Tuần VII Phục Sinh

Cả 4 tập đều có dưới dạng sách bìa mềm & sách điện tử!

(Tại nhiều giáo phận, lễ trọng Chúa Thăng Thiên được cử hành hôm nay. Nếu giáo phận của anh chị em cử hành lễ Chúa Thăng Thiên hôm nay, xin xem bài suy niệm của thứ Năm vừa qua.)

Hiệp dâng Thánh lễ với Chúa Giêsu

Chúa Nhật VII Phục Sinh (Khi lễ Chúa Thăng Thiên đã được cử hành vào thứ Năm—Năm A)

Chúa Giêsu ngước mắt lên trời và nói: “Lạy Cha, giờ đã đến. Xin Cha tôn vinh Con Cha, để Con Cha tôn vinh Cha, như Cha đã ban cho Người quyền trên mọi phàm nhân, để Con Cha ban sự sống đời đời cho tất cả những ai Cha đã ban cho Người.” Gioan 17:1–2

Đoạn Tin Mừng này nằm ở phần kết của Bữa Tiệc Ly và ở cuối một diễn từ dài của Chúa chúng ta. Trong ba chương trước đó của Tin Mừng Gioan, Chúa Giêsu đã dạy các môn đệ rằng Người sẽ ban bình an của Người cho các ông qua việc tuôn đổ Chúa Thánh Thần, rằng các ông phải luôn kết hợp với Người như cành gắn liền với cây nho, và rằng thế gian sẽ ghét bỏ và bách hại các ông. Sau những lời giáo huấn ấy, Chúa Giêsu ngước mắt lên trời và dâng lên Chúa Cha một lời cầu nguyện dài. Đó là Lời nguyện Thượng tế của Người, qua đó Chúa Giêsu nhìn nhận rằng giờ của Người đã đến, và đó là giờ Người sẽ tôn vinh Chúa Cha. Trong lời cầu nguyện này, Chúa Giêsu xin Cha Người gìn giữ các môn đệ khỏi những sự dữ của thế gian. Người cũng cầu nguyện cho tất cả những ai sẽ tin vào Người và trở thành môn đệ của Người. Như thế, trong lời cầu nguyện này, Chúa Giêsu đã cầu nguyện cho anh chị em.

Về phương diện thiêng liêng, Lời nguyện Thượng tế này vẫn tiếp diễn hôm nay qua việc cử hành Thánh lễ. Hãy nhớ rằng Chúa Giêsu vừa cử hành Bữa Tiệc Ly với các môn đệ và đang chuẩn bị hiến dâng mạng sống trên Thập Giá để cứu độ thế gian. Chính trong bối cảnh thánh thiêng ấy, Chúa Giêsu dâng lời cầu nguyện này. Đó là lời cầu nguyện mà Chúa chúng ta tiếp tục dâng lên mỗi khi chúng ta cử hành Bí tích Thánh Thể.

Khi chú giải đoạn Tin Mừng này, Thánh Augustinô lưu ý rằng lời cầu nguyện này được dâng lên ngay sau khi Chúa Giêsu nói với các môn đệ rằng các ông sẽ gặp gian nan trong thế gian. “Trong thế gian, anh em sẽ phải gian nan khốn khó. Nhưng can đảm lên! Thầy đã thắng thế gian.” Vì thế, Chúa Giêsu đã nêu gương cho chúng ta về cách đối diện với những gian nan gặp phải trong cuộc sống. Chúng ta cũng phải hướng mắt lên trời và cầu nguyện với Chúa Cha. Cách tốt nhất để làm điều đó là tham dự Thánh lễ với sự hiệp thông nội tâm trọn vẹn.

Ngay lúc này, anh chị em đang trải qua dạng “gian nan” nào trong cuộc sống? Có nhiều điều thuộc về phạm trù ấy, và mỗi người mỗi khác. Khi nhớ đến cuộc chiến đấu của mình, anh chị em hãy thử hình dung Chúa chúng ta đang quỳ bên cạnh anh chị em, dâng lời cầu nguyện này lên Chúa Cha cho anh chị em. Thực ra, đó chính là điều Chúa Giêsu làm mỗi khi chúng ta tham dự Thánh lễ. Thánh lễ là “giờ” của Người. Đó là lễ dâng hoàn hảo của Người lên Chúa Cha. Đó là nguồn mạch duy nhất của mọi ân sủng trong thế giới và trong cuộc đời chúng ta. Đó là Chúa Giêsu đang tôn vinh Chúa Cha và mời gọi chúng ta tham dự vào việc tôn vinh ấy bằng cách kết hợp chính mình cùng những gian nan của mình với Người trong lễ dâng của Người. Chính nhờ Hy tế hoàn hảo này mà Chúa Giêsu ban “sự sống đời đời” cho anh chị em và cho tất cả những ai tìm đến với Người trong cảnh thiếu thốn của họ.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về cách mình cử hành Hy tế Thánh lễ. Khi tham dự, anh chị em có thấy mình bị chia trí hoặc không chú tâm đến những gì đang diễn ra không? Thánh lễ là giờ của anh chị em mỗi tuần, khi anh chị em quỳ bên Chúa Giêsu, cũng như Người quỳ bên anh chị em, cầu nguyện với Chúa Cha trên trời. Quyền năng của Thánh lễ là vô hạn. Trong Thánh lễ, mọi ân sủng anh chị em cần đều được ban cho anh chị em, và anh chị em được mời gọi chia sẻ vinh quang của Con Thiên Chúa. Hãy suy ngẫm về việc tham dự Thánh lễ của mình và làm mới lại quyết tâm hiệp lời cầu nguyện với Chúa chúng ta trong Thánh lễ, với cùng chiều sâu cầu nguyện mà Chúa Giêsu đã có trong lễ dâng đầu tiên và trường tồn ấy.

Lạy Chúa Giêsu Thánh Thể của con, trong sự kết hợp với Chúa, con dâng lên Chúa Cha trên trời Mình và Máu, Linh hồn và Thiên tính của Chúa để cứu độ thế gian. Xin giúp con làm điều ấy với trọn tâm hồn và chú tâm đến lễ dâng mạng sống của Chúa đang được tiếp diễn qua Thánh lễ. Xin cho con mang cuộc đời, những gian nan và toàn thể con người con đến mỗi Thánh lễ, để con có thể đón nhận từ Chúa hồng ân sự sống đời đời. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Được thánh hiến trong sự thật

Chúa Nhật VII Phục Sinh (Khi lễ Chúa Thăng Thiên đã được cử hành vào thứ Năm—Năm B)

“Xin Cha lấy sự thật mà thánh hiến họ. Lời Cha là sự thật. Như Cha đã sai con đến thế gian, thì con cũng sai họ đến thế gian. Vì họ, con xin thánh hiến chính mình con, để nhờ sự thật, họ cũng được thánh hiến.” Gioan 17:17–19

“Thánh hiến” một điều gì hay một người nào có nghĩa là gì? Dĩ nhiên, thánh hiến là một thuật ngữ rất quen thuộc trong đức tin của chúng ta. Chúng ta nói đến việc bánh và rượu được truyền phép và trở nên Mình, Máu, Linh Hồn và Thiên Tính của Chúa Giêsu, Chúa chúng ta. Việc truyền phép biến đổi những chất thể thuần túy trần thế là bánh và rượu thành chính Thiên Chúa. Vì thế, “thánh hiến” là một từ mang sức mạnh lớn lao.

Một cách dùng quen thuộc khác của từ này là khi nói đến những phụ nữ được Thiên Chúa kêu gọi bước vào đời sống tu trì để hiến mình cho Thiên Chúa trong tư cách là hiền thê của Đức Kitô. Họ trở thành những “nữ tu thánh hiến” qua lời khấn trọng thể trọn đời. Họ được hiến dâng, được tách ra khỏi thế gian và được tiến dâng cho Đức Kitô theo một cách thức độc đáo.

Trong hàng ngũ giáo dân, có nhiều người đã tận hiến cho Đức Mẹ, cho Thánh Tâm Chúa Giêsu, hoặc cho Chúa chúng ta qua một hình thức sùng kính đặc biệt nào khác. Trong tất cả những trường hợp này, “thánh hiến” có nghĩa là hiến dâng, dành riêng và làm cho nên thánh. Một cách dịch khác của từ “thánh hiến” ở trên là “thánh hóa”.

“Xin thánh hiến họ trong sự thật” có nghĩa là xin làm cho họ nên thánh nhờ sự thật. Đây là lời cầu nguyện của Chúa Giêsu trong đoạn được trích dẫn ở trên. Câu này nằm trong Lời nguyện Tư tế cao cả và tuyệt đẹp của Chúa Giêsu, trong đó Người cầu xin Chúa Cha cho các môn đệ của Người và cho tất cả những ai sau này sẽ trở thành môn đệ Người — trong đó có cả anh chị em! Lời cầu nguyện của Chúa Giêsu không chỉ có hiệu lực như một lời cầu nguyện, mà còn hữu hiệu như một bài học về sự thánh thiện. Chúng ta nên thánh bằng cách nào? Rất đơn giản. Chúng ta để cho Ngôi Lời của Chúa Cha thánh hiến chúng ta trong sự thật. Nói cách khác, chúng ta để cho Lời thánh của Thiên Chúa tác động đến mình, chất vấn mình, biến đổi mình, kêu gọi mình từ bỏ tội lỗi, hướng mình về Thiên Đàng và biến đổi mọi khía cạnh của đời sống mình. Lời Thiên Chúa là Sự Thật, và chúng ta sẽ nên thánh nếu được Sự Thật này biến đổi.

Anh chị em cần Sự Thật do Cha trên trời phán dạy tác động đến mình ở những phương diện nào? Đâu là những chân lý đức tin mà anh chị em đặc biệt cần biết, đón nhận, tuyên xưng và tin theo? Một trong những cách tốt nhất để trả lời câu hỏi này là quyết tâm đọc Lời Thiên Chúa cách sâu xa trong tâm tình cầu nguyện. Khi đọc Kinh Thánh trong tâm tình cầu nguyện, anh chị em sẽ mở lòng đón nhận tất cả những gì Thiên Chúa muốn mặc khải cho mình. Và khi tiếng Thiên Chúa ngỏ với anh chị em qua Lời Người, anh chị em sẽ được mời gọi thay đổi. Lời Người sẽ chống lại sự hỗn loạn và những lời dối trá của thế gian và của Ác Thần, đồng thời đưa anh chị em vào con đường nên thánh, đến sự thánh thiện đích thực và sự thánh hiến nội tâm.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về sức mạnh biến đổi của Lời Thiên Chúa. Hãy suy ngẫm xem anh chị em đã để cho Lời Người ngỏ với mình, kêu gọi mình ra khỏi thế gian, dành riêng mình cho sự thánh thiện và hướng mình về chính Người cách trọn vẹn đến đâu. Việc gắn bó với Lời Thiên Chúa phải trở thành lương thực thiêng liêng hằng ngày của anh chị em, và phải phác họa cho anh chị em bức tranh về cuộc sống vinh quang mà anh chị em được mời gọi đạt tới.

Lạy Chúa Giêsu của con, Ngôi Lời của Chúa Cha, Chúa chính là Chân Lý. Chúa là Ngôi Lời hằng sống đã đến để giải thoát chúng con. Xin ban cho con ân sủng cần thiết để lắng nghe tiếng thánh thiện của Chúa, hầu Chân Lý của Chúa tác động đến con tận sâu thẳm tâm hồn, biến đổi con thành con người mà Chúa đã kêu gọi con trở nên. Lạy Chúa yêu dấu, con mở lòng ra với Chúa và với tất cả những gì Chúa muốn nói với con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Hiệp nhất và hoàn thiện trong Đức Kitô

Chúa Nhật VII Phục Sinh (Khi lễ Chúa Thăng Thiên đã được cử hành vào thứ Năm—Năm C)

Ngước mắt lên trời, Chúa Giêsu cầu nguyện rằng: “Lạy Cha chí thánh, Con không chỉ cầu nguyện cho những người này, nhưng còn cho những ai nhờ lời họ mà tin vào Con, để tất cả nên một, như Cha ở trong Con và Con ở trong Cha, để họ cũng ở trong chúng ta, hầu thế gian tin rằng Cha đã sai Con. Con đã ban cho họ vinh quang mà Cha đã ban cho Con, để họ nên một như chúng ta là một…” Gioan 17:20–22

Thật là một lời nguyện kỳ diệu! Anh chị em đừng bỏ lỡ ý nghĩa của lời nguyện này. Đây là Lời nguyện Thượng Tế mà Chúa Giêsu đã dâng lên ngay trước khi Người bị bắt. Lời nguyện này kết thúc Bữa Tiệc Ly, trong đó Chúa Giêsu đã thiết lập Bí tích Thánh Thể chí thánh. Đây thực sự là lời nguyện Thánh Thể của Người, đạt tới tột đỉnh nơi việc Người hiến dâng mạng sống trên Thập Giá. Lời nguyện này không chỉ là một lời cầu nguyện; đó còn là một giáo huấn về sự sống mà chúng ta được mời gọi thông phần với Chúa chúng ta.

Hãy lưu ý rằng trong đoạn được trích dẫn ở trên, Chúa Giêsu đã cầu nguyện không chỉ cho các môn đệ, “nhưng còn cho những ai nhờ lời họ mà tin vào con.” Nói cách khác, Chúa Giêsu đã cầu nguyện cho anh chị em và cho tất cả những ai sẽ lắng nghe và đáp lại Tin Mừng. Và Người cầu nguyện để anh chị em được thông phần vào sự hiệp nhất hoàn hảo giữa Người với Chúa Cha. Người cầu nguyện để tất cả được nên một, cũng như Người và Chúa Cha là một. Một lần nữa, đây quả là một lời cầu nguyện kỳ diệu!

Trước hết, điều quan trọng là hiểu khái niệm hiệp nhất. Sâu thẳm trong mỗi người chúng ta đều có một niềm khao khát được kết hợp với người khác. Sức hấp dẫn của đời sống hôn nhân, tình yêu giữa cha mẹ và con cái, ước muốn có bạn bè và sự gắn kết với nhau thành một cộng đoàn, tất cả đều cho thấy niềm khao khát này. Chúng ta muốn hiệp nhất. Chúng ta muốn nên một. Đáng tiếc thay, khả năng tự nhiên của chúng ta trong việc tạo dựng sự kết hợp thánh thiện với người khác đã bị tội nguyên tổ làm tổn thương sâu sắc. Vì thế, sứ mạng trọng tâm nhất của Con Thiên Chúa không chỉ là khôi phục điều đã mất, mà còn biến đổi điều ấy thành một thực tại cao cả hơn nữa. Giờ đây, nhờ cuộc đời, cái chết và sự phục sinh của Chúa Giêsu, chúng ta không chỉ có thể sống hòa thuận với nhau, mà còn được thông phần vào một sự kết hợp thiêng liêng mới mẻ với chính Thiên Chúa. Sự kết hợp này chạm đến tận tâm hồn và cốt lõi con người chúng ta.

Hãy nhìn vào nội tâm và cố gắng khám phá niềm khao khát hiệp thông với người khác vốn có nơi anh chị em. Khi được hiểu đúng, việc suy ngẫm về niềm khao khát này đem lại niềm an ủi sâu xa và sức lôi cuốn mạnh mẽ. Nếu anh chị em có thể loại bỏ tính ích kỷ, dục vọng và lòng chiếm hữu ra khỏi đó, điều còn lại sẽ là một niềm khao khát rất thánh thiện được kết hợp với người khác. Hãy cố gắng khám phá niềm khao khát ấy trong lòng mình.

Khi khám phá niềm khao khát mà Thiên Chúa đã đặt trong lòng mình, anh chị em hãy học nơi Lời nguyện Tư tế của Chúa Giêsu. Hãy hiểu rằng niềm khao khát này chỉ được thỏa mãn trọn vẹn khi chúng ta đi vào sự sống và sự hiệp nhất của Ba Ngôi Chí Thánh. Chúng ta được mời gọi thông phần vào chính sự sống của Thiên Chúa. Khi điều đó xảy ra, chúng ta cũng thông phần vào một mối hiệp nhất hoàn hảo và thánh thiện với nhau. Trong cuộc sống này, một cuộc hôn nhân thánh thiện là hình ảnh báo trước nơi trần thế về sự hiệp nhất sẽ đến. Trên Thiên Đàng, cuộc hôn phối thần linh mà chúng ta được mời gọi bước vào sẽ giúp chúng ta thỏa mãn mọi khát vọng nhân loại của mình.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về sức thôi thúc trong lòng mình muốn sống kết hiệp với người khác. Khi suy ngẫm về niềm khao khát này, hãy biết rằng niềm khao khát ấy chỉ có thể được thỏa mãn khi anh chị em đón nhận lời mời gọi của Ba Ngôi Chí Thánh để thông phần vào sự sống thần linh của Ba Ngôi. Hãy đọc lời Chúa Giêsu cầu nguyện với Chúa Cha trong tâm tình cầu nguyện, và biết rằng Người đã cầu nguyện điều này cho anh chị em. Hãy hiệp cùng Người trong lời cầu nguyện ấy và biến lời ấy thành lời cầu nguyện của chính mình, để mọi khát vọng nhân loại của anh chị em bắt đầu được thỏa mãn nơi Thiên Chúa.

Lạy Thiên Chúa Ba Ngôi chí thánh, Chúa đã mời gọi con thông phần vào sự sống vinh hiển của Chúa. Chúa mời gọi con thông phần vào sự hiệp nhất giữa Ba Ngôi. Xin thanh tẩy con khỏi mọi ước muốn ích kỷ và làm cho lòng con chỉ tràn đầy niềm khao khát Chúa. Xin cho sự kết hợp với Chúa làm con được viên mãn hoàn toàn và giúp con đạt tới sự hiệp nhất đích thực với người khác. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Bình an? Hay thế gian?

Thứ Hai Tuần VII Phục Sinh

“Thầy nói với anh em những điều ấy, để trong Thầy anh em được bình an. Trong thế gian, anh em sẽ phải gian nan khốn khó. Nhưng can đảm lên! Thầy đã thắng thế gian.” Gioan 16:33

Chúa Giêsu đã nói điều gì với các môn đệ để đem lại sự “bình an” mà Người nói đến? Người đặc biệt muốn nói đến toàn bộ Diễn từ trong Bữa Tiệc Ly của Người mà chúng ta vẫn đang đọc. Những lời được nói trong suốt diễn từ này nhằm ban cho các môn đệ, và cho cả chúng ta, “lòng can đảm” cùng khả năng chiến thắng những gian nan khốn khó mà thế gian gây ra cho chúng ta.

Trong suốt diễn từ, Chúa Giêsu đặc biệt nhấn mạnh sự hiệp nhất giữa Người với Chúa Cha và sự thật rằng nếu chúng ta luôn kết hợp với Chúa Giêsu, chúng ta cũng sẽ được kết hợp với Chúa Cha. Người nói rằng chính Người là cây nho, còn chúng ta là những cành nho phải luôn gắn chặt với Chúa Giêsu. Người nói rằng điều này chỉ có thể thực hiện được nhờ quyền năng của Chúa Thánh Thần, Đấng sẽ ngự đến và là Đấng Người sẽ sai đến. Và Người nói đến lòng thù ghét của thế gian đối với tất cả những ai luôn bám rễ vững chắc trong Sự Thật. Vì thế, nếu anh chị em là người tìm cách luôn bén rễ sâu trong Đức Kitô, được tràn đầy Chúa Thánh Thần và tách mình khỏi những lừa dối của thế gian thế tục và phi Kitô giáo, thì rõ ràng Chúa Giêsu đang ngỏ lời với anh chị em.

Trong đoạn trên, Chúa Giêsu chỉ ra một ân huệ sẽ giúp chúng ta trên hành trình này. Ân huệ đặc biệt ấy chính là ơn bình an của Người. Bình an là khả năng giữ được sự điềm tĩnh và chuyên chú giữa bất cứ và mọi “gian nan khốn khó” nào chúng ta gặp phải. Những gian nan khốn khó mà các Kitô hữu đặc biệt phải đối diện là những hình thức bách hại khác nhau của thế gian khi chúng ta sống theo Sự Thật. Và mặc dù có nhiều chân lý luân lý được đức tin của chúng ta trình bày rõ ràng đang bị thế gian công kích, chúng ta còn gặp những hình thức gian nan khốn khó khác trong thế giới hôm nay.

Một trong những điều gây phiền nhiễu rõ rệt nhất mà thế gian áp đặt lên nhiều người chính là những kích thích không ngừng về thị giác, thính giác và tâm trí. Thế giới chúng ta là một thế giới ồn ào. Các thiết bị điện tử hiện đại, phương tiện truyền thông đại chúng, quảng cáo, phát thanh, Internet, mạng xã hội và biết bao yếu tố khác trong đời sống hằng ngày đều âm thầm khiến chúng ta xao lãng, kích động chúng ta và lấy đi sự bình an của Đức Kitô.

Chẳng hạn, hãy nghĩ đến việc bước vào sự thinh lặng của một kỳ tĩnh tâm kéo dài một ngày, hai ngày hoặc lâu hơn. Anh chị em sẽ xoay xở thế nào khi phải tắt điện thoại thông minh, máy tính bảng, máy vi tính, truyền hình và rađiô trong một thời gian dài? Liệu anh chị em có trải qua một dạng cảm giác vật vã như khi cai nghiện không? Quả thật, nhiều người ngày nay sẽ thấy điều này khó khăn. Và lý do là sự “bình an” mà Chúa Giêsu nói đến đang dần vơi đi trong đời sống của nhiều người. Thay vì sự bình an của Thiên Chúa, lòng chúng ta tràn ngập tiếng ồn, sự náo động và hoạt động không ngừng. Đó chính là “thế gian” đang tấn công chúng ta và cướp đi sự bình an mà Thiên Chúa muốn ban tặng.

Hôm nay, hãy suy ngẫm về chân lý vô cùng quan trọng này: Chúa Giêsu muốn anh chị em cảm nhận được bình an của Người trong lòng mình. Và Người muốn bình an ấy nâng đỡ anh chị em. Hãy suy ngẫm về cuộc chiến nội tâm có thể đang diễn ra trong anh chị em giữa thế gian và bình an của Đức Kitô. Ai đang thắng trong cuộc chiến giành lấy linh hồn anh chị em? Thế gian hay bình an của Đức Kitô đang chiếm ưu thế trong lòng anh chị em? Hãy tìm kiếm bình an mà chỉ Chúa Giêsu mới ban được, và khi khám phá ra bình an của Người, anh chị em cũng sẽ khám phá ra nguồn mạch của bình an ấy: chính Chúa Giêsu.

Lạy Chúa là nguồn mọi sự bình an, Chúa đã gọi chúng con ra khỏi thế gian để bình an của Chúa ở lại trong chúng con, nâng đỡ chúng con, ban cho chúng con lòng can đảm, sự khôn ngoan và sức mạnh. Lạy Chúa yêu dấu, con mở rộng cuộc đời mình đón Chúa và cầu xin cho bao điều gây xao lãng và xáo động mà thế gian áp đặt lên con bắt đầu lắng xuống. Xin cho con luôn nghe được tiếng Chúa dịu dàng và bước theo Chúa đến chốn nghỉ ngơi thinh lặng chỉ tìm thấy nơi Chúa. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Vinh quang của Thiên Chúa

Thứ Ba Tuần VII Phục Sinh

“Con đã tôn vinh Cha ở dưới đất khi hoàn tất công việc Cha đã giao cho con làm. Giờ đây, lạy Cha, xin tôn vinh con bên Cha, với vinh quang mà con đã có bên Cha trước khi thế gian được tạo thành.” Gioan 17:4–5

Thánh Inhaxiô Loyola đặt kiệt tác thiêng liêng của ngài, Linh Thao, trên một tiền đề căn bản: Con người được tạo dựng để ca ngợi, tôn kính và phụng sự Thiên Chúa, Chúa chúng ta, và nhờ đó mà cứu rỗi linh hồn mình. Đó là cốt lõi của điều mà Thánh Inhaxiô gọi là “Nguyên lý và Nền tảng” của cuộc đời chúng ta. Nói cách khác, mục đích đời sống chúng ta có hai phần: Thứ nhất, chúng ta phải tìm cách dùng cuộc đời mình mà làm cho Thiên Chúa được vinh hiển hết mức có thể. Thứ hai, hiệu quả của việc chỉ tập trung vào mục đích ấy là ơn cứu độ cho linh hồn chúng ta.

Trong đoạn Tin Mừng được trích dẫn ở trên, Chúa Giêsu nói rằng Người đã hoàn tất cách trọn hảo cuộc đời làm người trên trần gian bằng việc tôn vinh Chúa Cha trên trời. Người đã làm điều đó bằng cách hoàn thành công việc Chúa Cha giao phó cho Người thực hiện.

Nếu anh chị em đang tìm kiếm mục đích cho cuộc đời mình hoặc đang cố gắng khám phá ý nghĩa đời mình, thì không cần tìm đâu xa nữa. Những lời trên đây của Chúa Giêsu mang lại “nguyên lý và nền tảng” lý tưởng cho cuộc đời anh chị em. Sứ điệp này của Chúa chúng ta có thể được chia thành ba bài học.

Thứ nhất, Chúa Cha thực sự có một kế hoạch cho cuộc đời anh chị em. Anh chị em có đang tìm cách khám phá kế hoạch ấy không? Biết rằng có một kế hoạch của Thiên Chúa dành cho cuộc đời mình là bước đầu tiên để thực hiện kế hoạch ấy. Nếu không biết kế hoạch của Thiên Chúa, anh chị em sẽ khó thực hiện được. Vậy anh chị em có tìm cách phân định kế hoạch ấy mỗi ngày không?

Thứ hai, khi đã phân định được điều Thiên Chúa muốn nơi anh chị em trong đời sống hằng ngày, anh chị em phải thực thi thánh ý Người. Đôi khi chúng ta rơi vào cạm bẫy là chỉ cố gắng thực hiện một phần những gì Thiên Chúa muốn nơi chúng ta. Vấn đề của cách làm ấy là chúng ta có thể thực sự thực hiện “một phần” thánh ý Thiên Chúa. Nhưng như thế thì chưa đủ. Chúng ta phải hướng đến sự hoàn thiện. Chúng ta phải nỗ lực thực thi trọn vẹn thánh ý Thiên Chúa trong cuộc đời mình.

Thứ ba, nếu chúng ta có thể thực sự thi hành thánh ý Thiên Chúa dành cho cuộc đời mình mỗi ngày, thì đời sống chúng ta không chỉ tôn vinh Thiên Chúa bằng mọi cách có thể, mà chúng ta còn được diễm phúc thông phần vinh quang của Người. Thông phần vinh quang của Thiên Chúa là thông phần vào chính sự sống của Người. Điều đó có nghĩa là Thiên Chúa sẽ sống trong chúng ta và chúng ta sẽ được chung hưởng những niềm vui Thiên Đàng. Và điều ấy sẽ bắt đầu ngay tại trần gian này. Tại sao chúng ta lại bằng lòng với những “niềm vui” và thú vui trần thế, khi chúng ta được mời gọi chung hưởng những hoan lạc vượt quá mọi điều mình có thể tưởng tượng trên thế gian này?

Hôm nay, hãy suy ngẫm về việc Chúa Giêsu thực thi cách trọn hảo thánh ý Chúa Cha trong bản tính nhân loại của Người. Dù Chúa chúng ta là Thiên Chúa, Người cũng hoàn toàn là con người. Vì thế, Người thấu hiểu trọn vẹn những cuộc chiến đấu và yếu đuối của anh chị em trong thân phận con người. Người biết những gì anh chị em trải qua, và nhân tính của Người là mẫu mực để anh chị em noi theo trong cuộc sống. Hãy suy ngẫm về cuộc đời làm người của Người và cách Người sống kết hợp với thánh ý Chúa Cha ngày này qua ngày khác. Hãy dấn thân vào sứ mạng kiên định này: thực thi trọn vẹn thánh ý Chúa Cha trong cuộc đời anh chị em, và anh chị em cũng sẽ được thông phần vinh quang của Chúa chúng ta.

Lạy Chúa của con, Đấng đã được tôn vinh, giờ đây, trong nhân tính của Chúa, Chúa được thông phần trọn vẹn vào niềm vui và vinh quang của Cha trên trời. Qua đó, Chúa mời gọi con không chỉ noi gương cuộc đời Chúa nơi trần thế, mà còn được thông phần vào chính vinh quang ấy trên trời. Lạy Chúa yêu dấu, xin ban cho con ân sủng cần thiết để hoàn tất mọi điều Chúa Cha kêu gọi con thực hiện. Xin cho cuộc đời con hoàn toàn noi gương Chúa trong mọi sự, để một ngày kia con cũng được thông phần vào vinh quang của Chúa. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Khước từ Ác Thần

Thứ Tư Tuần VII Phục Sinh

“Con đã ban cho họ lời của Cha, và thế gian đã ghét họ, vì họ không thuộc về thế gian, cũng như con không thuộc về thế gian. Con không xin Cha cất họ khỏi thế gian, nhưng xin Cha gìn giữ họ khỏi Ác Thần.” Gioan 17:14–15

Đáng tiếc thay, Ác Thần có thật. Hắn là kẻ cao trọng nhất trong số các thiên thần sa ngã, những kẻ vẫn giữ được quyền năng thiêng liêng tự nhiên đã được ban cho khi được tạo dựng. Thiên Chúa đã tạo dựng mọi thụ tạo thiên thần với mục đích phụng sự thánh ý Người. Kinh Thánh mặc khải rằng có chín cấp bậc, hay chín “phẩm”, mà các thụ tạo thiên thần này thuộc về. Trong số các thiên thần sa ngã, kẻ cao trọng nhất chỉ huy những kẻ còn lại, và theo truyền thống, hắn được gọi là Luxiphe hay “ma quỷ”.

Một trong những quyền năng thiêng liêng tự nhiên mà các thụ tạo thiên thần sa ngã này vẫn giữ được là khả năng gây ảnh hưởng và gợi lên những ý nghĩ. Chúng được tạo dựng để làm sứ giả truyền đạt chân lý của Thiên Chúa cho chúng ta; nhưng trong tình trạng sa ngã, thay vào đó, chúng tìm cách gieo rắc sự hoang mang và những điều dối trá. Vì thế, hiểu được cách Ác Thần và các thiên thần sa ngã khác truyền đạt cho chúng ta là điều rất hữu ích, để chúng ta có thể khước từ những lời dối trá của chúng và chỉ lắng nghe tiếng Thiên Chúa.

Trong các quy tắc phân định thần khí, Thánh Inhaxiô Loyola giải thích rằng khi một người đang đi “từ tội trọng này đến tội trọng khác”, kẻ dữ và các ma quỷ khác không ngừng gợi lên trong trí tưởng tượng của người ấy những “khoái lạc bề ngoài” và “thú vui giác quan” mà họ có được từ tội lỗi, nhằm giữ họ dưới sự khống chế chặt chẽ của tội lỗi ấy. Tuy nhiên, khi một người đang “tích cực thanh tẩy mình khỏi tội lỗi và tiến từ điều tốt đến điều tốt hơn”, kẻ dữ và các ma quỷ khác lại hành động theo cách ngược lại. Chúng sẽ “cắn rứt, gây buồn sầu và đặt chướng ngại, làm cho bất an bằng những lý lẽ sai lạc, để người ấy không thể tiến bước” trên đường theo đuổi sự thánh thiện. Thiên Chúa và các thiên thần lành sẽ hành động theo cách đối nghịch. Đối với những người chìm đắm trong tội lỗi, Thiên Chúa và các thiên thần lành sẽ dùng “phương pháp ngược lại, châm chích và cắn rứt lương tâm họ qua sự suy xét của lý trí” để kéo họ ra khỏi tội lỗi. Còn khi một người thực sự đang lớn lên trong sự thánh thiện, Thiên Chúa và các thiên thần lành sẽ “ban lòng can đảm và sức mạnh, những niềm an ủi, nước mắt, ơn soi sáng và sự bình an, làm cho mọi sự nên dễ dàng và dẹp bỏ mọi chướng ngại, để người ấy có thể tiếp tục làm điều lành” (Xem mycatholic.life/ignatius).

Những bài học thiêng liêng này về việc phân định thần loại có giá trị lớn lao và sẽ trợ giúp anh chị em trong cuộc chiến đấu hằng ngày chống lại tội lỗi cũng như trong nỗ lực nên thánh mỗi ngày. Việc hiểu những mưu chước lừa dối của ma quỷ và phân định những thúc đẩy của ân sủng Thiên Chúa ban giúp soi sáng đời sống hằng ngày và định hướng mọi hành động của chúng ta. Tin mừng được tỏ lộ qua đoạn Kinh Thánh trên là Chúa chúng ta biết rõ mọi hoạt động của ma quỷ, đã cầu nguyện cho anh chị em và sẽ trợ giúp khi anh chị em tìm cách chống lại những điều dối trá và những mưu lừa ấy trong cuộc đời mình.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về tầm quan trọng của việc học cách phân định cả tiếng Chúa lẫn những lời dối trá của kẻ dữ. Hãy nỗ lực phân định tiếng Chúa để có thể bước theo Người cách trung thành hơn. Đồng thời, hãy tìm cách nhận ra những lời dối trá của kẻ dữ để anh chị em không bị nó chi phối và có thể thẳng thắn khước từ nó. Hãy quyết tâm phân định kỹ lưỡng hơn những kinh nghiệm thiêng liêng này trong đời sống của anh chị em, và để lời cầu nguyện này của Chúa Giêsu dẫn đưa anh chị em vào thánh ý Người.

Lạy Chúa toàn năng của con, Chúa đã chiến thắng ma quỷ và ban mọi ân sủng con cần để vượt thắng những điều dối trá và mưu lừa của nó. Xin mở trí con để con phân định được tiếng Chúa và giúp con nhận rõ tiếng của ma quỷ, hầu con hết lòng chọn Chúa và khước từ tất cả những gì ma quỷ tìm cách nói với con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Những cử chỉ yêu thương

Thứ Năm Tuần VII Phục Sinh

Ngước mắt lên trời, Chúa Giêsu cầu nguyện rằng: “Con không chỉ cầu nguyện cho những người này, nhưng còn cho những ai nhờ lời họ mà tin vào con, để tất cả nên một, như Cha ở trong con và con ở trong Cha, để họ cũng ở trong chúng ta, hầu thế gian tin rằng Cha đã sai con.” Gioan 17:20–21

Trong hai tuần vừa qua, chúng ta đã liên tục đọc các chương 14–17 của Tin Mừng Gioan. Những chương này chứa đựng các diễn từ của Chúa Giêsu trong Bữa Tiệc Ly và, có thể nói, cho chúng ta được nghe bài giảng cuối cùng của Người. Chương 17, mà chúng ta đã đọc trong tuần qua, trình bày lời cầu nguyện cuối cùng của Chúa Giêsu cho các môn đệ và cho tất cả chúng ta, những người “sẽ tin” vào Người nhờ lời rao giảng của các môn đệ. Mỗi khi chúng ta đọc một đoạn trong chương 17, Sách Bài Đọc mở đầu bài đọc bằng câu: “Ngước mắt lên trời, Chúa Giêsu cầu nguyện rằng…” Câu này được phỏng theo chương 17:1 và được dùng để dẫn vào các phần khác nhau trong lời cầu nguyện của Chúa Giêsu mỗi khi được đọc trong Thánh lễ.

Thật đáng chú ý khi Chúa Giêsu ngước nhìn lên trời lúc cầu nguyện. Dĩ nhiên, Thiên Đàng không nằm trên bầu trời theo nghĩa thể lý, bởi Thiên Đàng là một thực tại thiêng liêng. Chúa Cha không ở một nơi nào đó trên bầu trời, nhưng Người hiện diện khắp nơi, nghĩa là hiện diện ở mọi nơi và mọi lúc. Thế nhưng, Chúa Giêsu vẫn ngước mắt lên khi cầu nguyện với Chúa Cha. Điều này chứa đựng một bài học lớn.

Đôi khi, tư thế thân thể của chúng ta rất quan trọng. Chẳng hạn, khi một người mà chúng ta phải kính trọng bước vào phòng, chúng ta thường đứng dậy chào họ. Trong trường hợp ấy, cứ nằm dài trên giường hay ghế sofa là thiếu tôn trọng. Và trong Thánh lễ, chúng ta không ngồi ngả người, vắt chéo chân lúc truyền phép; trái lại, chúng ta quỳ gối thờ lạy. Cũng vậy, khi chào một người lần đầu tiên, chúng ta không nhìn xuống sàn nhà, nhưng nhìn vào mắt họ.

Chúa Giêsu “ngước mắt lên trời” không phải vì Người nghĩ rằng mình có thể nhìn thấy Chúa Cha trên bầu trời; đúng hơn, Người làm thế vì lòng tôn kính và yêu mến, đồng thời để nhìn nhận phẩm vị cao cả của Chúa Cha. Điều này phải dạy chúng ta biết lưu tâm đến tư thế thân thể của chính mình và thông điệp mà chúng ta chuyển tải cho người khác, nhất là cho Thiên Chúa khi cầu nguyện.

Khi cầu nguyện, anh chị em làm gì? Dù anh chị em có thể cầu nguyện bất cứ lúc nào và trong bất cứ tư thế nào, việc thưa chuyện với Thiên Chúa không chỉ bằng lời nói mà còn bằng tư thế của mình là một thực hành rất tốt đẹp. Quỳ gối, giơ tay cầu nguyện, phủ phục trước mặt Chúa, ngồi ngay ngắn với lòng chăm chú, v.v., tất cả đều là những cách anh chị em bày tỏ tình yêu của mình với Thiên Chúa.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về hình ảnh Chúa Giêsu đang cầu nguyện này. Hãy chiêm ngắm sự chăm chú của Người khi Người ngước đôi mắt thánh thiện lên cao, dùng cử chỉ thân thể để tôn kính Chúa Cha vinh hiển và toàn năng trên trời. Hãy cố gắng hình dung lòng sốt sắng, sự tha thiết, lòng tôn kính và tình yêu cháy bỏng của Chúa Giêsu. Hãy noi theo cử chỉ cầu nguyện thánh thiện này cùng sự chăm chú hướng về Chúa Cha, và nhắc mình nhớ đến tầm quan trọng của việc diễn tả tình yêu qua thân thể.

Lạy Cha chí thánh của con ở trên trời, con xin cùng với Con Cha là Chúa Giêsu ngước mắt, nâng tâm hồn và dâng trọn cuộc đời lên Cha với lòng tôn vinh, yêu mến và kính trọng. Xin cho con luôn chú tâm đến Cha và luôn bày tỏ lòng sùng kính xứng với sự cao cả của Cha. Lạy Chúa Giêsu yêu dấu của con, con cảm tạ Chúa vì tình yêu Chúa dành cho Cha trên trời. Xin ban cho con ân sủng cần thiết để noi gương Chúa và tình yêu hoàn hảo của Chúa trong cuộc đời con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Tình yêu đích thực

Thứ Sáu Tuần VII Phục Sinh

“Thật, Thầy bảo thật anh: lúc còn trẻ, anh thường tự mặc áo và đi đâu tùy ý; nhưng khi về già, anh sẽ phải dang tay ra cho người khác mặc áo và dẫn anh đến nơi anh chẳng muốn.” Người nói vậy để ám chỉ ông sẽ phải chết cách nào mà tôn vinh Thiên Chúa. Nói thế rồi, Người bảo ông: “Hãy theo Thầy.” Gioan 21:18–19

Trong lần thứ ba hiện ra với các môn đệ này, Chúa Giêsu đã đối thoại với Phêrô qua ba lần hỏi đáp. Mỗi lần Chúa Giêsu hỏi Phêrô có yêu mến Người không, ông đều đáp rằng có. Và mỗi lần ấy, Chúa Giêsu lần lượt đáp lại: “Hãy chăn dắt chiên con của Thầy”, “Hãy chăm sóc chiên của Thầy” và “Hãy chăn dắt chiên của Thầy”. Đoạn trích trên kết thúc cuộc đối thoại của Chúa Giêsu với Phêrô bằng những lời rất mạnh mẽ. Chúa Giêsu nói với Phêrô rằng khi ông về già, “người khác sẽ mặc áo cho anh và dẫn anh đến nơi anh chẳng muốn”. Đó là cách Chúa Giêsu nói với Phêrô rằng cuối cùng ông sẽ bày tỏ lòng yêu mến Người bằng việc chết vì Người. Như chúng ta biết, theo truyền thống, cuối cùng Phêrô đã chịu đóng đinh vào thập giá. Và theo lời ông xin, ông đã chịu đóng đinh ngược đầu vì cảm thấy mình không xứng đáng được chết theo đúng cách Chúa Giêsu đã chết.

Khi suy xét cuộc đối thoại này giữa Chúa Giêsu và ông Phêrô, chúng ta thấy rõ rằng cách Chúa Giêsu hiểu về tình yêu rất khác với cách nhiều người ngày nay hiểu về tình yêu. Chúa Giêsu không chỉ nói với ông Phêrô rằng ông sẽ chết vì Người, mà còn bày tỏ rõ sự tán thành của Người đối với hành vi yêu thương mà một ngày kia ông Phêrô sẽ thực hiện. Thông thường, khi yêu thương ai, chúng ta sẽ làm mọi điều có thể để giữ cho họ khỏi phải chịu một số phận như thế. Thật vậy, khi người thân yêu đau khổ, chúng ta thường làm mọi điều có thể để tìm cách giúp họ vơi bớt đau khổ ấy. Vậy cách hành xử nào mới thể hiện tình yêu thương nhiều nhất?

Rõ ràng, Chúa Giêsu nhìn đau khổ khác với phần đông chúng ta. Đối với Chúa Giêsu, đau khổ không đối nghịch với tình yêu khi được tự nguyện đón nhận vì một mục đích cao cả hơn. Tự nó, đau khổ không có giá trị gì. Nhưng khi được đón nhận trong tinh thần hy sinh vì yêu thương người khác, đau khổ có thể mang một sức mạnh phi thường. Và khi Chúa Giêsu bày tỏ rõ sự tán thành đối với ông Phêrô, người một ngày kia sẽ chết vì yêu mến Người, Chúa Giêsu hướng đến công phúc vĩnh cửu mà ông Phêrô sẽ đạt được nhờ thập giá của mình. Việc Chúa Giêsu không né tránh những đau khổ mang tính hy sinh mà ông Phêrô sẽ chịu trong tương lai là một trong những dấu chỉ rõ ràng nhất cho thấy tình yêu hoàn hảo hơn của Chúa Giêsu dành cho ông.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về thái độ của mình trước những đau khổ mà những người thân yêu đang chịu đựng. Anh chị em có thấy rằng mục tiêu chính của mình là giúp họ thoát khỏi đau khổ không? Hay anh chị em hiểu rằng ngay cả những đau khổ của họ cũng có thể trở nên nguồn mạch giúp chính họ nên thánh và nguồn ân sủng cho người khác? Hãy cố gắng nhìn đau khổ như Chúa Giêsu nhìn. Hãy nhìn vào tình yêu hy sinh có thể được thể hiện khi những người thân yêu kết hợp đau khổ của họ với Thập Giá Chúa Kitô, và cố gắng dấn thân vào sứ mạng giúp họ đón nhận hồng ân tình yêu thánh thiêng ấy.

Lạy Chúa Giêsu đầy lòng trắc ẩn của con, vì tình yêu lớn lao Chúa dành cho tất cả chúng con, Chúa mong muốn chúng con kết hợp những đau khổ của mình với Thập Giá Chúa, để mọi đau khổ đều được dự phần vào tình yêu cứu chuộc của Chúa. Xin ban cho con ân sủng cần thiết để không chỉ đón nhận những đau khổ của chính mình trong cuộc sống vì yêu mến Chúa, mà còn giúp những người con yêu thương biết sống hy sinh bằng cách đón nhận những thập giá họ mang vì lòng yêu mến. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Niềm kinh ngạc thánh thiện

Thứ Bảy Tuần VII Phục Sinh

Chính môn đệ này làm chứng về những điều đó và đã viết những điều đó, và chúng tôi biết rằng lời chứng của người ấy là thật. Còn có nhiều điều khác Chúa Giêsu đã làm; nhưng nếu từng điều ấy được ghi chép lại, thì tôi nghĩ cả thế giới cũng không đủ chỗ chứa những sách được viết ra. Gioan 21:24–25

Khi kết thúc mùa Phục Sinh, chúng ta được mời gọi suy ngẫm phần kết của Tin Mừng theo Thánh Gioan. Hãy nhớ rằng Tin Mừng theo Thánh Gioan đã giữ vị trí trọng tâm trong suốt mùa Phục Sinh. Vì thế, nếu anh chị em đã đọc bài Tin Mừng trong Thánh lễ hằng ngày với tâm tình cầu nguyện suốt những tuần vừa qua, thì anh chị em đã thực sự đắm mình trong sách Tin Mừng thánh này.

Tin Mừng theo Thánh Gioan rất khác với ba sách Tin Mừng Nhất Lãm. Ngôn ngữ của Thánh Gioan mang tính huyền nhiệm và biểu tượng. Ngài trình bày bảy phép lạ như bảy “dấu lạ” mặc khải thần tính của Chúa Giêsu. Chúa Giêsu được nhận biết là ĐẤNG HIỆN HỮU, Con của Chúa Cha, Cây Nho, Bánh Trường Sinh, Ánh Sáng Thế Gian, Ngôi Lời vĩnh cửu, và còn nhiều danh xưng khác nữa. Thánh Gioan cho thấy việc Chúa Giêsu chịu đóng đinh chính là giờ vinh quang của Người, khi Người lên ngai Thập Giá để cứu độ thế gian. Và giáo huấn của Thánh Gioan về Bí tích Thánh Thể thật sự rất sâu sắc.

Thánh Gioan nói rằng ngài viết sách Tin Mừng của mình là để “anh chị em tin rằng Chúa Giêsu là Đấng Mêsia, Con Thiên Chúa, và nhờ tin mà anh chị em được sống nhờ danh Người” (Gioan 20:31). Rõ ràng, Thánh Gioan yêu mến Chúa chúng ta và hiểu Người, không chỉ nhờ những trải nghiệm cá nhân khi Chúa Giêsu còn sống trên trần gian, mà còn nhờ đời sống cầu nguyện sâu xa trong những năm về sau. Và sự hiểu biết sâu xa cùng tri thức huyền nhiệm ấy được truyền đạt theo cách khiến người đọc dễ dàng được cuốn hút vào sự thấu hiểu của Thánh Gioan, một sự thấu hiểu nảy sinh từ cầu nguyện.

Khi kết thúc lời chứng về Chúa Giêsu, Thánh Gioan nói một điều đáng suy ngẫm. Ngài nói rằng Chúa Giêsu đã làm rất nhiều điều mà ngài hay những người khác chưa ghi lại, đến nỗi nếu tất cả đều được viết ra, thì cả thế giới cũng không đủ chỗ chứa những sách được viết ra ấy. Trước hết, tất cả những gì đã được ghi chép đều có thể là nguồn để chúng ta học hỏi trong tâm tình cầu nguyện suốt cả đời. Chỉ riêng ý nghĩa của Tin Mừng theo Thánh Gioan cũng không bao giờ có thể được khám phá hết. Nhưng rồi, hãy suy xét câu cuối cùng này của Tin Mừng theo Thánh Gioan và thử đón nhận câu ấy theo nghĩa đen trong giây lát. Nếu lời ấy đúng theo nghĩa đen, rằng cả thế giới cũng không đủ chỗ chứa những sách ghi lại tất cả những gì Chúa Giêsu đã làm, thì sự thật này hẳn phải khiến chúng ta tràn đầy niềm kinh ngạc thánh thiện. Thật vậy, điều này nhất thiết phải đúng, bởi những gì Chúa Giêsu đã thực hiện trong từng tâm trí và từng con tim mà Người chạm đến thật sự không sao diễn tả được. Hết pho sách này đến pho sách khác cũng không thể mô tả tường tận. Công trình thần linh của Người — cứu độ các linh hồn, giải thoát con người khỏi tội lỗi và sự chết, và hướng họ đến sự sống đời đời — vượt quá những gì trí óc yếu kém của chúng ta có thể thấu hiểu trọn vẹn.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về sách Tin Mừng thánh theo Thánh Gioan. Khi kết thúc mùa Phục Sinh này và việc đọc Tin Mừng theo Thánh Gioan, anh chị em hãy dành thời gian lặng yên trong niềm kinh ngạc trước hoạt động vô biên của Chúa chúng ta, Đấng là Thiên Chúa, nơi cuộc đời những người đã quay về với Người. Hãy suy xét từng tác động của ân sủng trong cuộc đời họ, được Chúa chúng ta thực hiện với biết bao ân cần và yêu thương. Hãy suy ngẫm về việc anh chị em sẽ mãi mãi chiêm ngắm Ngôi Lời vĩnh cửu đã làm người, Đấng Mêsia, ĐẤNG HIỆN HỮU cao cả, Con của Chúa Cha, cùng mọi danh xưng khác được dành cho Người, Đấng là Thiên Chúa và là Vua của chúng ta. Thánh Gioan yêu mến Chúa chúng ta và hiểu Người sâu xa vì ngài đã dành cả đời để suy ngẫm trong cầu nguyện về tất cả những gì Chúa Giêsu đã làm. Anh chị em hãy tiếp tục dấn thân vào việc suy ngẫm thánh thiện này, để được dẫn sâu hơn vào sự chiêm niệm ấy với niềm kinh ngạc thánh thiện.

Lạy Chúa Giêsu, Đấng Mêsia, vẻ đẹp, vinh quang và sự thánh thiện của Chúa thật vượt quá trí hiểu của con. Chúa là Thiên Chúa bởi Thiên Chúa, Ánh Sáng bởi Ánh Sáng. Chúa là Đấng Hằng Hữu cao cả, và mọi sách vở trên thế gian cũng không thể diễn tả cho xứng tầm sự cao cả thẳm sâu của Chúa. Xin đổ đầy tâm trí và tâm hồn con hồng ân thấu hiểu sâu xa những thực tại thiêng liêng, để như Thánh Gioan Tông đồ Thánh sử, con không ngừng được cuốn hút vào niềm kính sợ thánh thiện trước Chúa. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Thời đại của Chúa Thánh Thần

Chúa Nhật Chúa Thánh Thần Hiện Xuống – Lễ trọng (Năm A)

Bỗng từ trời phát ra một tiếng động như tiếng gió mạnh ùa vào, vang dội khắp căn nhà nơi các ông đang ở. Rồi các ông thấy xuất hiện những hình lưỡi như thể bằng lửa, tản ra và đậu xuống trên từng người một. Và tất cả đều được tràn đầy Chúa Thánh Thần, bắt đầu nói các thứ tiếng khác, tùy theo khả năng diễn tả mà Thánh Thần ban cho. Công vụ Tông đồ 2:2–4

Và như thế, Hội Thánh đã được khai sinh. Hôm nay, chúng ta cử hành trọng thể lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, biến cố mà xét trên nhiều phương diện, là sự hoàn tất sứ mạng của Đức Kitô. Đỉnh cao sứ mạng của Người sẽ đến vào ngày tận thế, khi Người trở lại trong vinh quang trọn vẹn để phán xét kẻ sống và kẻ chết, và thiết lập Vương Quốc vĩnh cửu của Người. Nhưng hiện nay, chúng ta sống dưới sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần, Đấng đã ngự xuống trên chúng ta cách trọn vẹn, biến đổi chúng ta và giúp chúng ta có thể chuẩn bị đón Chúa Giêsu ngự đến lần sau hết trong vinh quang.

Thiên Chúa Ba Ngôi quả thật là một Mầu Nhiệm Đức Tin. Trong khả năng hữu hạn của mình, chúng ta hiểu rằng Thiên Chúa là Ba Ngôi trong một Thiên Chúa duy nhất. Người là Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Mỗi Ngôi là một Ngôi Vị riêng biệt. Mỗi Ngôi đều thông phần trọn vẹn vào cùng một bản tính Thiên Chúa duy nhất. Tuy hành động trong sự hiệp nhất hoàn hảo, mỗi Ngôi đều thực hiện sứ mạng riêng của mình. Chúa Cha là Đấng đã sai Chúa Con đến thế gian và muốn Người hiến mạng sống để cứu độ mọi người. Chúa Con đã được sai đến và hoàn thành cách trọn hảo ý muốn của Chúa Cha, kết hợp nhân tính với thần tính. Chúa Thánh Thần là Đấng được Chúa Cha và Chúa Con hứa ban, bởi Chúa Cha và Chúa Con mà ra và ngự xuống trên chúng ta, ban sức sống cho chúng ta và làm cho chúng ta có thể thông phần vào sự sống của Thiên Chúa Ba Ngôi Chí Thánh.

Nếu điều ấy khó hiểu, thì đó là điều đương nhiên. Trí tuệ hữu hạn của chúng ta chỉ có thể nắm bắt một hình bóng mờ nhạt về thực tại Thiên Chúa. Tuy nhiên, điều đó không nên làm chúng ta nản lòng. Trái lại, điều đó phải khơi dậy nơi chúng ta lòng mong đợi ngày được diện đối diện với Thiên Chúa và đi sâu hơn vào mầu nhiệm sự sống thần linh của Người.

Hôm nay, chúng ta đặc biệt hướng về Ngôi Ba Thiên Chúa Ba Ngôi Chí Thánh: Chúa Thánh Thần. Được sống trong thời đại của Chúa Thánh Thần là một hồng ân kỳ diệu mà chúng ta đã lãnh nhận. Có lẽ anh chị em đã từng nghĩ rằng thật tốt đẹp biết bao nếu được sống vào thời Chúa Giêsu còn bước đi trên trần thế. Nhưng chính Chúa Giêsu đã nói rằng việc Người ra đi là điều tốt. Tại sao? Vì khi ấy, Người sẽ sai Đấng Bảo Trợ của Người đến, là Chúa Thánh Thần, Thần Khí Sự Thật, Đấng sẽ dẫn anh chị em đến sự thật toàn vẹn. Như thế, thời đại chúng ta đang sống, thời đại của Chúa Thánh Thần, là thời đại được chúc phúc nhất mà thế gian từng biết đến. Đó là vì giờ đây, nhờ quyền năng Chúa Thánh Thần, chúng ta có thể đón nhận Thiên Chúa Ba Ngôi Chí Thánh ngự trong lòng mình. Thiên Chúa không còn chỉ được loan báo qua các ngôn sứ. Người không còn chỉ được mặc khải qua Ngôi Vị Chúa Con nơi Chúa Giêsu Kitô. Giờ đây, Người còn có thể sống trong chúng ta, lấy chính linh hồn chúng ta làm nơi cư ngụ của Người. Trời và đất kết hợp với nhau trong linh hồn chúng ta. Không gì có thể cao cả hơn điều này.

Khi Chúa Thánh Thần ngự xuống trên anh chị em, Người mang đến sự hiện diện của Chúa Cha và Chúa Con. Ba Ngôi không thể tách rời nhau. Vì thế, khi nhìn vào nội tâm mình trong cầu nguyện, chúng ta khám phá ra Tiếng của Chúa Cha đang dẫn chúng ta vào thánh ý Người. Chúng ta khám phá ra Ngôi Vị Chúa Con, Đấng mà chúng ta được mời gọi nên đồng hình đồng dạng trong mọi sự, sống như những chi thể của chính Thân Thể Người trên trần gian. Điều này trở nên khả thi vì Chúa Thánh Thần ngự xuống trên chúng ta theo cách tương tự như khi Người rợp bóng trên Đức Mẹ diễm phúc của chúng ta, làm cho Con Thiên Chúa được thụ thai trong lòng Mẹ. Khi Chúa Thánh Thần rợp bóng trên chúng ta, Thiên Chúa được cưu mang trong linh hồn chúng ta, và chúng ta bắt đầu thông phần vào chính sự sống của Thiên Chúa ngay tại đây và lúc này.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về những mầu nhiệm thánh thiêng này của đức tin chúng ta. Hãy nhìn những hoạt động của Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần như một mầu nhiệm đích thực. Cách duy nhất để chúng ta có thể bắt đầu tìm hiểu sâu xa những mầu nhiệm này là suy niệm trong cầu nguyện. Chúng ta phải tìm kiếm hoạt động của Thiên Chúa trong lòng mình, nhận ra Người đang hoạt động trong linh hồn chúng ta, cảm nếm sự hiện diện của Người, vui mừng trong sự hiện diện ấy và luôn chăm chú hướng mắt về Người. Chúng ta phải nhận ra hoa trái của sự hiện diện của Thiên Chúa trong đời sống mình, chẳng hạn như các ơn Chúa Thánh Thần. Dưới đây là danh sách đầy đủ các ơn ấy. Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về các ơn này. Khi làm như vậy và khi nhận ra những ơn ấy nơi mình, anh chị em sẽ nhận ra chính Thiên Chúa, là Chúa Thánh Thần, đang sống và ngự trong thẳm sâu linh hồn anh chị em.

Lạy Thiên Chúa Ba Ngôi Chí Thánh, là Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, con hết lòng thờ phượng và tôn thờ Chúa. Lạy Cha, con tạ ơn Cha đã sai Con Cha đến thế gian. Con tạ ơn Chúa Cha và Chúa Con đã sai Chúa Thánh Thần đến trong cuộc đời con. Xin cho con biết mở rộng tâm hồn đón Chúa cách trọn vẹn hơn hôm nay và mọi ngày, để chuẩn bị đón Chúa trở lại trong vinh quang vào ngày tận thế. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Bảy Ơn Chúa Thánh Thần

Kính Sợ Thiên Chúa: Với ơn này, người Kitô hữu trở nên hết sức nhạy bén trước bất cứ điều gì có thể làm tổn hại mối tương quan của mình với Thiên Chúa. Có một nỗi “sợ” thánh thiện trước việc làm tổn hại mối tương quan ấy, và họ được ban ân sủng để tránh những điều đó bằng mọi giá.

Khôn Ngoan: Với ơn này, người Kitô hữu được ban một ân sủng đặc biệt để “suy gẫm những thực tại thần linh” bằng lý trí suy lý của mình. Chúng ta có thể nhìn thấy bức tranh toàn cảnh và biết cách tốt nhất để trở nên khí cụ của hòa bình và hòa hợp trong thế giới chúng ta.

Thông Minh: Đây là khả năng có được sự xác tín siêu nhiên về những điều thuộc đức tin. Cuộc sống trở nên có ý nghĩa. Chúng ta có thể hiểu được những chiều sâu của mặc khải, hiểu được ý nghĩa của đau khổ và hiểu những điều cám dỗ chúng ta hoài nghi. Với ơn này, chúng ta dần nhận ra rằng mọi sự trong cuộc sống đều có thể sinh ích theo kế hoạch của Thiên Chúa.

Hiểu Biết: Với ơn này, người Kitô hữu nhận biết thánh ý Thiên Chúa trong hoàn cảnh này hay hoàn cảnh khác, chủ yếu bằng trí năng thực hành. Chúng ta biết phải sống thế nào, phân định thánh ý Thiên Chúa ra sao và đưa ra quyết định nào trong đời sống hằng ngày. Ơn này cũng giúp chúng ta rút ra bài học từ những sai lầm trong quá khứ.

Lo Liệu: Với ơn này, người Kitô hữu nhìn nhận mình như một mắt xích trong chuỗi liên kết làm nên toàn thể Hội Thánh. Thiên Chúa dùng mỗi người chúng ta để giúp đỡ và nâng đỡ nhau trên hành trình của mình. Chúng ta biết phải nói gì và hành động thế nào để góp phần xây dựng lẫn nhau.

Ơn sức mạnh: Nói đơn giản, đó là sự kiên vững trong tâm trí và tinh thần để làm lành lánh dữ. Đó là một dạng can đảm của người Kitô hữu. Tin Mừng sẽ mời gọi tất cả chúng ta sống yêu thương cách triệt để. Ơn sức mạnh ban cho chúng ta sức lực cần thiết để sống trọn lời mời gọi ấy.

Đạo Đức: Ơn này giúp chúng ta trước hết biết kính mến và yêu mến Thiên Chúa, đồng thời cũng nhận ra phẩm giá của nhau và kính trọng nhau như những người con của Thiên Chúa

Được hòa giải & tràn đầy Chúa Thánh Thần

Chúa Nhật Chúa Thánh Thần Hiện Xuống – Lễ trọng (Năm B)

Chúa Giêsu lại nói với các ông: “Bình an cho anh em! Như Chúa Cha đã sai Thầy, thì Thầy cũng sai anh em.” Nói xong, Người thổi hơi vào các ông và bảo: “Anh em hãy nhận lấy Thánh Thần. Anh em tha tội cho ai, thì người ấy được tha; anh em cầm giữ tội ai, thì người ấy bị cầm giữ.” Gioan 20:21–23

Mừng lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống! Hôm nay, trên khắp thế giới, Hội Thánh chúng ta mừng việc Chúa Thánh Thần được tuôn đổ tràn đầy trên những môn đệ đầu tiên của Chúa Giêsu và trên tất cả chúng ta. Tại sao chúng ta cần Chúa Thánh Thần trong cuộc sống? Đây là một câu hỏi quan trọng để suy gẫm. Hôm nay, cũng như mọi lúc, Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần cùng hành động trong tư cách là một Thiên Chúa duy nhất. Chính Chúa Cha muốn chúng ta được hòa giải với Ngài; chính Chúa Con đã làm cho sự hòa giải này trở nên khả thi; và chính Chúa Thánh Thần hiện đang đưa công trình ấy đến chỗ hoàn tất trong cuộc sống chúng ta. Trọng tâm của hồng ân cứu độ ấy là sự tha thứ tội lỗi chúng ta. Đoạn Tin Mừng trên cho chúng ta thấy rõ rằng Chúa Giêsu đã ban cho các Tông đồ, những giám mục đầu tiên của Người, một hồng ân đặc biệt của Chúa Thánh Thần, khi trao cho các ngài khả năng tha tội nhân danh Người và bằng quyền năng của Người.

Khi mừng lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, đây là dịp thuận tiện để anh chị em suy xét trong cầu nguyện về hoạt động của Chúa Thánh Thần trong cuộc sống mình. Một trong những cách thế cao trọng nhất mà qua đó Chúa Thánh Thần có thể hoạt động trong cuộc sống anh chị em là Bí tích Hòa Giải. Qua Bí tích ấy, Chúa Thánh Thần lôi kéo anh chị em đến với Chúa Cha và giúp anh chị em nhận ra cũng như hiểu được thánh ý hoàn hảo của Ngài, để sống hiệp nhất trọn vẹn hơn với Chúa Con trong tư cách là chi thể của Thân Thể Người.

Bảy Ơn Chúa Thánh Thần là một số cách thế khác mà qua đó Chúa Thánh Thần trợ giúp chúng ta trên hành trình Kitô hữu. Tuy nhiên, những ơn này sẽ không sinh hiệu quả trong cuộc sống chúng ta nếu trước hết chúng ta không đón nhận hồng ân tha thứ được ban qua Bí tích Hòa Giải. Đó là hoạt động đầu tiên và nền tảng nhất của Chúa Thánh Thần, mở cửa cho mọi hồng ân khác. Có lẽ đó là lý do lần đầu tiên Chúa Giêsu ban Chúa Thánh Thần lại tập trung vào quyền tha tội nhân danh Người được trao cho các Tông đồ.

Một khi chúng ta được hòa giải với Chúa Cha và bắt đầu sống trong tình trạng ân sủng, Chúa Thánh Thần sẽ tiếp tục làm sâu sắc thêm mối tương quan của Ngài với chúng ta và ban ơn trợ giúp chúng ta trên hành trình Kitô hữu. Điều này đặc biệt diễn ra qua Bảy Ơn Chúa Thánh Thần. Những ơn tác động nhiều nhất đến trí năng chúng ta là ơn Khôn Ngoan, Thông Minh và Hiểu Biết. Ơn Khôn Ngoan giúp chúng ta hiểu rõ hơn đời sống nội tại của Ba Ngôi Thiên Chúa. Ơn Thông Minh giúp chúng ta hiểu ý nghĩa cuộc sống và sứ mạng của mình dưới ánh sáng Tin Mừng. Ơn Hiểu Biết giúp chúng ta đưa ra những quyết định thực tiễn phù hợp với thánh ý Thiên Chúa.

Ơn Kính Sợ Thiên Chúa và ơn Đạo Đức trợ giúp chúng ta trong việc yêu mến Thiên Chúa. Ơn Kính Sợ Thiên Chúa giúp chúng ta nhận ra những hành động của mình vun đắp hay cản trở mối tương quan với Thiên Chúa như thế nào, qua đó thúc đẩy chúng ta tránh tất cả những gì gây tổn hại cho mối tương quan ấy và chọn tất cả những gì củng cố mối tương quan đó. Ơn Đạo Đức giúp chúng ta nhận ra phẩm giá cao cả và vẻ đẹp của Thiên Chúa, đồng thời giúp chúng ta có lòng kính trọng sâu xa đối với Ngài và toàn thể dân Ngài.

Ơn Lo Liệu và ơn Sức Mạnh cũng được Chúa Thánh Thần ban để giúp chúng ta vững bước tiến tới trong đức tin và đức mến. Ơn Lo Liệu đặc biệt giúp chúng ta yêu thương tha nhân, còn ơn Sức Mạnh ban thêm nghị lực cần thiết để chúng ta thực hiện mọi điều mình được mời gọi làm trong tình yêu, với sự dấn thân không lay chuyển.

Khi chúng ta cử hành đại lễ Chúa Thánh Thần Hiện Xuống, hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về quyền năng biến đổi của Chúa Thánh Thần. Nếu anh chị em muốn mở lòng đón nhận Chúa Thánh Thần tuôn đổ tràn đầy trong cuộc đời mình và lãnh nhận nhiều ân huệ cần thiết cho hành trình đức tin, thì hãy bắt đầu với ân huệ căn bản nhất. Hãy bắt đầu với Bí tích Hòa Giải. Hãy suy ngẫm những lời Chúa Giêsu nói trong bài Tin Mừng hôm nay và biết rằng, khi trao phó cho các linh mục đầu tiên của Người ân sủng tha tội nhân danh Người, Chúa Giêsu cũng đang mời gọi anh chị em đón nhận ân huệ ấy. Chúa Thánh Thần muốn anh chị em được thanh tẩy khỏi mọi tội lỗi. Hãy để Người thực hiện điều đó, và anh chị em sẽ kinh ngạc trước biết bao ân sủng tiếp nối sau đó.

Lạy Chúa vinh hiển của con, Chúa đã hứa sai Chúa Thánh Thần ngự xuống trên chúng con để dẫn chúng con đến sự thật toàn vẹn và giao hòa chúng con với Chúa Cha. Chúa đã trung thành với lời hứa ấy vào ngày lễ Ngũ Tuần và giờ đây vẫn không ngừng ban Chúa Thánh Thần cho tất cả những ai tin. Lạy Chúa Thánh Thần, xin ngự xuống trên con, đặc biệt qua việc tha thứ tội lỗi con trong Bí tích Hòa Giải và ban tràn đầy bảy ơn của Chúa cho con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Lạy Chúa Thánh Thần, xin ngự đến với chúng con!

Chúa Nhật Chúa Thánh Thần Hiện Xuống – Lễ trọng (Năm C)

Chúc mừng sinh nhật! Hôm nay, khi mừng Chúa Thánh Thần ngự đến vào ngày lễ Ngũ Tuần, chúng ta cũng mừng ngày khai sinh Hội Thánh. Vì thế, hôm nay là ngày mừng việc anh chị em được làm thành viên trong đời sống Hội Thánh. Xét như một định chế nhân loại, Hội Thánh luôn phải chịu đau khổ vì tội lỗi của các thành viên mình. Đó là một sự thật đáng buồn mà ngày nay chúng ta ngày càng ý thức rõ hơn. Nhưng chính Hội Thánh là Hiền Thê tinh tuyền của Đức Kitô. Hội Thánh là Thân Thể Đức Kitô ở trần gian, trên Thiên Đàng và trong Luyện Ngục. Những người trong chúng ta đang sống ở trần gian là thành viên của Hội Thánh chiến đấu. Những người ở trên Thiên Đàng là thành viên của Hội Thánh khải hoàn. Và những người trong Luyện Ngục là thành viên của Hội Thánh đau khổ. Nhưng tất cả chúng ta đều hiệp nhất dưới quyền Đức Kitô là Đầu, với tư cách là những chi thể trong Thân Thể thánh thiện của Người, tức là Hội Thánh.

Mỗi Chúa nhật, chúng ta tuyên xưng đức tin vào Hội Thánh. Chúng ta tuyên xưng rằng chúng ta tin “Hội Thánh duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền.” Điều này có nghĩa chính xác là gì? Trước hết, điều đó có nghĩa là nhờ quyền năng và hoạt động của Chúa Thánh Thần, những người tuyên xưng đức tin vào Đức Kitô được liên kết nên “một.” Sự hiệp nhất này là mối dây liên kết thiêng liêng sẽ tồn tại đến muôn đời. Mối dây ấy không thể bị phá vỡ và đưa chúng ta trở về với sự sống mà chúng ta đã được tạo dựng để sống. Đó là sự sống hiệp nhất với Thiên Chúa và với tha nhân, sự hiệp thông của nhân loại với Thiên Chúa.

Là một gia đình duy nhất, Hội Thánh cũng “thánh thiện.” Sự thánh thiện là một cách diễn tả khác về việc chúng ta được nên toàn vẹn nhờ máu Đức Kitô, được thông phần vào ơn cứu chuộc của Người. Nhờ lòng thương xót của Người, tội lỗi chúng ta được tha thứ và chúng ta trở nên con cái của Chúa Cha trên trời, được thông phần vào sự sống vĩnh cửu của Chúa Con.

Từ “công giáo” nói đến chân lý rằng ơn cứu độ được trao ban cho tất cả mọi người. Đó là lời mời gọi phổ quát dành cho tất cả những ai sẽ đón nhận hồng ân này. Thiên Chúa không đến để cứu chỉ một số ít người, nhưng là tất cả mọi người, và nhiều người sẽ đón nhận hồng ân cứu độ này.

Chúng ta có tính “tông truyền”, vì Thiên Chúa đã chọn thiết lập Hội Thánh của Người qua trung gian các Tông Đồ của Người. Các ngài được kêu gọi cách đặc biệt để trở thành những khí cụ, nhờ đó chân lý cứu độ được loan báo và ân sủng do Thập Giá mang lại được phân phát. Công việc của các Tông Đồ vẫn tiếp tục ngày nay qua những đấng kế vị các ngài là các giám mục, và những người cộng tác với các giám mục là các linh mục. Dù các ngài có tội lỗi, Thiên Chúa vẫn dùng các ngài để ban ân sủng và chân lý của Người cho thế gian.

Là thành viên của Thân Thể duy nhất của Đức Kitô, anh chị em cũng được Thiên Chúa mời gọi mở rộng gia đình của Người qua việc chia sẻ Tin Mừng và đời sống cầu nguyện sâu xa của mình. Anh chị em được kêu gọi và sai đi, và điều này diễn ra nhờ sự tuôn đổ Chúa Thánh Thần mà hôm nay chúng ta đặc biệt cử hành.

Hôm nay, anh chị em hãy suy ngẫm về đặc ân lớn lao biết bao khi được mời gọi trở nên thành viên của Gia Đình Thiên Chúa là Hội Thánh. Đồng thời, hãy suy ngẫm về bổn phận quan trọng của anh chị em là chuyển lời mời gọi ấy đến với người khác. Hãy cầu nguyện với Chúa Thánh Thần, xin Người gia tăng bảy ơn của Người trong đời sống anh chị em, để anh chị em có thể góp phần chia sẻ sứ điệp cứu độ của Tin Mừng với những người mà Thiên Chúa muốn đến với họ qua anh chị em.

Lạy Chúa Thánh Thần, xin ngự đến, xin đổ đầy tâm hồn các tín hữu Chúa và đốt lên trong họ ngọn lửa tình yêu của Chúa. Xin sai Thánh Thần Chúa đến, và họ sẽ được tạo thành. Và Chúa sẽ đổi mới mặt địa cầu. Lạy Thiên Chúa, Chúa đã dùng ánh sáng Chúa Thánh Thần mà dạy dỗ tâm hồn các tín hữu, xin ban cho chúng con, nhờ cùng một Chúa Thánh Thần ấy, được thực sự khôn ngoan và luôn hưởng niềm an ủi của Người, nhờ Đức Kitô, Chúa chúng con. Amen. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

Mục lục

Cả 4 tập đều có dưới dạng sách bìa mềm & sách điện tử!

Amazon – Google Play – iTunes – Barnes and Noble

Chia sẻ trang này:

Các tùy chọn chia sẻ khác