Mtakatifu Teresa wa Avila, anayejulikana pia kama Mtakatifu Teresa wa Yesu, alizaliwa tarehe 28 Machi 1515 huko Avila, Hispania, na kupewa jina Teresa Sรกnchez de Cepeda y Ahumada. Wazazi wake walikuwa Wakatoliki waaminifu sana katika imani. Alibatizwa tarehe 4 Aprili 1515 katika kanisa la parokia ya Mtakatifu Yohane Mbatizaji. Baba yake, Sรกnchez de Cepeda, alikuwa amewahi kuoa hapo awali. Yeye na mke wake wa kwanza, Catalina del Peso y Henao, walikuwa na watoto watatu pamoja, binti mmoja na wana wawili. Baada ya Catalina kufariki, Sรกnchez alimwoa Beatriz Davila y Ahumada, ambaye alizaa naye watoto tisa, wavulana saba na wasichana wawili. Teresa alikuwa mtoto wa tatu katika ndoa ya pili ya baba yake. Wakiwemo watoto watatu wa ndoa ya kwanza ya baba yake, Teresa alikuwa na ndugu kumi na mmoja kwa jumla.ย
Wazazi wa Teresa walimlea yeye na ndugu zake vizuri katika imani, wakawafundisha kuhusu maisha ya watakatifu, na kukuza ndani yao ibada kwa Mama yetu Mbarikiwa. Kutokana na malezi hayo mema na matakatifu, alipofikisha umri wa miaka sita au saba, Teresa alianza kutafakari kwa uzito kuhusu maisha yake ya imani, akitamani kuwa mtakatifu na hata mfia dini. Alikuwa na ukaribu wa pekee na kaka yake, Rodrigo, aliyemzidi kwa miaka minne na ambaye pia alikuwa mcha Mungu sana. Mara nyingi walisoma pamoja maisha ya watakatifu. Mwaka 1522, Rodrigo alipokuwa na miaka kumi na mmoja na Teresa akiwa na miaka saba, wote wawili walitamani kufa kifo cha kishahidi. Siku moja waliamua kusafiri kwenda katika eneo la Waislamu ili kutimiza lengo hilo. Hata hivyo, walipokuwa wakitoka mjini, mjomba wao alikutana nao walipokuwa wakivuka daraja lililokuwa nje ya lango la mji, akawarudisha kwa wazazi wao. Teresa na kaka yake, wakiwa bado wanatamani utakatifu, baadaye waliamua kuishi kama watawa wa faragha. Walijaribu kujenga makao ya kitawa karibu na nyumbani kwao kwa kurundika mawe ili kupata mahali pa kuishi. Lakini kwa kuwa hawakutumia saruji, kuta za mawe zilianguka na hawakuweza kukamilisha makao yao ya kitawa.
Mwaka 1528, Teresa alipokuwa na umri wa miaka kumi na miwili tu, mama yake alifariki, akamwacha akiwa amevunjika moyo sana. Mama yake alikuwa na ushawishi mkubwa katika maisha ya Teresa, naye Teresa alimpenda sana. Mama yake alipofariki, Teresa aliamua kuimarisha ibada yake kwa Mama yake Mbarikiwa wa Mbinguni, kwa kuwa sasa mama yake wa duniani alikuwa ameondoka.
Mama yake Teresa alipenda vitabu kuhusu ushujaa wa kiungwana, maisha ya mashujaa wapanda farasi, mavazi na bustani. Teresa pia alianza kupenda kuvisoma, hasa baada ya mama yake kufariki. Teresa aliamini kwamba vitabu hivyo havikuwahi kuathiri fadhila za mama yake, lakini yeye, kwa kuwa alikuwa mdogo na bado katika umri wa kujengeka kitabia, baadaye alisikitikia jinsi vilivyomdhuru sana. Baba yake hakutaka kamwe asome vitabu vya aina hiyo, hivyo mara nyingi alisoma kwa siri. Ingawa aliendelea kuishi maisha ya fadhila na wema, alizidi kutambua athari mbaya zilizotokana na usomaji wake.
Katika miaka mitatu ya kwanza baada ya mama yake kufariki, dada yake mkubwa Teresa alimtunza nyumbani. Wakati huo, pamoja na kuongezeka kwa hamu yake ya kusoma, Teresa alijenga ukaribu mkubwa na mmoja wa binamu zake. Binamu huyo alipenda sana mambo ya kidunia na alipenda kusimulia hadithi ambazo zilikuwa mbali kabisa na fadhila. Mama yake alikuwa akimwangalia Teresa kwa makini kila binamu huyo alipokuwapo, lakini baada ya mama yake kufariki, ushawishi wa binamu huyo uliongezeka. Katika kipindi fulani cha miezi michache, Teresa na binamu yake walitumia muda mwingi pamoja, wakisengenya na kuzungumza kuhusu mambo mengi ya kidunia. Ingawa Teresa alijitahidi sana kudumisha fadhila zake, ushawishi wa binamu yake ulimdhuru sana hatua kwa hatua. Mwaka 1531 aliwafunulia kaka yake mkubwa na baba yake mapambano hayo, nao wakampeleka katika shule ya bweni ya konventi iliyokuwa karibu, Mama Yetu wa Neema, ambako angeweza kupata ushawishi mwema wa watawa. Wakati huohuo, dada yake mkubwa, aliyekuwa akimtunza, aliolewa na kuhama kutoka nyumbani kwa familia.
Teresa alihamia katika shule hiyo ya bweni alipokuwa na umri wa miaka kumi na sita. Siku nane za kwanza katika monasteri zilikuwa ngumu sana kwake, alipokuwa akiyarejesha mawazo yake kwa Mungu polepole na kuyaondoa katika mawazo ya kidunia kuhusu ushujaa wa kiungwana, mahaba na mavazi ya fahari. Aliogopa sana kwamba masista wangegundua jinsi alivyokuwa amezama katika mambo ya kidunia katika miaka mitatu iliyotangulia, jambo lililomsababishia dhiki kubwa. Lakini baada ya siku hizo nane za kwanza, alianza tena kujitahidi kupata fadhila, amani ya moyo wake ikarudi, na akaanza tena kutamani kuwa mtakatifu. Watawa walikuwa baraka kubwa kwake, naye alishukuru sana kwa ushawishi wao mtakatifu. Alijenga ukaribu wa pekee na mtawa mmoja ambaye alifanya naye mazungumzo marefu kuhusu mambo matakatifu. Hilo lilizidisha hata zaidi shauku ya Teresa kwa Mungu na kwa maisha ya utakatifu. Alianza kufikiria kuwa mtawa, lakini aliipinga tamaa hiyo kwa sababu ya hofu. Alikuwa na mvutano wa ndani. Alipofikiria maisha ya kitawa, aliamua kwamba kama huo ungekuwa wito wake, angechunguza uwezekano wa kujiunga na konventi nyingine ambayo mmoja wa rafiki zake wa karibu alikuwa amejiunga nayo.
Mwaka 1532, baada ya kukaa monasterini kwa mwaka mmoja na nusu, Teresa aliondoka kwa sababu ya ugonjwa mkali. Hata hivyo, sasa alikuwa amejiandaa zaidi kusimama imara katika maisha yake ya imani, alielewa umuhimu wa urafiki mwema, na alikuwa ametambua hatari ya urafiki wa kidunia. Alipoondoka konventini, alikwenda nyumbani kwa dada yake ili atunzwe. Pia alikaa kwa muda nyumbani kwa mjomba wake. Dada yake Teresa na mjomba wake walikuwa na ushawishi mkubwa kwake, naye aliendelea kukua katika fadhila na katika hamu ya kuyakubali mapenzi ya Mungu.
Baada ya kurudi nyumbani, Teresa alitumia takribani miezi mitatu akipambana na wazo la kuwa mtawa. Alijua kwamba hiyo ndiyo iliyokuwa njia salama zaidi kwake kuifuata, lakini aliogopa kufanya uamuzi huo, na shetani alifanya yote aliyoweza kumshawishi kwamba hangeweza kamwe kuwa mtawa mwema. Pambano hilo la ndani alilolivumilia liliisha kwa azimio lake thabiti la kuwa mtawa. Hata hivyo, alipomweleza baba yake kuhusu tamaa hiyo, baba yake aliipinga vikali. Hakuwa tayari kumruhusu binti yake mpendwa kuliko wote aondoke kwake.
Akiwa na umri wa miaka ishirini, licha ya upinzani wa baba yake, Teresa na kaka yake Rodrigo waliamua kuingia katika maisha ya kitawa. Waliondoka alfajiri bila mtu mwingine yeyote kujua. Teresa aliingia katika Monasteri ya Wakarmeli ya Umwilisho huko รvila tarehe 2 Novemba 1535. Anakumbuka kwamba uamuzi huo ulimletea maumivu makubwa moyoni. Ilimbidi kupambana na hisia zake kuhusu kumwacha baba yake na familia yake, lakini alijua kwamba hayo ndiyo Mungu aliyotaka. Alipoingia konventini, alitambua kwamba kudumu katika uamuzi huo wenye uchungu ndiko hasa Mungu alikotaka, na msimamo wake thabiti ukamletea amani moyoni.
Baada ya kuweka nadhiri zake za kwanza mwaka mmoja baadaye, Sista Teresa aliugua sana na akaendelea kuugua kwa miaka kadhaa. Hatimaye alipata ugonjwa wa misuli uliomsababishia kupooza kwa sehemu ya mwili na maumivu makali mno. Wakati fulani, alikaa katika hali ya kupoteza fahamu kwa siku nne na alidhaniwa kuwa amekufa. Wakati wa ugonjwa wake, alikaa kwa muda nyumbani kwa dada yake ili apate nafuu, na pia akakaa kwa mjomba wake. Mjomba wake alimpa kitabu kuhusu namna fulani ya kusali iliyoitwa โsala ya kujikusanya,โ na kitabu hicho kikawa mojawapo ya hazina zake kuu. Baada ya kurudi katika Konventi ya Umwilisho, alikisoma kitabu hicho kwa bidii kubwa na kuanza kusali sala ya kujikusanya, ambayo ilikuwa namna ya kuutafuta uwepo wa Mungu ndani ya nafsi yake mwenyewe. Sista Teresa alizama zaidi katika sala, akipata kile ambacho wanamafumbo wamekiita โsala ya utulivuโ na hata, nyakati fulani, โsala ya muungano.โ Maumivu yake ya kimwili yasiyokoma yakawa msingi wa sala yake, na katika miezi hiyo mingi ya upweke na mateso, desturi yake ya kusali kila siku ilizaa matunda mengi. Mwaka 1542, alipona kupooza kwake kwa namna ya kimiujiza na akahusisha kupona kwake na maombezi ya Mtakatifu Yosefu. Baada ya Sista Teresa kupona, baba yake aliugua. Alimtunza hadi alipofariki, kisha akarudi monasterini mwaka 1543, akiwa anakaribia umri wa miaka thelathini.
Katika miaka kumi iliyofuata ya maisha yake ya kitawa, Sista Teresa aliishi maisha ya kawaida sana, bila kupiga hatua kubwa katika sala. Anakiri kwamba alitumia muda mwingi zaidi kuzungumza na wanakijiji kuhusu mambo ya kidunia kuliko kusali. Hata hivyo, alipokuwa anakaribia umri wa miaka arobaini, Sista Teresa alipitia kile kinachoweza kuitwa โkuongoka kwake kwa pili.โ Mwaka 1554, alipokuwa akipita karibu na sanamu ya Kristo aliyesulubiwa, ghafla aliguswa sana moyoni na taswira hiyo. Neema ilimgusa kwa nguvu kiasi kwamba alipokea karama ya machozi. Muda mfupi baadaye, alisoma nakala ya Maungamo ya Mtakatifu Augustino. Kitabu hicho kilimgusa kwa kina, kwani alitambua kwamba mtakatifu huyo mkuu pia alikuwa mwenye dhambi. Alisadiki kwamba utakatifu ulikuwa jambo linalowezekana kwake, ingawa yeye pia alikuwa mwenye dhambi. Aliguswa hasa na maneno yafuatayo, ambayo yakawa msingi wa sehemu kubwa ya mafundisho yake:
Nimechelewa kukupenda, Ee Uzuri ulio wa kale daima na mpya daima, nimechelewa kukupenda! Wewe ulikuwa ndani yangu, lakini mimi nilikuwa nje, na huko ndiko nilikokutafuta. Katika kukosa kwangu uzuri, nilijitumbukiza katika vitu vizuri ulivyoviumba. Wewe ulikuwa pamoja nami, lakini mimi sikuwa pamoja Nawe. Vitu vilivyoumbwa viliniweka mbali Nawe; hata hivyo, kama visingekuwa ndani Yako, visingekuwapo kabisa. Uliita, ukapaza sauti, ukapenya uziwi wangu. Ulimulika, ukang’aa, ukauondoa upofu wangu. Ulinipulizia harufu Yako nzuri; nikavuta pumzi, na sasa ninakuhema kwa hamu. Nimekuonja, sasa nina njaa na kiu ya kuonja zaidi. Ulinigusa, nami nikawaka kwa hamu ya amani Yako (Maungamo: Kitabu 10: 27).
Augustino alimsaidia kuelewa kwamba Mungu alikuwa ndani yake na kwamba alikuwa akiikwepa safari ya kimafumbo ya kumwendea Yeye ndani ya nafsi yake. Katika miaka michache iliyofuata, maisha ya Sista Teresa yalianza kubadilika sana. Sala yake ilizidi kuwa ya kina, naye alipata mara nyingi hali za kunyakuliwa kiroho na maono.
Kina cha sala ya Sista Teresa pia kilianza kujulikana hadharani. Nyakati fulani, masista walimwona akiwa amenyakuliwa kiroho kwa muda mrefu. Hata walimwona nyakati fulani akiinuka kutoka sakafuni katika kapela. Baadhi ya masista walidhani kwamba hali zake za kunyakuliwa kiroho, maono na mambo mengine ya kimafumbo aliyoyapitia yalikuwa kazi ya shetani. Watu wa mjini walipopata habari za mambo hayo mengi ya kimafumbo, Teresa alizidi kuwa mtu wa kusengenywa na kudhihakiwa. Mbali na masista na watu wengine wa mjini kumtilia shaka, Sista Teresa alijitilia shaka mwenyewe. Alihofu kwamba shetani ndiye aliyekuwa akisababisha mambo hayo ya kimafumbo, hivyo akawatafuta mapadre kadhaa waliojulikana sana ili wawe waongozaji wake wa kiroho. Baada ya baadhi ya waongozaji wa kiroho walioheshimiwa zaidi wakati huo kuichunguza nafsi yake kwa makini, iliamuliwa kwamba mambo yote aliyoyapitia Sista Teresa yalitoka kwa Mungu. Hilo lilimletea amani nyingi na hatimaye likawasadikisha wengi wa masista wengine kwamba walikuwa wakiishi pamoja na mtakatifu.
Sista Teresa wa Yesu, Mwanamageuzi
Sista Teresa wa Yesu alipoanza kuzama zaidi katika kuongoka kwake kwa pili, alizidi kutambua uvuguvugu wa konventi yake mwenyewe, pamoja na ule wa konventi nyingine nyingi za Wakarmeli kotekote Hispania. Badala ya kuwa mahali pa sala ya kina, kujinyima na kujikusanya kiroho, aliona roho ya kidunia, maisha ya starehe na ukosefu wa sala. Kwa kuwa konventi ilikuwa sehemu muhimu ya mji, wakazi wengi wa eneo hilo walikuwa wakiitembelea mara kwa mara, na masista wengi walitumia muda mwingi kupita kiasi katika mazungumzo na watu mjini. Alijua kwamba kanuni za nidhamu zilizofuatwa katika monasteri yake zisingeweza kamwe kuwawezesha masista kuzama katika maisha ya muungano na Mungu ambao waliitiwa. Kwa hiyo, Mungu alianza kumwongoza kufanya mageuzi katika Shirika la Wakarmeli.
Mwaka 1562, Sista Teresa alianzisha konventi ya Mtakatifu Yosefu huko รvila. Baada ya kupata idhini ya askofu na kisha ya papa, alihamia katika konventi yake mpya mwaka 1563, akichukua jukumu la mama mkuu na cheo cha Mama Teresa. Katika miaka mitano iliyofuata, alitumia muda wake mwingi katika sala na uandishi. Hakuandika tu katiba mpya iliyoongoza konventi ya Wakarmeli iliyofanyiwa mageuzi, bali pia aliandika kitabu chake Njia ya Ukamilifu, ambamo aliwapa masista wake mafundisho yaliyo wazi kuhusu safari ya kuelekea utakatifu waliyopaswa kuianza.ย Katika katiba yake, alilirudisha shirika kwenye desturi kama vile matendo makali ya kitubio, sala, upweke, umaskini mkali na kujitenga na ulimwengu. Miongoni mwa matendo yao ya kitubio ilikuwa desturi ya kutembea bila viatu, ndiyo sababu wanaitwa Wakarmeli โPeku,โ yaani โwasio na viatu.โ
Mwaka 1567, Mama Teresa alipata ruhusa kutoka kwa mkuu wa Shirika la Wakarmeli, Rubeo de Ravenna, ya kuanza kuanzisha konventi nyingine kulingana na kanuni ambayo yeye na masista wake walikuwa wameikubali huko Mtakatifu Yosefu. Hivyo, katika miaka kadhaa iliyofuata, alianzisha konventi kotekote Hispania, katika Medina del Campo, Malagรณn, Valladolid, Toledo, Pastrana, Salamanca na Alba de Tormes. Hilo lilihitaji safari nyingi. Kuanzia 1571โ1575, alianzisha pia konventi huko Segovia, Beas de Segura, Seville na Caravaca de la Cruz. Kwa jumla, alianzisha konventi kumi na saba.
Mama Teresa pia alipata ruhusa ya kuanzisha monasteri mbili za wanaume. Kwa msaada wa mwongozi wake mpya wa kiroho, Mtakatifu Yohane wa Msalaba, walianzisha monasteri mpya ya mabradha Wakarmeli Peku mwaka 1568 huko Duruelo na nyingine huko Pastrana mwaka 1569.
Hata hivyo, kazi ya Mama Teresa haikupokelewa vizuri na kila mtu. Mwaka 1576, washiriki wa Wakarmeli ambao hawakuwa wamefanya mageuzi walifanya mkutano wa kapitula kuu na kupiga kura ya kwamba Mama Teresa aache mageuzi yote na ajitenge kwa ajili ya โkustaafu.โ Alirudi katika konventi yake huko Toledo na kubaki huko hadi Mfalme Filipo II wa Hispania alipoingilia kati moja kwa moja.
Mvutano uliendelea kuwa mkubwa miongoni mwa Wakarmeli, licha ya ruhusa nyingi ambazo Teresa alipata. Wakarmeli ambao hawakuwa wamefanya mageuzi waliendelea kupinga mageuzi ya Teresa hadi mwaka 1578, papa alipoamuru kwamba makundi hayo mawili yawe majimbo tofauti ya shirika, na hivyo kuondoa migogoro ya madaraka kati yao. Mwaka 1594, miaka kumi na miwili baada ya kifo cha Teresa, majimbo hayo mawili yalitangazwa kuwa mashirika tofauti, na hivyo kukomesha mvutano huo kabisa.
Tarehe 19 Septemba 1582, Mama Teresa wa Yesu alifunga safari yake ya mwisho kwenda Konventi ya Kupashwa Habari huko Alba de Tormes, Hispania, ambayo alikuwa ameianzisha mwaka 1571. Muda mfupi baada ya kufika, aliugua sana. Alifariki siku kumi na tano baada ya kufika, tarehe 4 Oktoba 1582, na alizikwa huko.
Miezi tisa baada ya kifo chake, mwili wa Mama Teresa ulifukuliwa na kukutwa haujaoza. Mwili wake ulifukuliwa tena mwaka 1585 na kwa mara nyingine ukakutwa haujaoza. Kisha mwili wake ulihamishiwa รvila kwa ajili ya maziko, ambako ulikaa kwa muda usiozidi mwaka mmoja kabla ya Papa Sisto V, kwa ombi la Dyuki wa Alba de Tormes, kuamuru kwamba mwili wake urudishwe mahali alipofariki. Mtakatifu Teresa bado amezikwa katika konventi hiyo hadi leo.
Baada ya kifo cha Mama Teresa, konventi zake mpya ziliendelea kusitawi, na maandishi yake yakajulikana sana. Tarehe 24 Aprili 1614, Papa Paulo V alimtangaza Teresa kuwa โMwenye Heri.โ Mwaka 1617, bunge la Hispania lilimtangaza kuwa Msimamizi wa Hispania. Papa Gregori XV alimtangaza kuwa mtakatifu mwaka 1622, naye akatangazwa kuwa mwanamke wa kwanza kuwa Mwalimu wa Kanisa mwaka 1970 na Papa Paulo VI.
Maandishi Yake
Sista Teresa hakuwa tu msomaji wa vitabu vingi, bali pia alikuwa mwandishi wa maandishi mengi. Aliandika vitabu vikuu vinne, maandishi kadhaa mafupi, angalau mashairi thelathini na moja, na angalau barua 458 ambazo bado zipo. Muhtasari wa maandishi yake ni kama ifuatavyo:
Maandishi Yake Makuu:
Kitabu cha Maisha YakeโWasifu wa Mtakatifu Teresa wa Yesu ulioandikwa naye mwenyewe. Ulikamilishwa mwaka 1565.
Njia ya UkamilifuโKiliandikwa kwa ajili ya masista wake baada ya mageuzi kuanza, ili kuwafundisha kuhusu sala na kontemplasia. Kilikamilishwa mwaka 1566.
Kitabu cha Uanzishaji wa Konventi ZakeโMaelezo ya kina kuhusu kazi yake ya kuanzisha konventi mpya na mageuzi yake katika Shirika la Wakarmeli. Alianza kukiandika mwaka 1573 na kukikamilisha mwaka 1582.
Ngome ya NdaniโKitabu kilichoandikwa karibu na mwisho wa maisha yake ili kueleza safari nzima kutoka katika dhambi ya mauti hadi kwenye โMbingu ya Piliโ ya Ndoa ya Kiroho. Kiliandikwa mwaka 1577, kikarekebishwa mwaka 1580.
Maandishi Yake Mafupi:
Shuhuda za KirohoโMkusanyo wa maandishi mafupi kuanzia mwaka 1565 hadi kifo chake.
Tafakari juu ya Wimbo Ulio Boraโkaribu mwaka 1566
KatibaโIliidhinishwa mwaka 1567. Hizi zilikuwa kanuni za maisha ya kila siku katika konventi zake zilizofanyiwa mageuzi.
Mazungumzo ya MoyoniโYaliandikwa mwaka 1569.
Jibu kwa Changamoto ya KirohoโLiliandikwa mwaka 1572.
Kuhusu Kufanya Ziara ya KikanuniโKiliandikwa mwaka 1576.
Uhakiki wa KikejeliโUliandikwa mwaka 1576.
MashairiโYaliandikwa katika nyakati mbalimbali katika maisha yake yote. Mashairi thelathini na moja yamehifadhiwa hadi leo, na huenda aliandika mengine mengi zaidi.
BaruaโZiliandikwa kati ya mwaka 1546 na 1577. Angalau barua 468 zimehifadhiwa hadi leo. Inaaminika kwamba maelfu mengi ya barua zake hayakuhifadhiwa.
Sala ya โNgome ya Ndaniโ
Kitabu hiki, Safari ya Ndani Kumwelekea Mungu: Tafakari kutoka kwa Mtakatifu Teresa wa Avila, kinajaribu kuchukua kile ambacho wengi wanaamini kuwa ni kazi bora zaidi ya Mtakatifu Teresa, Ngome ya Ndani, na kukigawa katika masomo, tafakari na sala zinazofuatana. Kila somo limetokana na maandishi ya Mtakatifu Teresa na halilengi tu kufafanua kwa ufupi kila fundisho husika, bali pia kukusaidia wewe, msomaji, kutumia yaliyomo katika maisha yako mwenyewe.
Ili kujiandaa vizuri zaidi kuanza masomo katika Ngome ya Ndani, itakufaa kwanza kuelewa kwa muhtasari hatua na aina mbalimbali za sala ambazo zimefundishwa si na Mtakatifu Teresa tu, bali pia katika mapokeo mapana ya Kanisa letu.
Mafundisho ya Mtakatifu Teresa na watakatifu wengine kuhusu kusali yanaweza kurahisishwa na kuwekwa katika makundi makuu mawili, kila moja likiwa na makundi madogo mbalimbali ndani yake. Kwa ajili ya uwazi, makundi makuu mawili tutakayotumia ni haya: 1) sala tendaji; 2) sala pokezi.
Sala Tendaji: Kwa ujumla, sala tendaji hufafanuliwa kuwa sala yoyote ambayo huanza kwa juhudi zetu na kuishia kwa Mungu. Katika sala tendaji, wewe, ukiwa mtendaji mkuu, unachagua kutumia juhudi zako za kibinadamu kumpenda Mungu katika sala. Hili hufanyika kwa kushirikisha akili yako, utashi wako, misukumo ya ndani, hisia, na hata mwili wako katika kumwabudu Mungu. Ingawa hii ndiyo sala ya wote wanaoanza maisha ya sala, aina hii ya sala lazima daima iwe sehemu ya ibada ya kila siku ya mtu kwa Mungu, kwa kiwango fulani. Hata hivyo, kadiri unavyokua katika maisha yako ya sala na kuingia ndani zaidi katika Ngome ya Ndani ya roho yako, ndivyo sala tendaji itakavyopungua kuwa kiini cha sala yako, huku ikiipa nafasi sala pokezi.ย
Ingawa kuna mbinu nyingi za sala tendaji zinazofundishwa na watakatifu na kupatikana katika mapokeo ya Kanisa, kwa ajili ya urahisi na uwazi, tutaeleza kwa undani zaidi aina zifuatazo za sala tendaji: sala ya sauti, sala ya moyoni, na kujikusanya ndani kwa juhudi.
Sala ya Sauti: Kwa mujibu wa Mtakatifu Teresa, sala ya sauti si sala kwa kweli isipokuwa iambatane na tafakari. Anachomaanisha ni kwamba kutamka sala kwa sauti si kusali isipokuwa mtu aelewe kweli sala anayoitamka, adhamirie anayoyasema, na asali kwa kutumia nguvu zote za roho yake. Yaani, sala inayotamkwa kwa sauti lazima ieleweke kwa akili, ichaguliwe kwa utashi, na ielezwe kwa misukumo ya ndani na hisia. Katika sala ya sauti, mwili pia hutumika kwa kutamka sala kwa sauti.
Aina mojawapo ya sala ya sauti hupatikana katika muziki mtakatifu. Maneno matakatifu yanapowekewa muziki, roho huweza kwa urahisi zaidi kuyaelewa maneno hayo, kuyaeleza kwa hisia za kina, na kuyachagua kwa utashi. Nyimbo nyingi kuu za sifa katika mapokeo ya Kikatoliki zinafaa kwa aina hii ya sala. Kwa mfano, fikiria Utukufu kwa Mungu Juu inayotumika katika Misa Takatifu. Sala hii nzuri, inapoambatana na muziki, humsaidia mtu kumtukuza Mungu kwa makusudi na kwa utashi pamoja na malaika na watakatifu, akitumia nguvu zote za roho yake. Bila shaka, inawezekana kuimba sala hiyo katika Misa Takatifu bila kuishiriki kwa moyo na huku mawazo yakiwa yametawanyika. Hilo linapotokea, hiyo si sala ya kweli. Lakini unaposali au kuimba sala hiyo na kuishiriki kweli kwa nguvu zote za roho yako, basi unashiriki katika sala ya sauti kama inavyokusudiwa. Ingawa Liturujia pia ni tendo la Kristo ambalo tunashiriki, inajumuisha sala ya sauti. Kwa kuongezea, Liturujia inaweza pia kusaliwa kwa namna ya kupokea sana na ya sala ya kutazama, Mungu anapokuvuta kushiriki Liturujia kwa namna hiyo.
Leo, aina nyingi mpya za muziki wa Kikristo wa kisasa zinalenga kumwabudu Mungu. Nyimbo nyingi kati ya hizi zinaweza kukusaidia katika sala ya sauti. Kwa kuwa vifaa vya kisasa vya kielektroniki vinapatikana, unaweza kusikiliza nyimbo hizi unapoendesha gari, unapoketi nyumbani au kanisani au mahali pengine, kama vile katika mkutano wa sala pamoja na wengine.
Sala ya sauti inakusudiwa kushirikisha si akili, utashi, hisia na misukumo ya ndani tu, bali pia mwili kwa kutamka sala kwa sauti. Labda utasimama kwa ajili ya sala hiyo, iwe ni wimbo au sala nyingine inayotamkwa, au labda utapiga magoti. Unaweza kusali rozari pamoja na wengine, kushiriki Misa Takatifu, kujiunga katika Sala ya Kanisa, au kusimama tu na kuimba au kusema na Mungu ukiwa peke yako, katika utulivu wa nyumbani kwako au mahali pengine pa faragha.
Sala ya sauti daima ni njia nzuri ya kuanza muda wako wa sala na Mungu. Inaweza kukufaa kutamka utenzi fulani au labda kutumia wimbo wa malaika wa Mbinguni kama ulivyoandikwa katika Kitabu cha Ufunuo unapoanza kusali, ukisema kwa sauti: โMtakatifu, mtakatifu, mtakatifu ni Bwana Mungu mwenyezi, aliyekuwako, aliyeko, na atakayekujaโฆUnastahili Wewe, Bwana Mungu wetu, kupokea utukufu na heshima na uweza, kwa kuwa uliumba vitu vyote; kwa sababu ya mapenzi Yako vilipata kuwako na vikaumbwaโ (Ufunuo 4:8โ11).
Jambo la msingi ni kwamba sala ya sauti ni muhimu katika maisha ya sala ya kila Mkristo. Ni njia ya kushirikisha kwa makusudi si akili na utashi wako tu katika sala, bali pia mwili wako kupitia mkao wako na matumizi ya sauti yako.
Sala ya Moyoni: Sala ya moyoni ni zoezi la kuitumia akili yako kwa bidii kutafakari mafumbo ya imani kwa muda mrefu. Ingawa Mtakatifu Teresa anasema kwamba sala ya sauti lazima pia iambatane na tafakari, tunatofautisha sala ya moyoni na sala ya sauti kwa sababu kwa kawaida sala ya moyoni haitamkwi kwa sauti.
Sala ya moyoni mara nyingi huitwa tafakari. Hata hivyo, neno โsala ya moyoniโ hutumiwa kwa maana pana zaidi kujumuisha namna mbalimbali za kushughulika kwa juhudi ndani ya moyo na mafumbo ya imani yetu.
Mojawapo ya namna za kawaida zaidi za sala ya moyoni ni kujaribu kutafakari kifungu fulani cha Maandiko Matakatifu, sala iliyoandikwa vizuri, au fundisho fulani la imani yetu. Kwa mfano, unaweza kuchagua kifungu kinachosimulia kuzaliwa kwa Kristo na kukisoma polepole, ukitafakari kila neno na kujaribu kuingia katika tukio hilo kwa kutumia uwezo wako wa kuwazia. Katika hali hii, unaweza kujaribu kulitazama tukio hilo kama mtazamaji, ukizingatia yote yaliyotokea humo. Kutoka hapo, tafakari yako inaweza kugeuka zaidi kuwa kulitazama tu tukio hilo kwa upendo. Badala ya kujaribu kuielewa fumbo la kuzaliwa kwa Kristo, unaweza kuwazia tu tukio hilo na, kwa utashi wako, kulitazama huku ukimwabudu kwa upendo. Njia nyingine za kutafakari Maandiko Matakatifu ni pamoja na kujaribu kusikia sauti, kunusa harufu za wanyama, kuhisi hisia za Yosefu na Maria, na kuingia katika tukio hilo kana kwamba ulikuwapo wakati huo.
Sala ya moyoni inaweza pia kufanywa kwa kuchagua kusali sala fulani iliyoandikwa kwa uzuri na kuifanya iwe sala yako mwenyewe. Kwa mfano, Mtakatifu Inyasi wa Loyola aliandika sala nzuri inayogusa kiini cha kujikabidhi. Sala hiyo ni hii:
Chukua, Bwana, na upokee uhuru wangu wote,
kumbukumbu yangu, ufahamu wangu,
na utashi wangu wote,
vyote nilivyo navyo na ninavyovimiliki.Wewe umenipa vyote.
Kwako, Bwana, ninavirudisha.Vyote ni Vyako;
uvifanyie utakavyo.
Nipe tu upendo Wako na neema Yako.
Hayo yananitosha.
Sala ya moyoni hufanywa kwa kusali sala hii au sala nyingine zinazofanana nayo polepole na kwa makusudi, ukizingatia kila neno kwa kina, ukijitahidi kukusudia na kutaka kwa utashi wako kile kinachosemwa katika sala hii, na kufanya hivyo kwa ari kubwa. Unaweza kuanza kwa maneno mawili ya kwanza tu na kuyarudia tena na tena moyoni mwako: โChukua, BwanaโฆChukua, BwanaโฆChukua, Bwanaโฆโ
Sala ya moyoni inaweza pia kutumia picha mbalimbali kwa ajili ya kutafakari. Kwa mfano, unaweza kuchagua kufumba macho na kumwazia Kristo akiwa kwenye kiti Chake cha enzi Mbinguni, au kutafakari Bwana akikuambia, โUsiogope.โ Unaweza pia kuutazama kwa upendo msalaba wenye mfano wa Kristo au kuitazama Ekaristi Takatifu, ukitafakari uwepo uliofichika wa Kristo, au kutafakari neema ya msamaha uliyopokea katika ungamo la hivi karibuni.
Ingawa kuna njia nyingi za kusali sala ya moyoni, jambo la msingi ni kuzitafakari fumbo mbalimbali za imani yetu kwa kutumia uwezo wako wa kufikiri, kuwazia, na hata utashi wako. Unajitahidi kuelewa, kutafakari, kutazama kwa upendo, kujikabidhi, na kumwabudu Mungu kwa matendo ya ndani unayoyafanya kwa makusudi.
Jambo moja la mwisho la kutaja kuhusu tafakari ni kwamba, ingawa kimsingi ni namna ya sala ya โkutendaโ tunayoifanya kwa hiari yetu wenyewe, pia ni sala inayopaswa kuvuviwa na Mungu. Hii ina maana kwamba unapoanza kujituma katika mazoezi ya kila siku ya sala ya moyoni, unaweza kuhisi Mungu akikuelekeza kwenye tafakari, sala, au vifungu fulani vya Maandiko Matakatifu. Hivyo, inapaswa kueleweka kwamba namna hii ya tafakari inayohusisha juhudi zetu lazima pia ivuviwe na kuongozwa na Mungu. Kufuata misukumo hii ya Roho Mtakatifu kutasaidia kuifanya namna hii ya sala iwe ya kina zaidi.
Kujikusanya Ndani kwa Juhudi Binafsi: Sala ya Kujikusanya Ndani kwa Juhudi Binafsi inafundishwa na Mtakatifu Teresa katika makao ya pili na pia katika kitabu chake Njia ya Ukamilifu. Namna hii ya sala inaweza pia kuchukuliwa kuwa namna ya sala ya moyoni kwa kuwa ni njia mpya ya kutafakari. Lakini inatajwa hapa kwa namna ya pekee kwa sababu njia hii ya kutafakari ilikuwa muhimu sana kwa Mtakatifu Teresa.
Mtakatifu Teresa alianza kupiga hatua kubwa katika namna hii ya sala wakati mjomba wake alipompa kitabu kiitwacho Alfabeti ya Tatu ya Kiroho kilichoandikwa na Ndugu Francisco de Osuna. Kujikusanya ndani kwa juhudi binafsi kuna manufaa ya pekee unapojifunza masomo yanayofundishwa katika Ngome ya Ndani, kwa sababu msingi mkuu wa mafundisho ya Teresa ni kwamba Mungu anakaa ndani ya roho, na njia ya kuingia katika muungano na Mungu ni kuingia ndani ya roho zetu wenyewe, tukisafiri kupitia makao mbalimbali hadi kufika katika chumba cha katikati ambamo Mfalme anakaa.
Kujikusanya ndani kwa juhudi binafsi huanza kwa kufumba macho na kutazama ndani yako. Unajaribu kutoujali ulimwengu wa nje, ukiacha kwa makusudi kuzingatia yale yanayoletwa na hisi zako. Unapofanya hivyo, unamtafuta Mfalme anayekaa ndani ya ngome ya roho yako. Unamtafuta, unamwita, unazungumza Naye, unammiminia mahangaiko yako, unampenda, na kumtazama. Mtakatifu Teresa anasema kwamba unapofanya hivi, inaweza kukusaidia kumwambia maneno ya sala ya โBaba Yetuโ polepole sana na kwa upendo, ukizingatia kila neno la sala hiyo. Kwa kuwa ni Yeye anayekaa ndani yako, kumwambia sala hiyo ni tendo la kuabudu kwa upendo na la kumtumainia.
Kujikusanya ndani kwa juhudi binafsi kunaweza pia kujumuisha kuziona dhambi zako unaposafiri ndani yako mwenyewe. Unapofanya hivyo, unasikitikia dhambi hizo na unaeleza mwenyewe masikitiko hayo ukiwa na azimio thabiti la kujirekebisha. Jambo la msingi katika sala hii ni kusafiri kumwelekea Mungu anayeishi katikati ya roho yako. Unapofanya hivyo, utakua katika kujitambua unapokabiliana moja kwa moja na udhaifu na dhambi zako. Utazidi kutambua uzuri na hadhi ya roho yako kwa kuwa unazidi kufahamu kwamba Mungu anakaa ndani yako. Utakua katika hamu ya kumpenda Mungu na kutomkosea kamwe. Ufahamu huu wote utakusaidia kuingia ndani zaidi na zaidi ambako Mungu wako mwenye upendo anakaa.
Sala ya kujikusanya ndani kwa juhudi binafsi pia inapaswa kuwa mazoea yaliyojengeka sana kiasi cha kuifanya siku nzima. Hivyo, kwa kuingia ndani yako kwa bidii na kwa makusudi ili kuwa pamoja na Mungu katika nyakati za faragha na sala, utaweza kwa urahisi zaidi kuendelea katika hali hiyo ya kujikusanya ndani huku ukitekeleza majukumu yako ya kila siku.
Muhtasari wa Sala โTendajiโ: Sala tendaji huanza kwetu, kwa uchaguzi wetu huru na nia yetu, kisha humwelekea Mungu na kuwa na hatima yake katika Mungu. Ingawa aina hii ya sala inahitaji uvuvio wa Mungu, kiini chake ni uchaguzi wa makusudi wa kuzama katika mafumbo ya Mungu. Mungu husema daima. Daima anatuita na kutuvuta Kwake. Anaposema, wale wanaosali kwa namna tendaji huitikia kwa kuchagua kutumia nguvu zote za roho zao kukutana na Mungu aliyepo. Hili hufanyika kwa sala ya maneno, tafakari, kuwaza kwa kina, na kujikusanya moyoni kwa makusudi ili kuanza kwa upendo safari ya kumwelekea Yeye anayekaa ndani yetu.
Sala Pokezi:ย Sala pokezi hutofautiana na sala tendaji kwa kuwa aina hii ya sala huanza kwa Mungu na kufikia hatima yake ndani yetu. Si hasa jambo tunalochagua kufanya. Kwa asili yake, sala pokezi si jambo tunaloweza kuchagua kufanya kwa uwezo wetu wenyewe. Inahitaji zaidi ya uvuvio tu kutoka kwa Mungu. Inahitaji Mungu awe mtendaji mkuu ndani ya roho zetu. Kwa upande wetu, tunakuwa tu wapokeaji wa sala hii, tukijiachilia kwa tendo ambalo Mungu anachagua kutenda ndani yetu.
Sala pokezi mara nyingi huitwa โsala ya kumtazama Mungu inayomiminwa ndani ya roho.โ Kama ilivyo kwa sala tendaji, kuna namna mbalimbali za kuionja sala hii ndani ya roho, kwa kuwa kuna namna mbalimbali ambazo Mungu hukuongoza kwa utendaji Wake katika hali hii ya sala. Zingatia kwamba katika sala hii sasa ni Mungu anayekuongoza โkwa kutenda.โ Si wewe unayeongoza sala yako โkwa kutenda.โ
Sala pokezi, au sala ya kumtazama Mungu inayomiminwa ndani ya roho, huonjewa kwa namna zisizohesabika. Mungu atatenda ndani ya kila mmoja wetu kwa namna anayoichagua na iliyo bora zaidi kwa kila mmoja wetu. Anapozungumza kuhusu namna mbalimbali ambazo Mungu hufanya hivyo, Mtakatifu Teresa anaeleza aina zifuatazo za sala ya kumtazama Mungu, ambazo zinaonekana kutokana hasa na yale aliyoyaonja mwenyewe: kujikusanya moyoni kwa namna pokezi, sala ya utulivu, sala ya muungano, uchumba, na Ndoa ya Kiroho. Tena, lazima ieleweke kwamba maelezo haya, ingawa yanahusu mambo yanayoonjwa na watu wengi, hasa yanaeleza jinsi Mtakatifu Teresa alivyozionja aina hizi za sala pokezi alipokuwa akiyakaribia zaidi na zaidi Makao yaliyo kitovuni mwa roho yake na kuingia katika Ndoa ya Kiroho. Ingawa kila mtu atazionja aina hizi za sala kwa namna tofauti, maelezo hayo ni mwongozo wenye manufaa makubwa kwa wote.
Kujikusanya Moyoni kwa Namna Pokezi: Sala ya kujikusanya moyoni kwa namna pokezi inafanana na kujikusanya moyoni kwa namna tendaji. Tofauti ni kwamba katika kujikusanya moyoni kwa namna pokezi, Mungu hutenda moja kwa moja ndani ya roho na kuivuta iingie ndani yake yenyewe katika hali ya kimya ya kujikusanya. Akili na uwezo wa kuwaza taswira havijatulia kabisa wakati wa sala hii inayomiminwa ndani ya roho, lakini utashi huanza kutekwa na Mungu, na inakuwa rahisi kutoujali ulimwengu wa nje unaoizunguka roho. Katika sala hii, tunamtazama kwa urahisi zaidi Mungu anayetuita kutoka ndani, akiujaza utashi upendo wa kina na usikivu. Mungu anapomimina sala hii ndani ya roho yako, unafumba macho bila kukusudia na kuingia katika upweke wa ndani pamoja na Mungu. Akili inaweza kutambua kinachotokea, lakini huruhusu kujiondoa huku kwa upole na kuingia ndani.
Sala ya Utulivu: Sala hii pia huitwa sala ya faraja za kiroho. Inapomiminwa na Mungu, sala hii hugusa hasa utashi. Wakati wa sala hii, akili pia hutulia, ingawa inaweza kufikiri na kutafakari kinachotokea. Upendo mkuu kwa Mungu huzaliwa ndani ya utashi, na humo huonjewa furaha kuu za kiroho kwa sababu, kwa mara ya kwanza, utashi huonja kumiliki Mungu kweli. Sala hii inaweza kuendelea kwa muda mrefu, hata unapotekeleza wajibu wako wa kila siku. Hata hivyo, wakati wa sala hii, unavutwa kwenye ukimya na upweke kwa kuwa unafurahia sana kuumiliki utashi wako. Baadhi ya matunda yanayopokewa kutokana na sala hii ni uhuru mkubwa wa roho, hofu takatifu ya Mungu na uangalifu mkubwa wa kutomkosea, tumaini thabiti kwa Mungu, kupenda kujinyima na kuteseka kwa ajili ya Mungu, unyenyekevu wa kina unaotokana na kukua katika kujijua, kudharau anasa za ulimwengu, na kukua katika fadhila zote.
Sala ya Muungano: Hali hii ya kimistiki ya sala kwa kawaida haidumu zaidi ya nusu saa. Wakati wa sala hii, uwezo wote wa roho huwa umelala, yaani akili, kumbukumbu, uwezo wa kuwaza taswira na utashi vyote vinakuwa vimezama kabisa katika Mungu kiasi kwamba unaonekana kuwa umeufia ulimwengu huu na kila kitu kilichomo ndani yake. Hufikiri, huwezi kukumbuka taswira, bali unaweza tu kubaki hapo ukiwa umezama katika Mungu. Hii ni aina ya โkifo kitamuโ unachokionja kwa muda. Roho inapoamka kutoka katika usingizi huu wa uwezo wake, unabaki ukistaajabia kilichotokea. Roho hujawa na kicho mbele ya Mungu na kubaki na shukrani daima kwa kukutana huku na Mungu.
Uchumba: Wakati mwingine pia huitwa โmuungano unaoleta ulinganifu.โ Uchumba ni hatua ya mwisho ya sala inayomiminwa na Mungu, ambayo nafsi hupokea utendaji Wake, kabla ya Ndoa ya Kiroho. Uchumba si hali ya kudumu ya muungano na Mungu, bali unafanana na hali ya mtu aliyechumbiana na mwenzi wake wa baadaye na anayetumia muda mwingi pamoja naye wakijiandaa kwa ndoa. Kwa kuwa Mchumba ni Mungu Mwenyewe, โuchumbaโ huu huwa kipindi cha maandalizi ya mwisho chenye nguvu za ajabu. Ingawa Teresa anasema wazi kwamba mangโamuzi ya kimistiki si ya lazima ili kupitia kiwango hiki cha muungano na Mungu, anaeleza kwa kirefu baadhi ya mangโamuzi mengi ambayo mtu anaweza kuwa nayo katika hali hii ya sala. Miongoni mwa mangโamuzi hayo mbalimbali, mtu anaweza kupata haya: hali za kutoka nje ya nafsi kwa kuzama katika Mungu (pia huitwa kunyakuliwa na hali za kupoteza utambuzi wa mazingira), kuruka kwa roho, misukumo ya kiroho, kujeruhiwa kiroho, machozi mengi kupita kiasi, utambuzi wa kina wa dhambi, kuinuliwa kwa mwili hewani, maneno yanayosikika ndani ya nafsi, na maono. Wakati wa mangโamuzi haya, si nguvu zote za ndani za nafsi tu zinazonyakuliwa katika Mungu, bali hata uwezo wa nje wa mwili husitishwa. Hujui kinachotokea nje yako kwa sababu umezama kabisa katika nafsi yenyewe ya Mungu. Kinachobaki tu ni kukutana huku kuwa hali ya kudumu, jambo litakalotokea katika Ndoa ya Kiroho.
Ndoa ya Kiroho: Wakati mwingine pia huitwa Muungano Unaobadilisha. Ndoa ya Kiroho ni pale nafsi inapoingia katika chumba cha arusi pamoja na Mpendwa na kukaa Naye milele. Mtakatifu Yohane wa Msalaba aliamini kwamba hii ni hali ya kudumu, kama vile ndoa ya hapa duniani isivyoweza kuvunjwa. Mtakatifu Teresa anaonekana kukubaliana naye, lakini anaionya nafsi iliyo katika hali hii iwe macho daima. Katika hali hii ya sala, kwa kuwa sasa nafsi inaye Mpendwa kikamilifu, hakuna tena haja ya hali za kutoka nje ya nafsi kwa kuzama katika Mungu au mangโamuzi mengine ya kimistiki. Nguvu zote za mwili na nafsi zimeelekezwa kwa Mungu, nawe unaenenda daima katika muungano na Mungu. Unakuwa na ari mpya ya kutimiza mapenzi ya Mungu, kuteseka kwa ajili Yake, kuokoa roho, na kuwasamehe na kuwapenda wengine kwa nguvu ipitayo maumbile. Unajisahau kabisa na kujishughulisha na Mungu peke Yake. Hali hii ya sala ni kama kuingia katika โMbingu ya piliโ ambayo itazidiwa tu na Kumwona Mungu Uso kwa Uso kwenyewe.
Muhtasari wa Sala ya โKupokea Utendaji wa Munguโ: Sala ya kupokea utendaji wa Mungu huanzia kwa Mungu na kutimia ndani yetu. Ni utendaji wa Mungu ndani ya nafsi; sisi ni washiriki tu tunaokubali kwa hiari. Aina hii ya sala ya kutazama kwa upendo inayomiminwa na Mungu haiwezi kulazimishwa. Ikilazimishwa, utaishia tu kujidanganya kwa kupata ngโamuzi la uongo la hali ya utupu uliyojitengenezea mwenyewe. Aina zote za sala inayomiminwa na Mungu, ambayo nafsi hupokea utendaji Wake, hutokea ndani yetu kwa amri ya Mungu pekee. Sala hii inayomiminwa na Mungu huanza polepole, huendelea kuibadilisha nafsi kwa kunyamazisha kila nguvu ya mwili na nafsi, kisha huiruhusu nafsi kuibuka ikiwa imebadilishwa katika mwili na roho, ikiwa imeungana kikamilifu na Mpendwa katika hali ya kudumu ya Ndoa ya Kiroho. Muungano huu ndio ambao sisi sote tumeitwa kuufikia katika maisha haya, na ni jambo ambalo sisi sote tunapaswa kulitazamia na kujikabidhi kwalo ikiwa Mungu ataamua kutujalia zawadi hiyo tunapojiweka tayari kuipokea.
Mawazo ya Mwisho ya Utangulizi
Wanaosoma kitabu hiki huenda wana shauku kubwa ya kukua katika maisha ya kiroho. Bila shaka, hiyo ni tamaa njema. Jambo muhimu zaidi la kukumbuka unaposoma kurasa hizi na kujifunza mafundisho ya Mtakatifu Teresa ni kwamba lengo pekee la safari hii ya kiroho ni kufanana kabisa na Nafsi ya Kristo. Unaposoma kuhusu mangโamuzi mengi ya kimistiki yanayoelezwa na Mtakatifu Teresa, unaweza kupata vishawishi vya kutamani mangโamuzi hayo kwa ajili yako mwenyewe. Unaweza hata kudhani kimakosa kwamba umewahi kuyapata au unayapata sasa. Hili linaweza kuwa kosa kubwa. Tena na tena, Teresa anawaonya masista wenzake wasitafute kabisa mangโamuzi ya kimistiki. Badala yake, wanapaswa kumtafuta Mungu na Mungu peke Yake. Utakatifu hautegemei mangโamuzi ya kimistiki; unategemea kulingana na mapenzi ya Mungu. Wale wanaovutiwa kupita kiasi na mangโamuzi ya kimistiki ambayo baadhi ya watu hupata kadiri sala yao inavyozidi kuwa ya kina, mara nyingi huwa katika hatari ya kupata mangโamuzi ya uongo wanayojitengenezea wenyewe, yanayotokana na mawazo yao wenyewe au hata na yule mwovu. Kwa hiyo, zingatia daima ushauri wa Teresa anapoonya kuhusu tamaa ya kupata mangโamuzi ya kimistiki.
Jambo la pili muhimu la msingi la kukumbuka unaposoma mafundisho yake ni kwamba kufika katika Makao ya Saba ni mchakato mrefu sana. Teresa mwenyewe hakupata zawadi hii ya mwisho ya Ndoa ya Kiroho mpaka alipokuwa katika miaka ya mwisho kabisa ya maisha yake, baada ya miongo kadhaa ya sala yenye bidii. Kwa hiyo, watu wengi wanaosoma kitabu hiki watanufaika zaidi na sura tatu za kwanza. Ikiwa unatumia kitabu hiki kwa ajili ya kukua kiroho, basi usiogope kuendelea kusoma mafundisho ya sura hizo tatu za kwanza kwa muda wote unaohitajika. Hata hivyo, ukianza kupata kile kinachoonekana kuwa sala ya kupokea utendaji wa Mungu katika sala ya kutazama kwa upendo inayomiminwa Naye, basi tumia mafundisho ya sura ya nne na zinazofuata kama mwongozo. Kumbuka pia kwamba mwongozi wa kiroho aliye mwema, mtakatifu na mwenye busara husaidia sana katika makao hayo ya baadaye. Kwa watu wengi, kusoma na kutafakari mafundisho ya makao ya nne na yanayofuata kutakuwa hasa chanzo cha msukumo, faraja na matumaini kwamba siku moja neema hizo zitakuwa zao.
Mtakatifu Teresa wa Yesu, ulikuwa binti wa Kanisa, mtumishi mnyenyekevu wa Mungu, mleta mageuzi, mwenye mangโamuzi ya kimistiki, na mwanga mkuu wa kuwaongoza wote. Tafadhali uniombee ninapotafakari kwa sala mafundisho uliyofundisha. Kwa maombezi yako, naomba nigundue uwepo wa Mungu anayekaa ndani yangu, nikisafiri daima kuelekea ndani zaidi, hadi kitovu cha nafsi yangu anapokaa Mfalme Mkuu. Mtakatifu Teresa wa Yesu, utuombee. Yesu, nakutumainia.