Thánh Têrêsa thành Ávila, còn được biết đến với tên gọi Thánh Têrêsa Giêsu, có tên khai sinh là Teresa Sánchez de Cepeda y Ahumada, sinh ngày 28 tháng 3 năm 1515 tại Ávila, Tây Ban Nha, trong một gia đình có cha mẹ là những người Công giáo rất mực đạo đức. Thánh nữ được rửa tội ngày 4 tháng 4 năm 1515 tại nhà thờ giáo xứ Thánh Gioan Tẩy Giả. Cha của ngài, ông Sánchez de Cepeda, trước đó đã từng kết hôn. Ông và người vợ đầu, bà Catalina del Peso y Henao, có với nhau ba người con, một gái và hai trai. Sau khi bà Catalina qua đời, ông Sánchez kết hôn với bà Beatriz Davila y Ahumada và có với bà chín người con, bảy trai và hai gái. Têrêsa là người con thứ ba trong cuộc hôn nhân thứ hai của cha mình. Kể cả ba người anh chị cùng cha khác mẹ từ cuộc hôn nhân đầu của cha, Têrêsa có tất cả mười một anh chị em.
Cha mẹ Têrêsa đã giáo dục ngài và các anh chị em cách chu đáo trong đức tin, dạy các con về hạnh các thánh và vun đắp nơi các con lòng sùng kính Đức Mẹ. Nhờ được nuôi dạy trong bầu khí tốt lành và thánh thiện ấy, từ năm lên sáu hay bảy tuổi, Têrêsa đã bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về đời sống đức tin của mình, ước mong trở thành một vị thánh và thậm chí được phúc tử đạo. Ngài đặc biệt thân thiết với người anh Rodrigo, lớn hơn ngài bốn tuổi và cũng rất đạo đức. Hai anh em thường cùng nhau đọc hạnh các thánh. Năm 1522, khi Rodrigo mười một tuổi và Têrêsa bảy tuổi, cả hai đều ao ước được chết vì đạo. Một ngày kia, hai anh em quyết định đi đến vùng đất của người Hồi giáo để thực hiện ước nguyện ấy. Tuy nhiên, trên đường ra khỏi thành, khi họ đang đi qua cây cầu bên ngoài cổng thành, người chú đã gặp họ và đưa về với cha mẹ. Vẫn khát khao nên thánh, sau đó Têrêsa và anh trai quyết định sống đời ẩn tu. Họ thử dựng những am ẩn tu gần nhà bằng cách chồng đá lên để làm chỗ ở. Nhưng vì không dùng xi măng nên các bức tường đá bị đổ, và những am ẩn tu của họ không thể hoàn thành.
Năm 1528, khi Têrêsa mới mười hai tuổi, mẹ ngài qua đời, khiến ngài vô cùng đau buồn. Mẹ đã có ảnh hưởng sâu đậm đối với Têrêsa, và ngài hết lòng yêu mến mẹ. Khi mẹ qua đời, Têrêsa quyết tâm đào sâu lòng sùng kính đối với Đức Mẹ trên trời, vì người mẹ trần thế của ngài nay đã không còn.
Mẹ của Têrêsa từng yêu thích những cuốn sách về tinh thần hiệp nghĩa, giới hiệp sĩ, y phục và vườn tược. Têrêsa cũng trở nên say mê đọc những sách ấy, nhất là sau khi mẹ qua đời. Têrêsa tin rằng những cuốn sách này chưa bao giờ làm tổn hại đến nhân đức của mẹ, nhưng vì bản thân còn trẻ và đang ở độ tuổi hình thành nhân cách, về sau ngài đã than tiếc vì chúng đã gây hại cho mình biết bao. Cha ngài không bao giờ muốn ngài đọc những sách như thế, nên ngài thường đọc lén. Dù vẫn duy trì đời sống nhân đức và tốt lành, ngài ngày càng nhận rõ tác động tai hại mà việc đọc những sách ấy đang gây ra.
Trong ba năm đầu sau khi mẹ qua đời, Têrêsa được chị gái chăm sóc tại nhà. Trong thời gian ấy, bên cạnh việc ngày càng say mê đọc sách, ngài còn trở nên rất thân thiết với một người anh chị em họ. Người này rất ham mê thế tục và thích kể những câu chuyện chẳng có gì là đạo đức. Trước kia, mẹ ngài thường trông chừng ngài rất kỹ mỗi khi người họ hàng ấy có mặt, nhưng sau khi mẹ qua đời, ảnh hưởng của người này ngày càng lớn. Có một thời gian kéo dài vài tháng, Têrêsa và người họ hàng ấy ở bên nhau rất nhiều, tán gẫu và bàn về đủ chuyện thế gian. Dù Têrêsa hết sức cố gắng giữ vững nhân đức, ảnh hưởng của người họ hàng ấy dần dần gây nhiều tổn hại cho ngài. Năm 1531, ngài bày tỏ những giằng co này với anh trai và cha, và họ gửi ngài đến trường nội trú của tu viện Đức Mẹ Ân Sủng gần đó, nơi ngài có thể đón nhận ảnh hưởng tốt lành của các nữ tu. Cũng vào thời gian ấy, người chị gái từng chăm sóc Têrêsa kết hôn và rời khỏi mái nhà gia đình.
Têrêsa vào trường nội trú khi được mười sáu tuổi. Tám ngày đầu tiên tại đan viện là khoảng thời gian rất khó khăn đối với ngài, khi ngài dần hướng tâm trí trở lại với Thiên Chúa và rời xa những ý tưởng thế tục về tinh thần hiệp nghĩa, chuyện tình lãng mạn và y phục lộng lẫy. Ngài rất sợ các nữ tu phát hiện mình đã trở nên ham mê thế tục đến mức nào trong ba năm trước đó, và điều ấy khiến ngài vô cùng khổ tâm. Nhưng sau tám ngày đầu tiên, ngài bắt đầu trở lại với việc theo đuổi nhân đức, sự bình an trong tâm hồn cũng trở lại, và ngài lại bắt đầu ao ước nên thánh. Các nữ tu là một phúc lành lớn lao đối với ngài, và ngài hết sức biết ơn về ảnh hưởng thánh thiện của các chị. Ngài đặc biệt trở nên thân thiết với một nữ tu và thường trò chuyện lâu giờ với chị về những điều thánh thiện. Điều này khiến lòng khao khát Thiên Chúa và một đời sống thánh thiện nơi Têrêsa càng thêm sâu đậm. Ngài bắt đầu nghĩ đến việc trở thành nữ tu, nhưng vì sợ hãi nên đã chống lại ước muốn ấy. Nội tâm ngài đầy giằng co. Khi thực sự cân nhắc đời tu, ngài quyết định rằng nếu đó là ơn gọi của mình, ngài sẽ tìm hiểu một tu viện khác, nơi một người bạn thân của ngài đã gia nhập.
Năm 1532, sau một năm rưỡi ở đan viện, Têrêsa rời đi vì mắc bệnh nặng. Tuy nhiên, lúc này ngài đã được chuẩn bị tốt hơn để đứng vững trong đời sống đức tin, hiểu được tầm quan trọng của những tình bạn tốt lành và nhận ra những tình bạn mang tinh thần thế tục nguy hiểm đến mức nào. Sau khi rời tu viện, ngài đến nhà chị gái để được chăm sóc. Ngài cũng dành một thời gian ở nhà người chú. Cả chị gái lẫn người chú đều có ảnh hưởng rất tốt đối với Têrêsa, và ngài tiếp tục lớn lên trong nhân đức cũng như trong lòng khao khát đón nhận thánh ý Thiên Chúa.
Sau khi trở về nhà, Têrêsa đã trải qua khoảng ba tháng giằng co với ý định trở thành nữ tu. Chị biết đó là con đường an toàn nhất cho mình, nhưng lại lo sợ trước quyết định ấy, và ma quỷ đã làm mọi cách để thuyết phục chị rằng chị không bao giờ có thể trở thành một nữ tu tốt lành. Cuộc chiến nội tâm mà chị phải chịu đựng này đã kết thúc bằng quyết tâm vững vàng trở thành nữ tu. Tuy nhiên, khi chị thưa với cha về ước nguyện này, ông đã kịch liệt phản đối. Ông nhất quyết không cho phép người con gái yêu quý nhất của mình rời xa ông.
Năm hai mươi tuổi, bất chấp sự phản đối của thân phụ, Têrêsa và người anh trai Rodrigo quyết định bước vào đời sống tu trì. Họ ra đi từ sáng sớm mà không ai khác hay biết. Têrêsa gia nhập Đan viện Nhập Thể thuộc Dòng Cát Minh tại Ávila ngày 2 tháng 11 năm 1535. Chị nhớ lại rằng quyết định ấy khiến chị rất đau lòng. Chị phải đấu tranh với những tình cảm của mình khi rời xa thân phụ và gia đình, nhưng chị biết đó là điều Thiên Chúa muốn. Khi đã vào đan viện, chị nhận ra rằng việc kiên trì vượt qua nỗi đau của quyết định ấy chính là điều Thiên Chúa muốn, và lòng kiên quyết ấy đã đem lại bình an cho tâm hồn chị.
Sau khi tuyên khấn lần đầu một năm sau đó, Nữ tu Têrêsa lâm bệnh nặng và đau yếu suốt vài năm. Cuối cùng, chị mắc một chứng bệnh về cơ khiến chị bị liệt một phần và đau đớn khôn cùng. Có lúc chị hôn mê suốt bốn ngày và bị tưởng là đã chết. Trong thời gian đau bệnh, chị đến dưỡng bệnh tại nhà chị gái, đồng thời cũng ghé nhà người chú. Người chú tặng chị một cuốn sách về một phương pháp cầu nguyện đặc biệt gọi là “cầu nguyện hồi tâm”, và cuốn sách này trở thành một trong những báu vật quý giá nhất của chị. Sau khi trở về Đan viện Nhập Thể, chị đọc ngấu nghiến cuốn sách ấy và bắt đầu thực hành cầu nguyện hồi tâm, một phương pháp tìm kiếm sự hiện diện của Thiên Chúa ngay trong tâm hồn mình. Nữ tu Têrêsa ngày càng tiến sâu trong đời sống cầu nguyện, cảm nghiệm điều mà các nhà thần bí gọi là “cầu nguyện an tĩnh”, và đôi khi cả “cầu nguyện hiệp nhất”. Những đau đớn thể xác triền miên trở thành nền tảng cho việc cầu nguyện của chị, và trong suốt nhiều tháng cô tịch và đau khổ ấy, việc cầu nguyện hằng ngày của chị đã sinh nhiều hoa trái. Năm 1542, chị được khỏi chứng bại liệt cách lạ lùng và cho rằng mình được chữa lành nhờ lời chuyển cầu của Thánh Giuse. Sau khi Nữ tu Têrêsa bình phục, thân phụ chị lâm bệnh. Chị chăm sóc ngài cho đến khi ngài qua đời, rồi trở về đan viện vào năm 1543, khi chị đã gần ba mươi tuổi.
Trong mười năm tiếp theo của đời tu, Nữ tu Têrêsa sống một cuộc đời rất bình thường, không tiến bộ bao nhiêu trong việc cầu nguyện. Chị thú nhận rằng mình dành nhiều thời gian trò chuyện với dân làng về những chuyện thế gian hơn là cầu nguyện. Tuy nhiên, khi đã gần bốn mươi tuổi, Nữ tu Têrêsa trải qua điều có thể gọi là “cuộc hoán cải lần thứ hai” của chị. Năm 1554, khi đi ngang qua một pho tượng Chúa Kitô chịu đóng đinh, chị bỗng xúc động mãnh liệt trước hình ảnh ấy. Ân sủng đánh động chị sâu xa đến nỗi chị được ơn nước mắt. Ít lâu sau, chị đọc một bản Tự Thuật của Thánh Augustinô. Cuốn sách này tác động sâu sắc đến chị, vì chị nhận ra rằng vị thánh vĩ đại ấy cũng là một người tội lỗi. Chị tin chắc rằng mình có thể đạt tới sự thánh thiện, bởi chị cũng là một người tội lỗi. Chị đặc biệt được đánh động bởi những dòng sau đây, vốn trở thành nền tảng cho phần lớn giáo huấn của chị:
Con đã yêu mến Chúa quá muộn màng, ôi Vẻ Đẹp vừa cổ kính vừa luôn mới mẻ, con đã yêu mến Chúa quá muộn màng! Chúa ở trong con, nhưng con lại ở bên ngoài, và con đã tìm Chúa ở đó. Trong sự xấu xí của mình, con lao vào những thụ tạo xinh đẹp Chúa đã dựng nên. Chúa ở với con, nhưng con lại không ở với Chúa. Các thụ tạo giữ con xa Chúa; thế nhưng, nếu chúng không hiện hữu trong Chúa, thì chúng đã chẳng hiện hữu chút nào. Chúa đã gọi, đã lớn tiếng gọi, và phá tan sự điếc lác của con. Chúa đã lóe sáng, đã chiếu soi, và xua tan sự mù lòa của con. Chúa đã tỏa hương thơm trên con; con hít lấy và giờ đây khao khát Chúa. Con đã nếm hưởng Chúa, giờ đây con càng đói khát Chúa hơn. Chúa đã chạm đến con, và con cháy bỏng khát mong bình an của Chúa (Tự Thuật: Quyển 10: 27).
Thánh Augustinô đã giúp chị hiểu rằng Thiên Chúa ở trong chị và chị đang lẩn tránh cuộc hành trình thần bí vào nội tâm để đến với Người. Trong vài năm tiếp theo, cuộc đời Nữ tu Têrêsa bắt đầu thay đổi sâu sắc. Đời sống cầu nguyện của chị trở nên sâu xa hơn, và chị trải qua nhiều lần xuất thần cùng các thị kiến.
Chiều sâu trong đời sống cầu nguyện của Nữ tu Têrêsa cũng được nhiều người biết đến. Có những lúc, các chị em thấy chị chìm trong trạng thái xuất thần suốt một thời gian dài. Thậm chí, có lần họ còn thấy chị được nâng bổng lên khỏi mặt đất trong nhà nguyện. Một số chị em cho rằng những lần xuất thần, các thị kiến và những cảm nghiệm thần bí khác của chị là việc làm của ma quỷ. Khi dân chúng trong thành cũng biết đến nhiều cảm nghiệm thần bí ấy, Têrêsa ngày càng trở thành đề tài đàm tiếu và chế giễu. Không chỉ bị các chị em và những người khác trong thành nghi ngờ, Nữ tu Têrêsa còn nghi ngờ chính mình. Chị lo rằng ma quỷ đứng sau những cảm nghiệm thần bí ấy, nên đã tìm đến một số linh mục nổi tiếng để xin các ngài làm cha linh hướng. Sau khi một số cha linh hướng được kính trọng nhất thời bấy giờ xem xét kỹ lưỡng tâm hồn chị, các ngài xác định rằng mọi cảm nghiệm của Nữ tu Têrêsa đều đến từ Thiên Chúa. Điều này đem lại cho chị nhiều bình an và cuối cùng thuyết phục được nhiều chị em khác rằng họ đang sống cùng một vị thánh.
Nữ tu Têrêsa Giêsu, nhà cải tổ
Khi Nữ tu Têrêsa Giêsu bắt đầu đi sâu hơn vào cuộc hoán cải lần thứ hai, chị ngày càng nhận rõ sự nguội lạnh trong chính đan viện của mình, cũng như tại nhiều đan viện Cát Minh khác trên khắp Tây Ban Nha. Thay vì là những nơi chuyên chăm cầu nguyện sâu xa, hãm mình và hồi tâm, chị lại thấy tinh thần thế tục, sự tiện nghi và tình trạng thiếu cầu nguyện. Vì đan viện là một phần quan trọng của thành, nhiều người dân địa phương thường xuyên lui tới đan viện, và nhiều chị em dành quá nhiều thời gian giao du trong thành. Chị biết rằng kỷ luật hiện hành trong đan viện sẽ chẳng bao giờ giúp các chị em tiến sâu vào đời sống kết hiệp với Thiên Chúa mà họ được mời gọi. Vì thế, Thiên Chúa bắt đầu hướng dẫn chị dấn thân vào công cuộc cải tổ Dòng Cát Minh.
Năm 1562, nữ tu Têrêsa thành lập đan viện Thánh Giuse tại Ávila. Sau khi được giám mục rồi đến Đức Giáo hoàng chấp thuận, năm 1563, chị chuyển đến đan viện mới, đảm nhận vai trò bề trên và mang danh xưng Mẹ Têrêsa. Trong năm năm tiếp theo, mẹ dành phần lớn thời gian để cầu nguyện và viết lách. Mẹ không chỉ soạn bản hiến pháp mới để điều hành đan viện Cát Minh cải tổ, mà còn viết cuốn Đường Hoàn Thiện, trong đó mẹ đưa ra những bài học rõ ràng cho các chị em về hành trình nên thánh mà họ sẽ dấn bước. Trong bản hiến pháp, mẹ đưa dòng trở về với các thực hành như khổ chế nghiêm ngặt, cầu nguyện, cô tịch, khó nghèo triệt để và tách biệt với thế gian. Trong số các việc khổ chế có việc đi chân trần; vì thế, các chị em được gọi là các nữ tu Cát Minh “Discalced”, nghĩa là “không mang giày”.
Năm 1567, Mẹ Têrêsa được cha tổng quyền Dòng Cát Minh, Rubeo de Ravenna, cho phép bắt đầu thành lập thêm các đan viện theo tu luật mà mẹ và các chị em đã đón nhận tại đan viện Thánh Giuse. Vì thế, trong những năm tiếp theo, mẹ thành lập các đan viện trên khắp Tây Ban Nha, tại Medina del Campo, Malagón, Valladolid, Toledo, Pastrana, Salamanca và Alba de Tormes. Công việc này đòi hỏi mẹ phải đi lại rất nhiều. Từ năm 1571–1575, mẹ còn thành lập các đan viện tại Segovia, Beas de Segura, Seville và Caravaca de la Cruz. Tổng cộng, mẹ đã thành lập mười bảy đan viện.
Mẹ Têrêsa cũng được phép thành lập hai đan viện nam. Với sự trợ giúp của vị linh hướng mới là Thánh Gioan Thánh Giá, mẹ cùng ngài thành lập một đan viện mới cho các tu sĩ Cát Minh Chân Trần tại Duruelo vào năm 1568 và một đan viện tại Pastrana vào năm 1569.
Tuy nhiên, công việc của Mẹ Têrêsa không được tất cả mọi người đón nhận. Năm 1576, các thành viên Dòng Cát Minh chưa cải tổ họp tổng tu nghị và bỏ phiếu quyết định rằng Mẹ Têrêsa phải ngừng mọi cuộc cải tổ và lui về “nghỉ hưu”. Mẹ trở về đan viện của mình tại Toledo và ở lại đó cho đến khi Vua Philip II của Tây Ban Nha trực tiếp can thiệp.
Căng thẳng trong Dòng Cát Minh vẫn ở mức cao, bất chấp nhiều sự chuẩn thuận mà Mẹ Têrêsa đã nhận được. Các tu sĩ Cát Minh chưa cải tổ tiếp tục chống đối những cải tổ của mẹ cho đến năm 1578, khi Đức Giáo hoàng ban sắc lệnh lập hai bên thành hai tỉnh dòng riêng biệt, chấm dứt những cuộc tranh giành quyền hành giữa họ. Năm 1594, mười hai năm sau khi Mẹ Têrêsa qua đời, hai tỉnh dòng được tuyên bố trở thành hai dòng tu riêng biệt, chấm dứt hẳn những căng thẳng.
Ngày 19 tháng 9 năm 1582, Mẹ Têrêsa Giêsu thực hiện chuyến đi cuối cùng đến đan viện Truyền Tin tại Alba de Tormes, Tây Ban Nha, do mẹ thành lập năm 1571. Ít lâu sau khi đến nơi, mẹ lâm bệnh nặng. Mẹ qua đời mười lăm ngày sau khi đến, vào ngày 4 tháng 10 năm 1582, và được an táng tại đó.
Chín tháng sau khi Mẹ Têrêsa qua đời, thi hài mẹ được khai quật và được nhận thấy là không hư hoại. Thi hài mẹ lại được khai quật vào năm 1585 và một lần nữa được nhận thấy là không hư hoại. Sau đó, thi hài mẹ được chuyển về Ávila để an táng và lưu lại đó chưa đầy một năm thì Đức Giáo hoàng Sixtô V, theo thỉnh cầu của Công tước Alba de Tormes, truyền đưa thi hài mẹ trở lại nơi mẹ qua đời. Ngày nay, Thánh Têrêsa vẫn được an táng tại đan viện ấy.
Sau khi Mẹ Têrêsa qua đời, các đan viện mới do mẹ thành lập tiếp tục phát triển, và các tác phẩm của mẹ được biết đến rộng rãi. Ngày 24 tháng 4 năm 1614, Đức Giáo hoàng Phaolô V tuyên phong Têrêsa là “Chân phước”. Năm 1617, Quốc hội Tây Ban Nha tôn nhận mẹ làm Thánh nữ Bổn mạng của Tây Ban Nha. Đức Giáo hoàng Grêgôriô XV phong thánh cho mẹ vào năm 1622, và năm 1970, Đức Giáo hoàng Phaolô VI tuyên phong mẹ là vị nữ Tiến sĩ Hội Thánh đầu tiên.
Các tác phẩm của thánh nữ
Nữ tu Têrêsa không chỉ đọc rất nhiều mà còn viết rất nhiều. Chị là tác giả của bốn tác phẩm chính, một số tác phẩm nhỏ, ít nhất ba mươi mốt bài thơ và ít nhất 458 lá thư hiện còn được lưu giữ. Các tác phẩm của chị được tóm lược như sau:
Các tác phẩm chính của thánh nữ:
Sách Tự Thuật—Tự truyện của Thánh Têrêsa Giêsu. Hoàn thành năm 1565.
Đường Hoàn Thiện—Được viết cho các chị em của thánh nữ sau khi công cuộc cải tổ bắt đầu, nhằm dạy họ về cầu nguyện và chiêm niệm. Hoàn thành năm 1566.
Sách Các Cuộc Thành Lập—Bản tường thuật chi tiết về công việc thành lập các đan viện mới và cải tổ Dòng Cát Minh của thánh nữ. Bắt đầu viết năm 1573 và hoàn thành năm 1582.
Lâu Đài Nội Tâm—Một cuốn sách được viết vào những năm cuối đời của thánh nữ, mô tả toàn bộ hành trình từ tội trọng đến “Tầng Trời Thứ Hai” của cuộc Hôn Phối Thiêng Liêng. Được viết năm 1577, sửa lại năm 1580.
Các tác phẩm nhỏ của thánh nữ:
Những Chứng Từ Thiêng Liêng—Tuyển tập các bài viết ngắn từ năm 1565 cho đến khi thánh nữ qua đời.
Suy Niệm Về Sách Diễm Ca—Khoảng năm 1566.
Hiến Pháp—Được phê chuẩn năm 1567. Đây là những quy định cho đời sống hằng ngày trong các đan viện cải tổ của thánh nữ.
Những Lời Độc Thoại—Được viết năm 1569.
Đáp Lại Một Thách Đố Thiêng Liêng—Được viết năm 1572.
Về Việc Kinh Lý—Được viết năm 1576.
Một Bài Phê Bình Châm Biếm—Được viết năm 1576.
Thơ—Được viết vào nhiều thời điểm khác nhau trong suốt cuộc đời thánh nữ. Ba mươi mốt bài thơ còn được lưu giữ, và có lẽ thánh nữ đã viết nhiều hơn thế.
Thư Từ—Được viết từ năm 1546 đến năm 1577. Ít nhất 468 lá thư còn được lưu giữ. Người ta tin rằng hàng ngàn lá thư khác của thánh nữ đã thất lạc.
Việc cầu nguyện trong “Lâu Đài Nội Tâm”
Cuốn sách này, Hành Trình Nội Tâm Hướng Về Thiên Chúa: Những Suy Tư Từ Thánh Têrêsa Ávila, cố gắng trình bày điều mà nhiều người xem là tác phẩm vĩ đại nhất của Thánh Têrêsa, Lâu Đài Nội Tâm, thành một chuỗi bài học, suy tư và lời cầu nguyện nối tiếp nhau. Mỗi bài học đều được rút ra từ các tác phẩm của Thánh Têrêsa, không chỉ nhằm giải thích ngắn gọn từng giáo huấn cụ thể, mà còn giúp anh chị em là những độc giả áp dụng nội dung ấy vào chính cuộc sống của mình.
Để chuẩn bị tốt hơn cho việc bắt đầu các bài học trong Lâu Đài Nội Tâm, trước hết, anh chị em nên tìm hiểu khái quát về các giai đoạn và các hình thức cầu nguyện khác nhau được giảng dạy không chỉ bởi Thánh Têrêsa mà còn trong truyền thống rộng lớn hơn của Hội Thánh chúng ta.
Giáo huấn của Thánh Têrêsa và các thánh khác về việc thực hành cầu nguyện có thể được giản lược thành hai loại tổng quát, với nhiều phân loại nhỏ trong mỗi loại lớn. Để trình bày rõ ràng, chúng ta sẽ dùng hai loại lớn sau đây: 1) cầu nguyện chủ động; 2) cầu nguyện thụ động.
Cầu nguyện chủ động: Cầu nguyện chủ động thường được định nghĩa là bất cứ lời cầu nguyện nào khởi đầu từ nỗ lực của chúng ta và kết thúc nơi Thiên Chúa. Trong khi cầu nguyện chủ động, anh chị em, là người hành động chính, chọn dùng nỗ lực con người của mình để yêu mến Thiên Chúa trong cầu nguyện. Điều này được thực hiện bằng cách huy động trí năng, ý chí, các đam mê, cảm xúc và cả thân xác của anh chị em vào việc thờ phượng Thiên Chúa. Tuy đây là cách cầu nguyện dành cho mọi người mới bắt đầu cầu nguyện, hình thức cầu nguyện này vẫn phải luôn là một phần trong việc thờ phượng Thiên Chúa hằng ngày của mỗi người, ở mức độ này hay mức độ khác. Tuy nhiên, anh chị em càng lớn lên trong đời sống cầu nguyện và càng tiến sâu vào Lâu Đài Nội Tâm của linh hồn mình, thì cầu nguyện chủ động càng bớt giữ vị trí trung tâm, nhường chỗ cho cầu nguyện thụ động.
Tuy có nhiều phương pháp cầu nguyện chủ động được các thánh giảng dạy và được lưu truyền trong truyền thống Hội Thánh, để trình bày đơn giản và rõ ràng, chúng ta sẽ đề cập chi tiết hơn đến các hình thức cầu nguyện chủ động sau đây: khẩu nguyện, tâm nguyện và hồi tâm chủ động.
Khẩu nguyện: Theo Thánh Têrêsa, khẩu nguyện không thực sự là cầu nguyện nếu không đi kèm với suy niệm. Ý thánh nữ là việc đọc thành tiếng các lời kinh không phải là cầu nguyện, trừ khi người đọc thực sự hiểu, thật lòng muốn nói những lời ấy và dấn mình vào lời kinh đang đọc với tất cả các năng lực của linh hồn. Nghĩa là lời khẩu nguyện đang đọc phải được trí năng thấu hiểu, được ý chí chọn lựa và được diễn tả bằng các đam mê cùng cảm xúc. Trong khẩu nguyện, thân xác cũng tham gia qua việc đọc lời kinh thành tiếng.
Một hình thức khẩu nguyện được tìm thấy trong thánh nhạc. Khi những lời thánh thiêng được phổ nhạc, linh hồn dễ dàng thấu hiểu những lời ấy hơn, diễn tả những lời ấy với lòng sốt mến và chọn lựa những lời ấy bằng ý chí. Nhiều bài ca ngợi khen cao quý trong truyền thống Công giáo rất thích hợp với hình thức cầu nguyện này. Chẳng hạn, hãy xem xét Kinh Vinh Danh được dùng trong Thánh lễ. Lời kinh tuyệt đẹp này, khi có âm nhạc đi kèm, giúp người cầu nguyện chủ tâm và tự nguyện cùng với các thiên thần và các thánh tôn vinh Thiên Chúa, sử dụng tất cả các năng lực của linh hồn. Dĩ nhiên, người ta có thể hát lời kinh ấy trong Thánh lễ một cách chia trí, mà không thực sự dấn mình vào đó. Khi ấy, đó không phải là cầu nguyện đích thực. Nhưng khi anh chị em đọc hoặc hát lời kinh ấy và thực sự dấn mình vào đó với tất cả sức mạnh của linh hồn, thì anh chị em đang thực hành khẩu nguyện đúng theo ý nghĩa của hình thức này. Tuy Phụng vụ cũng là hành động của Đức Kitô mà chúng ta được tham dự, Phụng vụ vẫn bao gồm khẩu nguyện. Cũng xin lưu ý thêm rằng người ta còn có thể cầu nguyện trong Phụng vụ theo một cách thức rất thụ động và mang tính chiêm niệm, khi Thiên Chúa lôi cuốn anh chị em vào Phụng vụ theo cách ấy.
Ngày nay, nhiều hình thức âm nhạc Kitô giáo đương đại mới tập trung vào việc thờ phượng Thiên Chúa. Nhiều bài hát trong số này có thể trợ giúp anh chị em trong việc khẩu nguyện. Nhờ các thiết bị điện tử hiện đại, anh chị em có thể nghe những bài hát ấy khi lái xe, khi ngồi ở nhà, ở nhà thờ hoặc ở một nơi nào khác, chẳng hạn trong một buổi họp cầu nguyện với những người khác.
Khẩu nguyện nhằm huy động không chỉ trí năng, ý chí, cảm xúc và các đam mê, mà còn cả thân xác qua việc đọc lời kinh thành tiếng. Có thể anh chị em sẽ đứng khi cầu nguyện, dù đó là một bài hát hay một lời kinh được đọc lên, hoặc có thể anh chị em sẽ quỳ. Anh chị em có thể lần chuỗi Mân Côi với những người khác, tham dự Thánh lễ, cùng cử hành Phụng vụ các Giờ Kinh, hoặc đơn giản là đứng hát hay thưa chuyện riêng với Thiên Chúa, trong sự tĩnh lặng một mình ở nhà hay tại một nơi riêng tư khác.
Khẩu nguyện luôn là một cách tốt để bắt đầu giờ cầu nguyện của anh chị em với Thiên Chúa. Khi bắt đầu cầu nguyện, có thể sẽ hữu ích nếu anh chị em đọc một bài thánh thi, hoặc dùng bài ca của các thiên thần trên trời được ghi lại trong Sách Khải Huyền, bằng cách đọc thành tiếng: “Thánh, Thánh, Thánh, Chúa là Thiên Chúa toàn năng, Đấng đã có, hiện có và sẽ đến… Lạy Chúa là Thiên Chúa chúng con, Chúa xứng đáng lãnh nhận vinh quang, danh dự và uy quyền, vì Chúa đã tạo dựng muôn loài; do ý muốn của Chúa, muôn loài đã hiện hữu và được tạo thành” (Khải Huyền 4:8–11).
Điều cốt yếu là khẩu nguyện rất thiết yếu đối với đời sống cầu nguyện của mọi Kitô hữu. Đó là một cách để anh chị em chủ tâm đưa vào việc cầu nguyện không chỉ trí năng và ý chí, mà còn cả thân xác qua tư thế và việc sử dụng tiếng nói của mình.
Tâm nguyện: Tâm nguyện là việc chủ động dùng tâm trí để suy xét các mầu nhiệm đức tin trong một khoảng thời gian kéo dài. Tuy Thánh Têrêsa nói rằng khẩu nguyện cũng phải đi kèm với suy niệm, chúng ta vẫn phân biệt tâm nguyện với khẩu nguyện, vì tâm nguyện thường không được diễn tả thành lời nói ra thành tiếng.
Tâm nguyện thường được gọi là suy niệm. Tuy nhiên, thuật ngữ “tâm nguyện” được dùng theo nghĩa rộng hơn, bao gồm nhiều hình thức chủ động vận dụng nội tâm để đi sâu vào các mầu nhiệm đức tin của chúng ta.
Một trong những hình thức tâm nguyện phổ biến nhất diễn ra khi anh chị em cố gắng suy niệm về một đoạn Kinh Thánh, một lời kinh được soạn thảo hay, hoặc một giáo lý trong đức tin của chúng ta. Chẳng hạn, anh chị em có thể chọn đoạn Kinh Thánh về việc Chúa Kitô giáng sinh và đọc chậm rãi, suy gẫm từng lời, cố gắng dùng trí tưởng tượng để đi sâu vào khung cảnh ấy. Trong trường hợp này, anh chị em có thể thử nhìn khung cảnh như một người quan sát, chú ý đến mọi điều đã diễn ra trong đó. Từ đó, việc suy niệm của anh chị em có thể chuyển dần sang một cái nhìn yêu mến đơn sơ hướng về khung cảnh ấy. Thay vì cố gắng thấu hiểu mầu nhiệm Chúa Kitô giáng sinh, anh chị em có thể chỉ hình dung khung cảnh ấy và, bằng ý chí, chiêm ngắm với lòng yêu mến tôn thờ. Những phương pháp suy niệm Kinh Thánh khác bao gồm việc cố gắng nghe các âm thanh, ngửi mùi các con vật, cảm nhận tâm tình của Thánh Giuse và Đức Maria, và bước vào khung cảnh như thể anh chị em đang có mặt ở đó vào chính lúc ấy.
Anh chị em cũng có thể tâm nguyện bằng cách chọn cầu nguyện với một lời kinh được soạn thảo thật hay và biến lời kinh ấy thành lời cầu nguyện của chính mình. Chẳng hạn, Thánh Inhaxiô Loyola đã viết một lời nguyện tuyệt đẹp đi vào cốt lõi của sự phó thác. Lời nguyện ấy như sau:
Lạy Chúa, xin nhận lấy và đón nhận trọn vẹn sự tự do của con,
trí nhớ, trí hiểu của con,
và toàn bộ ý chí của con,
mọi sự con có và sở hữu.Chúa đã ban tất cả cho con.
Lạy Chúa, con xin dâng lại tất cả cho Chúa.Mọi sự đều thuộc về Chúa;
xin định đoạt tất cả theo ý Chúa.
Xin chỉ ban cho con tình yêu và ân sủng của Chúa.
Thế là đủ cho con.
Việc tâm nguyện được thực hiện bằng cách cầu nguyện với lời kinh này hoặc những lời kinh tương tự một cách chậm rãi và có chủ ý, suy xét kỹ từng lời, cố gắng lấy ý nghĩa của lời kinh làm ý hướng và ước muốn của mình, và thực hiện điều đó với lòng sốt sắng tha thiết. Anh chị em có thể bắt đầu chỉ với hai từ đầu tiên và lặp đi lặp lại trong tâm trí: “Lạy Chúa, xin nhận lấy… Lạy Chúa, xin nhận lấy… Lạy Chúa, xin nhận lấy…”
Việc tâm nguyện cũng có thể sử dụng nhiều hình ảnh khác nhau để suy niệm. Chẳng hạn, anh chị em có thể chọn nhắm mắt lại và hình dung Chúa Kitô ngự trên ngai của Người trên Thiên Đàng, hoặc suy gẫm lời Chúa nói với anh chị em: “Đừng sợ.” Anh chị em cũng có thể nhìn lên tượng Chúa chịu nạn hoặc chiêm ngắm Bí tích Thánh Thể với lòng yêu mến, suy gẫm về sự hiện diện ẩn giấu của Chúa Kitô, hoặc suy nghĩ về ân sủng tha thứ mà anh chị em đã lãnh nhận trong lần xưng tội gần đây.
Dù có nhiều cách tâm nguyện, điều cốt yếu là anh chị em đi vào các mầu nhiệm khác nhau của đức tin chúng ta bằng khả năng suy luận, trí tưởng tượng và cả ý chí của mình. Anh chị em tìm cách thấu hiểu, suy gẫm, chiêm ngắm với lòng yêu mến, phó thác và thờ phượng Thiên Chúa qua những hành vi nội tâm có chủ ý.
Một điều cuối cùng cần nói về suy niệm là, dù chủ yếu đây là một hình thức cầu nguyện “chủ động” mà chúng ta thực hành do chính mình lựa chọn, nó cũng là một lời cầu nguyện phải được Thiên Chúa khơi hứng. Điều này có nghĩa là khi anh chị em tích cực thực hành tâm nguyện hằng ngày, anh chị em có thể cảm nhận Thiên Chúa đang hướng mình đến một số đề tài suy niệm, lời kinh hoặc đoạn Kinh Thánh cụ thể. Vì thế, cần hiểu rằng hình thức suy niệm chủ động này cũng phải được Thiên Chúa khơi hứng và hướng dẫn. Làm theo những thúc đẩy ấy của Chúa Thánh Thần sẽ giúp đào sâu hình thức cầu nguyện này.
Hồi tâm chủ động: Thánh Têrêsa dạy về lối cầu nguyện hồi tâm chủ động ở những cư sở thứ hai và cả trong tác phẩm Đường Hoàn Thiện của ngài. Hình thức cầu nguyện này cũng có thể được xem là một hình thức tâm nguyện, vì đây là một cách suy niệm mới. Tuy nhiên, nó được đề cập riêng ở đây vì phương pháp suy niệm này rất quan trọng đối với Thánh Têrêsa.
Thánh Têrêsa bắt đầu tiến bộ vượt bậc trong hình thức cầu nguyện này khi người chú của ngài tặng ngài một cuốn sách có tựa đề Bảng Chữ Cái Thiêng Liêng Thứ Ba của tu sĩ Francisco de Osuna. Việc hồi tâm chủ động đặc biệt hữu ích khi anh chị em học những bài học được trình bày trong Lâu Đài Nội Tâm, vì tiền đề cốt lõi trong giáo huấn của Thánh Têrêsa là Thiên Chúa ngự trong linh hồn, và con đường đi vào sự kết hợp với Thiên Chúa là đi vào chính linh hồn mình, tiến qua các cư sở khác nhau để đến căn phòng trung tâm, nơi Đức Vua ngự trị.
Việc hồi tâm chủ động bắt đầu bằng cách nhắm mắt và nhìn vào nội tâm. Anh chị em cố gắng không chú ý đến thế giới bên ngoài, chủ ý không để tâm đến các giác quan. Khi làm như vậy, anh chị em tìm kiếm Đức Vua đang ngự trong lâu đài linh hồn mình. Anh chị em tìm kiếm Người, kêu cầu Người, trò chuyện với Người, giãi bày những nỗi khổ tâm với Người, yêu mến Người và chiêm ngắm Người. Thánh Têrêsa nói rằng khi làm điều này, anh chị em có thể thấy hữu ích khi thưa với Người những lời “Kinh Lạy Cha” thật chậm rãi và đầy yêu mến, chú tâm đến từng lời trong kinh ấy. Vì chính Người ngự trong anh chị em, nên việc dâng lời kinh ấy lên Người là một hành vi tôn thờ đầy yêu mến và tín thác.
Việc hồi tâm chủ động cũng có thể bao gồm việc nhận ra tội lỗi của mình khi anh chị em tiến sâu vào nội tâm. Khi ấy, anh chị em đau buồn vì những tội lỗi đó và đích thân bày tỏ lòng thống hối cùng với quyết tâm chừa cải vững vàng. Điều cốt yếu của lối cầu nguyện này là tiến đến với Thiên Chúa, Đấng ngự nơi trung tâm linh hồn anh chị em. Khi làm như vậy, anh chị em sẽ ngày càng hiểu biết chính mình hơn khi đối diện với những yếu đuối và tội lỗi của mình. Anh chị em sẽ ngày càng ý thức hơn về vẻ đẹp và phẩm giá của linh hồn mình, vì anh chị em ý thức rõ hơn rằng Thiên Chúa ngự trong anh chị em. Anh chị em sẽ ngày càng khao khát yêu mến Thiên Chúa và không bao giờ xúc phạm đến Người. Tất cả những nhận thức ấy sẽ giúp anh chị em tiến ngày càng sâu hơn vào nơi Thiên Chúa đầy yêu thương của anh chị em ngự trị.
Lối cầu nguyện hồi tâm chủ động cũng phải trở thành một thói quen sâu bền đến mức anh chị em thực hành suốt ngày. Vì thế, khi chuyên tâm và chủ ý đi vào nội tâm để ở với Thiên Chúa qua những giây phút tĩnh lặng một mình và cầu nguyện, anh chị em sẽ dễ dàng duy trì tâm tình hồi tâm ấy hơn khi chu toàn những bổn phận hằng ngày.
Tóm lược về cầu nguyện “chủ động”: Cầu nguyện chủ động khởi đi từ chúng ta, từ sự lựa chọn tự do và ý hướng của chúng ta, rồi hướng về Thiên Chúa và đạt tới cùng đích nơi Người. Tuy hình thức cầu nguyện này quả thực đòi hỏi sự soi dẫn của Thiên Chúa, nhưng trọng tâm của nó là sự lựa chọn có chủ ý để đi vào các mầu nhiệm của Thiên Chúa. Thiên Chúa luôn lên tiếng. Người luôn kêu gọi chúng ta và lôi kéo chúng ta đến với Người. Khi Người lên tiếng, những ai thực hành cầu nguyện chủ động đáp lại bằng cách chọn vận dụng mọi năng lực của linh hồn để đi vào sự hiện diện của Thiên Chúa. Điều này được thực hiện qua khẩu nguyện, suy niệm, suy gẫm và qua việc chủ tâm hồi tâm, để yêu mến khởi đầu hành trình hướng đến Đấng ngự trong tâm hồn.
Cầu nguyện thụ động: Cầu nguyện thụ động khác với cầu nguyện chủ động ở chỗ hình thức cầu nguyện này khởi đi từ Thiên Chúa và kết thúc nơi chúng ta. Đây không chủ yếu là điều chúng ta chọn làm. Tự bản chất, cầu nguyện thụ động không phải là điều chúng ta có thể tự mình chọn thực hiện. Hình thức cầu nguyện này đòi hỏi nhiều hơn một sự soi dẫn đơn thuần từ Thiên Chúa. Nó đòi hỏi chính Thiên Chúa phải là tác nhân chính trong linh hồn chúng ta. Về phần mình, chúng ta chỉ đón nhận cách thụ động lời cầu nguyện này, thuận phục hành động mà Thiên Chúa chọn thực hiện trong chúng ta.
Cầu nguyện thụ động thường được gọi là “chiêm niệm phú bẩm”. Cũng như cầu nguyện chủ động, chiêm niệm phú bẩm được cảm nghiệm trong linh hồn theo nhiều cách khác nhau, vì Thiên Chúa chủ động dẫn dắt anh chị em theo nhiều cách khác nhau trong trạng thái cầu nguyện này. Xin lưu ý rằng trong lối cầu nguyện này, giờ đây chính Thiên Chúa là Đấng “chủ động” dẫn dắt anh chị em. Không phải anh chị em “chủ động” điều khiển việc cầu nguyện của mình.
Cầu nguyện thụ động, hay cầu nguyện chiêm niệm phú bẩm, được cảm nghiệm theo vô số cách. Thiên Chúa sẽ tác động trên mỗi người chúng ta theo cách Người chọn và theo cách tốt nhất cho từng người. Khi nói về những cách thức khác nhau mà Thiên Chúa thực hiện điều này, Thánh Têrêsa chia sẻ những hình thức cầu nguyện chiêm niệm sau đây, dường như chủ yếu xuất phát từ kinh nghiệm riêng của thánh nữ: hồi tâm thụ động, cầu nguyện an tĩnh, cầu nguyện kết hiệp, đính hôn và Hôn nhân Thiêng liêng. Một lần nữa, cần hiểu rằng những mô tả này, tuy cũng đúng với nhiều người, nhưng chủ yếu mô tả cách Thánh Têrêsa cảm nghiệm những hình thức cầu nguyện thụ động ấy khi ngài ngày càng tiến gần đến Cư sở trung tâm của linh hồn mình và bước vào Hôn nhân Thiêng liêng. Dù cảm nghiệm của mỗi người về những hình thức cầu nguyện này sẽ khác nhau, chúng vẫn là một sự hướng dẫn rất hữu ích cho mọi người.
Hồi tâm thụ động: Cầu nguyện hồi tâm thụ động tương tự như hồi tâm chủ động. Điểm khác biệt là trong hồi tâm thụ động, Thiên Chúa trực tiếp tác động trên linh hồn và lôi kéo linh hồn trở vào nội tâm trong sự hồi tâm thinh lặng. Trí năng và trí tưởng tượng chưa hoàn toàn an nghỉ trong lúc cầu nguyện phú bẩm này, nhưng ý chí bắt đầu được Thiên Chúa cuốn hút, và người ta bắt đầu dễ dàng không còn để ý đến thế giới bên ngoài. Trong lối cầu nguyện này, chúng ta dễ dàng hơn trong việc chiêm ngắm Thiên Chúa, Đấng kêu gọi chúng ta từ bên trong, làm cho ý chí tràn đầy lòng yêu mến sâu xa và sự chú tâm. Khi Thiên Chúa phú ban lối cầu nguyện này vào linh hồn anh chị em, anh chị em tự nhiên nhắm mắt lại và đi vào sự cô tịch nội tâm với Thiên Chúa. Trí năng có thể nhận biết điều đang diễn ra, nhưng vẫn để cho sự lui vào nội tâm nhẹ nhàng này tiếp diễn.
Cầu nguyện an tĩnh: Lối cầu nguyện này còn được gọi là cầu nguyện an ủi thiêng liêng. Khi được Thiên Chúa phú ban, lối cầu nguyện này chủ yếu tác động đến ý chí. Trong lúc cầu nguyện này, trí năng cũng an nghỉ, dù vẫn có thể suy nghĩ và suy gẫm về điều đang diễn ra. Một lòng yêu mến Thiên Chúa mãnh liệt được khơi dậy trong ý chí, và nơi đó người ta cảm nhận những niềm hoan lạc thiêng liêng lớn lao, vì lần đầu tiên ý chí cảm nghiệm việc thực sự chiếm hữu Thiên Chúa. Lối cầu nguyện này có thể kéo dài, ngay cả khi anh chị em đang chu toàn các bổn phận hằng ngày. Tuy nhiên, trong lúc cầu nguyện này, anh chị em được lôi cuốn vào thinh lặng và cô tịch, vì anh chị em vui hưởng vô cùng việc chiếm hữu ý chí của mình. Một số hoa trái nhận được từ lối cầu nguyện này là sự tự do nội tâm lớn lao, lòng kính sợ thánh thiện đối với Thiên Chúa và hết sức cẩn trọng để không xúc phạm đến Người, lòng tín thác sâu xa vào Thiên Chúa, lòng yêu mến việc hãm mình và chịu đau khổ vì Thiên Chúa, đức khiêm nhường sâu xa nhờ ngày càng hiểu biết bản thân, sự coi nhẹ những thú vui trần thế và sự tăng trưởng trong mọi nhân đức.
Cầu nguyện kết hiệp: Trạng thái cầu nguyện thần bí này thường kéo dài không quá nửa giờ. Trong lúc cầu nguyện này, mọi năng lực của linh hồn đều ngủ yên, nghĩa là trí năng, trí nhớ, trí tưởng tượng và ý chí đều hoàn toàn được cuốn hút vào Thiên Chúa đến nỗi anh chị em dường như đã chết đối với thế gian này và mọi sự trong đó. Anh chị em không suy nghĩ, không thể gợi lại các hình ảnh, mà chỉ có thể ở lại đó, chìm đắm trong Thiên Chúa. Đây là một thứ “cái chết ngọt ngào” mà anh chị em tạm thời trải qua. Khi linh hồn tỉnh dậy sau giấc ngủ này của các năng lực, anh chị em còn sững sờ trước điều vừa diễn ra. Linh hồn đầy lòng kính sợ trước Thiên Chúa và mãi mãi biết ơn về cuộc gặp gỡ thần linh này.
Đính hôn thiêng liêng: Đôi khi còn được gọi là “kết hợp đồng hình đồng dạng”, đính hôn thiêng liêng là giai đoạn cuối cùng của cầu nguyện thụ động thiên phú mà linh hồn trải qua trước khi bước vào Hôn nhân thiêng liêng. Đính hôn thiêng liêng không phải là một tình trạng kết hợp bền vững với Thiên Chúa, nhưng tương tự như khi một người đính hôn với người bạn đời tương lai và dành nhiều thời gian ở bên người ấy để chuẩn bị cho hôn nhân. Vì Đấng đã đính hôn với linh hồn là chính Thiên Chúa, nên thời kỳ “đính hôn” trở thành một thời gian chuẩn bị cuối cùng vô cùng mãnh liệt. Mặc dù Thánh Têrêsa khẳng định rõ rằng kinh nghiệm thần bí không phải là điều cần thiết để trải qua mức độ kết hợp này với Thiên Chúa, ngài vẫn chia sẻ khá dài về một số trong nhiều kinh nghiệm mà người ta có thể trải qua trong tình trạng cầu nguyện này. Trong số các kinh nghiệm ấy, người ta có thể trải qua những điều sau: xuất thần (còn gọi là ngất trí và nhập thần), thần trí bay bổng, những thôi thúc thiêng liêng, những vết thương thiêng liêng, nước mắt tuôn trào, ý thức sâu xa về tội lỗi, bay bổng khỏi mặt đất, những lời nội tâm và các thị kiến. Trong những kinh nghiệm này, không chỉ mọi năng lực bên trong của linh hồn được cuốn hút vào Thiên Chúa, mà ngay cả những năng lực bên ngoài của thân xác cũng ngừng hoạt động. Anh chị em không hay biết những gì đang xảy ra bên ngoài mình, vì anh chị em hoàn toàn chìm đắm trong chính linh hồn của Thiên Chúa. Điều duy nhất còn lại là cuộc gặp gỡ này trở thành một tình trạng bền vững, và điều đó sẽ diễn ra trong Hôn nhân thiêng liêng.
Hôn nhân thiêng liêng: Đôi khi còn được gọi là Kết hợp biến đổi, Hôn nhân thiêng liêng là khi linh hồn bước vào phòng loan với Đấng Chí Ái và ở lại với Người mãi mãi. Thánh Gioan Thánh Giá tin rằng đây là một tình trạng bền vững, cũng như hôn nhân trần thế là bất khả phân ly. Thánh Têrêsa dường như đồng ý, nhưng ngài khuyên linh hồn trong tình trạng này phải luôn tỉnh thức. Trong tình trạng cầu nguyện này, vì linh hồn giờ đây đã hoàn toàn có được Đấng Chí Ái, nên không còn cần đến xuất thần hay những kinh nghiệm thần bí khác nữa. Mọi năng lực của thân xác và linh hồn đều quy hướng về Thiên Chúa, và anh chị em luôn bước đi trong sự kết hợp với Người. Anh chị em có một lòng nhiệt thành mới để thi hành thánh ý Thiên Chúa, chịu đau khổ vì Người, cứu các linh hồn, tha thứ và yêu thương tha nhân bằng sức mạnh siêu nhiên. Anh chị em hoàn toàn quên mình và chỉ quan tâm đến Thiên Chúa. Tình trạng cầu nguyện này giống như bước vào một “Thiên Đàng thứ hai”, mà chỉ có chính việc hưởng kiến Thiên Chúa mới vượt trên được.
Tóm lược về cầu nguyện “thụ động”: Cầu nguyện thụ động khởi nguồn nơi Thiên Chúa và kết thúc nơi chúng ta. Đó là tác động của Thiên Chúa trên linh hồn; chúng ta chỉ là những người tự nguyện tham dự. Không thể cưỡng cầu hình thức chiêm niệm thiên phú này. Nếu cố cưỡng cầu, cuối cùng anh chị em sẽ chỉ tự lừa dối mình bằng một kinh nghiệm giả tạo về sự hư không do chính mình tạo ra. Mọi hình thức cầu nguyện thụ động thiên phú đều diễn ra trong chúng ta hoàn toàn theo lệnh truyền của Thiên Chúa. Lối cầu nguyện thiên phú này khởi đầu chậm rãi, tiếp tục biến đổi linh hồn bằng cách làm cho mọi năng lực của thân xác và linh hồn lắng đọng trong thinh lặng, rồi để linh hồn bước ra, được biến đổi cả hồn lẫn xác, hoàn toàn kết hợp với Đấng Chí Ái trong tình trạng Hôn nhân thiêng liêng bền vững. Sự kết hợp này là điều tất cả chúng ta đều được mời gọi đạt tới ngay trong đời này, và là điều tất cả chúng ta phải mong đợi và phó mình cho, nếu Thiên Chúa muốn ban tặng khi chúng ta chuẩn bị tâm hồn để đón nhận.
Những suy tư cuối phần dẫn nhập
Những ai đọc cuốn sách này rất có thể đều tha thiết muốn tiến triển trong đời sống thiêng liêng. Dĩ nhiên, đó là một ước muốn tốt lành. Điều quan trọng nhất cần ghi nhớ khi anh chị em đọc những trang sách này và học các bài học do Thánh Têrêsa giảng dạy là mục đích duy nhất của hành trình thiêng liêng này chính là trở nên hoàn toàn đồng hình đồng dạng với Ngôi Vị Đức Kitô. Khi đọc về nhiều kinh nghiệm thần bí được Thánh Têrêsa mô tả, anh chị em có thể bị cám dỗ mong muốn chính mình cũng có những kinh nghiệm thần bí ấy. Thậm chí anh chị em có thể lầm tưởng rằng mình đã hoặc đang trải qua những kinh nghiệm ấy. Đây có thể là một sai lầm lớn. Hết lần này đến lần khác, Thánh Têrêsa cảnh báo các chị em của ngài rằng tuyệt đối đừng tìm kiếm những kinh nghiệm thần bí. Thay vào đó, họ phải tìm kiếm Thiên Chúa và chỉ một mình Thiên Chúa mà thôi. Sự thánh thiện không hệ tại ở những kinh nghiệm thần bí, nhưng ở việc sống phù hợp với thánh ý Thiên Chúa. Những ai quá bị thu hút bởi các kinh nghiệm thần bí mà một số người có được khi đời sống cầu nguyện của họ ngày càng sâu xa thường dễ rơi vào những kinh nghiệm giả tạo, do chính mình tạo ra, phát xuất từ trí tưởng tượng của mình hoặc thậm chí từ ác thần. Vì thế, trong suốt cuốn sách, hãy chú tâm đến lời khuyên của Thánh Têrêsa khi ngài cảnh báo về lòng ham muốn những kinh nghiệm thần bí.
Một tiền đề nền tảng quan trọng thứ hai cần ghi nhớ khi đọc những lời dạy của ngài là việc đạt tới Cư sở thứ Bảy là một tiến trình rất dài. Chính Thánh Têrêsa mãi đến lúc tuổi đã cao mới được trải nghiệm hồng ân cuối cùng này là Hôn nhân thiêng liêng, sau nhiều thập niên cầu nguyện sốt sắng. Vì thế, phần lớn những người đọc cuốn sách này sẽ nhận được nhiều lợi ích nhất từ ba chương đầu. Nếu anh chị em đang dùng cuốn sách này để tiến triển trong đời sống thiêng liêng, thì đừng ngại tiếp tục đọc các bài học trong ba chương đầu ấy bao lâu còn cần thiết. Tuy nhiên, nếu anh chị em thực sự bắt đầu trải nghiệm điều có vẻ là lối cầu nguyện thụ động của chiêm niệm thiên phú, thì hãy dùng các bài học từ chương bốn trở đi làm kim chỉ nam. Cũng hãy nhớ rằng một vị linh hướng tốt lành, thánh thiện và sáng suốt sẽ giúp ích đặc biệt cho anh chị em ở những cư sở sau này. Đối với phần lớn mọi người, việc đọc và suy ngẫm các bài học từ Cư sở thứ Tư trở đi chủ yếu sẽ là nguồn cảm hứng, khích lệ và hy vọng rằng một ngày kia anh chị em cũng sẽ được đón nhận những ân sủng ấy.
Lạy Thánh Têrêsa Giêsu, ngài là người con gái của Hội Thánh, là tôi tớ khiêm nhường của Thiên Chúa, là nhà cải tổ, nhà thần bí và là ngọn hải đăng rực sáng cho mọi người. Xin cầu nguyện cho con khi con suy ngẫm trong tâm tình cầu nguyện về những bài học ngài đã dạy. Nhờ lời chuyển cầu của ngài, xin cho con khám phá ra sự hiện diện của Thiên Chúa đang ngự trong con, và ngày càng tiến sâu hơn vào trung tâm linh hồn con, nơi Đức Vua Cao Cả ngự trị. Lạy Thánh Têrêsa Giêsu, xin cầu cho chúng con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.