Mieszkania pierwsze

Pokora, pokora, pokora i poznanie siebie

Lekcja pierwsza: Obraz duszy

Święta Teresa rozpoczyna swoją książkę Twierdza wewnętrzna następującym opisem duszy:

Zaczęłam myśleć o duszy tak, jakby była twierdzą wykonaną z jednego diamentu lub z bardzo przejrzystego kryształu, w której jest wiele komnat, tak jak w niebie jest wiele mieszkań [miejsc zamieszkania] (I.I #2).

Przedstawia ten obraz twierdzy jako coś, co otrzymała od naszego Pana wcześniej tego samego ranka, gdy modliła się o światło, jak ma w duchu posłuszeństwa opisać swoje rozumienie wewnętrznego życia modlitwy i zjednoczenia z Bogiem. Twierdzą jest dusza człowieka. W tej twierdzy znajduje się wiele mieszkań. Wszystkie te mieszkania są ze sobą połączone i prowadzą do mieszkania położonego w samym środku, gdzie przebywa sam Bóg.

Na kolejnych stronach święta Teresa zabiera swoich czytelników w podróż w głąb, ku środkowi tej „twierdzy wykonanej z jednego diamentu”. Ta twierdza nie jest czymś, co mamy oglądać z zewnątrz; przeciwnie, naszym najważniejszym zadaniem musi być wejście do tej pięknej twierdzy wykonanej z jednego diamentu i zamieszkanie w samym jej środku. Ta podróż prowadzi nas przez niezliczone inne wewnętrzne mieszkania, aż dotrzemy do środka. Tam, w samym środku, dusza spotyka wielkiego Króla, samego Boga, w sposób wyraźny i przemieniający.

Rozważanie: Zastanów się dziś nad własną duszą. Jak postrzegasz siebie?  Często boimy się na modlitwie zajrzeć w swoje wnętrze. Co odkryjesz, jeśli się na to zdecydujesz? Bardzo często, gdy zaglądamy w swoje dusze, widzimy grzech i brud naszych czynów oraz słabości, z którymi codziennie się zmagamy. Ale czy właśnie to stanowi o tym, kim jesteś? Czy jesteś jedynie sumą wszystkich swoich wad i słabości? Czy jesteś jedynie nagromadzeniem wszystkich swoich grzechów?

Święta Teresa rzeczywiście już wkrótce będzie mówić o grozie grzechu, zwłaszcza grzechu śmiertelnego, i rozważać, jak bardzo grzech brudzi duszę. Zaczyna jednak od obrazu wewnętrznej twierdzy, w której mieszka Bóg, ponieważ to przede wszystkim określa, kim jesteśmy. Nasze dusze są jak ta bezcenna diamentowa twierdza — nie ze względu na to, co zrobiliśmy, lecz ze względu na to, na czyj obraz zostaliśmy stworzeni. Zostaliśmy stworzeni na podobieństwo i obraz Boga i tego nigdy nie można nam odebrać.

Królu pełen chwały, stworzyłeś mnie na swój Boski obraz i pragniesz, aby moja dusza jaśniała jak diament, lśniący w blasku jasnego Słońca, które promieniuje z jej wnętrza. Udziel mi łaski, abym spojrzał w swoje wnętrze i ujrzał Ciebie, który tam mieszkasz. Pomóż mi, gdy rozpoczynam tę podróż, spojrzeć poza mój grzech, abym mógł zobaczyć siebie takim, jakim mnie stworzyłeś. Pomóż mi przy tym dostrzec także grzech, który przyćmiewa blask tej twierdzy mojej duszy.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja druga: Piękno i pojemność duszy

Rozważając dalej obraz duszy, święta Teresa wyjaśnia, że nic nie jest w stanie właściwie oddać wielkiego piękna duszy ani jej pojemności.

Jeśli więc, siostry, uważnie się nad tym zastanowimy, dusza człowieka sprawiedliwego jest niczym innym jak rajem, w którym — jak mówi nam Bóg — On znajduje upodobanie. Jak sądzicie, jaka musi być komnata, w której znajduje upodobanie Król tak potężny, tak mądry, tak czysty i tak pełen wszelkiego dobra? Nie znajduję niczego, z czym mogłabym porównać wielkie piękno duszy i jej wielką pojemność (I.I #2).

Dla świętej Teresy dusza jest niewyobrażalnie piękna, ponieważ została stworzona na obraz i podobieństwo Boga, i ma wielką pojemność, ponieważ w jej głębi mieszka Bóg. Jeśli Bóg nieskończonego piękna mieszka w każdej duszy, to sam ten fakt wynosi duszę na poziom, którego nie sposób opisać. Sama dusza jest powołana do udziału w nieskończonym życiu Boga — nie dzięki własnym zasługom, lecz zgodnie z Bożym zamysłem. To punkt wyjścia, o którym nigdy nie wolno zapomnieć.

Rozważanie: Rozważ te nieskończone rzeczywistości. Najpierw rozważ piękno własnej duszy. Twoja dusza jest piękna w stopniu przekraczającym ludzkie pojmowanie, ponieważ została stworzona na podobieństwo i obraz Boga. Choć grzech rzeczywiście przyćmiewa to piękno, nic nigdy nie może zmienić istoty twojej duszy. Od chwili twojego stworzenia aż po wieczność twoja dusza zawsze będzie piękna. Zrozumienie tego faktu wymaga szczerości płynącej z pokory. Pokora jest darem, który pozwala ci widzieć siebie tak, jak widzi cię Bóg. Pokora oparta na prawdzie pozwoli ci wyraźniej zrozumieć rzeczywistość tego, kim jesteś w oczach Boga.

Po drugie, rozważ wielką pojemność swojej duszy. Skoro Bóg mieszka w tobie, to mieszka w tobie Nieskończony. Zatem twoja dusza może pomieścić Tego, który jest nieskończony, tylko wtedy, gdy może pomieścić nieskończonego Boga. Nie jest to żadną twoją zasługą; przeciwnie, właśnie tym jesteś w samej swojej istocie. Bóg stworzył twoją duszę w taki sposób, że zaprasza cię, by przez całe to życie i dalej, przez wieczność, wchodzić coraz głębiej do najbardziej wewnętrznego mieszkania twojej duszy, gdzie spotykasz życie Boga, który mieszka w tobie. Jeśli pozwolisz sobie zrozumieć tę prawdę, napełni ona twój umysł i serce pokorą oraz obudzi w tobie wielki zapał do odkrywania nieskończonego Boga w swoim wnętrzu.

Boże najpiękniejszy i nieskończony, pomóż mi odkrywać Ciebie w najgłębszych zakamarkach mojego jestestwa. Pomóż mi dostrzegać Ciebie, poznawać Cię i kochać, bo jesteś w najgłębszym wewnętrznym mieszkaniu mojej duszy. Usuń błoto z moich oczu i brud z moich uszu, abym mógł Cię poznać, pokochać i zjednoczyć się z Tobą, który stworzyłeś mnie na swój najświętszy obraz.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja trzecia: Najgłębsze mieszkanie

Dusza, przedstawiona jako twierdza z jednego diamentu o wielkim pięknie i przestronności, jest również twierdzą, którą można odkrywać bez końca. Każde mieszkanie w tej twierdzy twojej duszy jest przeznaczone do odkrycia podczas wędrówki ku jej środkowi.

Wyobraźmy sobie teraz, że ta twierdza, jak już wspomniałam, zawiera wiele komnat [mieszkań], jedne na górze, inne na dole, jeszcze inne po obu stronach; a w samym ich środku znajduje się najważniejsza komnata [mieszkanie], gdzie dokonują się najtajniejsze sprawy między Bogiem a duszą (I.I #4).

Celem każdego człowieka jest dotarcie do „najważniejszego mieszkania”, gdzie spocznie w obecności Boga, który w pełni się tam objawia. Każda dusza jednak zmierza dzięki łasce Bożej do najgłębszego mieszkania na różne sposoby. Choć drogi, którymi podążamy, są podobne, droga każdego z nas jest niepowtarzalna.

Jednym z głównych celów życia duchowego jest odkrywanie licznych mieszkań we własnej duszy, niczym podczas odkrywczej wędrówki. Nie powinniśmy długo pozostawać w jednym mieszkaniu. Przeciwnie, musimy być wolni, by odkrywać kolejne komnaty, wciąż zbliżając się coraz bardziej do komnaty centralnej. Ta wędrówka nie może się zatrzymać, dopóki nie dotrzemy do środkowej komnaty i nie spoczniemy całkowicie w Bogu.

Refleksja: Rozważ tę piękną prawdę, że Bóg wzywa cię, by iść głębiej. Zbyt często w życiu popadamy w samozadowolenie i „utykamy” w naszej wewnętrznej wędrówce ku Bogu. Zbyt często pozostajemy rok po roku na zewnętrznym dziedzińcu twierdzy naszej duszy albo w jednej z jej komnat, pochłonięci licznymi zewnętrznymi hałasami i głosami zabiegającymi o naszą uwagę.

Czy chcesz rozpocząć tę wędrówkę do środka swojej duszy? Czy chcesz zacząć odkrywać wewnętrzne mieszkania, które prowadzą cię coraz bliżej Boga nieskończonego piękna i miłości? Czy pragniesz tego odkrywania i poznawania?

Tym kresem jest Niebo, ale Nieba można szukać już tu i teraz. Po co czekać? Po co żyć w licznych zewnętrznych mieszkaniach, gdzie obecność Boga jest zamglona i przesłonięta? Dlaczego nie wyruszyć w drogę i nie szukać Go całym sercem? To bezpieczna wędrówka. To wędrówka do samego środka twojej własnej duszy. To wędrówka, podczas której Bóg zaprasza cię na spotkanie ze sobą — z twoim Bogiem, który mieszka w twoim wnętrzu.

Mój ukryty i pełen chwały Boże, pomóż mi rozpocząć moją wędrówkę. Tak często rozpraszają mnie niezliczone przeszkody i grzechy, z którymi zmagam się każdego dnia. Pomóż mi zacząć zwracać oczy ku Tobie, który czekasz na mnie w głębi mojego jestestwa. Pomóż mi zaufać Tobie i wyruszyć w tę chwalebną wędrówkę w głąb siebie.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja czwarta: „Cuchnące robaki”

Czym jest „cuchnący robak”? To robak, który wydziela odrażający zapach, jest bardzo nieprzyjemny i wywołuje bardzo dojmujące wrażenie. Święta Teresa nie tylko mówi o naszych duszach jako o pięknym diamencie lub nieskończonej przestronności, lecz także określa każdego z nas mianem jednego z takich robaków.

…nie zaszkodzi nam przekonać się, że na tym naszym wygnaniu jest możliwe, aby tak wielki Bóg obcował z tak cuchnącymi robakami, i kochać Go za Jego wielką dobroć i bezgraniczne miłosierdzie (I.I #4).

Czy to nie sprzeczność? Jak możemy być zarazem piękną diamentową twierdzą i cuchnącym robakiem? Aby to zrozumieć, trzeba uwzględnić kontekst. Święta Teresa mówi w ten sposób o naszych duszach, by podkreślić rzeczywistość Bożego miłosierdzia. Wyjaśnia, że powinniśmy rozważać niezliczone sposoby, na jakie Bóg obdarza swoimi łaskami nas i innych. Wyjaśnia, że potrzeba wielkiej pokory, by dostrzegać, jak Bóg udziela swoich niezliczonych łask. A jeśli zrozumiemy, że sami z siebie, na mocy jakiejkolwiek własnej zasługi, jesteśmy całkowicie niegodni i nie zasługujemy na nic innego niż los cuchnącego robaka, wówczas będziemy należycie usposobieni do wiecznej wdzięczności i ogarnie nas zachwyt nad tym, że Bóg jest tak miłosierny i tak hojnie nas obdarza na tym naszym „wygnaniu” z Nieba.

Refleksja: Czy dostrzegasz działanie łaski i miłosierdzia Boga w swoim życiu? Czy potrafisz je dostrzec? Czy masz serce otwarte na rzeczywistość miłosierdzia?

Bardzo często nie dostrzegamy działania Bożego miłosierdzia, choć otacza nas ono ze wszystkich stron. Zamiast tego skupiamy się uporczywie na grzechu, krzywdzie, podziałach, zgorszeniu i wielu innych sensacyjnych aspektach życia. Naszym nieustannym celem musi być takie ukierunkowanie spojrzenia naszych serc, byśmy mogli skupić się na miłosierdziu Boga, żywym w naszym świecie i w naszych duszach.

Jednym ze sposobów wyraźniejszego dostrzegania miłosierdzia Boga jest spojrzenie na nie w zestawieniu z nędzą naszych dusz. Jeśli pycha prowadzi cię do przekonania o własnej sprawiedliwości lub do osądzania innych w sercu, stracisz zdolność dostrzegania obfitej obecności Bożego miłosierdzia. Jeśli jednak potrafisz dostrzec godną litości słabość naszego upadłego świata, a także uniżony stan własnej duszy, wówczas łatwiej będzie ci zobaczyć, jak Bóg wchodzi w tę słabość i nędzę ze swoją miłością i łaską.

Jesteś cuchnącym robakiem, ale nawet w tym stanie Bóg kocha cię nieskończenie. Zrozumienie, że Bóg cię kocha niezależnie od tego, kim jesteś i jakie były twoje czyny, jest pierwszym krokiem do głębszego zrozumienia, kim jest Bóg. On jest samym Miłosierdziem.

Mój Boże, tak hojny w miłosierdzie, dziękuję Ci za Twoją miłość, dziękuję Ci za Twoje nieskończone miłosierdzie. Otwórz moje oczy, abym wyraźniej widział, kim jestem, i dostrzegał, jak głęboka jest Twoja miłość do mnie. Nie jestem godzien Twojej miłości do mnie, a jednak obdarzasz mnie nią przeobficie. Daj mi także oczy zdolne dostrzegać Twoje działanie w życiu wszystkich ludzi wokół mnie. Pomóż mi nieustannie radować się Twoim Miłosierdziem wobec nich i uczestniczyć w obdarzaniu ich tym miłosierdziem.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja piąta: „Bycie” w twierdzy

Skoro Trójca Przenajświętsza mieszka w najgłębszym mieszkaniu duszy, twoim zadaniem jest tam wejść. Aby jednak pojęcie wchodzenia do własnej duszy nie wprowadziło cię w zakłopotanie, święta Teresa podaje następujące wyjaśnienie:

Zdaje się raczej, że mówię niedorzeczności, bo jeśli ten zamek jest duszą, to oczywiście nie może być mowy o wchodzeniu do niego. Przecież my sami jesteśmy tym zamkiem: byłoby absurdem mówić komuś, by wszedł do pokoju, skoro już w nim jest! Trzeba jednak zrozumieć, że istnieje wiele sposobów „bycia” w jakimś miejscu (I.I #7).

„Istnieje wiele sposobów «bycia» w jakimś miejscu”. To jest klucz. Wyobraź sobie, że masz wielki i piękny zamek, ale nigdy nie korzystasz ze wszystkich jego komnat. Zamiast tego spędzasz czas jedynie na ganku lub w pierwszej komnacie za wejściem. Wyobraź sobie, że po wielu latach posiadania tego zamku ktoś pyta cię, co znajduje się w jego pozostałej części, a tobie pozostaje odpowiedzieć: „Nie wiem; nigdy tam nie byłem!”.

Choć trudno to sobie wyobrazić, właśnie tak większość ludzi postępuje ze swoimi duszami. Nigdy nie wchodzą do wnętrza, by zgłębiać jego głębię i piękno oraz odkryć ukryty skarb Boga, który w nich żyje. Ty jednak, zamiast jedynie „być” na zewnętrznym dziedzińcu lub w pierwszej komnacie, jesteś pociągany ku komnacie oblubieńczej, aby trwać w zjednoczeniu z Trójcą Świętą.

Refleksja: Zastanów się dziś, jak wiele wiesz o swojej duszy. Zachowujesz się bardziej jak gość czy jak jej główny mieszkaniec? Czy zajmujesz się jedynie tym, co zewnętrzne, czy też znasz najskrytsze szczegóły swojego zamku?

Pierwszym krokiem do wejścia głębiej do tego zamku twojej duszy jest uznanie, że jest w nim wiele miejsc, których jeszcze nie znasz. Pokorne przyznanie, że pod tym względem brakuje ci samopoznania, pomoże ci znaleźć motywację, by wejść głębiej.

Drugim krokiem jest podjęcie konkretnej decyzji, by kontynuować podróż w głąb. Na modlitwie zdecyduj się przejść do następnej „komnaty” i spędzić tam czas, starając się pojąć Bożą obecność i piękno, które dotąd ci umykały. Następnie postanów nieustannie poznawać kolejne komnaty w swoim wnętrzu, aby coraz bardziej zbliżać się do owej centralnej, wewnętrznej komnaty. Wszystkie są ze sobą połączone. Dlatego jedyna droga do środka prowadzi z jednej komnaty do drugiej.

Mój Boże, tak głęboko ukryty, przyciągaj mnie bliżej siebie, abym mógł nieustannie coraz głębiej wchodzić w przeobfite światło chwały Twojej Boskiej obecności. Dziś postanawiam rozpocząć moją wędrówkę na nowo. Napełniaj mnie radością i pokojem, gdy odkrywam Ciebie, który czekasz na mnie w najgłębszych zakamarkach mojej duszy.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja szósta: Brama prawdziwej modlitwy

Święta Teresa wyjaśnia, że „dusze, które się nie modlą, są jak ludzie o sparaliżowanych ciałach lub kończynach”.  Nieustannie zajmują się „sprawami zewnętrznymi”. Jest to smutne, lecz wyjątkowo powszechne doświadczenie. Niemal wszystko, czemu poświęcamy codziennie czas, ma nas czymś „zająć” i pochłonąć naszą ograniczoną uwagę. Dajemy się zaabsorbować nieustannemu zgiełkowi świata zewnętrznego i wskutek tego nie korzystamy ze spokojnego odpoczynku, który na nas czeka, jeśli tylko wejdziemy głębiej w nasze dusze, aby spotkać się z obecnym w nich Bogiem. Jakie jest na to lekarstwo?  Jest nim modlitwa:

O ile mogę to zrozumieć, bramą wejściową do tego zamku jest modlitwa i rozmyślanie: nie mówię tu o modlitwie myślnej w przeciwieństwie do ustnej, ponieważ jeśli w ogóle jest to modlitwa, musi jej towarzyszyć rozmyślanie (I.I #9).

Modlitwa, o której mówi święta Teresa, nie polega po prostu na „odmawianiu” modlitw. Zbyt często ludzie chodzą do kościoła, odmawiają modlitwy przed posiłkami lub wieczorem, ale wcale się nie modlą. Aby modlitwa była modlitwą, jak mówi święta Teresa, „musi jej towarzyszyć rozmyślanie”. Innymi słowy, trzeba wewnętrznie i czynnie zaangażować się w sens i tajemnicę tego, co się wypowiada lub rozważa. Rozmyślanie jest „bramą” do początku modlitwy, a zatem bramą do zamku naszych dusz.

Prawdziwa modlitwa jest porozumiewaniem się z Bogiem. Musi to jednak być także święte porozumiewanie się. Niekiedy mówimy do Boga tak, jakby był raczej naszym niewolnikiem niż Bogiem. Przychodzimy do Boga z żądaniami, mówiąc Mu, co ma dla nas zrobić. Jeśli nie spełnia naszych żądań, złościmy się. To nie jest prawdziwa modlitwa.

Prawdziwa modlitwa ma miejsce wtedy, gdy wiemy, z Kim się porozumiewamy i kim jesteśmy wobec Niego. On jest Bogiem, Wszechmogącym, samym czystym Miłosierdziem. My jesteśmy grzesznikami — słabymi, zagubionymi i we wszystkim potrzebującymi Boga. Celem naszego życia jest poznawać Boga, kochać Go i oddawać Mu chwałę, odpowiadając Mu jako Królowi naszych dusz. Dopiero gdy przyjmiemy tę właściwą postawę wobec Boga, będziemy mogli zacząć się modlić.

Refleksja: Czy się modlisz? A dokładniej: czy rozmyślasz? Innymi słowy, czy kiedykolwiek zdarzyło ci się choćby wejść do zamku swojej duszy? Czy potrafisz wskazać taki czas, kiedy udało ci się to dzięki trwaniu na prawdziwej modlitwie?

Choć jest to książka o życiu duchowym i modlitwie, lektura o życiu duchowym nigdy nie zastąpi rzeczywistej praktyki modlitwy. Przez zgłębianie wiedzy możemy dowiadywać się o Bogu, ale to na modlitwie spotykamy Boga i doświadczamy Jego żywej i prawdziwej obecności w naszym wnętrzu.

Przypomnij sobie jakiś czas w przeszłości poświęcony modlitwie. Być może było to na rekolekcjach albo w twoim kościele podczas adoracji eucharystycznej. Być może dawniej twoim zwyczajem była codzienna modlitwa w domu, w ciszy własnego pokoju.

Jeśli potrafisz przywołać w pamięci czas prawdziwej modlitwy, wykraczającej poza samo odmawianie określonych modlitw, postanów powracać do tej praktyki każdego dnia. Jeśli już codziennie poświęcasz czas na modlitwę, zastanów się, jak możesz ją pogłębić. Staraj się każdego dnia podejmować na modlitwie rozmyślanie. Wybierz konkretną modlitwę lub fragment Ewangelii. Rozważaj go, spróbuj wejść w opisaną scenę, pozwól się jej wciągnąć, szukaj Bożej obecności i nie bój się trwać w ciszy, doświadczając pełnej miłości obecności Boga.

Boże pełen chwały, pragnę modlić się każdego dnia. Gdy rozpraszają mnie lub pochłaniają sprawy życia, pomóż mi wyciszyć umysł i zwrócić się ku Tobie w modlitwie i rozmyślaniu. Obym nauczył się rozmyślać. Obym odkrył tę praktykę modlitwy, aby spotykać Cię nie tylko w myślach czy przemawiać do Ciebie ustami, lecz także oddawać Ci moją wolę. Obym czynił to z całym żarem duszy, by uczyć się kochać Cię na modlitwie.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja siódma: Przekroczenie progu

Głębia modlitwy nie ma końca. Jesteśmy wezwani, by wchodzić coraz głębiej, w coraz głębszą komunię z naszym Trójjedynym Bogiem. Aby jednak wejść głęboko, musimy zacząć. Święta Teresa mówi tutaj o osobie, która zaczyna się modlić:

Zaprzątnięci tysiącem spraw, modlą się tylko kilka razy w miesiącu, a przy tym zazwyczaj przez cały czas myślą o sprawach, które ich pochłaniają, są bowiem do nich bardzo przywiązani, a gdzie jest ich skarb, tam jest także ich serce (I.I #10).

Dalej wskazuje, że taka osoba „od czasu do czasu” wchodzi do twierdzy przez modlitwę. I choć zaledwie przekracza próg, i choć wraz z nią wchodzi „tysiąc gadów”, osoba ta „uczyniła już wiele przez to, że w ogóle weszła”. Innymi słowy, gdy zaczynamy podejmować autentyczną modlitwę i rozmyślanie, najprawdopodobniej nie staniemy się od razu całkowicie przemienieni i nie będziemy modlić się jak święci. Niemniej jednak, nawet jeśli modlimy się i rozmyślamy tylko trochę, choćby zaledwie kilka razy w miesiącu, jest to dobre i należy to rozumieć jako pierwszy, niezbędny krok.

Refleksja: Jednym z najważniejszych elementów modlitwy jest po prostu jej podejmowanie. Czy modlisz się przynajmniej kilka razy w miesiącu? Jeśli tak, to dobrze. Jednak taki stopień zaangażowania w modlitwę nigdy nie zaprowadzi cię zbyt głęboko. Modlitwa musi stać się trwałym nawykiem, któremu dochowujesz wierności z pełnym zaangażowaniem. Czy podczas modlitwy pojawiają się rozproszenia i sprawy pochłaniające twoją uwagę? Co cię rozprasza? Co tak bardzo zaprząta twoje myśli, że trudno ci się skupić? Odsuwaj te rozproszenia, odrzucaj wymówki i podejmij stanowczą decyzję, by żyć modlitwą.

Zastanów się nad swoim zaangażowaniem w codzienną modlitwę. Spróbuj ustalić plan modlitwy. Najlepiej przeznaczaj na nią codziennie tyle samo czasu. Znajdź spokojne miejsce, w którym możesz się modlić. Zacznij od co najmniej dziesięciu minut, ale lepiej poświęcić więcej czasu. Nie skąp go Bogu. Ułóż plan na ten czas modlitwy i trzymaj się go. Jeśli wydaje się on bezowocny, mimo to wytrwaj w swoim postanowieniu. Z całą stanowczością postanów uczyć się modlitwy i modlić się każdego dnia. Odkryjesz, że to zaangażowanie i twoja wierność pozwoliły ci przekroczyć bramę twierdzy twojej duszy. Gdy już wejdziesz, zdumieje cię, jak wiele jest do odkrycia w drodze do jej środka, gdzie mieszka Bóg.

Mój cierpliwy Panie, zdarzało mi się wybierać liczne sprawy tego życia zamiast Ciebie. Brakowało mi wierności codziennej modlitwie. Dziś postanawiam się zmienić. Postanawiam uczyć się rozmyślania o Tobie. Obiecuję odsuwać rozproszenia za każdym razem, gdy się pojawią. Obiecuję przezwyciężać słabość mojej woli, abym nigdy nie zaniedbywał codziennego kochania i adorowania Ciebie na modlitwie.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja ósma: Skutek grzechu śmiertelnego

Kontynuując rozważania o duszy przebywającej w pierwszych mieszkaniach, święta Teresa zatrzymuje się, by rozważyć przerażającą rzeczywistość grzechu śmiertelnego.

Nie ma gęstszej ciemności i nie ma nic tak ciemnego i czarnego, co nie byłoby znacznie mniej ciemne i czarne od tego. Wystarczy wiedzieć o tym jedno: choć samo Słońce, które obdarzyło duszę całym jej blaskiem i pięknem, nadal jest w jej środku, to pod względem uczestnictwa duszy w Nim jest tak, jakby Go tam nie było, choć dusza jest równie zdolna radować się Nim, jak kryształ odbijać słońce (I.II #1).

Ważne jest, by rozumieć, że grzech śmiertelny zawsze pozostaje dla nas realną możliwością. Dlatego zrozumienie, jak „ciemna” i „czarna” staje się dusza wskutek grzechu śmiertelnego, jest istotną pomocą w przezwyciężaniu pokus prowadzących do grzechu ciężkiego. Nie chodzi o to, że Bóg przestaje mieszkać we wnętrzu duszy; raczej o to, że środkowa komnata duszy, w której mieszka Trójca Przenajświętsza, zostaje całkowicie przesłonięta, tak że nie można spotkać Tego, który mieszka wewnątrz. Wraz z grzechem śmiertelnym znika łaska, lecz Bóg pozostaje w nas obecny przez swoją istotę, podtrzymując nas w istnieniu. Jednak komunia z naszym miłującym Bogiem zostaje zerwana, a dusza pozostaje w ciemności.

Święta Teresa udziela następujących dwóch rad: po pierwsze, jeśli zdołasz jasno zrozumieć skutki grzechu śmiertelnego, zacznie cię wypełniać święta bojaźń przed obrażaniem Boga. Nigdy nie wolno ci bać się samego Boga, nawet gdy ciężko grzeszysz. Musisz jednak lękać się stanu grzechu śmiertelnego. Całkowita ciemność, oddzielenie od Boga, niemożność uczynienia czegokolwiek zasługującego, utrata kierunku, zamęt i tym podobne — tego należy bardzo się lękać i unikać wszystkimi siłami duszy. Po drugie, kiedy rozumiesz skutek grzechu śmiertelnego, a mianowicie to, że dusza w tym stanie nie jest zdolna uczynić niczego, co byłoby miłe Bogu i pożyteczne dla niej samej, zaczyna rodzić się pokora. Dusza może wówczas uświadomić sobie, że wszelkie dobro, które się w niej dokonuje, pochodzi wyłącznie od Boga. Bóg jest źródłem wody żywej, a bez tej wody możliwa jest tylko śmierć. Kiedy jednak człowiek zwraca się ku wodzie łaski, z jego wnętrza zaczyna wytryskiwać nowe życie.

Rozważanie: Staraj się zrozumieć ciężar i grozę grzechu śmiertelnego. Jeśli nigdy nie zdarzyło ci się popełnić grzechu śmiertelnego, nie łudź się, że nie możesz go popełnić. Staraj się pielęgnować w sobie świętą bojaźń nie tylko przed grzechem śmiertelnym, lecz przed każdym grzechem. Musimy nienawidzić grzechu, odczuwać do niego odrazę, gardzić nim i być mocno zdecydowani nigdy go nie popełniać. Problem polega na tym, że grzech uwodzi i zwodzi. Nikt nie grzeszy dlatego, że chce być nieszczęśliwy. Ludzie grzeszą, ponieważ wierzą w kłamstwo, że taki czy inny czyn przyniesie im zaspokojenie. Choć grzech zawsze daje jakąś powierzchowną i ulotną satysfakcję, zawsze kończy się wewnętrznym spustoszeniem i zniszczeniem. Jeśli zdołasz odkryć prawdę o grozie grzechu, zwłaszcza śmiertelnego, zawsze miej gotowość, by przypomnieć sobie tę grozę za każdym razem, gdy przychodzi pokusa, aby móc z wielką siłą ją odrzucić.

Rozważ także to, że jeśli trwasz mocno w łasce i miłosierdziu Boga, wszelkie dobro, które czynisz, ma swoje źródło w tej łasce i w tym miłosierdziu. To pokorne uświadomienie sobie prawdy pomoże ci uwolnić się od pychy. Posłuż się obrazem, którego używa święta Teresa: drzewa zasadzonego przy źródle czystej wody i skąpanego w promieniach słońca. Bez wody i słońca drzewo nie może rosnąć ani wydawać żadnych dobrych owoców. Tak samo jest z nami: bez Boga nie jesteśmy zdolni do niczego dobrego. Trzymaj się tej pokornej prawdy i pozwól, by budziła w twoim sercu wielką wdzięczność, gdy wskazujesz na źródło wszelkiego dobra, które czynisz.

Mój przebaczający Panie, kiedy grzeszę, pokrywam piękno mojej duszy brudem. Gdy tak się dzieje, nie możesz przez nią jaśnieć, a ja nie mogę promienieć Twoim światłem. Proszę, daj mi świętą nienawiść do wszelkiego grzechu, abym nieustannie odczuwał do niego odrazę. Pomóż mi także pokornie uznawać Ciebie za źródło wszelkiego dobra w moim życiu, abym mógł wyrazić Ci najgłębszą wdzięczność i oddać Ci chwałę.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja dziewiąta: Poznanie siebie zdobywane przez pokorę

Gdy tylko święta Teresa kończy swoje krótkie pouczenie o grzechu śmiertelnym, kieruje uwagę ku temu, co określa jako najważniejszą cnotę, jaką można posiadać: ku pokorze.

…poznanie siebie jest tak ważne, że nawet gdybyście zostały wyniesione aż do nieba, chciałabym, abyście nigdy nie ustawały w staraniach o nie; dopóki jesteśmy na tej ziemi, nic nie ma dla nas większego znaczenia niż pokora. Powtarzam więc, że bardzo dobrą — wręcz doskonałą — rzeczą jest zacząć od wejścia do komnaty, w której nabywa się pokory, zamiast odlatywać do innych komnat. Tędy bowiem wiedzie droga postępu, a skoro mamy bezpieczną, równą drogę, którą możemy iść, dlaczego miałybyśmy pragnąć skrzydeł do latania? (I.II #10)

Święta Teresa używa zamiennie określeń „pokora” i „poznanie siebie”. Dla niej były one jednym i tym samym. Pokora wypływa z poznania siebie. W tym pierwszym mieszkaniu pokora zaczyna wzrastać dzięki świadomemu dążeniu do odkrycia prawdy o własnej duszy w świetle wielkości Boga. Dostrzeganie skutków grzechu, zwłaszcza śmiertelnego, powinno nas prowadzić do pokory, gdy widzimy, że bez Bożej łaski i miłosierdzia nic nie możemy uczynić. Ponadto niezwykle ważne jest, abyśmy kierowali wzrok ku Bogu i szukali nieskończonego piękna Boga, który mieszka w naszym wnętrzu. Im wyraźniej dostrzegamy Boga przez modlitwę i rozmyślanie, tym jaśniej będziemy rozumieć własną grzeszność i potrzebę Boga. To jest początek pokory.

Dla porównania: coś czarnego wydaje się jeszcze czarniejsze, gdy umieści się to na tle czegoś białego. Tak samo jest z naszą duszą i poznaniem siebie. Im wyraźniej widzimy siebie w świetle piękna i wielkości Boga, tym jaśniej będziemy rozumieć, kim jesteśmy. Dlatego najlepszym sposobem, by odkryć, kim jesteś, dostrzec swoje grzechy i piękno tkwiące w tobie, jest zwrócenie oczu ku Bogu i wpatrywanie się w Niego. Choć twoja wędrówka ku środkowi twierdzy musi trwać nieustannie, święta Teresa sugeruje, że w tych mieszkaniach — mieszkaniach poznania siebie — należy spędzić więcej czasu, zanim ruszy się dalej. Lekcje wyniesione z tych komnat bardzo pomogą ci w dalszej drodze.

Rozważanie: Jak dobrze znasz siebie? Czy masz świadomość swoich grzechów? Jeśli tak, czy potrafisz pokornie wyznać te grzechy Bogu i wziąć za nie odpowiedzialność? Czasami usprawiedliwiamy swoje grzechy wymówką: „Po prostu taki już jestem”. Utożsamiamy się ze swoimi słabościami i grzechami. Ale to nie one stanowią o tym, kim jesteśmy. Jesteśmy synami i córkami wielkiego Króla i musimy pracować nad tym, by tak właśnie siebie postrzegać. Czy to robisz?

Rozważ także to, że prawdziwe poznanie siebie, a zatem i prawdziwa pokora, często wymagają wiele czasu. Nie spiesz się ze zdobywaniem tego poznania. Daj sobie czas i uznaj, że masz jeszcze wiele do odkrycia w sobie. Zdecyduj się na powolną, łagodną i uczciwą drogę odkrywania siebie, aby należycie przygotować się do dalszej wędrówki.

Mój chwalebny Królu, pomóż mi widzieć siebie tak, jak Ty mnie widzisz, i znać siebie tak, jak Ty mnie znasz. Modlę się, abym zawsze patrzył Twoimi oczami i dostrzegał istotę własnej duszy. Gdy odkrywam, kim jestem, drogi Panie, pomóż mi dostrzegać nie tylko mój grzech, lecz także godność, którą mam jako Twoje dziecko.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja dziesiąta: Fałszywa pokora płynąca z fałszywego poznania siebie

Dążenie do pięknej cnoty pokory również może kryć w sobie pułapki. Istnieje pewna forma fałszywej pokory, której musimy unikać.

O Boże, wspomóż moje córki! Ileż dusz diabeł musiał w ten sposób doprowadzić do zguby! Myślą one, że wszystkie te obawy i wiele innych, które mogłabym opisać, rodzą się z pokory, podczas gdy w rzeczywistości wynikają z braku poznania siebie. Tworzymy sobie zniekształcony obraz własnej natury, a jeśli nie przestajemy myśleć o sobie, nie dziwię się, że doświadczamy tych lęków i innych, jeszcze gorszych. Dlatego właśnie, córki, mówię, że musimy zwrócić oczy ku Chrystusowi, naszemu Dobru, od którego nauczymy się prawdziwej pokory, a także ku Jego świętym (I.II #12).

Święta Teresa nadal podkreśla, jak ważne jest, by patrzeć na naszą nędzę jedynie w świetle chwały i piękna Boga. Wyjaśnia, że jeśli widzimy tylko własną nędzę i grzech, narażamy się na rozpacz i zamęt. Prawda jest taka, że dostrzeganie własnego grzechu nie przynosi nam pożytku, jeśli nie dostrzegamy również Bożego miłosierdzia. W przeciwnym razie będziemy patrzeć wyłącznie na siebie i swoją nędzę.

Z tej części uczymy się, że niektórzy ludzie poświęcają ogromnie dużo czasu na myślenie o sobie przez cały dzień. Niekiedy myślą o doznanych krzywdach, rozpamiętują swój gniew i urazę, rozmyślają o swoich problemach i nadmiernie się martwią. Są to ciężkie brzemiona spowodowane grzechem. Inni, dążąc do większej doskonałości, przyjmują pewien rodzaj fałszywej pokory. Przejawia się ona w pogardzaniu sobą, uporczywym wpatrywaniu się z rozpaczą we własne słabości i grzechy, lęku przed niepowodzeniem na modlitwie, powątpiewaniu w możliwość osiągnięcia świętości, zamartwianiu się tym, co inni o nich myślą, i tak dalej. Te „upokarzające” myśli nie są prawdziwą pokorą, ponieważ nie uwzględniają Boga. Prawdziwa pokora pojawia się dopiero wtedy, gdy najpierw patrzymy na Boga, a siebie widzimy w świetle tego, kim On jest.

Refleksja: Więcej czasu poświęcasz na myślenie o sobie czy o Bogu? Jeśli pragniesz poznać siebie, musisz przestać wpatrywać się w siebie. Zamiast tego musisz spojrzeć na Boga. Dostrzeganie piękna, siły, odwagi, dobroci, miłosierdzia, cierpliwości i każdej innej cnoty Boga nauczy cię więcej o sobie niż wpatrywanie się we własny grzech i nędzę. Na ile ci się to udaje? Rozważ, w jaki sposób możesz skierować swoją uwagę ku Bogu w Osobie naszego Pana Jezusa.

Gdy kierujesz uwagę ku Bogu, jaki Jego obraz nosisz w sobie? Czy potrafisz zrozumieć, kim jest Bóg? Pomódl się, aby Bóg otworzył ci oczy i pozwolił zobaczyć Go takim, jaki jest. Pomoże ci w tym czytanie Ewangelii oraz rozważanie słów i czynów Jezusa. Poznawaj Go, aby poznanie Jego pomogło ci odkryć, kim jesteś. To poznanie siebie rodzi w tobie prawdziwą pokorę. Módl się o ten dar pokory, a następnie pracuj nad jego zdobyciem.

Zwróć się także ku życiu świętych. Święci dają ci wyraźny obraz tego, kim masz starać się zostać. Kiedy czytasz o świętym, który w jakiś sposób cię inspiruje, nie odwracaj się zbyt szybko od tego natchnienia. Rozważaj je wielokrotnie i pozwól sobie odkrywać, kim jesteś, poprzez świadectwo tych świętych mężczyzn i kobiet.

Mój pokorny Panie, w Tobie każda cnota jest obecna w sposób doskonały. Twoje człowieczeństwo było doskonale zjednoczone z Twoim bóstwem, a Ty promieniowałeś doskonałym pięknem, aby wszyscy mogli je zobaczyć. Wielu ludzi nie dostrzegło jednak Ciebie takim, jaki jesteś. Proszę, otwórz moje oczy wiary, abym zaczął wyraźniej Cię pojmować. Obym dostrzegał Twoje cnoty, Twoje miłosierne Serce, Twoją siłę i Twoją czystą dobroć. Gdy patrzę na Ciebie, pomóż mi odkrywać także, kim jestem i pod jak wieloma względami muszę się zmienić, by stać się osobą, którą w Twoim zamyśle mam być.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja jedenasta: Poruszanie się po pierwszych mieszkaniach

Święta Teresa wyjaśnia, że na tym pierwszym etapie duchowej wędrówki istnieje bardzo wiele mieszkań, przez które można wejść. Są ich „miliony”. Innymi słowy, istnieje wiele sposobów, na jakie człowiek może rozpocząć wędrówkę wiary. Droga każdego będzie inna i każdy zacznie żyć wiarą na swój niepowtarzalny sposób.

Co do tych pierwszych mieszkań [miejsc zamieszkania], mogę na podstawie własnego doświadczenia udzielić kilku bardzo pożytecznych wskazówek. Muszę wam na przykład powiedzieć, byście wyobrażały je sobie jako obejmujące nie tylko kilka komnat, lecz bardzo wiele. Dusze wchodzą do nich na wiele sposobów, zawsze z dobrymi intencjami; ponieważ jednak intencje diabła są zawsze bardzo złe, ma on w każdej komnacie wiele legionów złych duchów, aby nie dopuścić do przechodzenia dusz z jednej do drugiej, a że my, biedne dusze, nie zdajemy sobie z tego sprawy, dajemy się zwodzić wszelkiego rodzaju podstępom (I.II #13).

Ludzie dochodzą do wiary różnymi drogami. Niektórzy są wychowywani w wierze, która zakorzenia się w ich sercach, i pozostają jej wierni przez całe życie. Inni spędzają młode lata na poszukiwaniu szczęścia, a potem przyjmują słowo Boże dzięki świętemu przepowiadaniu i zaczynają na nie odpowiadać. Jeszcze inni mogą dojść do wiary wskutek jakiejś życiowej tragedii, która skłania ich do zwrócenia się ku Bogu. Są też tacy, którzy odkrywają życie wiary na niezliczone inne sposoby. Droga każdego z nas jest niepowtarzalna, a Bóg będzie nas prowadził w sposób właściwy każdemu z nas. Musisz otworzyć się na tę niepowtarzalną drogę, którą Bóg ci wyznaczył, i nigdy nie wahać się wyruszyć.

Refleksja: Jak ziarno Ewangelii trafiło do twojego serca? Co początkowo skłoniło cię do pełniejszego zwrócenia się ku Bogu? To ważne pytanie, nad którym warto się zastanowić. Może ci ono ukazać niepowtarzalny sposób, w jaki Bóg będzie cię dalej prowadził. Jeśli Bóg po raz pierwszy poruszył twoje serce przez jakąś modlitwę, nadal się nią módl. Jeśli stało się to przez przepowiadanie konkretnej osoby, nadal pozwalaj Bogu przemawiać do ciebie przez tę osobę. Rozważ, w jaki sposób Bóg dotykał twojego serca, i wiedz, że jest to mieszkanie, do którego On pragnie cię wprowadzić — twoja niepowtarzalna droga.

Kontynuując swoją wędrówkę, otwieraj się na nowe sposoby, którymi Bóg będzie cię prowadził. Próbuj nowych rzeczy. Módl się na różne sposoby. Słuchaj różnych kazań. Poznawaj kolejnych świętych. Czytaj więcej Pisma Świętego. Kiedy coś nowego cię poruszy, zatrzymaj się przy tym na pewien czas, pozwól temu wydać dobry owoc, a gdy nadejdzie właściwa pora, przejdź do kolejnego sposobu, w jaki Bóg poprowadzi cię bliżej siebie.

Panie prawdziwej mądrości, wezwałeś mnie, abym szedł za Tobą, i dotknąłeś mojej duszy w sposób osobisty, niepowtarzalny i skuteczny w moim życiu. Dziękuję Ci za to, że po Bożemu dotknąłeś mojego serca. Proszę, pomóż mi zawsze zwracać się ku Tobie na drogach, którymi mnie prowadzisz, i przemawiaj do mnie, abym poznawał ścieżkę prowadzącą do czekającej na mnie pełni łaski i miłosierdzia.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja dwunasta: Zaślepienie przez świat

W tych pierwszych mieszkaniach, na tym pierwszym etapie duchowego wzrostu, wiele demonów usiłuje powstrzymać cię w drodze do Króla.

To tak, jakby ktoś wszedł do miejsca zalanego światłem słonecznym, mając oczy tak pełne pyłu, że ledwie mógłby je otworzyć. Samo pomieszczenie jest dostatecznie jasne, lecz człowiek ten nie może cieszyć się światłem, ponieważ przeszkadzają mu w tym owe dzikie bestie i zwierzęta, które zmuszają go do zamknięcia oczu na wszystko poza nimi samymi (I.II #15).

Ważne jest, by zrozumieć, jak łatwo można rozpocząć wędrówkę ku Bogu, a potem odwrócić się od Niego i utracić tę odrobinę wiary, którą się otrzymało. Po części dzieje się tak dlatego, że na początku twojej drogi wiary wiele demonów próbuje cię zwieść. Demony te są zaciekłe, a ich taktyka często okazuje się skuteczna.

Święta Teresa wyjaśnia, że gdy rozpoczynasz drogę wiary, często nadal pochłaniają cię sprawy doczesne, przyjemności cielesne oraz światowe zaszczyty i ambicje. Twoje cielesne pragnienia, uczucia, emocje, myśli i wola są słabe, pogrążone w zamęcie i podatne na zwiedzenie. Święta Teresa mówi, że rozwiązaniem jest najpierw podjęcie pracy nad naprawą swojej relacji z Bogiem, zwłaszcza przez pracę nad pokorą i przyznanie się do swojego grzechu. Następnie musisz także błagać Matkę Bożą i wszystkich świętych, aby się za ciebie modlili.

Refleksja: Gdy wchodzisz coraz głębiej w pierwsze mieszkania, co próbuje przeszkodzić ci w pozostaniu w nich, a nawet w wejściu dalej? Jakie wątpliwości, jaki zamęt lub jakie pokusy pojawiają się na twojej drodze? Przypominaj sobie, że diabeł i jego legion demonów nienawidzą cię i będą zaciekle walczyć o twoją duszę w początkowym okresie twojego nawrócenia. Nie poddawaj się. Pracuj nad odnową swojego umysłu przez prawdę Ewangelii. Pozwól Bogu uzdrawiać dawne rany, nieuporządkowane emocje, uczucia gniewu i złe nawyki. Proś naszą Matkę Bożą, aby się za ciebie modliła. Rozważ odmawianie różańca i praktykowanie innych tradycyjnych nabożeństw. Ufaj, że święci i aniołowie mogą walczyć w twojej obronie w tych pierwszych mieszkaniach, i pozwól im pomagać ci przez nie przejść.

Moja najdroższa Matko Maryjo, pokornie przychodzę do Ciebie i proszę, abyś się za mnie modliła. Jest we mnie słabość i nieustannie doświadczam pokusy powrotu do dawnego, grzesznego życia. Trzymam się uraz i zranień, nie rozumiem jasno Bożych dróg, a wspomnienia dawnych grzechów nie dają mi spokoju. Proszę, módl się za mnie. Zawierzam siebie Twojemu macierzyńskiemu wstawiennictwu oraz wstawiennictwu wszystkich aniołów i świętych w niebie. Przez ich modlitwy, drogi Panie, strzeż mnie na drodze, którą zbliżam się do Ciebie.

Trójco Przenajświętsza, która we mnie mieszkasz, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Lekcja trzynasta: Bezszelestny pilnik

Ostatnia nauka świętej Teresy dotycząca pierwszych mieszkań mówi o tym, że istnieje jeszcze inny, bardziej subtelny sposób, w jaki diabeł kusi tych, którzy rozpoczęli swoją drogę wiary.

Jak już wam mówiłam, działa on niczym bezgłośny pilnik i od samego początku musimy mieć się przed nim na baczności. Aby lepiej to wyjaśnić, chcę podać wam kilka przykładów… (I.II #15).

Czym jest „bezgłośny pilnik”? Zwykły pilnik to stalowe narzędzie służące do ścierania lub skrawania twardej powierzchni. Duchowy pilnik działa zatem cicho, niezauważalnie, niszcząc stopniowo twoją duszę. Święta Teresa wyjaśnia, że gdy człowiek przeżywa autentyczne nawrócenie, często zyskuje nową duchową gorliwość. Problem polega na tym, że ta nowa gorliwość często może obrać niewłaściwy kierunek. Kiedy tak się dzieje, człowiek nie zdaje sobie sprawy, że jest zwodzony przez Złego. Demony kuszą duszę jako „aniołowie światłości”, zwodząc ją fałszywym rozumowaniem i prowadząc do przekonania, że zły czyn jest dobry.

Pierwszy przykład, który podaje święta Teresa, dotyczy zakonnicy pragnącej podejmować surową pokutę dla osiągnięcia świętości, lecz przełożona jej tego zabrania. W swojej źle ukierunkowanej gorliwości zakonnica mimo wszystko to czyni, myśląc w skrytości, że pomoże jej to wzrastać w świętości. Jednak jej nieposłuszeństwo udaremnia wszelką łaskę, na którą ma nadzieję, ponieważ diabeł ją zwiódł, skłaniając do przekonania, że jej nieposłuszeństwo jest aktem cnoty.

Drugi przykład dotyczy innej siostry, która głęboko pragnie doskonałości. Wskutek tego pragnienia zaczyna obsesyjnie skupiać się na najdrobniejszych uchybieniach swoich sióstr, poświęcając im więcej uwagi niż własnemu brakowi miłości. Podobnie daje się zwieść przekonaniu, że jej próby rozpoznawania grzechów sióstr są aktem miłości i jej obowiązkiem.

Te subtelne pokusy prowadzą do oziębienia miłości wobec innych. Musimy starać się kochać Boga całym sercem, ale musimy też kochać bliźniego jak siebie samych. Jeśli diabeł widzi, że oddajemy się miłowaniu Boga, będzie próbował podstępnie doprowadzić nas do braku miłości wobec innych — a wszystko to pod pozorem religijnego przekonania o własnej prawości.

Refleksja: Czy masz w sobie gorliwość o sprawy Boże? Czy gorąco pragniesz wzrastać w wierze i ewangelizować innych? Jeśli tak, pamiętaj, że twoja gorliwość może zostać źle ukierunkowana. Co myślisz o innych? Czy nadmiernie skupiasz się na ich grzechach? Czy masz skłonność do krytykowania i osądzania?

Ponadto, czy w relacjach z innymi okazujesz pokorę i uległość? Nawet jeśli nie składasz ślubu posłuszeństwa przełożonemu, masz wobec innych, zwłaszcza członków rodziny, obowiązek okazywania im pewnej uległości. Nie oznacza to ulegania pokusom. Musisz jednak unikać kłótliwości, a nawet szukać okazji, by czasami z miłości rezygnować z własnej woli i wybierać ich wolę.

Jeśli pragniesz kochać Boga całym sercem, przypominaj sobie, że musisz także pokornie i szczerze kochać innych. Pomyśl o ludziach obecnych w twoim życiu i uświadom sobie, że twoja miłość do Boga jest tylko tak silna, jak twoja miłość do wszystkich innych. Tam, gdzie dostrzegasz brak miłości, osądzanie, upór czy jakąkolwiek formę surowości, pracuj nad ich przezwyciężeniem, aby nie stały się przeszkodą na twojej drodze do świętości.

Mój gorliwy Panie, pragniesz, aby moja dusza została oczyszczona z wszelkiej pychy, egoizmu, osądzania, zawziętości i wrogości wobec kogokolwiek. Pomóż mi dostrzec, które relacje potrzebują Twojej łaski i miłosierdzia, i otworzyć się na prawdy, które muszę usłyszeć. Obym kochał wszystkie Twoje dzieci Twoim Sercem, aby miłość obficie wzrastała, prowadząc mnie bliżej Ciebie.

Obecności Trójcy Przenajświętszej zamieszkującej we mnie, kocham Cię, ufam Tobie, oddaję Ci moje życie.

Spis treści

Dostępna jako e-book & w wydaniu w miękkiej oprawie:

Amazon Kindle – Amazon — wydanie w miękkiej oprawie – Google Play – iTunes – Barnes & Noble