मराठी

पास्काचा सातवा आठवडा

चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अनुक्रमणिका

(अनेक धर्मप्रांतांत प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव आज साजरा केला जातो. तुमच्या धर्मप्रांतात स्वर्गारोहणाचा महोत्सव आज साजरा होत असेल, तर गेल्या गुरुवारचे चिंतन पाहा.)

येशूबरोबर पवित्र मिस्साबलिदान अर्पण करणे

पुनरुत्थानकाळातील सातवा रविवार (प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव गुरुवारी साजरा झाला असल्यास — वर्ष अ)

येशूने स्वर्गाकडे डोळे उचलून म्हटले, “हे पित्या, ती घटका आली आहे. तू आपल्या पुत्राला गौरव दे, म्हणजे तुझा पुत्र तुझा गौरव करील. तू त्याला सर्व लोकांवर अधिकार दिला आहेस, जेणेकरून तू त्याच्या स्वाधीन केलेल्या सर्वांना तुझ्या पुत्राने सार्वकालिक जीवन द्यावे.” योहान 17:1–2

शेवटच्या भोजनाच्या सांगतेला, आपल्या प्रभूच्या एका दीर्घ उपदेशाच्या अखेरीस हा उतारा येतो. योहानाच्या शुभवर्तमानातील याआधीच्या तीन अध्यायांत येशूने आपल्या शिष्यांना शिकवले की पवित्र आत्म्याच्या वर्षावाद्वारे तो त्यांना आपली शांती देईल, द्राक्षवेलीला फांदी जशी जोडलेली असते तसे त्यांनी त्याच्याशी एकरूप राहिले पाहिजे, आणि जग त्यांचा द्वेष करील व त्यांचा छळ करील. हे शिकवल्यानंतर येशूने स्वर्गाकडे डोळे उचलून पित्याला दीर्घ प्रार्थना केली. ही त्याची महायाजकीय प्रार्थना आहे. या प्रार्थनेत येशूने मान्य केले की त्याची घटका आली आहे आणि त्या घटकेत तो पित्याचा गौरव करील. या प्रार्थनेत येशू आपल्या पित्याकडे विनंती करतो की त्याने शिष्यांना जगातील अनिष्टांपासून सुरक्षित ठेवावे. जे त्याच्यावर विश्वास ठेवून त्याचे अनुयायी होतील, त्या सर्वांसाठीही तो प्रार्थना करतो. अशा रीतीने या प्रार्थनेत येशूने तुमच्यासाठीही प्रार्थना केली.

आध्यात्मिक दृष्टीने पाहता, पवित्र मिस्साच्या अर्पणातून ही महायाजकीय प्रार्थना आजही चालू आहे. आठवा की येशूने नुकतेच आपल्या शिष्यांसोबत शेवटचे भोजन केले होते आणि जगाच्या तारणासाठी क्रुसावर आपले जीवन अर्पण करण्याची तो तयारी करत होता. अशा पवित्र प्रसंगी येशू ही प्रार्थना करतो. प्रत्येक वेळी आपण पवित्र युखरिस्त साजरा करतो, तेव्हा आपला प्रभू ही प्रार्थना जिवंत ठेवतो.

या उताऱ्यावर भाष्य करताना संत ऑगस्टीन निदर्शनास आणून देतात की जगात संकटांना सामोरे जावे लागेल, असे शिष्यांना सांगितल्यानंतर लगेचच येशूने ही प्रार्थना केली. “जगात तुम्हाला संकटे येतील; पण धीर धरा, मी जगावर विजय मिळवला आहे.” अशा प्रकारे, जीवनात येणाऱ्या संकटांना कसे सामोरे जावे याचा आदर्श येशूने आपल्यासमोर ठेवला. आपणही स्वर्गाकडे डोळे उचलून पित्याला प्रार्थना केली पाहिजे. त्यासाठी सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे पवित्र मिस्सामध्ये मनाने पूर्णपणे सहभागी होणे.

सध्या तुमच्या जीवनात तुम्हाला कोणत्या प्रकारचे “संकट” भेडसावत आहे? संकटे अनेक प्रकारची असतात आणि ती प्रत्येकाच्या जीवनात वेगवेगळी असतात. तुमचा संघर्ष मनात आणताना अशी कल्पना करा की आपला प्रभू तुमच्या शेजारी गुडघे टेकून तुमच्यासाठी पित्याला ही प्रार्थना करत आहे. खरे तर, प्रत्येक वेळी आपण पवित्र मिस्सामध्ये सहभागी होतो, तेव्हा येशू नेमके हेच करतो. मिस्सा ही त्याची “घटका” आहे. हे त्याने पित्याला केलेले परिपूर्ण अर्पण आहे. आपल्या जगातील आणि आपल्या जीवनातील सर्व कृपेचा हा एकमेव स्रोत आहे. मिस्सामध्ये येशू पित्याचा गौरव करतो आणि स्वतःला व आपली संकटे त्याच्या अर्पणात त्याच्याशी जोडून त्या गौरवात सहभागी होण्याचे आमंत्रण तो आपल्याला देतो. याच परिपूर्ण बलिदानाद्वारे येशू तुम्हाला आणि गरजेच्या वेळी त्याच्याकडे वळणाऱ्या सर्वांना “सार्वकालिक जीवन” देतो.

आज तुम्ही पवित्र मिस्साबलिदानात कशा प्रकारे सहभागी होता, यावर चिंतन करा. मिस्साला उपस्थित असताना तुमचे मन भरकटते का? तिथे जे घडते त्याकडे तुमचे दुर्लक्ष होते का? मिस्सा ही दर आठवड्यातील तुमची अशी घटका आहे, जेव्हा तुम्ही येशूच्या शेजारी गुडघे टेकता आणि तोही तुमच्या शेजारी गुडघे टेकून स्वर्गातील पित्याला प्रार्थना करतो. मिस्साचे सामर्थ्य अमर्याद आहे. तुम्हाला आवश्यक असलेली सर्व कृपा मिस्सामध्ये तुम्हाला दिली जाते आणि देवाच्या पुत्राच्या गौरवात सहभागी होण्यासाठी तुम्हाला आमंत्रण मिळते. मिस्सातील तुमच्या सहभागाचे मनन करा. त्या पहिल्या आणि निरंतर अर्पणाच्या वेळी येशूने ज्या गहनतेने प्रार्थना केली, त्याच गहनतेने आपल्या प्रभूबरोबर मिस्साची प्रार्थना करण्याचा तुमचा संकल्प नव्याने दृढ करा.

हे पवित्र युखरिस्तात उपस्थित असलेल्या माझ्या प्रभू, तुझ्याशी एकरूप होऊन मी जगाच्या तारणासाठी तुझे शरीर व रक्त, आत्मा आणि देवत्व स्वर्गातील पित्याला अर्पण करतो. हे अर्पण पूर्ण अंतःकरणाने करण्यास आणि पवित्र मिस्सामध्ये निरंतर उपस्थित होणाऱ्या तुझ्या जीवनाच्या अर्पणाकडे मन लावण्यास मला मदत कर. प्रत्येक मिस्सामध्ये माझे जीवन, माझी संकटे आणि माझे संपूर्ण अस्तित्व मला अर्पण करता येवो, जेणेकरून तुझ्याकडून मला सार्वकालिक जीवनाचे वरदान मिळावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


(अनेक धर्मप्रांतांत आज प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव साजरा केला जातो.  तुमच्या धर्मप्रांतात आज स्वर्गारोहणाचा महोत्सव साजरा होत असेल, तर गेल्या गुरुवारचे चिंतन पाहा.)

सत्यात पवित्र केलेले

पुनरुत्थानकाळातील सातवा रविवार (प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव गुरुवारी साजरा झाला असल्यास—वर्ष ब)

“सत्यात त्यांना पवित्र कर. तुझे वचन हेच सत्य आहे. तू जसे मला जगात पाठवलेस, तसेच मीही त्यांना जगात पाठवले. आणि त्यांच्यासाठी मी स्वतःला पवित्र करतो, जेणेकरून तेही सत्यात पवित्र केले जावेत.” योहान 17:17–19

एखादी वस्तू किंवा व्यक्ती ‘पवित्र करणे’ म्हणजे काय? ‘पवित्रीकरण’ हा आपल्या श्रद्धेतला अगदी परिचित शब्द आहे. भाकर आणि द्राक्षारस पवित्र केले जातात आणि ते आपला प्रभू येशू यांचे शरीर, रक्त, आत्मा आणि देवत्व बनतात, असे आपण म्हणतो. पवित्रीकरणाने भाकर आणि द्राक्षारस या साध्या लौकिक पदार्थांचे रूपांतर होते आणि ते स्वतः देवच बनतात. म्हणूनच ‘पवित्रीकरण’ हा फार सामर्थ्यवान शब्द आहे.

या शब्दाचा आणखी एक परिचित उपयोग अशा स्त्रियांच्या संदर्भात होतो, ज्यांना देवाने ख्रिस्ताच्या वधू म्हणून स्वतःला देवाला अर्पण करण्यासाठी व्रतस्थ जीवनाची हाक दिली आहे. विधिपूर्वक आजीवन व्रते स्वीकारून त्या ‘देवाला समर्पित व्रतस्थ भगिनी’ होतात. त्या देवाला अर्पण केल्या जातात, जगापासून वेगळ्या केल्या जातात आणि एका अनोख्या रीतीने ख्रिस्ताला अर्पण केल्या जातात.

सामान्य श्रद्धावंतांपैकी अनेकांनी स्वतःला आपल्या धन्य मरियामातेला किंवा येशूच्या पवित्र हृदयाला समर्पित केले आहे; तर काहींनी भक्तीच्या एखाद्या इतर विशेष मार्गाने स्वतःला आपल्या दैवी प्रभूला समर्पित केले आहे. या सर्व प्रसंगी ‘पवित्र करणे’ म्हणजे समर्पित करणे, वेगळे राखणे आणि पावन करणे. वर वापरलेल्या ‘पवित्र करणे’ या शब्दप्रयोगाचा दुसरा पर्याय ‘पावन करणे’ असा आहे.

‘त्यांना सत्यात पवित्र कर’ म्हणजे सत्याद्वारे त्यांना पवित्र कर. वर उद्धृत केलेल्या उताऱ्यात येशू हीच प्रार्थना करतात. हे वाक्य येशूंच्या सुंदर महायाजकीय प्रार्थनेतून घेतले आहे. या प्रार्थनेत ते आपल्या शिष्यांसाठी आणि पुढे जे कोणी त्यांचे शिष्य होतील त्या सर्वांसाठी पित्याकडे प्रार्थना करतात—त्यांत तुम्हीही आहात! येशूंची ही प्रार्थना परिणामकारक आहेच, पण पवित्रतेविषयीचा धडाही ती प्रभावीपणे देते. आपण पवित्र कसे होतो? उत्तर सोपे आहे. पित्याच्या वचनाला आपण सत्यात आपल्याला पवित्र करू देतो. दुसऱ्या शब्दांत, देवाच्या पवित्र वचनाला आपण आपल्या जीवनात बोलू देतो, आपल्यासमोर आव्हान उभे करू देतो, आपल्याला बदलू देतो, पापापासून दूर जाण्यासाठी हाक देऊ देतो, स्वर्गाची दिशा दाखवू देतो आणि आपल्या जीवनाच्या प्रत्येक अंगाचे रूपांतर करू देतो. देवाचे वचन हेच सत्य आहे आणि या सत्याने आपले रूपांतर झाले तर आपण पवित्र होऊ.

स्वर्गातील पित्याने सांगितलेल्या सत्याने तुमच्या जीवनाच्या कोणकोणत्या अंगांना स्पर्श करण्याची गरज आहे? आपल्या श्रद्धेतील कोणती सत्ये तुम्ही विशेषतः जाणून घेणे, स्वीकारणे, जाहीरपणे मान्य करणे आणि त्यांवर विश्वास ठेवणे गरजेचे आहे? या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे देवाचे वचन सखोलपणे आणि प्रार्थनापूर्वक वाचण्याचा निश्चय करणे. पवित्र शास्त्र प्रार्थनापूर्वक वाचल्याने, देव तुम्हाला जे काही प्रकट करू इच्छितो ते स्वीकारण्यास तुम्ही तयार व्हाल. देव त्याच्या वचनातून तुमच्याशी बोलेल, तेव्हा तुम्हाला बदलण्याचे आमंत्रण मिळेल. त्याचे वचन जगाने आणि त्या दुष्टाने पसरवलेल्या गोंधळाचा व असत्याचा प्रतिकार करील आणि तुम्हाला पवित्रतेच्या मार्गावर नेईल—खऱ्या पावित्र्याकडे आणि अंतःकरणाच्या समर्पणाकडे.

आज देवाच्या वचनातील जीवन बदलून टाकणाऱ्या सामर्थ्यावर चिंतन करा. त्याचे वचन तुमच्याशी बोलावे, जगातून बाहेर पडण्यासाठी तुम्हाला हाक द्यावी, पवित्रतेसाठी तुम्हाला वेगळे राखावे आणि तुम्हाला देवाकडेच घेऊन जावे, यासाठी तुम्ही त्या वचनाला कितपत वाव दिला आहे, यावर विचार करा. देवाच्या वचनाचे वाचन आणि मनन हे तुमचे रोजचे आध्यात्मिक अन्न झाले पाहिजे. ज्या गौरवमय जीवनासाठी तुम्हाला पाचारण झाले आहे, त्याचे चित्र त्या वचनाने तुमच्यासमोर उभे केले पाहिजे.

हे माझ्या येशू, पित्याच्या वचना, तू स्वतः सत्य आहेस. आम्हाला मुक्त करण्यासाठी आलेले जिवंत वचन तूच आहेस. तुझी पवित्र वाणी ऐकण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, जेणेकरून तुझे सत्य माझ्या आत्म्याच्या गाभ्याला स्पर्श करील आणि तू मला जशी व्यक्ती होण्यासाठी बोलावले आहेस, तशी व्यक्ती मला घडवील. हे प्रिय प्रभू, मी माझे अंतःकरण तुझ्यासाठी आणि तू मला जे काही सांगू इच्छितोस ते सर्व ऐकण्यासाठी उघडे करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


(अनेक धर्मप्रांतांत आज प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव साजरा केला जातो.  तुमच्या धर्मप्रांतात आज स्वर्गारोहणाचा महोत्सव साजरा होत असेल, तर गेल्या गुरुवारचे चिंतन पाहा.)

ख्रिस्तामध्ये ऐक्य आणि परिपूर्णता

पास्काचा सातवा रविवार (प्रभूच्या स्वर्गारोहणाचा महोत्सव गुरुवारी साजरा झाला असल्यास—वर्ष क)

आकाशाकडे दृष्टी लावून येशूने अशी प्रार्थना केली: “हे पवित्र पित्या, मी केवळ यांच्यासाठीच नव्हे, तर यांच्या वचनाद्वारे माझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांसाठीही प्रार्थना करतो. ते सर्व एक व्हावेत. पित्या, जसा तू माझ्यात आहेस आणि मी तुझ्यात आहे, तसे तेही आपल्यामध्ये असावेत, म्हणजे तू मला पाठवले आहेस असा विश्वास जग ठेवील. तू मला दिलेला गौरव मी त्यांना दिला आहे, यासाठी की जसे आपण एक आहोत तसे तेही एक व्हावेत…” योहान 17:20–22

किती अद्भुत प्रार्थना आहे ही! या प्रार्थनेचा अर्थ नीट लक्षात घ्या. येशूंनी अटक होण्याच्या अगदी आधी केलेली ही त्यांची महायाजकीय प्रार्थना आहे. ज्या शेवटच्या भोजनाच्या वेळी येशूंनी परमपवित्र युखरिस्ताची स्थापना केली, त्या भोजनाचा समारोप या प्रार्थनेने होतो. ही खरोखर त्यांची युखरिस्तीय प्रार्थना आहे; क्रूसावर त्यांनी केलेल्या स्वतःच्या जीवनाच्या अर्पणात ती परमोच्च बिंदूला पोहोचते. ही केवळ प्रार्थना नाही; आपल्या प्रभूच्या जीवनात सहभागी होण्याचे जे आमंत्रण आपल्याला मिळाले आहे, त्या जीवनाविषयीची शिकवणही ती देते.

वर उद्धृत केलेल्या उताऱ्यात येशूने केवळ शिष्यांसाठीच नव्हे, तर “त्यांच्या वचनाद्वारे माझ्यावर विश्वास ठेवतील अशांसाठीही” प्रार्थना केली, हे लक्षात घ्या. दुसऱ्या शब्दांत, येशू तुमच्यासाठी आणि शुभवर्तमान ऐकून त्याला प्रतिसाद देणाऱ्या प्रत्येकासाठी प्रार्थना करत होता. येशूचे पित्याशी जे परिपूर्ण ऐक्य आहे, त्यात तुम्हीही सहभागी व्हावे, ही त्याची प्रार्थना होती. तो आणि पिता जसे एक आहेत, तसेच सर्वांनी एक व्हावे, अशी त्याने प्रार्थना केली. पुन्हा एकदा जाणवते, ही किती अद्भुत प्रार्थना आहे!

सुरुवातीला ऐक्य म्हणजे काय, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात दुसऱ्या व्यक्तीशी एकरूप होण्याची ओढ असते. विवाहाची ओढ, आईवडील आणि मुलांमधले प्रेम, मित्रमैत्रिणी असाव्यात ही इच्छा आणि समुदाय म्हणून एकत्र येऊन नाती जोडणे, या साऱ्यांतून ही ओढ दिसून येते. आपल्याला ऐक्य हवे असते. आपल्याला एक व्हायचे असते. दुर्दैवाने, इतरांशी पवित्र ऐक्य साधण्याच्या आपल्या नैसर्गिक क्षमतेला मूळ पापामुळे खोलवर घाव बसला. म्हणूनच जे गमावले होते ते केवळ परत मिळवून देणे नव्हे, तर त्याचे रूपांतर त्याहूनही श्रेष्ठ अशा वास्तवात करणे, हे देवपुत्राच्या कार्याचे केंद्र होते. आता येशूचे जीवन, मरण आणि पुनरुत्थान यांमुळे आपण एकमेकांशी शांतीने राहू शकतो, एवढेच नव्हे, तर स्वतः देवाशी असलेल्या एका नव्या आध्यात्मिक ऐक्यातही सहभागी होऊ शकतो. हे ऐक्य आपल्या हृदयाला आणि आत्म्याला, म्हणजेच आपल्या अस्तित्वाच्या गाभ्याला, स्पर्श करते.

स्वतःच्या अंतःकरणात डोकावून पाहा आणि इतरांशी सखोल नाते जोडण्याची तुमच्यात उपजत असलेली ओढ शोधण्याचा प्रयत्न करा. ही ओढ नीट समजून घेतली, तर तिचे चिंतन मनाला मोठा दिलासा देते आणि आपल्याला तिच्याकडे आकर्षित करते. स्वार्थ, वासना आणि इतरांवर हक्क गाजवण्याची वृत्ती बाजूला सारली, तर उरते ती इतरांशी ऐक्य साधण्याची अतिशय पवित्र इच्छा. ही इच्छा स्वतःच्या अंतःकरणात शोधण्याचा प्रयत्न करा.

देवाने तुमच्या अंतःकरणात ठेवलेली ही इच्छा तुम्हाला उमगू लागेल, तेव्हा येशूच्या महायाजकीय प्रार्थनेतून शिका. परमपवित्र त्रित्वाच्या जीवनात आणि ऐक्यात सहभागी झाल्यानेच ही इच्छा पूर्णपणे तृप्त होते, हे समजून घ्या. देवाच्या स्वतःच्या जीवनात सहभागी होण्यासाठी आपल्याला पाचारण करण्यात आले आहे. जेव्हा आपण त्या जीवनात सहभागी होतो, तेव्हा आपण परस्परांशीही परिपूर्ण आणि पवित्र ऐक्यात सहभागी होतो. या जीवनातील पवित्र विवाह ही पुढे लाभणाऱ्या त्या ऐक्याची पृथ्वीवरील पूर्वप्रतिमा आहे. स्वर्गात, ज्या दैवी विवाहासाठी आपल्याला पाचारण करण्यात आले आहे, तो आपल्या प्रत्येक मानवी इच्छेची पूर्तता शक्य करील.

इतरांशी ऐक्याने जगण्याची जी ओढ तुमच्या अंतःकरणात आहे, तिचे आज चिंतन करा. या इच्छेचा विचार करताना हे लक्षात ठेवा की परमपवित्र त्रित्वाने आपल्या दैवी जीवनात सहभागी होण्यासाठी दिलेले आमंत्रण स्वीकारल्यानेच ती पूर्ण होऊ शकते. येशूने पित्याला केलेली प्रार्थना प्रार्थनाभावाने वाचा आणि त्याने ती तुमच्यासाठी केली होती, हे जाणून घ्या. या प्रार्थनेत त्याच्यासोबत सहभागी व्हा आणि ती आपलीही प्रार्थना बनवा, म्हणजे तुमच्या प्रत्येक मानवी इच्छेची पूर्तता देवामध्ये होऊ लागेल.

हे परमपवित्र त्रैक्य, तू मला तुझ्या गौरवमय जीवनात सहभागी होण्यास आमंत्रित केले आहेस. तुझ्या ऐक्यात सहभागी होण्यासाठी तू मला बोलावतोस. माझ्या मनातील प्रत्येक स्वार्थी इच्छा दूर करून मला शुद्ध कर आणि केवळ तुझीच ओढ माझ्या अंतःकरणात भरून टाक. तुझ्याशी असलेल्या या ऐक्यात मला पूर्ण तृप्ती लाभो आणि इतरांशी खरे ऐक्य साधण्यास मी समर्थ होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


शांती की जग?

पास्काच्या सातव्या आठवड्यातील सोमवार

“माझ्यामध्ये तुम्हाला शांती मिळावी म्हणून मी तुम्हाला हे सांगितले आहे. जगात तुम्हाला संकटे येतील; पण धीर धरा, मी जगावर विजय मिळवला आहे.” योहान 16:33

येशूंनी आपल्या शिष्यांना असे काय सांगितले की त्यातून ते म्हणतात ती ‘शांती’ त्यांना मिळाली? विशेषतः, शेवटच्या भोजनाच्या वेळी त्यांनी केलेल्या संपूर्ण उपदेशाचा ते येथे उल्लेख करतात. त्याच उपदेशातील उतारे आपण वाचत आलो आहोत. या संपूर्ण उपदेशातील वचने शिष्यांना आणि आपल्यालाही ‘धैर्य’ देण्यासाठी आणि जग आपल्यावर लादत असलेल्या संकटांवर मात करण्याचे बळ देण्यासाठी आहेत.

आपल्या संपूर्ण उपदेशात येशू विशेष भर देतात तो पित्याशी असलेल्या त्यांच्या ऐक्यावर. आपण येशूंशी एकरूप राहिलो, तर आपणही पित्याशी एकरूप राहू, हे ते सांगतात. आपण द्राक्षवेल आहोत आणि शिष्य त्या वेलीच्या फांद्या आहेत, असे ते म्हणाले. त्या फांद्यांप्रमाणे आपण येशूंशी घट्ट जोडलेले राहिले पाहिजे. येशू ज्यांना पाठवणार आहेत त्या पवित्र आत्म्याच्या आगमनाने आणि त्यांच्या सामर्थ्यानेच हे शक्य होईल, असेही त्यांनी सांगितले. सत्यात दृढ राहणाऱ्या सर्वांचा जग द्वेष करते, असेही ते म्हणाले. म्हणून तुम्ही ख्रिस्तामध्ये खोलवर मुळे रुजवण्याचा, पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण होण्याचा आणि लौकिक व ख्रिस्तविरहित जगाच्या फसवणुकीपासून दूर राहण्याचा प्रयत्न करत असाल, तर येशू नक्कीच तुमच्याशी बोलत आहेत.

वरच्या उताऱ्यात येशू अशा एका देणगीचा उल्लेख करतात, जी या वाटचालीत आपल्याला मदत करेल. ती देणगी म्हणजे त्यांची शांती. कोणतेही ‘संकट’ आले तरी त्याच्या मध्येदेखील मन शांत आणि एकाग्र ठेवण्याची क्षमता म्हणजे शांती. सत्याला अनुसरून जगताना ख्रिस्ती लोकांना विशेषतः जगाकडून होणाऱ्या निरनिराळ्या प्रकारच्या छळाला सामोरे जावे लागेल. आपली श्रद्धा स्पष्टपणे मांडत असलेल्या अनेक नैतिक सत्यांवर जग हल्ला करते; पण आजच्या जगात आपल्याला इतर प्रकारच्या संकटांनाही सामोरे जावे लागेल.

जगामुळे अनेकांना भेडसावणाऱ्या समस्यांपैकी एक अगदी उघड समस्या म्हणजे डोळे, कान आणि मन यांच्यावर सतत होणारा उत्तेजक माऱा. आपले जग गोंगाटाने भरलेले आहे. आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे, प्रसारमाध्यमे, जाहिराती, रेडिओ, इंटरनेट, समाजमाध्यमे आणि दैनंदिन जीवनातील अशा कितीतरी गोष्टी नकळत आपले लक्ष विचलित करतात, आपले मन चाळवतात आणि ख्रिस्ताची शांती आपल्यापासून हिरावून घेतात.

उदाहरणार्थ, एक दिवस, दोन दिवस किंवा त्याहून अधिक काळ मौनध्यान शिबिरात घालवण्याचा विचार करा. इतका काळ आपला स्मार्टफोन, टॅबलेट, संगणक, दूरदर्शन आणि रेडिओ बंद ठेवणे तुम्हाला कसे जमेल? या साधनांची सवय तुटल्यामुळे तुम्हाला अस्वस्थ वाटेल का? आज अनेकांना हे खरोखरच कठीण जाईल. याचे कारण असे की, येशू ज्या ‘शांती’विषयी बोलतो, ती अनेकांच्या जीवनात हळूहळू कमी होत चालली आहे. देवाच्या शांतीऐवजी सततचा आवाज, गोंधळ आणि धावपळ यांनी आपले जीवन भरून गेले आहे. अशा रीतीने हे ‘जग’ आपल्यावर हल्ला करते आणि देव आपल्याला देऊ इच्छित असलेली शांती हिरावून घेते.

आज या अत्यंत महत्त्वाच्या सत्यावर चिंतन करा: आपली शांती तुम्हाला तुमच्या हृदयात अनुभवायला मिळावी, अशी येशूची इच्छा आहे. त्या शांतीने तुम्हाला आधार द्यावा, अशीही त्याची इच्छा आहे. जग आणि ख्रिस्ताची शांती यांच्यात तुमच्या अंतःकरणात जो संघर्ष होऊ शकतो, त्यावर चिंतन करा. तुमच्या आत्म्यासाठी चाललेल्या या संघर्षात कोण जिंकत आहे? तुमच्या अंतःकरणावर जगाचे राज्य अधिक आहे की ख्रिस्ताच्या शांतीचे? केवळ येशू देऊ शकतो त्या शांतीचा शोध घ्या. त्याची शांती तुम्हाला गवसेल, तेव्हा त्या शांतीचा उगमही तुम्हाला गवसेल: तो म्हणजे स्वतः येशू.

हे सर्व शांतीच्या प्रभू, तुझी शांती आमच्यात नांदावी, तिने आम्हाला आधार द्यावा आणि धैर्य, बुद्धी व सामर्थ्य द्यावे, म्हणून तू आम्हाला जगातून बाहेर बोलावले आहेस. हे प्रिय प्रभू, मी माझे जीवन तुझ्यासाठी उघडे करतो आणि प्रार्थना करतो की जगामुळे माझ्या जीवनात निर्माण होणारे अनेक व्यत्यय आणि गोंधळ ओसरू लागोत. तुझी कोमल वाणी मला नेहमी ऐकू येवो आणि केवळ तुझ्यातच लाभणाऱ्या निःशब्द विसाव्याकडे मी तुझ्यामागे येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाचे गौरव 

पुनरुत्थानकाळातील सातव्या आठवड्याचा मंगळवार

“तू मला करायला दिलेले कार्य पूर्ण करून मी पृथ्वीवर तुझा गौरव केला. आता, हे पित्या, जगाच्या आरंभापूर्वी तुझ्याजवळ असताना मला जो गौरव होता, त्याच गौरवाने तुझ्या सान्निध्यात माझा गौरव कर.” योहान 17:4–5

लोयोलाचे संत इग्नेशियस यांनी आपला श्रेष्ठ आध्यात्मिक ग्रंथ आध्यात्मिक साधना एका मूलभूत तत्त्वावर आधारला आहे: आपला प्रभू देव याची स्तुती करावी, त्याचा आदर करावा आणि त्याची सेवा करावी व अशा रीतीने आपल्या आत्म्याचे तारण साधावे, यासाठी मनुष्याची निर्मिती झाली आहे. इग्नेशियस ज्याला आपल्या जीवनाचे ‘तत्त्व आणि पाया’ म्हणतात, त्याचे हे सार आहे. दुसऱ्या शब्दांत, आपल्या जीवनाचे ध्येय दोन अंगांनी समजून घेता येते: पहिले, आपल्या जीवनातून देवाचे शक्य तितके अधिक गौरव व्हावे, यासाठी आपण प्रयत्न केला पाहिजे. दुसरे, या एकाच ध्येयावर लक्ष केंद्रित केल्याने आपल्या आत्म्यांचे तारण होते.

वर उद्धृत केलेल्या शुभवर्तमानातील उताऱ्यात येशू सांगतो की, स्वर्गातील पित्याचे गौरव करून त्याने पृथ्वीवरील आपले मानवी जीवन परिपूर्ण रीतीने जगले. पित्याने त्याच्यावर सोपवलेले कार्य पूर्ण करून त्याने हे केले.

तुम्ही आपल्या जीवनाचे ध्येय शोधत असाल किंवा त्याचा अर्थ समजून घेण्याचा प्रयत्न करत असाल, तर तुम्हाला आणखी कुठे शोधण्याची गरज नाही. वर दिलेले येशूचे शब्द तुमच्या जीवनासाठी आदर्श ‘तत्त्व आणि पाया’ देतात. आपल्या प्रभूच्या या संदेशातून तीन धडे घेता येतात.

पहिली गोष्ट म्हणजे, पित्याची तुमच्या जीवनासाठी खरोखरच एक योजना आहे. ती योजना जाणून घेण्याचा तुम्ही प्रयत्न करत आहात का? तुमच्या जीवनासाठी देवाची एक योजना आहे, हे जाणणे म्हणजे ती पूर्ण करण्याच्या दिशेने पहिले पाऊल. देवाची योजना तुम्हाला माहीत नसेल, तर ती पूर्ण करणे कठीण जाईल. मग ही योजना समजून घेण्याचा तुम्ही दररोज प्रयत्न करता का?

दुसरी गोष्ट म्हणजे, तुमच्या दैनंदिन जीवनात देवाला तुमच्याकडून काय अपेक्षित आहे हे तुम्हाला उमगले, की तुम्ही त्याच्या इच्छेप्रमाणे वागले पाहिजे. कधीकधी देवाला आपल्याकडून जे अपेक्षित आहे, त्यातले थोडेसेच करण्याच्या सापळ्यात आपण अडकतो. या दृष्टिकोनातली अडचण अशी की, देवाची इच्छा आपण खरोखरच पूर्ण करू, पण ‘काही अंशीच’. ते पुरेसे नाही. आपण परिपूर्णतेचे ध्येय ठेवले पाहिजे. आपल्या जीवनात देवाची इच्छा पूर्णपणे पार पाडण्यासाठी आपण झटले पाहिजे.

तिसरी गोष्ट म्हणजे, देवाची आपल्या जीवनासाठीची इच्छा आपण खरोखरच दररोज पूर्ण केली, तर आपल्या जीवनातून शक्य त्या प्रत्येक प्रकारे देवाचे गौरव होईल. इतकेच नव्हे, तर देवाच्या गौरवात सहभागी होण्याचा आशीर्वादही आपल्याला मिळेल. देवाच्या गौरवात सहभागी होणे म्हणजे खुद्द देवाच्या जीवनात सहभागी होणे. याचा अर्थ, देव आपल्यामध्ये जिवंत असेल आणि आपण स्वर्गातील आनंदात सहभागी होऊ. याची सुरुवात इथेच, पृथ्वीवर होईल. या जगात आपण कधी कल्पनाही करू शकणार नाही अशा आनंदात सहभागी होण्यासाठी आपल्याला बोलावले आहे, तर मग पृथ्वीवरील ‘आनंद’ आणि सुखे यांवरच आपण का समाधान मानावे?

आज चिंतन करा की येशूने आपल्या मानवी स्वभावात पित्याची इच्छा किती परिपूर्ण रीतीने पूर्ण केली. आपला प्रभू दैवी होता, तरी तो पूर्णपणे मानवही होता. म्हणूनच तुमचे मानवी संघर्ष आणि दुर्बलता तो पूर्णपणे समजतो. तुम्हाला कोणत्या परिस्थितीतून जावे लागते हे त्याला माहीत आहे, आणि तुम्ही कसे जगावे याचा आदर्श त्याच्या मानवतेत तुम्हाला दिसतो. त्याच्या मानवी जीवनावर आणि तो दिवसेंदिवस आपल्या पित्याच्या इच्छेशी एकरूप होऊन कसा जगला, यावर चिंतन करा. आपल्या जीवनात पित्याची इच्छा पूर्णपणे पार पाडण्याच्या या ध्येयाशी अढळ निष्ठा ठेवा. मग तुम्हीही आपल्या प्रभूच्या गौरवात सहभागी व्हाल.

हे माझ्या गौरवप्राप्त प्रभू, आता तू आपल्या मानवी स्वभावासह स्वर्गात तुझ्या पित्याच्या पूर्ण आनंदात आणि गौरवात सहभागी आहेस. अशा रीतीने तू मला केवळ पृथ्वीवरील तुझ्या जीवनाचे अनुकरण करण्यासाठीच नव्हे, तर स्वर्गातील त्याच गौरवात सहभागी होण्यासाठीही आमंत्रित करतोस. हे प्रिय प्रभू, पिता मला जे काही करण्यास बोलावतो ते सर्व पूर्ण करण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. माझे संपूर्ण जीवन सर्व बाबतींत तुझ्या जीवनाचे अनुकरण करणारे होवो, जेणेकरून एके दिवशी मलाही तुझ्या गौरवात सहभागी होता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


त्या दुष्टाचा धिक्कार

पुनरुत्थानकाळातील सातव्या आठवड्याचा बुधवार

“मी त्यांना तुझे वचन दिले, आणि जगाने त्यांचा द्वेष केला, कारण जसा मी या जगाचा नाही, तसेच तेही या जगाचे नाहीत. तू त्यांना जगातून काढून घ्यावे अशी विनंती मी करत नाही; तर त्या दुष्टापासून तू त्यांचे रक्षण करावे, अशी विनंती करतो.”  योहान 17:14–15

दुर्दैवाने, तो दुष्ट खरोखरच अस्तित्वात आहे. पतित देवदूतांमध्ये तो सर्वांत उच्च दर्जाचा आहे. या देवदूतांना त्यांच्या निर्मितीच्या वेळी मिळालेले स्वाभाविक आध्यात्मिक सामर्थ्य अजूनही त्यांच्याकडे आहे. देवाने सर्व देवदूतांना त्याच्या पवित्र इच्छेची पूर्तता करण्यासाठी निर्माण केले. पवित्र शास्त्रातून असे समजते की देवदूतांचे नऊ स्तर किंवा ‘गण’ आहेत. पतित देवदूतांपैकी सर्वांत उच्च दर्जाचा देवदूत इतरांचे नेतृत्व करतो. परंपरेने त्याला लुसिफर किंवा ‘सैतान’ असे म्हटले जाते.

या पतित देवदूतांकडे अजूनही असलेल्या स्वाभाविक आध्यात्मिक शक्तींपैकी एक म्हणजे आपल्यावर प्रभाव टाकण्याची आणि आपल्या मनात विचार सुचवण्याची शक्ती. देवाचे सत्य आपल्यापर्यंत पोहोचवणारे संदेशवाहक व्हावे म्हणून त्यांना निर्माण करण्यात आले होते; पण आपल्या पतित अवस्थेत ते त्याऐवजी गोंधळ निर्माण करण्याचा आणि असत्य पसरवण्याचा प्रयत्न करतात. म्हणून तो दुष्ट आणि इतर पतित देवदूत आपल्याशी कशा प्रकारे संवाद साधतात हे समजून घेणे फार उपयोगाचे आहे. त्यामुळे आपल्याला त्यांचे असत्य नाकारून केवळ देवाची वाणी ऐकता येते.

आत्म्यांच्या विवेकाचे नियम सांगताना लोयोलाचे संत इग्नेशियस स्पष्ट करतात की, एखादी व्यक्ती ‘एका मरणपापातून दुसऱ्या मरणपापाकडे’ जात असते, तेव्हा तो दुष्ट आणि इतर दुरात्मे त्या व्यक्तीच्या कल्पनेपुढे पापातून मिळणारी ‘सुखासारखी भासणारी अनुभूती’ आणि ‘इंद्रियसुखे’ सतत उभी करतात, जेणेकरून ती व्यक्ती त्या पापाच्या घट्ट पकडीत राहील. पण जेव्हा एखादी व्यक्ती ‘आपल्या पापांपासून स्वतःला शुद्ध करण्यासाठी कसोशीने प्रयत्न करते आणि चांगल्याकडून अधिक चांगल्याकडे वाटचाल करते,’ तेव्हा तो दुष्ट आणि इतर दुरात्मे उलट रीतीने वागतात. त्या व्यक्तीने पवित्रतेच्या मार्गावर पुढे जाऊ नये म्हणून ते ‘बोचणी लावतात, दुःखी करतात, अडथळे आणतात आणि खोटी कारणे दाखवून अस्वस्थ करतात.’ देव आणि चांगले देवदूत याच्या उलट वागतात. पापात बुडालेल्या लोकांना पापापासून दूर नेण्यासाठी देव आणि चांगले देवदूत ‘उलट पद्धत वापरतात: विचारशक्तीद्वारे त्यांच्या मनाला टोचणी लावतात आणि त्यांच्या सदसद्विवेकबुद्धीला बोचणी लावतात.’ आणि एखादी व्यक्ती खरोखरच पवित्रतेत वाढत असते, तेव्हा देव आणि चांगले देवदूत ‘धैर्य व बळ, सांत्वन, अश्रू, प्रेरणा आणि मनःशांती देतात; सर्व अडथळे हलके करून दूर करतात, जेणेकरून ती व्यक्ती सत्कर्माच्या मार्गावर पुढे जात राहील’ (पाहा mycatholic.life/ignatius).

आत्म्यांचा विवेक करण्याविषयीचे हे आध्यात्मिक धडे फार मोलाचे आहेत. पापाशी रोज संघर्ष करताना आणि पावित्र्य साधण्यासाठी रोज प्रयत्न करताना ते तुम्हाला मदत करतील. दुष्टाच्या फसव्या युक्त्या समजून घेतल्याने आणि देवाने दिलेल्या कृपेच्या प्रेरणा ओळखल्याने आपल्याला दैनंदिन जीवनात स्पष्टता मिळते आणि आपल्या सर्व कृतींना दिशा मिळते. पवित्र शास्त्राच्या वरील उताऱ्यातून ही आनंदाची बातमी आपल्याला कळते: दुष्टाच्या कारवायांची आपल्या प्रभूला पूर्ण जाणीव आहे, त्याने तुमच्यासाठी प्रार्थना केली आहे आणि तुमच्या जीवनात या खोटेपणाला व फसवणुकीला तुम्ही प्रतिकार करण्याचा प्रयत्न कराल, तेव्हा तो तुम्हाला मदत करील.

देवाची वाणी ओळखायला आणि त्या दुष्टाचे असत्य पारखायला शिकणे किती महत्त्वाचे आहे, यावर आज मनन करा. देवाची वाणी ओळखण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे तुम्हाला अधिक निष्ठेने त्याच्या मार्गाने चालता येईल. तसेच त्या दुष्टाचे असत्य ओळखण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे तुम्ही त्याच्या प्रभावाखाली येणार नाही आणि त्याला थेट नाकारू शकाल. आपल्या जीवनातील या आध्यात्मिक अनुभवांची अधिक काटेकोरपणे पारख करण्याचा निश्चय करा आणि येशूच्या या प्रार्थनेला तुम्हाला त्याच्या पवित्र इच्छेनुसार चालण्यास मार्गदर्शन करू द्या.

हे माझ्या सर्वशक्तिमान प्रभू, तू सैतानावर विजय मिळवला आहेस आणि त्याच्या लबाडीवर व फसवणुकीवर मात करण्यासाठी मला लागणारी सर्व कृपा तू देतोस. तुझी वाणी ओळखण्यासाठी माझे मन उघड आणि सैतानाची वाणीही मला स्पष्टपणे ओळखता येऊ दे, म्हणजे मी संपूर्ण अंतःकरणाने तुझी निवड करीन आणि सैतान मला जे काही सांगू पाहतो ते सारे नाकारीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


प्रेम व्यक्त करणाऱ्या कृती

पास्काच्या सातव्या आठवड्यातील गुरुवार

स्वर्गाकडे दृष्टी लावून येशूने अशी प्रार्थना केली: “मी केवळ यांच्यासाठीच प्रार्थना करीत नाही, तर यांच्या वचनाद्वारे माझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्यांसाठीही प्रार्थना करतो, जेणेकरून ते सर्व एक व्हावेत. हे पित्या, जसा तू माझ्यामध्ये आहेस आणि मी तुझ्यामध्ये आहे, तसे त्यांनीही आपल्यामध्ये असावे, म्हणजे तू मला पाठवलेस असा विश्वास जगाने ठेवावा.” योहान 17:20–21

गेल्या दोन आठवड्यांपासून आपण योहानाच्या शुभवर्तमानातील 14–17 या अध्यायांमधून सलग वाचत आलो आहोत. या अध्यायांत शेवटच्या भोजनाच्या वेळी येशूने आपल्या शिष्यांशी केलेला संवाद आहे. एका अर्थाने, हा येशूचा शेवटचा उपदेश आहे. गेल्या आठवडाभरात आपण वाचत असलेल्या 17 व्या अध्यायात येशूची अखेरची प्रार्थना आहे. तो आपल्या शिष्यांसाठी आणि त्यांच्या उपदेशाद्वारे त्याच्यावर ‘विश्वास ठेवतील’ अशा आपल्या सर्वांसाठी प्रार्थना करतो. 17 व्या अध्यायातून जेव्हा जेव्हा वाचन होते, तेव्हा उपासनावाचनग्रंथात वाचनाची सुरुवात ‘स्वर्गाकडे दृष्टी उचलून येशूने अशी प्रार्थना केली…’ या शब्दांनी होते. ही ओळ 17:1 या वचनावरून घेतली आहे आणि मिस्सामध्ये येशूच्या प्रार्थनेतील वेगवेगळे भाग वाचले जातात, तेव्हा प्रत्येक वेळी त्यांच्या सुरुवातीला ती वापरली जाते.

प्रार्थना करताना येशूने स्वर्गाकडे दृष्टी उचलली, ही गोष्ट लक्ष देण्यासारखी आहे. अर्थात, स्वर्ग म्हणजे आकाशात असलेले एखादे भौतिक ठिकाण नव्हे, कारण स्वर्ग हे आध्यात्मिक वास्तव आहे. पिता आकाशात कुठल्यातरी ठिकाणी आहे असे नाही; तो सर्वव्यापी आहे, म्हणजेच तो सर्व ठिकाणी आणि सर्व काळी उपस्थित आहे. तरीही, पित्याची प्रार्थना करताना येशू आपली दृष्टी वर उचलतो. यात आपल्यासाठी एक मोठा धडा आहे.

काही प्रसंगी आपण कोणत्या देहस्थितीत असतो, याला महत्त्व असते. उदाहरणार्थ, ज्या व्यक्तीचा आपण आदर करायला हवा, ती खोलीत आली की आपण सहसा उठून तिचे अभिवादन करतो. अशा वेळी पलंगावर किंवा सोफ्यावर आरामात पडून राहणे अनादराचे ठरेल. तसेच मिस्सामध्ये पाव आणि द्राक्षारस यांच्या अभिषेचनाच्या वेळी आपण पायावर पाय टाकून निवांत बसत नाही; उलट, आराधनेसाठी गुडघे टेकतो. आणि एखाद्या व्यक्तीला पहिल्यांदा भेटून अभिवादन करताना आपण जमिनीकडे पाहत नाही; उलट, तिच्या डोळ्यांत पाहतो.

आकाशात पिता दिसेल असे वाटले म्हणून येशूने ‘स्वर्गाकडे दृष्टी उचलली’ असे नाही. उलट, पित्याविषयीच्या आदराने आणि प्रेमाने, तसेच त्याचा गौरव मान्य करण्यासाठी त्याने असे केले. आपली देहस्थिती इतरांना काय सांगते आणि विशेषतः प्रार्थनेतून आपण देवाशी बोलतो तेव्हा ती काय व्यक्त करते, याचा विचार करायला येशूची ही कृती आपल्याला शिकवते.

प्रार्थना करताना तुम्ही काय करता? तुम्ही केव्हाही आणि कोणत्याही देहस्थितीत प्रार्थना करू शकता. तरीही, केवळ शब्दांनी नव्हे, तर प्रार्थनेसाठी घेतलेल्या देहस्थितीतूनही देवाशी बोलण्याची सवय लावणे उत्तम आहे. गुडघे टेकणे, प्रार्थनेत हात उंचावणे, आपल्या प्रभूसमोर साष्टांग नमस्कार करणे, मन एकाग्र ठेवून ताठ बसणे अशा अनेक कृतींतून तुम्ही देवावरील आपले प्रेम व्यक्त करता.

आज प्रार्थना करणाऱ्या येशूच्या या प्रतिमेवर चिंतन करा. स्वर्गातील गौरवशाली, सर्वशक्तिमान पित्याचा आदर व्यक्त करण्यासाठी येशूने आपले पवित्र नेत्र वर उचलले, तेव्हा ते किती एकाग्र असतील, याकडे लक्ष द्या. येशूची भक्ती, त्यांच्या प्रार्थनेची उत्कटता, त्यांचा आदर आणि ज्वलंत प्रेम यांची कल्पना करा. प्रार्थनेच्या या पवित्र हावभावाचे अनुकरण करा, येशूप्रमाणे पित्याकडे एकाग्रतेने लक्ष द्या आणि आपले प्रेम देहबोलीतून व्यक्त करणे किती महत्त्वाचे आहे, याची स्वतःला आठवण करून द्या.

हे माझ्या परमपवित्र स्वर्गीय पित्या, तुझा पुत्र येशू याच्याबरोबर मी सन्मानाने, प्रेमाने आणि आदराने माझी दृष्टी, माझे अंतःकरण आणि माझे संपूर्ण जीवन तुझ्याकडे वळवतो. माझे लक्ष सदैव तुझ्याकडे राहो आणि तुझ्या थोरवीला साजेशी भक्ती मी सदैव व्यक्त करीत राहो. हे माझ्या प्रिय येशू, स्वर्गीय पित्यावर तू करीत असलेल्या प्रेमाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. माझ्या जीवनात तुझे आणि तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाचे अनुकरण करण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


खरे प्रेम

पास्काच्या सातव्या आठवड्यातील शुक्रवार

“आमेन, आमेन, मी तुला सांगतो, तू तरुण होतास तेव्हा स्वतः कपडे घालून तुला हवे तिथे जात असायचास; पण तू म्हातारा होशील तेव्हा आपले हात पुढे करशील, आणि दुसरा कोणी तुला कपडे घालून तुला जिथे जायचे नाही तिथे घेऊन जाईल.” तो कोणत्या प्रकारच्या मरणाने देवाचा गौरव करील, हे सूचित करण्यासाठी येशूने असे म्हटले. असे सांगितल्यावर येशू त्याला म्हणाला, “माझ्यामागे ये.” योहान 21:18–19

येशू आपल्या शिष्यांना तिसऱ्यांदा दर्शन देतात, तेव्हा ते पेत्राशी तीन टप्प्यांत संवाद साधतात. येशू प्रत्येक वेळी पेत्राला विचारतात की त्याचे त्यांच्यावर प्रेम आहे का, आणि पेत्र प्रत्येक वेळी सांगतो की त्याचे त्यांच्यावर प्रेम आहे. त्यावर येशू त्याला अनुक्रमे सांगतात, “माझ्या कोकरांना चार,” “माझ्या मेंढरांची काळजी घे,” आणि “माझ्या मेंढरांना चार.” वर उद्धृत केलेल्या उताऱ्यात येशू पेत्राशी झालेल्या संवादाचा शेवट अतिशय प्रभावी शब्दांत करतात. येशू पेत्राला सांगतात की तो म्हातारा झाल्यावर, “दुसरा कोणी तुला कपडे घालेल आणि जिथे तुला जायचे नाही तिथे तुला नेईल.” अशा रीतीने येशू पेत्राला सांगत होते की शेवटी तो त्यांच्यासाठी प्राण देऊन त्यांच्यावरील आपले प्रेम व्यक्त करील. आपल्याला माहीत आहे की, परंपरेनुसार शेवटी पेत्राला क्रूसावर खिळण्यात आले. त्याच्या विनंतीवरून त्याला उलटे क्रूसावर खिळण्यात आले, कारण येशूंना जसा मृत्यू आला अगदी तसाच मृत्यू आपल्याला यावा, यासाठी आपण पात्र नाही, असे त्याला वाटत होते.

येशू आणि पेत्र यांच्यातील या संवादाचा विचार केला तर हे स्पष्ट होते की प्रेमाविषयीची येशूची समज आजच्या अनेक लोकांच्या समजेपेक्षा फार वेगळी आहे. पेत्र आपल्यासाठी प्राण देईल, एवढेच येशू त्याला सांगत नव्हते; तर पेत्र एके दिवशी प्रेमापोटी जे बलिदान अर्पण करणार होता, त्याला त्यांनी स्पष्टपणे संमती दिली. आपले एखाद्या व्यक्तीवर प्रेम असेल, तर बहुतेकदा तिच्यावर अशी वेळ येऊ नये म्हणून आपण शक्य ते सर्व करतो. इतकेच नव्हे, तर एखादी प्रिय व्यक्ती दुःख भोगत असेल, तेव्हा तिला त्या दुःखातून दिलासा देण्याचा मार्ग शोधण्यासाठी आपण अनेकदा शक्य ते सर्व करतो. मग यांपैकी कोणत्या दृष्टिकोनातून अधिक प्रेम व्यक्त होते?

आपल्यापैकी बहुतेक जण दुःखाकडे ज्या दृष्टीने पाहतात, त्यापेक्षा येशूची दृष्टी वेगळी आहे, हे स्पष्ट आहे. येशूच्या दृष्टीने, एखाद्या उच्च उद्देशासाठी दुःख स्वेच्छेने स्वीकारले जाते, तेव्हा ते प्रेमाच्या आड येत नाही. केवळ दुःख भोगण्यात काही मूल्य नाही. पण दुसऱ्यावरील प्रेमापोटी त्यागभावनेने दुःख स्वीकारले, तर त्याला प्रचंड सामर्थ्य प्राप्त होऊ शकते. पेत्र एके दिवशी येशूंवरील प्रेमापोटी प्राण देणार होता. येशूंनी पेत्राच्या या बलिदानाला स्पष्टपणे पाठिंबा दिला, तेव्हा त्यांचे लक्ष पेत्राला त्याच्या क्रूसाद्वारे प्राप्त होणाऱ्या शाश्वत पुण्यफळाकडे होते. पेत्राला भविष्यात बलिदान म्हणून जे दुःख सोसावे लागणार होते, त्यापासून येशूंनी तोंड फिरवले नाही. पेत्रावरील येशूचे प्रेम किती अधिक परिपूर्ण होते, याची ही एक अत्यंत स्पष्ट खूण आहे.

आज तुमच्या प्रिय व्यक्ती जे दुःख सोसतात, त्याकडे तुम्ही कोणत्या दृष्टीने पाहता, यावर चिंतन करा. त्यांना दुःखातून मुक्त करणे हेच तुमचे मुख्य ध्येय आहे, असे तुम्हाला वाटते का? की त्यांचे दुःखही त्यांच्या स्वतःच्या पवित्रतेचे आणि इतरांसाठी कृपेचे उगमस्थान बनू शकते, हे तुम्हाला समजते? येशू ज्या दृष्टीने दुःखाकडे पाहतात, त्या दृष्टीने पाहण्याचा प्रयत्न करा. तुमच्या प्रिय व्यक्ती आपले दुःख ख्रिस्ताच्या क्रूसाशी एकरूप करतात, तेव्हा त्यांना त्यागमय प्रेम व्यक्त करणे शक्य होते, हे लक्षात घ्या. प्रेमाचे हे पवित्र दान स्वीकारण्यास त्यांना मदत करण्याच्या कार्यासाठी स्वतःला वाहून घेण्याचा प्रयत्न करा.

हे माझ्या परमकरुणामय येशू, आम्हा सर्वांवरील अपार प्रेमामुळे तुझी इच्छा आहे की आम्ही आमची दुःखे तुझ्या क्रुसाशी जोडावीत, जेणेकरून सर्व दुःखांना तुझ्या मुक्तिदायी प्रेमात वाटा मिळावा. तुझ्यावरील प्रेमापोटी माझ्या जीवनातील दुःखे स्वीकारण्याची कृपा मला दे. तसेच, माझ्या प्रियजनांना ते वाहत असलेले क्रूस प्रेमाने स्वीकारून त्यागमय जीवन जगण्यास मदत करण्याची कृपाही मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


पवित्र विस्मय

पुनरुत्थानकाळातील सातव्या आठवड्याचा शनिवार

हाच तो शिष्य जो या गोष्टींची साक्ष देतो आणि ज्याने त्या लिहिल्या आहेत; आणि त्याची साक्ष खरी आहे, हे आम्हाला माहीत आहे. येशूंनी आणखीही पुष्कळ गोष्टी केल्या. पण त्यांपैकी प्रत्येक गोष्ट वेगवेगळी लिहून काढली, तर लिहिली जाणारी पुस्तके सगळ्या जगातही मावणार नाहीत, असे मला वाटते. योहान 21:24–25

पास्काकाळ संपत असताना, संत योहानलिखित शुभवर्तमानाचा शेवटचा भाग आपल्याला चिंतनासाठी दिला जातो. संपूर्ण पास्काकाळात योहानचे शुभवर्तमान आपल्या चिंतनाच्या केंद्रस्थानी राहिले आहे, हे आठवा. म्हणून, गेल्या काही आठवड्यांपासून दररोज मिस्सासाठी नेमलेले शुभवर्तमान तुम्ही प्रार्थनापूर्वक वाचत आला असाल, तर तुम्ही खरोखरच या पवित्र शुभवर्तमानात तल्लीन झाला आहात.

संत योहानलिखित शुभवर्तमान इतर तीन समदर्शी शुभवर्तमानांपेक्षा बरेच वेगळे आहे. योहानची भाषा गूढ आणि प्रतीकात्मक आहे. योहान सात चमत्कार असे सात “संकेत” म्हणून मांडतो, जे येशूचे देवत्व प्रकट करतात. येशूंची ओळख “मी आहे”, पित्याचा पुत्र, द्राक्षवेल, जीवनाची भाकर, जगाचा प्रकाश, शाश्वत शब्द अशा अनेक नावांनी करून दिली आहे. येशूंना क्रूसावर खिळण्यात आले, तीच त्यांच्या गौरवाची घटिका होती, असे योहान दाखवून देतो. त्या घटिकेत जगाच्या तारणासाठी येशू क्रूसरूपी सिंहासनावर विराजमान होतात. पवित्र युकरिस्ताविषयी योहानची शिकवण खरोखरच गहन आहे.

योहान सांगतो की त्याने आपले शुभवर्तमान यासाठी लिहिले की, “येशू हा मशीहा, देवाचा पुत्र आहे, असा विश्वास तुम्ही धरावा आणि या विश्वासाद्वारे तुम्हाला त्याच्या नावाने जीवन मिळावे” (योहान 20:31). योहानचे आपल्या प्रभूवर प्रेम होते आणि त्याने प्रभूला जाणले, हे स्पष्ट आहे. येशू पृथ्वीवर जिवंत असताना आलेल्या वैयक्तिक अनुभवांतूनच नव्हे, तर आयुष्याच्या उत्तरार्धातील सखोल प्रार्थनेतूनही त्याला प्रभूची ओळख झाली. योहान आपली ही सखोल समज आणि गूढ ज्ञान अशा रीतीने व्यक्त करतो की, प्रार्थनेतून त्याला उमगलेल्या या जाणिवेत वाचकही सहज सहभागी होतो.

येशूविषयीची आपली साक्ष संपवताना योहान एक चिंतन करण्यासारखी गोष्ट सांगतो. तो म्हणतो की येशूने अशी कितीतरी कार्ये केली ज्यांची नोंद त्याने किंवा इतरांनी केली नाही. ती सर्व लिहून काढली असती, तर लिहिलेली पुस्तके सामावून घेण्यास सारे जगही पुरले नसते. खरे तर, जेवढे लिहून ठेवले आहे तेवढेच आयुष्यभर प्रार्थनापूर्वक अभ्यास करण्यास पुरेसे आहे. एकट्या योहानाच्या शुभवर्तमानातील अर्थाची खोलीही आपण कधी पूर्णपणे जाणून घेऊ शकणार नाही. तरीही योहानाच्या शुभवर्तमानातील या शेवटच्या ओळीचा विचार करा आणि क्षणभर ती शब्दशः खरी आहे असे समजा. येशूने केलेल्या सर्व कार्यांची नोंद असलेली पुस्तके सामावून घेण्यास सारे जगही पुरणार नाही, हे शब्दशः खरे असेल, तर त्या सत्याने आपले अंतःकरण पवित्र विस्मयाने भरून यायला हवे. खरे पाहता, हे सत्य असलेच पाहिजे. कारण येशूने ज्यांच्या मनाला आणि हृदयाला स्पर्श केला, त्या प्रत्येकाच्या अंतर्यामी त्याने जे घडवले ते खरोखर शब्दांत सांगता येत नाही. ग्रंथांमागून ग्रंथ लिहिले तरी त्याचे संपूर्ण वर्णन करता येणार नाही. आत्म्यांचे तारण करणे, लोकांना पाप आणि मृत्यूच्या विळख्यातून सोडवणे आणि त्यांना सार्वकालिक जीवनाचा मार्ग दाखवणे, हे त्याचे दैवी कार्य आपल्या मर्यादित बुद्धीला पूर्णपणे आकलन होण्यापलीकडचे आहे.

आज संत योहानाच्या पवित्र शुभवर्तमानावर चिंतन करा. या पुनरुत्थानकाळाची आणि योहानाच्या शुभवर्तमानाच्या आपल्या वाचनाची सांगता होत असताना, जे आपल्या दैवी प्रभूकडे वळले आहेत त्यांच्या जीवनात तो करत असलेल्या अमर्याद कार्याकडे विस्मयाने पाहत थोडा वेळ शांत बसा. आपल्या प्रभूने किती काळजीने आणि प्रेमाने त्यांच्या जीवनात कृपेचे प्रत्येक कार्य घडवले आहे, याचा विचार करा. देहधारी झालेला सनातन शब्द, मशीहा, महान ‘मी आहे’, पित्याचा पुत्र—आपला देव आणि राजा असलेल्या प्रभूचे या प्रत्येक नावात आणि त्याला दिलेल्या इतर सर्व नावांत प्रकट होणारे रहस्य तुम्ही अनंतकाळ चिंतन कराल, याचा विचार करा. संत योहानाचे आपल्या प्रभूवर प्रेम होते आणि त्याला प्रभूची सखोल ओळख होती, कारण येशूने केलेल्या सर्व कार्यांवर प्रार्थनापूर्वक मनन करण्यात त्याने आपले आयुष्य घालवले. हे पवित्र मनन निष्ठेने करत राहा, म्हणजे पवित्र विस्मयाने तुम्ही या चिंतनात अधिक खोलवर शिराल.

हे येशू ख्रिस्ता, तुझे सौंदर्य, गौरव आणि पावित्र्य खरोखरच आमच्या आकलनापलीकडे आहेत. तू देवापासून देव आणि प्रकाशापासून प्रकाश आहेस. तू तो महान ‘मी आहे’ आहेस, आणि जगातील सर्व ग्रंथ मिळूनही तुझ्या थोरवीची खोली यथार्थपणे वर्णन करू शकणार नाहीत. माझे मन आणि अंतःकरण सखोल आध्यात्मिक अंतर्दृष्टीच्या देणगीने भरून टाक, म्हणजे शुभवर्तमानकार संत योहानाप्रमाणे तुझ्याविषयीचा पवित्र विस्मय मला सतत तुझ्याकडे ओढत राहील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


पवित्र आत्म्याचे युग

पेन्टेकॉस्ट रविवारचा महाउत्सव (वर्ष अ)

तेवढ्यात आकाशातून सोसाट्याच्या वाऱ्यासारखा आवाज आला आणि ते ज्या घरात होते ते संपूर्ण घर त्या आवाजाने भरून गेले. मग त्यांना अग्नीच्या जिभांसारख्या ज्वाळा दिसल्या. त्या वेगवेगळ्या झाल्या आणि त्यांच्यापैकी प्रत्येकावर एकेक ज्वाळा येऊन विसावली. ते सर्व पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण झाले आणि आत्म्याने त्यांना जशी बोलण्याची शक्ती दिली, तसे ते निरनिराळ्या भाषांत बोलू लागले. प्रेषितांची कृत्ये 2:2–4

आणि त्याच क्षणी ख्रिस्तसभेचा जन्म झाला. आज आपण पेन्टेकॉस्टचा महाउत्सव साजरा करतो. अनेक दृष्टींनी पेन्टेकॉस्ट हा ख्रिस्ताच्या कार्याचा परिपाक होता. काळाच्या शेवटी, जिवंतांचा आणि मृतांचा न्याय करण्यासाठी आणि आपले कायमचे राज्य स्थापन करण्यासाठी ख्रिस्त आपल्या संपूर्ण गौरवाने परत येईल, तेव्हा त्याचे कार्य सर्वोच्च बिंदू गाठेल. पण सध्या आपण पवित्र आत्म्याच्या अधिपत्याखाली जगत आहोत. तो आपल्या पूर्णत्वाने आपल्यावर उतरला आहे. तो आपले रूपांतर करतो आणि येशूच्या अंतिम व गौरवशाली आगमनासाठी आपल्याला तयारी करणे शक्य करतो.

त्रैक्य हे खरोखरच श्रद्धेचे रहस्य आहे. आपल्या मर्यादित आकलनानुसार आपण एवढे समजतो की एकाच देवामध्ये तीन दैवी व्यक्ती आहेत: पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा. या तिन्ही व्यक्ती एकमेकींपासून भिन्न आहेत. प्रत्येक व्यक्ती एकाच दैवी स्वभावात पूर्णपणे सहभागी आहे. तिन्ही व्यक्ती पूर्ण ऐक्याने कार्य करतात, तरीही प्रत्येक व्यक्ती आपापले विशिष्ट कार्य पूर्ण करते. पित्यानेच पुत्राला जगात पाठवले आणि सर्वांच्या तारणासाठी पुत्राने आपले जीवन अर्पण करावे, अशी त्याची इच्छा होती. पुत्राला पाठवण्यात आले आणि त्याने पित्याची इच्छा परिपूर्ण रीतीने पूर्ण केली व मानवतेला देवत्वाशी जोडले. पवित्र आत्मा हा पिता आणि पुत्र यांनी दिलेले अभिवचन आहे. तो त्या दोघांपासून निघतो आणि आपल्यावर उतरतो, आपल्याला जीवन देतो आणि परमपवित्र त्रैक्याच्या जीवनात आपल्याला सहभागी होणे शक्य करतो.

हे समजणे कठीण वाटत असेल, तर ते स्वाभाविकच आहे. आपल्या मर्यादित बुद्धीला देवाच्या वास्तवाची केवळ एक झलकच समजू शकते. पण यामुळे आपण निराश होऊ नये. उलट, ज्या दिवशी आपण देवाला समोरासमोर पाहू आणि त्याच्या दैवी जीवनाच्या रहस्यात अधिक खोलवर प्रवेश करू, त्या दिवसाची आतुरतेने वाट पाहण्याची प्रेरणा यातून आपल्याला मिळावी.

आज आपण परमपवित्र त्रैक्याच्या तिसऱ्या व्यक्तीकडे, म्हणजेच पवित्र आत्म्याकडे, विशेष लक्ष देतो. पवित्र आत्म्याच्या या युगात जगायला मिळणे ही आपल्याला लाभलेली एक अद्भुत देणगी आहे. येशू पृथ्वीवर वावरत होता त्या काळात जगायला मिळाले असते, तर किती छान झाले असते, असे कदाचित तुमच्या मनात आले असेल. पण आपण जावे हेच चांगले आहे, असे येशूने स्वतः सांगितले. का? कारण मग तो आपल्या कैवारी पवित्र आत्म्याला, सत्याच्या आत्म्याला, पाठवणार होता. तो तुम्हाला संपूर्ण सत्याकडे नेईल. म्हणून आपण आता ज्या युगात जगत आहोत ते पवित्र आत्म्याचे युग, जगाने आजवर अनुभवलेले सर्वांत धन्य युग आहे. कारण आता पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने परमपवित्र त्रैक्याला आपल्या अंतःकरणात वास करू देण्याची देणगी आपल्याला लाभली आहे. देव आता केवळ संदेष्ट्यांद्वारे बोलत नाही. येशू ख्रिस्तामधील पुत्राच्या व्यक्तीद्वारेच तो स्वतःला प्रकट करतो, असेही आता नाही. आता तो आपल्यामध्येही राहू शकतो आणि आपल्या आत्म्यालाच आपले निवासस्थान बनवू शकतो. आपल्या आत्म्यात स्वर्ग आणि पृथ्वी एकत्र येतात. याहून मोठे काहीच असू शकत नाही.

पवित्र आत्मा तुमच्यावर उतरतो तेव्हा तो पित्याची आणि पुत्राची उपस्थितीही घेऊन येतो. ते एकमेकांपासून अविभाज्य आहेत. म्हणून, जेव्हा आपण प्रार्थनापूर्वक आपल्या अंतःकरणात डोकावतो, तेव्हा आपल्याला पित्याची वाणी ऐकू येते. ती आपल्याला त्याच्या पवित्र इच्छेनुसार चालायला मार्गदर्शन करते. तिथे आपल्याला पुत्राचीही भेट होते. सर्व बाबतींत त्याच्यासारखे व्हावे आणि पृथ्वीवर त्याच्याच शरीराचे अवयव म्हणून जगावे, असे पाचारण आपल्याला मिळाले आहे. हे शक्य होते कारण पवित्र आत्मा आपल्यावर उतरतो. जशी त्याची छाया आपल्या धन्य मातेवर पडली आणि तिच्या गर्भात देवाचा पुत्र धारण झाला, तसेच काहीसे आपल्याबाबतही घडते. पवित्र आत्म्याची छाया आपल्यावर पडते तेव्हा आपल्या आत्म्यात देव गर्भरूपाने धारण होतो आणि आपण इथे आणि आत्ताच देवाच्या जीवनात सहभागी होऊ लागतो.

आज आपल्या श्रद्धेच्या या पवित्र रहस्यांवर चिंतन करा. पित्याचे, पुत्राचे आणि पवित्र आत्म्याचे कार्य हे खरोखरच एक रहस्य आहे, हे लक्षात घ्या. प्रार्थनापूर्वक चिंतन केल्यानेच या रहस्यांचा उलगडा आपल्याला होऊ लागेल. देव आपल्या अंतःकरणात कसे कार्य करतो याचा शोध घेऊया, आपल्या आत्म्यात त्याचे कार्य पाहूया, त्याच्या उपस्थितीचा आस्वाद घेऊया, त्यात आनंद मानूया आणि आपली नजर त्याच्यावर स्थिर ठेवूया. देवाच्या उपस्थितीमुळे आपल्या जीवनात दिसणारी फळे आपण ओळखली पाहिजेत. पवित्र आत्म्याची दाने ही त्याचीच उदाहरणे आहेत. या दानांची संपूर्ण यादी खाली दिली आहे. आज त्यांवर चिंतन करा. असे करताना ही दाने तुम्हाला स्वतःमध्ये दिसू लागतील आणि तुमच्या आत्म्याच्या गाभ्यात स्वतः देव, म्हणजेच पवित्र आत्मा, जिवंत आहे व वास करतो, हे तुम्हाला दिसेल.

हे परमपवित्र त्रैक्या, हे पित्या, पुत्रा आणि पवित्र आत्म्या, मी मनःपूर्वक तुझी उपासना करतो आणि तुझी आराधना करतो. हे पित्या, तुझ्या पुत्राला जगात पाठवल्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. हे पित्या आणि पुत्रा, पवित्र आत्म्याला माझ्या जीवनात पाठवल्याबद्दल मी तुमचे आभार मानतो. युगांच्या शेवटी तू गौरवाने परत येशील, तेव्हा मी तयार असावे म्हणून आज आणि दररोज माझा आत्मा तुझ्यासाठी अधिक पूर्णपणे खुला करू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

पवित्र आत्म्याची सात दाने

प्रभूचे भय: या दानामुळे देवाशी असलेल्या नात्याला कशाने धक्का लागू शकतो, याची ख्रिस्ती व्यक्तीला तीव्र जाणीव होते.  हे नाते दुखावण्याचे पवित्र “भय” मनात असते आणि त्या गोष्टी कोणत्याही परिस्थितीत टाळण्यासाठी कृपा मिळते.

सुज्ञता: या दानामुळे ख्रिस्ती व्यक्तीला आपल्या चिंतनशील बुद्धीने “दैवी सत्यांवर मनन करण्याची” विशेष कृपा मिळते.  आपल्याला व्यापक चित्र दिसते आणि आपल्या जगात शांती व सलोखा नांदण्यासाठी आपण सर्वोत्तम रीतीने कसे साधन होऊ शकतो, हे समजते.

समज: श्रद्धेच्या बाबतीत अलौकिक खात्री लाभण्याची ही क्षमता आहे.  जीवनाचा अर्थ उमगतो.  देवाने प्रकट केलेल्या सत्यांचा सखोल आशय आणि दुःखाचा अर्थ आपल्याला उमगतो. ज्या गोष्टींमुळे मनात शंका घ्यावीशी वाटते, त्याही आपल्याला समजून घेता येतात.  या दानामुळे, देवाच्या योजनेनुसार जीवनातील प्रत्येक गोष्ट कशी भल्यासाठी उपयोगी पडू शकते, हे आपल्याला दिसू लागते.

ज्ञान:  या दानामुळे ख्रिस्ती व्यक्तीला मुख्यतः आपल्या व्यावहारिक बुद्धीने त्या त्या परिस्थितीत देवाची इच्छा काय आहे, हे समजते.  कसे जगावे, देवाची इच्छा कशी ओळखावी आणि दैनंदिन जीवनात कोणता निर्णय घ्यावा, हे आपल्याला कळते.  या दानामुळे आपल्या पूर्वीच्या चुकांतून शिकणेही शक्य होते.

सल्ला:  या दानामुळे आपण संपूर्ण ख्रिस्तसभा घडवणाऱ्या साखळीतील एक दुवा आहोत, हे ख्रिस्ती व्यक्तीला उमगते.  आपल्या जीवनप्रवासात आपण एकमेकांना मदत आणि आधार द्यावा म्हणून देव आपल्यापैकी प्रत्येकाला उपयोगात आणतो.  एकमेकांच्या वाढीसाठी आपला वाटा उचलताना काय बोलावे आणि कसे वागावे, हे आपल्याला कळते.

धैर्य: सोप्या शब्दांत, चांगले करण्यासाठी आणि वाईट टाळण्यासाठी लागणारी मनाची आणि आत्म्याची दृढता म्हणजे धैर्य. हे ख्रिस्ती धाडसाचे एक रूप आहे. शुभवर्तमान आपणा सर्वांना असे जीवन जगण्यास बोलावते, ज्याच्या केंद्रस्थानी प्रेम असते. त्या पाचारणाशी शेवटपर्यंत निष्ठावान राहण्याचे बळ धैर्य आपल्याला देते.

भक्ती:  या दानामुळे सर्वप्रथम आपण देवाचा आदर करतो व त्याच्यावर प्रेम करतो. तसेच, एकमेकांची प्रतिष्ठा ओळखून देवाची लेकरे म्हणून एकमेकांचा आदर करतो


पवित्र आत्म्याद्वारे समेट & त्याने परिपूर्ण झालेले जीवन

पेंटेकॉस्ट रविवारचा महासण (वर्ष ब)

येशू पुन्हा त्यांना म्हणाला, “तुम्हांला शांती असो. जसे पित्याने मला पाठवले आहे, तसे मी तुम्हांला पाठवतो.” असे बोलून त्याने त्यांच्यावर फुंकर घातली आणि त्यांना म्हटले, “पवित्र आत्म्याचा स्वीकार करा. ज्यांच्या पापांची तुम्ही क्षमा कराल, त्यांना क्षमा मिळेल; आणि ज्यांच्या पापांची तुम्ही क्षमा करणार नाही, त्यांना क्षमा मिळणार नाही.” योहान 20:21–23

पेंटेकॉस्टच्या हार्दिक शुभेच्छा! येशूच्या पहिल्या अनुयायांवर आणि आपल्या सर्वांवर पवित्र आत्म्याचा परिपूर्ण वर्षाव झाल्याचा उत्सव आज आपली ख्रिस्तसभा जगभर साजरा करते. आपल्या जीवनात पवित्र आत्म्याची गरज का आहे? हा चिंतन करण्यासारखा महत्त्वाचा प्रश्न आहे. आजही, नेहमीप्रमाणे, पिता, पुत्र आणि पवित्र आत्मा हे एकच देव म्हणून कार्य करतात. आपला त्याच्याशी समेट व्हावा अशी पित्याची इच्छा आहे; पुत्राने हा समेट शक्य केला; आणि आता पवित्र आत्मा आपल्या जीवनात हे कार्य पूर्णत्वास नेतो. आपल्याला मिळालेल्या तारणाच्या देणगीच्या केंद्रस्थानी आपल्या पापांची क्षमा आहे. वरील उताऱ्यातून हे स्पष्ट होते की येशूने प्रेषितांना, म्हणजे आपल्या पहिल्या बिशपांना, पवित्र आत्म्याची एक विशेष देणगी दिली: त्याच्या नावाने आणि त्याच्या सामर्थ्याने पापांची क्षमा करण्याचा अधिकार त्याने त्यांच्याकडे सोपवला.

पेंटेकॉस्ट साजरा करताना, पवित्र आत्मा तुमच्या जीवनात कसे कार्य करतो यावर प्रार्थनापूर्वक चिंतन करण्याची ही चांगली संधी आहे. समेटाचा संस्कार हा पवित्र आत्मा तुमच्या जीवनात प्रभावीपणे कार्य करू शकतो अशा सर्वांत महत्त्वाच्या मार्गांपैकी एक आहे. या संस्काराद्वारे पवित्र आत्मा तुम्हांला पित्याकडे आकर्षित करतो आणि त्याची परिपूर्ण इच्छा ओळखण्यास व समजून घेण्यास मदत करतो. अशा रीतीने, पुत्राच्या शरीराचे एक अंग म्हणून तुम्हांला त्याच्याशी अधिक पूर्णपणे एकरूप होऊन जगता येते.

पवित्र आत्म्याच्या सात देणग्यांद्वारेही तो आपल्या ख्रिस्ती वाटचालीत आपल्याला मदत करतो. परंतु समेटाच्या संस्कारातून मिळणारी क्षमेची देणगी आपण प्रथम स्वीकारली नाही, तर या देणग्या आपल्या जीवनात परिणामकारक ठरणार नाहीत. पवित्र आत्म्याचे हे पहिले आणि सर्वांत मूलभूत कार्य आहे. त्यातून इतर सर्व देणग्या स्वीकारण्याचा मार्ग खुला होतो. कदाचित म्हणूनच येशूने प्रथम पवित्र आत्मा दिला, तेव्हा त्याने आपल्या नावाने पापांची क्षमा करण्याचा अधिकार प्रेषितांना देण्यावर भर दिला.

पित्याशी आपला समेट झाल्यावर आणि आपण कृपेच्या अवस्थेत जगू लागल्यावर, पवित्र आत्मा आपल्याशी असलेले आपले नाते अधिक दृढ करत राहतो आणि आपल्या ख्रिस्ती वाटचालीत आपल्याला मदत करतो. हे विशेषतः पवित्र आत्म्याच्या सात देणग्यांद्वारे घडते. आपल्या बुद्धीवर सर्वाधिक परिणाम करणाऱ्या देणग्या म्हणजे सुज्ञता, आकलन आणि ज्ञान. सुज्ञतेमुळे पवित्र त्र्येकाचे अंतर्गत जीवन आपल्याला अधिक स्पष्टपणे समजते. आकलनामुळे शुभवर्तमानाच्या प्रकाशात आपले जीवन आणि आपल्यावर सोपवलेले कार्य यांचा अर्थ आपल्याला उमगतो. ज्ञानामुळे देवाच्या इच्छेनुसार व्यवहारातील निर्णय घेण्यास आपल्याला मदत होते.

प्रभूचे भय आणि भक्ती या देणग्या देवावर प्रेम करण्यास आपल्याला मदत करतात. आपल्या कृतींमुळे देवाशी असलेले आपले नाते कसे दृढ होते किंवा त्यात कसा अडथळा येतो, हे प्रभूच्या भयामुळे आपल्याला दिसते. त्यामुळे या नात्याला हानी पोहोचवणारे सर्व काही टाळण्याची आणि ते दृढ करणाऱ्या गोष्टी निवडण्याची प्रेरणा आपल्याला मिळते. भक्तीमुळे देवाची महान प्रतिष्ठा आणि त्याचे सौंदर्य आपल्याला जाणवते आणि त्याच्याबद्दल व त्याच्या सर्व लोकांबद्दल आपल्या मनात गाढ आदर निर्माण होतो.

सल्ला आणि धैर्य याही देणग्या पवित्र आत्मा देतो. त्यांच्या मदतीने आपण श्रद्धेत आणि प्रेमात दृढपणे पुढे जातो. विशेषतः आपल्या शेजाऱ्यावर प्रेम करताना सल्ल्याची देणगी आपल्याला योग्य दिशा दाखवते. जे काही प्रेमाने करण्यास आपल्याला पाचारण केले आहे, ते अढळ निष्ठेने करण्यासाठी लागणारे बळ धैर्याची देणगी आपल्याला देते.

आज पेंटेकॉस्टचे महापर्व साजरे करताना, जीवन बदलून टाकणाऱ्या पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्यावर चिंतन करा. तुमच्या जीवनात पवित्र आत्म्याचा परिपूर्ण वर्षाव व्हावा म्हणून तुम्हांला मन खुले करायचे असेल आणि श्रद्धेच्या वाटचालीसाठी आवश्यक असलेल्या अनेक देणग्या स्वीकारायच्या असतील, तर सर्वांत मूलभूत देणगीपासून सुरुवात करा. समेटाच्या संस्कारापासून सुरुवात करा. आजच्या शुभवर्तमानात येशूने उच्चारलेल्या शब्दांवर मनन करा. आपल्या नावाने पापांची क्षमा करण्याची कृपा आपल्या पहिल्या याजकांकडे सोपवताना, येशू तुम्हांलाही ती देणगी स्वीकारण्यास बोलावत होता, हे लक्षात घ्या. तुम्ही सर्व पापांपासून शुद्ध व्हावे, अशी पवित्र आत्म्याची इच्छा आहे. त्याला तुम्हांला शुद्ध करू द्या; त्यानंतर मिळणारी विपुल कृपा पाहून तुम्ही आश्चर्यचकित व्हाल.

हे माझ्या गौरवशाली प्रभू, सत्याच्या पूर्णतेकडे आम्हांला नेण्यासाठी आणि पित्याशी आमचा समेट घडवून आणण्यासाठी तू आमच्यावर पवित्र आत्मा पाठवण्याचे वचन दिलेस. पेंटेकॉस्टच्या दिवशी तू ते वचन पाळलेस आणि आजही जे विश्वास ठेवतात त्या सर्वांना तू पवित्र आत्मा देत राहतोस. हे पवित्र आत्म्या, माझ्यावर ये. विशेषतः समेटाच्या संस्कारात माझ्या पापांची क्षमा कर आणि तुझ्या सातही देणग्यांनी मला परिपूर्ण कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


हे पवित्र आत्म्या, आमच्याकडे ये!

पेंटेकॉस्ट रविवारचे महापर्व (वर्ष क)

तेवढ्यात आकाशातून सोसाट्याच्या वाऱ्यासारखा आवाज आला आणि ते ज्या घरात होते ते संपूर्ण घर त्या आवाजाने भरून गेले. मग त्यांना अग्नीच्या जिभांसारख्या ज्वाळा दिसल्या. त्या वेगवेगळ्या झाल्या आणि त्यांच्यापैकी प्रत्येकावर एकेक ज्वाळा येऊन विसावली. ते सर्व पवित्र आत्म्याने परिपूर्ण झाले आणि आत्म्याने त्यांना जशी बोलण्याची शक्ती दिली, तसे ते निरनिराळ्या भाषांत बोलू लागले. प्रेषितांची कृत्ये 2:2–4

वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा! आज पेन्टेकॉस्टच्या सणाला पवित्र आत्म्याच्या आगमनाचा आनंदोत्सव साजरा करताना आपण ख्रिस्तसभेचा जन्मही साजरा करतो. म्हणून आजचा दिवस हा तुम्ही ख्रिस्तसभेचे सदस्य म्हणून तिच्या जीवनात सहभागी आहात, याचा आनंद साजरा करण्याचा दिवस आहे. एक मानवी संस्था म्हणून ख्रिस्तसभेला आपल्या सदस्यांच्या पापांमुळे नेहमीच दुःख सोसावे लागले आहे. या दुःखद सत्याची जाणीव आज आपल्याला अधिकाधिक होत आहे. पण ख्रिस्तसभा स्वतः ख्रिस्ताची निष्कलंक वधू आहे. पृथ्वीवर, स्वर्गात आणि शुद्धिस्थानात असलेले ख्रिस्ताचे शरीर तीच आहे. पृथ्वीवरील आपण संघर्षरत ख्रिस्तसभेचे सदस्य आहोत. स्वर्गातील विश्वासू विजयी ख्रिस्तसभेचे सदस्य आहेत. आणि शुद्धिस्थानातील विश्वासू दुःख सोसणाऱ्या ख्रिस्तसभेचे सदस्य आहेत. पण आपण सर्व जण ख्रिस्ताच्या पवित्र शरीराचे, म्हणजेच ख्रिस्तसभेचे, सदस्य म्हणून एकत्र जोडलेले आहोत, आणि ख्रिस्त आपले मस्तक आहे.

दर रविवारी आपण चर्चमध्ये आपल्या श्रद्धेची कबुली देतो. आपण ‘एक, पवित्र, कॅथलिक आणि प्रेषितीय चर्च’ मानतो, असे जाहीर करतो. याचा नेमका अर्थ काय? पहिले म्हणजे, पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने आणि कार्याने ख्रिस्तावरील श्रद्धा व्यक्त करणारे सर्व जण ‘एक’ होतात. ही एकता म्हणजे अनंतकाळ टिकणारे आध्यात्मिक ऐक्य. ते अभंग आहे आणि ज्या जीवनासाठी आपली निर्मिती झाली, त्या जीवनात ते आपल्याला पुन्हा आणते. म्हणजेच देवाशी आणि इतरांशी ऐक्याचे जीवन, ज्यात मानवजातीला देवाशी सहभाग लाभतो.

एक कुटुंब म्हणून चर्च ‘पवित्र’ही आहे. पवित्र असणे म्हणजे ख्रिस्ताच्या रक्ताने आपल्याला पूर्णत्व प्राप्त होते आणि त्याने केलेल्या उद्धारात आपण सहभागी होतो. त्याच्या दयेमुळे आपल्या पापांची क्षमा होते आणि आपण स्वर्गातील पित्याची मुले होतो व पुत्राच्या सार्वकालिक जीवनात सहभागी होतो.

‘कॅथलिक’ या शब्दातून हे सत्य व्यक्त होते की तारणाची देणगी सर्वांना देऊ केली जाते. ही देणगी स्वीकारणाऱ्या सर्वांसाठी हे सार्वत्रिक पाचारण आहे. देव केवळ काही जणांचे नव्हे, तर सर्वांचे तारण करण्यासाठी आला, आणि अनेक जण तारणाची ही देणगी स्वीकारतील.

आपण ‘प्रेषितीय’ आहोत, कारण देवाने आपल्या प्रेषितांच्या माध्यमातून आपल्या ख्रिस्तसभेची स्थापना करण्याचे ठरवले. तारण देणाऱ्या सत्याची घोषणा करण्यासाठी आणि क्रुसाद्वारे प्राप्त झालेली कृपा वाटण्यासाठी देवाने त्यांना आपली साधने होण्याचे खास पाचारण दिले. प्रेषितांचे कार्य आजही त्यांचे उत्तराधिकारी असलेले बिशप आणि बिशपांचे सहकारी असलेले धर्मगुरू यांच्यामार्फत चालू आहे. ते पापी असले, तरी देव त्यांच्यामार्फत जगाला आपली कृपा आणि सत्य देतो.

ख्रिस्ताच्या एकाच शरीराचे सदस्य म्हणून, शुभवर्तमान इतरांपर्यंत पोहोचवून आणि सखोल प्रार्थनेचे जीवन जगून त्याचे कुटुंब वाढवण्याचे आमंत्रण देव तुम्हालाही देतो. देव तुम्हाला पाचारण करतो आणि पाठवतो. हे पवित्र आत्म्याच्या वर्षावाद्वारे घडते. त्या वर्षावाचा उत्सव आज आपण विशेष रीतीने साजरा करतो.

देवाच्या कुटुंबाचे, म्हणजेच चर्चचे, सदस्य होण्याचे आमंत्रण मिळणे हा किती मोठा सन्मान आहे, यावर आज चिंतन करा. हे आमंत्रण इतरांपर्यंत पोहोचवण्याची महत्त्वाची जबाबदारी तुमच्यावर आहे, याचाही विचार करा. पवित्र आत्म्याकडे प्रार्थना करा की त्याची सातही दाने तुमच्या जीवनात अधिक विपुल व्हावीत. त्यामुळे देवाला तुमच्याद्वारे ज्यांच्यापर्यंत पोहोचायचे आहे, त्यांच्यापर्यंत शुभवर्तमानाचा तारणदायी संदेश नेण्यास तुम्ही हातभार लावू शकाल.

हे पवित्र आत्म्या, ये. तुझ्या विश्वासू जनांची अंतःकरणे भरून टाक आणि त्यांच्यात तुझ्या प्रेमाची ज्योत प्रज्वलित कर. तुझा आत्मा पाठव, म्हणजे ते निर्माण होतील. आणि तू पृथ्वीचे रूप नवे करशील. हे देवा, तू पवित्र आत्म्याच्या प्रकाशाने विश्वासू जनांच्या अंतःकरणांना बोध केलास. त्याच पवित्र आत्म्याद्वारे आम्हाला खरे शहाणपण लाभो आणि त्याच्याकडून मिळणाऱ्या सांत्वनाचा आनंद आम्हाला सदैव लाभो. आमच्या प्रभू ख्रिस्ताद्वारे ही प्रार्थना आम्ही करतो. आमेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका


चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल