połączone z prawdą o nędzy dusz, uczy duszę, że „wszyscy ludzie są kłamcami”. Wszyscy ludzie są uwięzieni w kłamstwach. To, co nazywamy prawdą, jest jedynie wytworem wyobraźni. Dopiero dzięki temu nowemu widzeniu istoty Boga dusza zaczyna rozumieć, że jej dotychczasowy żal za grzechy był całkowicie niewystarczający.

Dary mądrości i rozumu udzielane duszy są tak głębokie, że dzięki temu nowemu poznaniu siebie i Boga dusza osiąga nowy stopień pokory. Wskutek uniżenia aż do samej głębi swego jestestwa dusza zostaje uwolniona, by kochać na zupełnie nowym poziomie. Zaczyna kochać miłością obecną w najgłębszych pokładach Serca Boga. Tak jak Bóg okazał nam czyste miłosierdzie, tak dusza zaczyna okazywać innym czyste miłosierdzie Boga. To właśnie ta niezwykła głębia miłosierdzia w duszy staje się bezpośrednim przygotowaniem do daru małżeństwa duchowego, który otrzymuje ona w siódmym mieszkaniu.

Refleksja: Wyobraź sobie, że rozumiesz swoją duszę tak, jak rozumie ją Bóg. Co Bóg widzi, gdy na ciebie patrzy? Przede wszystkim spogląda na ciebie z doskonałym miłosierdziem. Jego miłości nigdy nie dałoby się w pełni pojąć. Lecz patrząc na ciebie z doskonałym miłosierdziem, widzi On również każdy grzech w twoim wnętrzu; widzi nieład spowodowany przez twój grzech i twoją upadłą ludzką naturę; patrzy na ciebie, doskonale poznając twoją duszę, i kocha cię pomimo tego, co widzi.

Czy zdajesz sobie sprawę, że nigdy nie poznasz siebie i nigdy nie zrozumiesz swojego grzechu, dopóki nie przyjmiesz Bożego sposobu myślenia? Módl się o ten dar. Módl się o duchowe dary mądrości, rozumu i umiejętności. Módl się, aby Boży umysł ogarnął twój umysł i aby Jego myśli przemieniały twoje myśli. Takiego daru nie można sobie wziąć, można go jedynie otrzymać, a zostanie udzielony tylko wtedy, gdy Bóg zechce go udzielić. Nieustannie otwieraj się na Boga, aby coraz pełniej przygotowywać się na przyjęcie tego, czym On tak bardzo pragnie cię obdarzyć.

Boże doskonałej Mądrości, Ty wiesz wszystko i widzisz wszystko. Znasz mnie na wskroś. Znasz mnie nieskończenie lepiej, niż ja znam siebie. Proszę, otwórz pełniej mój umysł na Ciebie, abym mógł poznać swoją duszę tak, jak Ty ją znasz. Pomóż mi wyraźniej widzieć mój grzech i dostrzegać miłosierdzie, które go obmywa. Gdy tak czynię, modlę się o coraz głębszy dar pokory, abym we wszystkim okazywał Ci coraz większą wdzięczność.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja sześćdziesiąta ósma: Strzała miłości

Święta Teresa kończy opis szóstych mieszkań, przedstawiając jeszcze jedno, ostatnie, potężne doświadczenie, które staje się udziałem duszy, gdy Bóg objawia samą swoją istotę w najgłębszym wnętrzu jej jestestwa.

Kiedy dusza jest tak rozpalona miłością, często zdarza się, że pod wpływem przelotnej myśli lub wypowiedzianego słowa o tym, jak śmierć zwleka ze swym nadejściem, serce otrzymuje — samo nie wie, jak ani skąd — cios jakby ognistą strzałą… w samej głębi i w samym centrum duszy, gdzie ten piorun w swym gwałtownym pędzie obraca w proch wszystko, co ziemskie w naszej naturze. W takiej chwili nie możemy nawet pamiętać o własnym istnieniu, gdyż w jednej chwili władze duszy zostają tak skrępowane, że nie są zdolne do żadnego działania poza zachowaną zdolnością potęgowania naszej udręki. Nie sądź, że przesadzam; w istocie moje wyjaśnienie nie oddaje w pełni tego, co się dzieje, a czego nie sposób opisać (VI.XI #2).

To duchowe udzielanie się Boga trwa nie dłużej niż kilka godzin. Niekiedy trwa zaledwie piętnaście minut, ponieważ dusza nie zdołałaby znieść go dłużej. Doświadczenie to jest jednak tak głębokie, że przez kolejne dni odczuwa je każda część ciała. Wszystkie stawy ciała ulegają całkowitemu zwichnięciu, a jednak bólu nie odczuwa się w ciele; odczuwa go jedynie duch, zdolny do znacznie większego cierpienia. Udręka ta jest nie do opisania, lecz duchowe korzyści płynące z tej ognistej strzały są o wiele większe niż wszelki doświadczany ból. To jak ocean w porównaniu z jedną kroplą wody.

Do duchowych udręk należy samotność spowodowana całkowitym oderwaniem od wszystkiego na tym świecie przy jednoczesnej niemożności pełnego wejścia w świat przyszły. To tak, jakby dusza była zawieszona między tymi dwoma światami, nie należąc w pełni do żadnego z nich, lecz pozostając w stanie zawieszenia, pragnąc całkowicie umrzeć i w pełni wejść w samego Boga. Udręki te, choć dotkliwe, służą chwalebnemu celowi: przygotowują duszę do wejścia do siódmego mieszkania, gdzie zawrze ona małżeństwo z Bogiem i dopełni swego zjednoczenia z Nim.

Gdy dusza otrzyma to widzenie intelektualne i towarzyszące mu duchowe udręki, Bóg we właściwym czasie udziela jej kolejnej łaski. Jest nią pociecha tak potężna, że splata się z udrękami i pozwala duszy znosić je do końca życia. Dzięki tej pociesze dusza chętnie cierpiałaby przez tysiąc żywotów lub więcej, gdyby taka była wola Boga. To właśnie te ostatnie łaski przygotowały już duszę do jej ostatecznego mieszkania.

Refleksja: Jeśli kiedykolwiek dane ci było doświadczyć tej „ognistej strzały” od Boga, zapewne zgodzisz się ze świętą Teresą, że tego doświadczenia nigdy nie dałoby się wyjaśnić. Choć niewielu może go kiedykolwiek doznać, wiedz, że jest ono możliwe. Ten dar ostatecznego przygotowania do małżeństwa duchowego w siódmym mieszkaniu nie jest poza twoim zasięgiem. To prawda, że może przyjść jedynie jako dar od Boga, ale wiedz, że Bóg gorąco pragnie go udzielić.

Rozważ prawdę, że Bóg pragnie twojej świętości. Chce cię uczynić osobą świętą. Rozważ również to, że tak głęboka świętość jest możliwa. Możesz pozwolić Bogu, by całkowicie zawładnął twoją duszą, przemienił cię i uczynił cię jednym z Nim. Czy w to wierzysz?

Często idziemy przez życie w przekonaniu, że doskonałość jest nieosiągalna. O własnych siłach z pewnością nie możemy jej osiągnąć. Ale dla Boga wszystko jest możliwe. Uwierz w to. Rozważ tę prawdę. Przyjmij ją i zaangażuj się w tę wędrówkę. Módl się o dar tej ognistej strzały w samym centrum twojej duszy i nigdy nie przestawaj dążyć do Boga, aż osiągniesz pełną gotowość do przyjęcia tego daru, a tym samym do wejścia w małżeństwo duchowe w siódmym mieszkaniu.

Panie wszelkiej świętości, Ty jesteś Doskonałością. Ty jesteś Świętością. Ty jesteś nieskończonym Bogiem wszystkiego. Proszę, wprowadź mnie w pełni w Twoją boską obecność. Uwolnij mnie od każdego grzechu. Ulecz mnie z każdej wady. Ogarnij mnie całkowicie ogniem Twojej miłości. Proszę, niech nigdy nie znuży mnie wędrówka ku Tobie, abym zamieszkał z Tobą w najgłębszym mieszkaniu mojej duszy.

Obecności Trójcy Przenajświętszej zamieszkującej we mnie, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Spis treści