Makao ya Tano

Kuingia katika Fumbo la Pasaka kwa Njia ya Sala ya Muungano

Somo la Arobaini na Tatu: Haiwezekani Kueleza kwa Taswira

Nafsi inapoingia katika makao ya tano, huanza kugundua kwamba haiwezekani kueleza lugha ya kifumbo ya Mungu na yale anayoiwasilishia nafsi.

Ee dada zangu, nitaelezaje utajiri, hazina na furaha zilizomo katika makao ya tano! Je, isingekuwa afadhali kutosema lolote juu yake? Haiwezekani kuzieleza, wala akili haiwezi kuzifikiri, wala mifano yoyote kuzipambanua, kwa kuwa mambo yote ya duniani ni duni mno yasiweze kutumika kwa kusudi hilo (V.I #1).

Tunatumia lugha ya kibinadamu na dhana za kidunia kuwasilishiana mawazo yetu. Tunatumia taswira, mifano ya kulinganisha, sitiari na visa vifupi ili kujieleza. Lakini kwa kuwa yale ambayo Mungu anaanza kuiwasilishia nafsi katika makao haya si ya ulimwengu huu, majaribio yote ya kuyaweka katika maneno hayawezekani. Hata hivyo, Mtakatifu Teresa anajitahidi kadiri awezavyo kuwaeleza dada zake na sisi pia.

Kwa kuwa haiwezekani kueleza ujuzi wa “utajiri, hazina na furaha” zinazopatikana katika makao haya kwa kutumia lugha na dhana za kibinadamu, sura hii lazima isomwe kwa kutambua kikomo hicho kwa unyenyekevu. Maneno yatakayotumika yatashindwa kwa kiasi kikubwa kuwasilisha kile kinachoingojea nafsi yako Mungu atakapokualika kuingia hapa.

Unaposoma sura hii, kumbuka kwa unyenyekevu kikomo hicho. Usishangae kwamba maelezo ya makao haya hayatatosha kukufanya uelewe kwa usahihi kile kinachotokea humo. Badala ya kuruhusu jambo hilo likukatishe tamaa, liruhusu likujaze hamu ya kuingia mwenyewe katika makao haya ili Mungu mwenyewe akufundishe na kukufunulia hazina hizi zilizofichika kwa lugha ambayo ni Mungu pekee anayeweza kuisema.

Tafakari: Je, umewahi kupatwa na jambo lililokuacha ukikosa la kusema? Labda ulishuhudia tendo la upendo usiojitafutia faida lililokugusa sana kiasi kwamba hukujua useme nini au uitikieje. Hivi ndivyo inavyotokea katika makao haya. Mungu anapoanza kuwasiliana nawe kwa namna mpya, hutaweza kueleza kilichotokea muda huo.

Fikiria wakati fulani katika maisha yako ambapo jambo hili lilikutokea. Je, jambo kama hili limewahi kutokea wakati wa sala? Je, umewahi kuhisi Mungu akisema nawe katika sala kwa namna iliyokufanya ujue kwamba tukio hilo halikutokana nawe mwenyewe, bali alikuwa Mungu akisema? Ikiwa ndivyo, basi furahi kwamba, angalau kwa wakati huo, Mungu alikuingiza katika makao haya.

Ikiwa lugha hii inaonekana ngeni kidogo kwako unapoendelea kusoma sura hii, usikate tamaa. Ikiwa Mungu bado hajasema nawe kwa namna hii ya kina zaidi na ya kifumbo, basi tumia masomo ya sura hii kukutia moyo wa kuzama zaidi. Rudi kwenye masomo ya makao yaliyotangulia, na ujitahidi kuyatimiza kwa ukamilifu zaidi, ili Mungu atakapokuita hapa uwe tayari kuitikia na kukubali mwaliko Wake.

Bwana unayenijaza kicho kikuu, najua kwamba utajiri, hazina na furaha zinazoningojea ni zaidi ya chochote ninachoweza kutarajia na kueleza. Nakushukuru kwa yote uliyotenda ndani ya nafsi yangu hadi sasa, nami najitoa Kwako kwa hiari ili uweze kutenda ndani yangu yote unayotaka. Nikuongojee na kukuitikia utakaponiita, bila kubakiza chochote, bali nikikukabidhi yote wakati ule unaponita.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Arobaini na Nne: Sala ya Muungano

Ili kuelewa vizuri zaidi kile kinachotokea ndani ya makao ya tano, tunahitaji kuelewa “Sala ya Muungano.” Ingawa hutadumu mfululizo katika namna hii ya sala yenye neema, Mungu atakualika kwa wakati unaofaa kuonja sala hii na kufurahia matunda yake yanayoendelea kudumu.

Katika sala ya muungano, nafsi imelala, imelala fofofo kwa habari ya ulimwengu na yenyewe: kwa kweli, katika muda mfupi ambao hali hii hudumu, huondolewa hisia zote kabisa, isiweze kufikiri juu ya jambo lolote, hata kama ingetaka. Hakuna juhudi inayohitajika hapa kusimamisha mawazo: ikiwa nafsi inaweza kupenda, haijui inapendaje, wala inampenda nani, wala inatamani nini. Kwa kweli, imeifia kabisa dunia hii, ili kuishi ndani ya Mungu kwa uhalisi zaidi kuliko wakati mwingine wowote (V.I #3).

Mtakatifu Teresa anaendelea kueleza kwamba hali hii ya sala kwa kawaida hudumu chini ya nusu saa. Katika wakati huu wa muungano wa kifumbo, mambo mawili hutokea. Kwanza, dhana za kibinadamu, kumbukumbu, kufikiri kwa kutumia akili na uwezo wa kuwaza taswira vyote havina manufaa katika sala hii. Kwa hiyo, Mungu “huiondolea nafsi matumizi ya milango yake yote ya fahamu ili aweze kuikazia vizuri zaidi hekima ya kweli: haioni, haisikii, wala haielewi chochote wakati hali hii inadumu.” Kwa namna fulani, roho haitambui tena hisi za mwili wake wala yote ambayo imejifunza kupitia hisi zake. Badala yake, Mungu huwasiliana moja kwa moja na roho kwa kutumia lugha Yake ya kimya na ya kiroho. Mawasiliano haya humpatia mtu hekima mpya inayozidi chochote ambacho angeweza kukifikia kwa juhudi zake mwenyewe.

Jambo la pili linalotokea ni kwamba mtu anapoamka kutoka katika wakati huu wa muungano wa kifumbo, hawezi kutilia shaka kilichotokea, bali anajua kwamba amekutana na Mungu kwa undani mkubwa sana, kwa kina ambacho hakiwezi kamwe kuelezwa kikamilifu. Na hata kama mtu ameonja kina hiki cha sala mara moja tu maishani mwake, miaka mingi iliyopita, daima angeendelea kujua kwamba Mungu aliwasiliana naye kwa namna hii ya kifumbo. Tukio hilo la muungano halitatiliwa shaka kamwe.

Tafakari: Je, umewahi kuonja sala ya muungano? Je, kuna wakati ulipokuwa unasali kisha “ukaamka” kutoka katika sala hiyo, ukijua kwamba jambo lililokubadilisha lilikuwa limetokea, lakini hukuweza kulieleza? Ikiwa bado, basi tazamia sala kama hiyo. Itumainie zawadi hii ya thamani na uingojee kwa matarajio. Ikiwa umewahi kuipokea, ilizaa matunda gani mema katika maisha yako?

Mtu anapoishi kwa uthabiti ndani ya makao ya tano, lengo lake kuu halipaswi kuwa kupata daima mang’amuzi ya kifumbo katika sala. Mungu akimjalia hayo, afurahi. Lakini sala hii ya kifumbo haipaswi kuwa ndiyo mang’amuzi anayoyatafuta hasa. Badala yake, lengo lazima liwe kuendelea kupatanisha mawazo na nia yake na mawazo na mapenzi ya Mungu baada ya sala hiyo. Mungu anapoona kwamba mang’amuzi ya sala ya muungano yatasaidia katika kupatana huko, atayajalia. Kumbukumbu zako za kidunia na uwezo wako wa kufikiri visipotosha tena kufikia kina cha muungano ambacho Mungu anakitaka, atasimamisha kwa muda utendaji wa uwezo huo na kusema moja kwa moja na roho yako ili kuimarisha muungano wako Naye, kukuletea msamaha wa dhambi zako, na kuiponya asili yako ya kibinadamu iliyojeruhiwa.

Unapoitafakari zawadi hii takatifu ya sala ya muungano, iruhusu ikufanye uwe mnyenyekevu. Kuielewa zawadi hii huleta unyenyekevu kwa kadiri kunavyokuwezesha kutambua kwamba huwezi kukua zaidi katika utakatifu bila mguso wa Mungu unaobadilisha maisha yako. Ni Mungu pekee anayeweza kukujalia sala hii anapotaka na kwa sababu anataka.

Bwana wangu unayenibadilisha, katika huruma Yako kuu unatamani kunivuta katika uwepo Wako wa kimungu kwa namna ambayo ni Wewe pekee unayeweza kufanya. Ninajifungua Kwako, Bwana mpendwa, na kuomba muungano huu wa kina unaotaka kunijalia. Tafadhali sema na roho yangu, safisha akili yangu, uweke huru uwezo wangu wa kuwaza na kukumbuka, na kuimarisha utashi wangu ili niwe tayari kabisa kuingia katika muungano Nawe.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Arobaini na Tano: Angalau Mlangoni

Mtakatifu Teresa anasema mambo mawili yanayovutia sana anapoanza kujitahidi kadiri awezavyo kueleza makao haya.

Nilisema ‘baadhi,’ lakini kwa kweli ni wachache sana ambao hawaingii kamwe katika makao haya: wengine kwa kadiri kubwa zaidi na wengine kwa kadiri ndogo zaidi, lakini wengi wao wanaweza kusemwa kwamba angalau wanaruhusiwa kuingia katika vyumba hivi (V.I #2).

Kwanza, Mtakatifu Teresa anasema kwamba kuna watu “wachache sana” ambao kamwe hawaingii hata mlangoni pa makao haya. Hii ni habari njema na inapaswa kumtia moyo kila mtu anayetamani kuingia humo. Bila shaka, alikuwa akiwaandikia watawa wa kike wa klauzura; kwa hiyo, tunapaswa kuelewa kwamba alimaanisha kuwa miongoni mwa masista wenzake ni wachache sana ambao hawaingii kamwe katika hali hii ya sala wakati fulani maishani mwao. Hakuwa akisema kwamba watu wengi kwa ujumla wataruhusiwa kuingia hapa. Badala yake, alikuwa akiwazungumzia wale wanaoyachukulia maisha yao ya kiroho kwa uzito mkubwa, wanaofuata kanuni ya maisha, wanaosali kila siku, wanaoepuka dhambi, wanaoshiriki sakramenti, na wanaoshirikiana na wale wanaowasaidia katika safari yao ya imani. Kwa maneno mengine, ikiwa umeyatekeleza vizuri mafundisho ya makao manne ya kwanza, basi unapaswa kuwa na matumaini makubwa kwamba Mungu atakualika katika makao ya tano.

Jambo la pili linalovutia ambalo Mtakatifu Teresa anasema kuhusu makao haya ni kwamba wengine huingia humo kwa kadiri “kubwa zaidi” na wengine kwa kadiri “ndogo zaidi.” Kwa hiyo, inaonekana kwamba kuingia katika sala ya muungano inayosaliwa katika makao haya si jambo la kuingia kabisa au kutokuingia kabisa, kama mtu anavyoweza kudhani. Badala yake, inaonekana kwamba mtu huingia kwa viwango vinavyozidi kuwa vya kina. Huenda mtu akawa amekanyaga tu hapa kisha akarudi nyuma, na huenda akawa amefanya hivyo mara moja au mbili tu maishani mwake. Wengine wanaweza kuingia hapa mara kwa mara na kukaa kwa muda mrefu zaidi, wakizidi kuingia ndani zaidi ya vyumba hivi, na hata kupita hapo.

Tafakari: Je, wewe ni miongoni mwa wengi ambao Mungu amewajalia kuingia katika makao haya? Huenda hilo ni swali gumu kujibu. Ikiwa huna hakika, usiwe na wasiwasi. Uwe na matumaini na uhakika kwamba Mungu anatamani ufikie kina hiki cha sala. Endelea kuwa thabiti katika kumtafuta Mungu, na utazamie mwaliko Wake wa upendo atakapochagua kukupa.

Tambua kwamba wengi wanapewa nafasi ya kuingia katika makao haya. Wengine huingia mara nyingi zaidi na wengine mara chache zaidi. Chunguza moyo wako, na ujaribu kukuza hamu ya kuingia angalau kupitia lango la makao haya. Kuza moyoni mwako hamu ya kukutana na Bwana wetu hapa. Omba neema ya kualikwa, na utazamie Bwana wetu akikufungulia mlango, kwa maana ni Yeye pekee anayeweza kuufungua, naye anatamani sana kufanya hivyo. Anapoufungua, tafakari jinsi utakavyoitikia. Ukichagua kuingia, itakugharimu. Itakugharimu kuendelea kusalimisha utashi wako mwenyewe ili upatane na mapenzi Yake. Je, uko tayari kukubali gharama hii? Je, uko tayari kuachilia yaliyopita na kujitosa katika yote ambayo Mungu amekuandalia? Usiogope wala usisite. Omba neema ya kuingia hapa kwa ujasiri, na useme “Ndiyo” kwa mwaliko wa Mungu anapokupa.

Bwana wangu mwenye subira, unatamani kufungua mlango na kunikaribisha katika makao haya yenye utukufu mkuu. Unatamani kuyaongoza maisha yangu na sala yangu na kunibadilisha kwa kina zaidi katika uwepo Wako wa kimungu, ukikaa ndani kabisa ya nafsi yangu. Tafadhali nipe ujasiri na tumaini ili niukubali kikamilifu mwaliko unaoendelea kunipa, bila kukunyima chochote, bali nikiifuata sauti Yako ya upole na iliyo wazi unaposema.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Arobaini na Sita: Kifo Kitamu

Je, umewahi kujiuliza itakuwaje kufa? Ikiwa ndivyo, basi inaonekana kwamba kuonja hali hii ya sala ya muungano kutasaidia kulielewa jibu.

Hiki ni kifo chenye utamu, kwa maana nafsi inanyimwa uwezo ilioutumia ilipokuwa mwilini: kina utamu kwa sababu, (ingawa kwa kweli sivyo ilivyo), inaonekana kuwa imeacha kifuniko chake chenye kufa ili ikae kwa ukamilifu zaidi ndani ya Mungu. Hali hii hutokea kwa ukamilifu kiasi kwamba sijui kama mwili hubakiwa na uhai wa kutosha kuendelea kupumua; ninapotafakari jambo hili, naamini kwamba haubaki nao; kwa vyovyote vile, ikiwa bado unapumua, hufanya hivyo bila kujitambua (V.I #3).

Wakati wa kifo, mwili wako utaacha kupumua, na roho yako itatengana nao. Inaonekana pia kwamba hivi ndivyo hutokea katika sala hii. Mtakatifu Teresa anakiri kwamba hajui kama mwili huacha kupumua kweli wakati wa sala hii, lakini anaonekana kufikiri kwamba ndivyo ilivyo. Ingawa huenda hiki si kifo kwa maana tunayoizoea, kuna mambo yanayofanana.

Mwili unaweza kuelezwa kuwa “kifuniko chenye kufa” cha roho. Lakini maadamu mwili wetu unabaki katika hali yake iliyoanguka, hauwezi kuungana kikamilifu na Mungu. Mwishoni mwa nyakati, Mungu atakapoifufua miili ya waamini wote, miili hiyo itageuzwa na itaweza kushiriki katika muungano na Mungu. Lakini maadamu miili yetu inabaki katika hali yake iliyoanguka, haiwezi kushiriki kikamilifu katika muungano na Mungu. Kwa hiyo, ili roho ya mwanadamu ikae kikamilifu ndani ya Mungu, Mungu huitenganisha na mwili kwa muda kwa namna ya fumbo, akizinyamazisha hisi zake, misukumo yake, hisia zake, akili yake ya kibinadamu, uwezo wake wa kuwaza na kumbukumbu yake, na kuivuta roho peke yake katika muungano wa kimungu na Roho wa Mungu.

Kwa hiyo, “kifo” anachokionja mtu hapa duniani ni “kifo chenye utamu.” Ni furaha kuu kabisa kukutana na Mungu bila kutumia mwili wa kidunia na uwezo wa nafsi. Mojawapo ya maelezo bora zaidi ya sala hii ya kifumbo katika Maandiko Matakatifu tunapewa na Mtakatifu Paulo:

“Namjua mtu katika Kristo ambaye, miaka kumi na minne iliyopita (kama alikuwa katika mwili au nje ya mwili sijui, Mungu anajua), alinyakuliwa mpaka mbingu ya tatu. Nami najua kwamba mtu huyu (kama alikuwa katika mwili au nje ya mwili sijui, Mungu anajua) alinyakuliwa mpaka Paradiso na kusikia mambo yasiyoweza kuelezwa kwa maneno, ambayo hakuna mtu anayeruhusiwa kuyatamka” (2 Wakorintho 12:2–4).

Tafakari: Je, unaogopa kifo? Kifo huja na mambo mengi tusiyoyajua. Lakini kwa wale wanaoishi katika Kristo, kifo ni njia yetu ya kuingia katika furaha ya milele. Ingawa Mungu anaweza kukujalia miaka mingi zaidi hapa duniani, ukiishi katika hali yako ya kibinadamu iliyoanguka, ujue kwamba pia anataka kukuweka huru kutoka katika ulimwengu huu kwa njia ya “kifo chenye utamu” cha sala ya muungano.

Tafakari kama unaogopa kifo. Ikiwa ndivyo, jitahidi kuondoa hofu hiyo. Hakika, kuna huzuni halisi ya kibinadamu inayoambatana na kuachana kwetu na wapendwa wetu hapa duniani. Lakini tunapoishi katika Kristo na Yeye anaishi ndani yetu, hatupaswi kamwe kukiogopa kifo chenyewe.

Sala ya muungano ni mojawapo ya njia nyingi ambazo Mungu hutumia kukuandaa kwa muungano Naye milele Mbinguni. Tafakari aina hii ya kifo cha hapa duniani, na uombe zawadi hii ili uelewe kwa ukamilifu zaidi wito mtukufu uliopewa wa kuwa mmoja na Utatu Mtakatifu milele.

Bwana wangu unayenialika, umeniita nife kabisa kwa nafsi yangu. Unanialika nikukabidhi yote na nisishikamane na chochote isipokuwa Wewe na mapenzi Yako makamilifu. Tafadhali nijalie aina hii ya kifo chenye utamu hapa duniani ili nikujue kwa ukamilifu zaidi, nigeuzwe Nawe, na niishi kwa ajili Yako peke Yako, nikikutumikia na kuyatumikia mapenzi Yako matakatifu mpaka siku nitakapokufa na kukutana Nawe uso kwa uso.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Arobaini na Saba: Kazi ya Malaika na mashetani

Nafsi inapoingia katika makao ya tano, huungana na Mungu kwa ukaribu kiasi kwamba shetani hawezi kuiathiri hata kidogo.

Hata mijusi hawa wadogo wawe na shughuli nyingi namna gani, hawawezi kuingia katika kao la tano, kwa maana wala uwezo wa kuwaza, wala ufahamu, wala kumbukumbu havina nguvu ya kuzuia neema zinazojaliwa nafsi hiyo.

Kwa mara nyingine, Mtakatifu Teresa anataja uwezo wa kuwaza, ufahamu (akili ya kibinadamu), na kumbukumbu. Kwa kuwa shetani na jeshi lake la mashetani ni malaika walioanguka, wanabaki na uwezo wao wa asili wa kuwasiliana nasi kwa nguvu ya kiroho ya kutudokezea mawazo. Hili ni mojawapo ya makusudi makuu ya kuumbwa kwao. Walipaswa kuwa vyombo vya kweli za Mungu na neema Yake.  Katika hali yao iliyoanguka, bado wanabaki na uwezo wa kuwasiliana nasi. Lakini sasa wanatumia nguvu zao zote za asili kutufikishia uongo kwa njia ya vishawishi, wakitukumbusha mambo fulani yasiyofaa na kujaribu kutuongoza katika kufikiri kwa upotovu.

Katika makao haya, kwa kuwa uwezo wa kuwaza, ufahamu na kumbukumbu vyote vimezama ndani ya Mungu, mashetani hawana njia ya kupanda uongo wao na kuvuruga mawazo yetu. Hata hivyo, malaika wema, wakitenda kama vyombo vya Mungu, wanaweza kutufikishia yale ambayo Mungu anawaamuru watufikishie.

Ili kuelewa jambo hili vizuri zaidi, inafaa kujua kwamba viumbe vya kimalaika, viwe vyema au viovu, havina uwezo wa asili wa kusoma mawazo yetu. Kwa hiyo, mashetani wanapoona kwamba tuko katika hali ya sala ya muungano, wanapofushwa na uwepo wa Mungu wenye nguvu, hawajui tunachofikiri au tunachofanya, wala hawawezi kutukaribia na uongo wao. Wanabaki bila nguvu. Hata hivyo, malaika wema, kwa kuwa wanatenda kama vyombo vya Mungu, wanaweza kutufikishia hasa kile tunachohitaji, kwa kuwa Mungu huyasoma mawazo yetu kikamilifu. Ingawa malaika wema hawawezi kusoma mawazo yetu kwa nguvu zao za asili, wanamtegemea Mungu awaelekeze jinsi ya kutuongoza. Hivyo, Mungu anawaalika washiriki katika mawasiliano Yake ya siri kabisa ya upendo na neema.

Miongoni mwa mambo mengi ambayo malaika hawa wema hutufikishia ni faraja za kiroho ambazo “zinapita furaha, raha na uradhi wote wa duniani.” Faraja hizi za kiroho zinaweza kuwapo hata tunapopitia mateso au huzuni, kama vile Yesu alipolia kwa sababu ya kifo cha Lazaro. Amani na furaha tunazopewa ni matunda ya kiroho ya muungano ambao nafsi inafurahia pamoja na Mungu, hata katikati ya mateso fulani, kama vile kifo cha Yesu Msalabani.

Tafakari: Je, wakati mwingine unasumbuliwa na mawazo yanayokung’ang’ania, fikra zisizodhibitika, mahangaiko au wasiwasi unaokupeleka katika ukiwa wa kiroho? Hali hiyo ni tofauti na ugonjwa wa sonona. Ukiwa ni athari ya kiroho inayotokana na sisi kumruhusu mwovu kusema uongo wake ili atupeleke katika kukata tamaa kiroho. Ikiwa nyakati fulani unasumbuliwa na hali hii, omba karama ya sala ya muungano ili uwezo mbalimbali wa nafsi yako ulindwe dhidi ya mashambulizi ya mwovu.

Je, unatamani uhuru wa kweli? Je, unataka mawazo yako yawekwe huru kutokana na vishawishi na kuchanganyikiwa? Bila shaka unataka. Kwa hiyo, tafakari umuhimu mkubwa wa kuingia katika makao haya ya tano. Katika vyumba hivi unapatikana uhuru wa namna mpya ambao hukuwahi kujua kuwa upo. Wazia mahali ambapo yote unayoyajua, unayoyatafakari na kuyaamini ni yale ambayo Mungu anakufunulia. Wazia akili yako ikibadilishwa kabisa na Mungu. Wazia ukipewa karama za hekima, akili, elimu na shauri kwa kiwango cha juu kabisa kinachowezekana. Haya ndiyo yanayokungoja katika makao haya yenye utukufu.

Bwana wangu unayeniweka huru, Wewe unaona udhaifu wangu, mapambano yangu, kuchanganyikiwa kwangu, mahangaiko yangu na wasiwasi wangu. Unajua njia nyingi ambazo mwovu hutumia kunishawishi, kunihadaa na kunichanganya. Tafadhali mpofushe, Bwana mpendwa, na uniweke huru kutokana na maneno yake maovu ili niwe huru kutoka kwake na kutoka katika uongo wake mwingi. Badala yake, nijaze nuru Yako safi na ukweli Wako ili nipate kuonja uhuru unaotaka kunijalia.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Arobaini na Nane: Kupelekwa katika Pishi la Divai

Mtakatifu Teresa anatumia mfano wa pishi la divai na kusema kwamba pishi hili, lililo katikati ya nafsi yetu, ndilo mahali ambapo Mungu hutuweka wakati wa sala ya muungano, akijidhihirisha kwetu kwa nguvu Zake, si kwa juhudi zozote zetu.

Kuhusu maneno yangu: ‘Hatuwezi kufanya chochote kwa uwezo wetu wenyewe,’ niliguswa na maneno ya Bibi Arusi katika Wimbo Ulio Bora, ambayo mtakumbuka kuwa mmeyasikia: ‘Mfalme aliniingiza katika pishi la divai,’ (au ‘aliniweka,’ nadhani ndivyo asemavyo): hasemi kwamba alienda kwa hiari yake mwenyewe, ingawa anatuambia jinsi alivyotangatanga huku na huko akimtafuta Mpendwa wake (V.I #10).

Huenda ikafaa hapa kurejelea fundisho la Mtakatifu Yohane wa Msalaba (Tazama Wimbo wa Kiroho, ubeti 11.3). Mtakatifu Yohane anafundisha kwamba Mungu yupo katika nafsi kwa namna tatu. Namna ya kwanza ni kwa dhati Yake. Hii ina maana kwamba Mungu yupo katika viumbe Vyake vyote kama chanzo cha kuwapo kwao kwenyewe. Ikiwa Mungu angeondoka katika dhati ya kiumbe chochote, kiumbe hicho kingekoma kuwapo. Kwa hiyo, Mungu yupo “kwa dhati” hata katika nafsi zilizo katika hali ya dhambi ya mauti.

Pili, Mungu yupo katika nafsi kwa njia ya neema inayotakasa. Kwa kawaida neema hii hutolewa kwa njia ya Ubatizo na hubaki ndani ya mtu maadamu mtu huyo anaepuka dhambi ya mauti. Ni neema hii itakayomfikisha mtu kwenye wokovu wa milele. Neema inayotakasa haiambatani daima na madhihirisho ya uwepo wa Mungu yanayopita uwezo wa maumbile, lakini hali hii ya neema ndiyo inayotufikisha Mbinguni.

Namna hizi mbili za kwanza ambazo Mungu yupo katika nafsi zinatokana na wanateolojia wa kiskolastiki kama vile Mtakatifu Tomaso wa Akwino. Hata hivyo, Mtakatifu Yohane wa Msalaba anatueleza namna ya tatu ambayo Mungu yupo katika nafsi, namna inayotumiwa pia na Mtakatifu Teresa. Katika namna hii ya tatu, Mungu yupo kwa kujidhihirisha kwa nafsi kwa njia ya faraja za kiroho. Hivyo, katika kifungu kilicho hapo juu, Mtakatifu Teresa anazungumzia Mfalme akimwingiza katika pishi. Katika sala hii ya muungano, Mungu hujidhihirisha kwa nafsi kwa kuiingiza katika makao hayo ya ndani na kuidhihirishia uwepo Wake wa kimungu. Si kwamba Mungu hakuwa tayari humo; bali ni kwamba mtu huyo hakuwa amewahi kuwa humo pamoja na Mungu.

Mtakatifu Teresa pia anaelekeza fikra zetu kwenye namna Bwana wetu mfufuka alivyowatokea wanafunzi waliokuwa ndani huku milango imefungwa, bila kuingia kupitia mlango. Kumbuka pia kwamba Yesu alipofufuka kutoka kwa wafu, alipita kupitia jiwe lililofunika kaburi. Vivyo hivyo, tunakutana na Mungu si kwa kupitia mlango wa tafakari wala kwa juhudi zetu wenyewe; badala yake, katika sala hii ya muungano tunapelekwa kwa namna ya fumbo mbele Yake, katikati ya nafsi yetu. Mungu ndiye anayefanya kazi hii; sisi hatufanyi chochote ila kukubali tendo Lake.

Tafakari: Tafakari tukio la Injili baada ya Ufufuko, wakati Yesu alipowatokea ghafla wanafunzi katika chumba cha juu huku milango imefungwa. Alifikaje humo? Kwa namna fulani, Yesu alikuwepo mbele yao kwa namna ya fumbo.

Unapotafakari kutokea huku kwa kifumbo kwa Bwana wetu mbele ya wanafunzi, ujue kwamba kunafanana na kile ambacho Mungu anataka kufanya ndani yako. Kwa kuwa tayari anakaa ndani yako kwa dhati Yake na kwa neema inayotakasa, anataka kuishika roho yako na kukupeleka kwa namna ya fumbo katika chumba cha ndani cha nafsi yako ambamo anakaa. “Pishi hili la divai” lililo ndani yako ndilo mahali anapokungoja. Hakuna unachoweza kufanya ili kuingia, isipokuwa kumruhusu akupeleke humo atakapoamua.

Je, umewahi kuwa na tukio ambalo ndani yake ilionekana kana kwamba Mungu amekutendea hivi? Je, umewahi kuwa ukisali, kisha ghafla ukatambua kwa undani zaidi uwepo wa Mungu anayekaa ndani yako? Je, Mungu amewahi “kukuweka” mbele Yake kwa namna mpya na ya kina? Uwe tayari kuipokea zawadi hii. Umngojee Bwana, na akikujalia namna hii ya sala, ikubali na utulie karibu Naye katika kiini cha nafsi yako.

Bwana wangu uliyepo daima, Wewe unakaa ndani yangu, ukinitegemeza ili niendelee kuwepo na kuitakasa nafsi yangu kwa neema Yako ya wokovu. Tafadhali, univute pia ndani ya chumba hiki cha ndani cha nafsi yangu kwa kunidhihirishia uwepo Wako, ili nikupende zaidi, nikuabudu, na nitulie karibu na uwepo Wako wa kimungu.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Arobaini na Tisa: Kiwavi wa Hariri

Mtakatifu Teresa anatamani sana masista wake waelewe mambo mawili. Kwanza, sala ya muungano haiwezi kupatikana kwa juhudi zetu wenyewe. Ni zawadi tu kutoka kwa Mungu ambayo inapojaliwa, ni lazima ipokelewe. Pili, anakiri kwamba ingawa hatuwezi kupata neema hii kwa juhudi zetu, kuna mengi tunayoweza kufanya ili kujiandaa kuipokea. Ili kufafanua, analinganisha hali hii ya sala na kiwavi wa hariri. Kiwavi wa hariri huanza akiwa yai lisilo na uhai kwenye majani ya kichaka cha mforosadi. Hupata uhai mara majani ya kichaka cha mforosadi yanapopata uhai wakati wa hali ya hewa ya joto. Anapoanguliwa, kiwavi huyu mdogo sana lazima aanze kufanya kazi.

Kiwavi hujilisha kwa majani ya mforosadi mpaka anapokuwa mkubwa, watu huweka karibu naye vijitawi ambavyo juu yake, kwa hiari yake mwenyewe, husokota hariri kutoka katika kinywa chake kidogo mpaka anapotengeneza kifukofuko kidogo chembamba ambamo hujizika. Kisha kiwavi huyu mkubwa na mwenye sura mbaya hutoka katika kifukofuko akiwa kipepeo mdogo mweupe mwenye kupendeza (V.II #1).

Tendo la kwanza la kiwavi ni kula majani. Kwa kulinganisha, Mtakatifu Teresa anasema kwamba Mkristo naye lazima ailishe nafsi yake mara nafsi inapopata uhai kwa njia ya neema inayotakasa. Hufanya hivyo kwa kutumia njia za kawaida za kuipatia lishe ya kiroho ndani ya Kanisa, zikiwemo “kuungama mara kwa mara, vitabu vya dini, na mahubiri.” Haya ndiyo matendo yanayopatikana hasa katika makao matatu ya kwanza, ambayo kwa hayo mtu hukua katika utakatifu kwa makusudi. Sala na tafakari za kila siku pia zingekuwa sehemu ya hatua hii ya awali ya kuilisha nafsi.

Nafsi inapokuwa imara kwa msaada wa njia hizi za kawaida, lazima ianze kujenga kifukofuko ambamo itakufa. “Kifukofuko” hicho ni Kristo. Anakumbusha kifungu cha Maandiko, “Kwa maana mmekufa, na uzima wenu umefichwa pamoja na Kristo katika Mungu” (Wakolosai 3:3). Nafsi hujenga kifukofuko hiki ambamo inakufa kwa kujifananisha na Kristo: kwa kuacha kujipenda yenyewe na kung’ang’ania mapenzi yake yenyewe, kwa kutoshughulishwa na chochote cha duniani, kwa kufanya toba, kusali, kujinyima, kutii mapenzi ya Mungu, na kutenda matendo ya mapendo. Mtu anapofanya kazi kwa bidii kwa njia hizi, Mtakatifu Teresa anatoa ushauri ufuatao:

Kufa! Kufa kama kiwavi wa hariri anavyokufa anapokuwa ametimiza kazi aliyoumbiwa, nawe utamwona Mungu na kuzamishwa katika ukuu Wake, kama kiwavi mdogo wa hariri anavyofunikwa ndani ya kifukofuko chake (V.II #5).

Nafsi inapokufa katika Kristo, jambo la kimiujiza hutokea. Kwa tendo lililo nje ya uwezo wake, nafsi hubadilishwa na kuwa kiumbe kipya, kama vile kiwavi mwenye sura mbaya anavyobadilishwa na kuwa kipepeo mzuri. Kipepeo huyu mzuri mweupe hajui alivyobadilishwa, lakini anajua kwamba amebadilishwa na kamwe asingependa kurudi katika hali yake ya awali.

Hata hivyo, baada ya kubadilishwa, nafsi inaweza pia kupata hali fulani ya kuchanganyikiwa. “Kwa kweli, roho haijitambui, kwa kuwa ni tofauti na ilivyokuwa hapo awali kama vile kipepeo mweupe alivyo tofauti na kiwavi anayechukiza.” Kwa hiyo, ingawa nafsi inahisi uwepo wa Mungu unaoizidi nguvu, akili yake bado haiwezi kuelewa kinachotokea. Inajua kwamba Mungu ameigusa, lakini upya wa kukutana huku unabaki kuwa wa fumbo kwa kiasi fulani. Mwongozaji mzuri wa kiroho husaidia sana katika hatua hii, akiisaidia nafsi kuelewa kilichotokea na kitakachofuata inapoendelea kusonga mbele.

Tafakari: Je, unaelewa kwamba njia pekee ya kubadilishwa kabisa katika Kristo ni kufa katika Kristo? Tafakari kifo hiki kinaweza kuwa cha namna gani kwako. Unapaswa kufanya nini ili kuandaa “kaburi” ambamo utakufa katika Kristo? Unaandaa kaburi hili, kifukofuko hiki, kwa kujitahidi katika sala ya kila siku, kuishi kwa utakatifu, kukua katika fadhila, kutenda matendo ya mapendo, kujinyima, na kuacha ubinafsi wote. Haya yakifanyika, na Bwana wetu atakapochagua, ataleta mabadiliko makubwa ndani yako. Je, Mungu ameanza mabadiliko haya katika maisha yako?

Mungu anapokubadilisha na kukufanya kiumbe Chake kipya, utatambua kwamba umekuwa tofauti. Je, umehisi mabadiliko haya katika maisha yako? Ikiwa sivyo, jitahidi kutumia njia zote za kawaida ambazo Mungu amekupa kama zilivyoelezwa hapo juu, nawe ufanye hivyo kwa bidii. Tafuta njia za kufa kwa nafsi yako mwenyewe kwa ukamilifu zaidi. Usiyumbe katika kulifuata lengo hili.

Ikiwa umemwona Mungu akitenda katika maisha yako kwa namna inayoleta mabadiliko ya kweli, furahia hilo! Mwanzoni, mabadiliko kama hayo yataonekana kuwa mapya kwako. Huenda ukatambua nguvu mpya ambazo hukuwa nazo hapo awali. Utaona fadhila zikikua. Utamtamani Mungu kwa undani zaidi katika maisha yako, na mapenzi Yake matakatifu yatakuwa ndiyo jambo pekee unalolijali. Ujue kwamba maisha haya mapya na yaliyobadilishwa ambayo Mungu anakupa ni mwanzo tu. Jifunze kuishi kama kiumbe hiki kipya, naye Mungu atakufundisha kuruka.

Bwana wangu unayenibadilisha, umenipa yote ninayohitaji ili nikue katika utakatifu. Ninajitoa kuishi maisha ya sala ya kila siku, kufunga, kukua katika fadhila, na kujifunza maisha ya watakatifu. Ninapotumia njia hizi za kawaida za wokovu ili nikukaribie zaidi, ninaomba unisaidie pia kuifia nafsi yangu kikamilifu ndani ya “kifukofuko” hiki kitakatifu unachonisaidia kujenga. Ninapoifia nafsi yangu, ninatumaini kwamba utanibadilisha na kunifanya kuwa kiumbe kipya na kizuri ndani Yako.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini: Wakati wa Kuruka

Baada ya kupokea sala ya muungano na kutoka katika hali hiyo ya sala, ikiwa imebadilishwa na Mungu kama kiwavi anavyobadilishwa kuwa kipepeo, nafsi haitatamani kamwe kurudi katika makao ya awali ambamo iliweza tu kutambaa.

Inaidharau kazi iliyofanya ilipokuwa bado kiwavi—kusuka polepole kifukofuko chake, uzi baada ya uzi—mabawa yake yamekua na inaweza kuruka; je, ingeweza kuridhika na kutambaa? (V.II #7)

Mtu hawezi kuona mabadiliko yanayotokea ndani yake anapokutana na Mungu kwa njia ya sala ya muungano wakati yanapotokea, kwa kuwa akili yake huwekwa katika pumziko. Lakini mara mabadiliko haya yanapotokea kwa mara ya kwanza kwa njia ya sala ya muungano, mtu anaweza kuona na kuelewa matokeo ambayo sala hii inayobadilisha imeleta ndani yake. Matokeo haya yanaelezwa hasa katika Heri. Nafsi huanza “kuruka,” kwa namna ya kusema, ikipaa juu sana katika kumtafuta Mungu na katika hamu yake ya kushirikiana na neema ya Mungu kwa kila namna kwa ajili ya mema ya wengine.

Kwanza, nafsi hujazwa huzuni takatifu kwa ajili ya dhambi zake za zamani. Huzuni hii takatifu huisukuma kufanya malipizi kwa ajili ya dhambi zake za zamani na kuisaidia kujitahidi kupatana na wengine iliowaumiza. Pili, kwa kumwiga Bwana wetu, nafsi hutamani majaribu makubwa ili iweze kuteseka ndani ya Bwana wetu na pamoja Naye kwa upendo, ikiyageuza majaribu yake kuwa sadaka za kujitoa. Tatu, huwa na hamu ya kudumu ya kumsifu Mungu daima katika mambo yote. Nne, hutafuta mara kwa mara kuwa faraghani ili kuendeleza na kuimarisha mawasiliano yake na Mungu. Tano, nafsi huwa na ari kwa ajili ya nafsi nyingine na hutamani kushirikiana na neema ya Mungu ili kuwavuta wengine wengi katika Ufalme. Mwisho, nafsi huhuzunishwa na kila jambo linalomkosea Mungu na hushiriki uchungu wa Kristo bustanini, ambapo aliteseka sana kwa kujua jinsi wengi wangekataa zawadi Yake ya wokovu.

Tafakari: Mungu anapozidi kukubadilisha kuwa kiumbe kipya na chenye utukufu, utaona matokeo yake maishani mwako. Je, unayaona? Tafakari matokeo haya matakatifu yanayofanana na kipepeo huyu mpya anayeruka kwa mara ya kwanza.

Je, unaona ndani yako utambuzi mpya wa dhambi yako, ambayo sasa imezama katika huruma ya Mungu? Je, una hamu takatifu ya kufanya malipizi kwa ajili ya kila dhambi uliyowahi kutenda?

Je, unaona majaribu maishani mwako kama jambo la kuepuka na la kukuvunja moyo? Au unayaona kama nafasi ya kuiga mateso ya Bwana wetu? Je, unaona kwamba sasa unatamani kukubali kila jaribu na mateso kwa upendo kwa Mungu?

Mungu anastahili sifa zetu zote. Je, unahisi ndani yako hamu takatifu ya kumsifu Mungu daima na kwa ajili ya kila jambo? Je, unamsifu kwa ajili ya magumu yako? Je, unaona mambo ya ajabu anayokufanyia, na unatamani kumsifu kwa ajili ya neema hizo zisizohesabika?

Je, unaona kwamba unavutwa zaidi na nyakati za faragha, nyakati ambazo unaweza kuwa peke yako na Mungu ukimwabudu kwa upendo? Je, unatamani kupumzika kwa amani katika uwepo Wake wa kimungu?

Je, unatamani kuujenga Ufalme wa Mungu kwa kuwa chombo cha neema ya Mungu inayoleta wokovu katika maisha ya wengine? Je, una ari kwa ajili ya nafsi na unahisi msukumo wa kushirikiana na neema ya Mungu ili kuzisaidia zimjue?

Unapoona dhambi nyingi katika ulimwengu huu, je, hilo linakujaza huzuni takatifu na uchungu wa ndani? Je, unaelewa kwa ukamilifu zaidi uchungu alioupitia Yesu bustanini, alipokuwa akiwatambua wazi wote ambao wangekataa zawadi Yake ya wokovu?

Unapotafakari zawadi hizi takatifu wanazopewa wale wanaobadilishwa na kuanza “kuruka” kwa neema ya Mungu, jitahidi kuzikuza ndani yako. Furahi unapoona sifa hizi mpya zikijitokeza maishani mwako, na ujitahidi kuzipokea zawadi hizi takatifu kwa moyo wako wote.

Mungu Mkuu wa yote, unaniita kufikia vilele vya utakatifu na kunialika kushiriki utukufu wa Mbinguni. Tafadhali nipe mabawa ya kiroho ninayohitaji ili nishiriki uzima Wako nikiwa hapa duniani. Nijaze fadhila takatifu kwa wingi, huzuni takatifu kwa ajili ya dhambi yangu, nguvu za kukubali mateso yote, moyo uliojitoa kwa ajili ya sifa na utukufu Wako, shauku ya kuwa katika uwepo Wako, ari kwa ajili ya wokovu wa nafsi, na kunijalia kushiriki uchungu wa kiroho ulio ndani ya Moyo Wako Mtakatifu.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Moja: Uchungu Mkubwa wa Upendo

Wengine huenda wakadhani kwamba, mara nafsi inapobadilishwa na utendaji wa Mungu upitao maumbile katika sala ya muungano, ingepata amani na furaha tu. Ingawa ni kweli kwamba amani na furaha ya Mungu isiyoweza kukanushwa huwapo kwa namna mpya na ya kina, nafsi pia huanza kukumbana na majaribu mengi mapya na hata ya kina zaidi kuliko wakati wowote uliopita.

Ole, ni majaribu gani mapya yanayoanza kuitesa akili! Nani angetarajia jambo hili baada ya neema tukufu namna hii? Kwa kweli, kwa namna moja au nyingine ni lazima tuubebe msalaba maisha yetu yote (V.I #8)

Usifadhaike unaposikia haya. Mtakatifu Teresa anaendelea kusema, “huzuni zao, ingawa ni kali mno, zina manufaa makubwa sana na zinatoka katika chanzo chema sana kiasi cha kuleta amani na furaha.” Huzuni hizi kali na majaribu haya mapya ambayo nafsi inapitia kutokana na sala ya muungano ni nini? Kimsingi, ni uchungu wa upendo wenye sura mbili.

Kwanza, baada ya kuonja upendo safi wa Mungu kupitia mkutano huu wa siri katika kilindi kilichofichika cha nafsi, mtu hutamani sana kuwa Mbinguni na hubaki katika uchungu mkubwa akijua kwamba bado hajafika huko. Faraja yake pekee ni kujua kwamba Mungu anataka aendelee kukaa duniani ili kuendeleza kazi Yake njema. Mtu huyo hutamani sana kuwa na Mungu na kuingia ndani zaidi katika makao ya ndani ya nafsi yake. Lakini kwa kuwa Mungu bado hajampa neema za juu zaidi za makao ya sita na ya saba, mtu huyo huwa na uchungu mkubwa, akitamani neema hiyo ya kina zaidi. Lakini tamaa hii yenye uchungu pia huambatana na fadhila za kina, nguvu, amani, utii na furaha.

Pili, mateso ya ndani ambayo mtu huanza kuyapitia baada ya kupokea sala ya muungano yanaweza kufananishwa na mateso ya ndani ambayo Bwana wetu aliyahisi wakati wa uchungu Wake bustanini na alipokuwa ametundikwa Msalabani. Wengine wanaweza kuhitimisha kimakosa kwamba Yesu aliteseka ndani kwa nyakati hizo kwa sababu alifadhaishwa na mateso ya kimwili yaliyokuwa mbele Yake na aliyokuwa akiyavumilia. Sivyo ilivyokuwa. Hakuyaelekezea macho mateso Yake mwenyewe. Aliyaelekezea kukataliwa kwa neema aliyokuwa akizipatia nafsi. Uchungu Wake ulisababishwa na kuwajua wale ambao wangeikataa zawadi Yake ya wokovu na kuikosa Mbingu milele. Vivyo hivyo, unapopata sala ya muungano, unaanza kuhisi uchungu wa ndani wa Kristo anayewapenda watu wote kwa upendo unaomjaa kabisa, hata wakati upendo huo unapokataliwa.

Jambo moja ambalo haya yanatufundisha ni kwamba ukipenda sana, utateseka sana mpaka kutoa na kupokea upendo huo kutakapokamilika. Lakini mateso yanayotokana na upendo ni tofauti kabisa, kwa kiwango kisicho na kikomo, na kifo kamili cha nafsi isiyo na upendo wowote. Tunachoanza kukipitia ni mateso yanayotokana na upendo katika nafsi ya kibinadamu ya Bwana wetu. Alitamani sana kuwa tena pamoja na Baba Yake Mbinguni, na alitamani sana kumchukua kila mtu duniani aende pamoja Naye.

Tafakari: Je, nyakati fulani unajikuta ukitamani sana kuwa na Mungu Mbinguni? Ikiwa ndivyo, hili ni jambo jema na ni ishara kwamba Mungu amejidhihirisha kwako katika kilindi cha nafsi yako kupitia sala ya muungano. Ikiwa una tamaa hii ya kuwa na Mungu, basi ionje kwa kina na uiruhusu izae amani na furaha.

Je, kifo kinakutisha? Kwa upande mmoja, tunapaswa kutamani sana kuwa na Mungu, kwa kuwa huko ndiko nyumbani kwetu pa kweli. Kwa upande mwingine, ikiwa unatamani sana kuwa na Mungu lakini pia unatambua kwamba Mungu bado ana mambo zaidi anayotaka umfanyie duniani, basi hilo ni jambo jema. Jiruhusu kuupitia uchungu ambao Yesu aliuhisi katika maisha Yake ya kibinadamu, akitamani kurudi kwa Baba Yake huku pia akitamani kutimiza mapenzi ya Baba duniani.

Tafakari pia kama unashiriki uchungu wa ndani wa Kristo kwa ajili ya nafsi. Unapowaona watu wakipotea na kuipa kisogo huruma isiyo na kikomo ya Mungu, je, jambo hili linaumiza moyo wako? Tunatumaini kwamba linaumiza. Kwa kweli, kadiri unavyovutwa karibu zaidi na Bwana wetu, ndivyo utakavyouhisi kwa nguvu zaidi uchungu Wake kwa ajili ya nafsi zinazopotea. Ruhusu uchungu huo mtakatifu uwe kichocheo cha kuwapenda wengine na kuongeza sala zako kwa ajili yao.

Bwana wangu mwenye uchungu, ulipoishi duniani, ulipata uchungu mkubwa wa ndani ulipotamani kurudi kukaa kikamilifu mbele ya Baba Yako Mbinguni na kutamani kuichukua kila nafsi ya mwanadamu iende pamoja Nawe. Upendo Wako kwa Baba Yako na kwa kila mtu aliyemwumba ulikujaza uchungu wa upendo. Tafadhali washa ndani yangu uchungu huu huu wa upendo kwa kuniwasha moto wa kushiriki matamanio ya Moyo Wako.

Utatu Mtakatifu ukaaye ndani yangu, ninakupenda, ninakutumainia, ninayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Mbili: Pete ya Muhuri ya Mungu

Mtu anapojaliwa sala ya muungano, ni kama Mungu anapiga muhuri Wake juu ya nafsi, nayo nafsi si kitu kingine ila nta inayoweza kufinyangwa.

Ninaamini kwamba Yeye huwajalia neema hii wale tu anaowachukua wawe Wake kabisa. Anatamani kwamba, bila kujua jinsi ilivyotokea, roho itoke ikiwa imepigwa muhuri Wake, kwa maana kwa kweli haifanyi zaidi ya inavyofanya nta inapowekwa alama kwa pete ya muhuri (V.II #11).

Mtakatifu Teresa anatumia mfano huu mpya kueleza zaidi tendo la Mungu wakati wa sala ya muungano, na pia tendo letu. Pete ya muhuri ilikuwa njia ya kawaida ambayo mtu aliitumia kuweka sahihi yake juu ya kitu, akikitia alama kuwa ni chake. Barua ilipoandikwa, ilifungwa kwa nta. Kabla nta haijakauka kabisa, aliyeandika barua aliibonyeza pete juu ya nta, akiacha alama yake ya pekee. Hivi ndivyo Mungu anavyoitendea nafsi yetu. Huweka chapa ya mapenzi Yake juu ya mapenzi ya mtu na kuyafanya mapenzi ya mtu huyo kuwa Yake. Mtu anayepokea chapa hiyo anahitaji tu kuwa kama nta laini inayopokea na kudhihirisha mapenzi ya Mungu.

Mfano huu unatufundisha zaidi kwamba kupatana na mapenzi ya Mungu hutokea kupitia sala hii. Hatutimizi tena mapenzi yetu wenyewe. Badala yake, mapenzi ya Mungu yanakuwa mapenzi yetu, nasi tunachagua kutimiza mapenzi hayo ya Mungu peke yake katika mambo yote.

Utashi wa nafsi unapolingana na mapenzi ya Mungu, hakuna chochote ambacho mtu huyo hangekifanya kwa ajili ya Mungu. Hakuna chochote! Anakubali kwa furaha matendo makali zaidi ya kitubio ikiwa Mungu anayataka yawe sadaka kwa manufaa ya wengine. Anafanya kila linalohitajika, hata kuutoa uhai wake bila kusita, kwa ajili ya wokovu wa roho. Tamaa zake pekee maishani zinakuwa utukufu wa Mungu na wokovu wa roho. Anajitahidi kufikia malengo haya kwa nguvu zinazopita uwezo wa kibinadamu, akijua kwamba ni Mungu anayefanya kazi ndani yake na kwa njia yake. Yeye si wake tena; ni wa Mungu, amefichwa ndani ya Kristo.

Tafakari: Unapoutazama utashi wako mwenyewe, unaona nini? Je, unaona tamaa zozote za ubinafsi, zilizojaa mapendeleo yako mwenyewe? Au unaona mapenzi ya Mungu?

Mtu anaposafiri katika makao haya ya tano, lazima amruhusu Mungu kuutia utashi wake muhuri wa mapenzi Yake, akimruhusu kuumiliki utashi huo. Je, hili limetokea katika maisha yako? Je, mapenzi ya Mungu yameufunika utashi wako na kuubadili ulingane na mapenzi Yake?

Hatuwezi kuulinganisha kikamilifu utashi wetu na mapenzi ya Mungu. Ni Mungu peke yake anayeweza kutimiza hili kikamilifu. Sehemu yetu ni kupokea chapa ya mapenzi ya Mungu juu ya utashi wetu, tukimkabidhi Mungu umiliki wa utashi wetu. Je, uko tayari kumruhusu Mungu akufanyie hili? Je, uko tayari kuruhusu kila kilicho ndani yako chenye ubinafsi na kujitafutia faida kwa namna yoyote kife, ili mapenzi ya Mungu peke yake yabaki? Kulingana huku ni mwanzo wa muungano na Mungu.

Bwana wangu unayedai yote kutoka kwangu, unatamani nikutolee kila kitu. Unatamani kuumiliki kikamilifu utashi wangu ili nisiwe tena mimi ninayeishi, bali uwe Wewe unayeishi ndani yangu. Tafadhali tia chapa ya Mapenzi Yako makamilifu juu ya utashi wangu, na uyamiliki maisha yangu yote. Nakupa vyote, Bwana mpendwa. Unichukue niwe Wako, na uubadili utashi wangu ulingane na mapenzi Yako.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Tatu: Kurudia Dhambi

Mara nafsi inapopokea sala ya muungano, kuna uwezekano wa kutokea mojawapo ya mambo mawili. Ama itaendelea na safari au itarudia maisha ya dhambi.

SASA tumrudie hua wetu mdogo tuone ni neema gani Mungu anazompa katika hali hii. Hili linamaanisha kwamba nafsi inajitahidi kusonga mbele katika kumtumikia Bwana wetu na katika kujifahamu. Ikiipokea neema ya muungano kisha isifanye lolote zaidi, ikidhani iko salama, na hivyo kuishi bila uangalifu, ikitoka katika njia ya kwenda mbinguni (yaani, kushika amri), itapatwa na hatima ileile ya kipepeo anayetokana na funza wa hariri, ambaye hutaga mayai machache yanayozaa wengine wa aina yake kisha hufa milele (V.I #1).

Mtakatifu Teresa anafundisha jambo la kuvutia sana hapa. Anaeleza kwamba baadhi ya nafsi hupokea sala ya muungano kisha hurudia maisha ya dhambi, zikizivunja Amri kwa namna nzito. Hata hivyo, sehemu ya kuvutia ya fundisho hili ni kwamba hata hili likitokea, mara nyingi Mungu bado humtumia mtu huyo “kutaga mayai machache” kabla hajapotea milele katika hukumu ya adhabu ya milele.

Jambo la kwanza tunalojifunza kutokana na hili ni kwamba mapambano hayaishi kamwe hadi tunapokufa. Hadi wakati huo, hata Mungu amemjalia mtu mengi kiasi gani, kuanguka kunawezekana daima. Anaeleza kwamba wale wanaopokea sala ya muungano kisha wakaanguka kutoka katika hali ya neema, mara nyingi hufanya hivyo kwa sababu, mara wanapopokea zawadi hii, hawafanyi lolote zaidi, wakidhani wako salama kwa sababu ya kukutana na Mungu kulikowabadilisha. Wanajiridhisha, wanaanza kuishi bila kujali, na kuiacha njia, wakiangukia katika dhambi nzito.

Hata hivyo, kwa kuwa sala hii ya muungano waliyoipitia hapo awali ilikuwa zawadi kubwa hivyo, hata mtu akipotea njia, mara nyingi Mungu bado atamtumia kwa namna fulani “kutaga mayai machache.” Yaani, mtu huyo huwa chombo cha huruma ya Mungu kwa wengine wanaopokea zawadi ya wokovu na sala kupitia juhudi zake, ingawa yeye mwenyewe amemwacha Mungu.

Mtu akipokea sala ya muungano, somo hili linafundisha kwamba lazima aendelee kusonga mbele ili asipoteze yote aliyopokea. Kutosonga mbele katika hatua hii mara nyingi humaanisha kwamba mtu anaanza kujitenga polepole na Mungu na mapenzi Yake. Hili linapoendelea, anazidi kuanguka hadi yote yanapopotea.

Tafakari: Ikiwa umepata neema zenye nguvu kutoka kwa Mungu maishani mwako, basi furahia jambo hilo. Lakini usijiridhishe. Usijifurahishe kwa kuzikumbuka neema hizo za zamani, ukijiaminisha kwamba hutaanguka tena kamwe. Mtakatifu Teresa aliangazia udumifu katika makao yaliyotangulia na anausisitiza tena hapa.

Je, unakabiliwa na kishawishi cha kujiridhisha baada ya kupokea neema nyingi kutoka kwa Mungu? Je, maisha yako ya sala ya kila siku yameanza kufifia? Je, ari yako kwa ajili ya roho za wengine imeanza kufifia? Je, umeanza kugeuza macho yako kutoka kwenye utukufu wa Mbinguni na kuyaelekeza kwenye vishawishi vya ulimwengu? Ikiwa ndivyo, litumie somo hili kama ukumbusho wa kukufanya uwe macho kwamba kuanguka kutoka katika hali ya neema kunawezekana daima maadamu unaishi hapa duniani.

Yatafakari maswali haya kwa unyoofu na unyenyekevu, na ujue kwamba ikiwa husongi mbele katika safari yako ya imani, basi unarudi nyuma. Songa mbele kwa nguvu. Tafuta kuingia ndani zaidi. Sali kwa bidii zaidi. Toa sadaka kila siku. Usiridhike kubaki katika makao ya tano. Badala yake, tafuta kuingia ndani zaidi ya ngome ya nafsi yako ili uendelee kufurahia uwepo wa kimungu wa Yeye anayekaa ndani kabisa.

Bwana wangu unayeniita, huachi kamwe kunialika niingie ndani zaidi, nikikaribia makao ya katikati ya nafsi yangu ambamo unakaa katika ukamilifu Wako. Tafadhali nijalie zawadi ya udumifu upitao uwezo wa kibinadamu ili nisichoke kamwe kukutumikia wala kujiridhisha katika safari yangu. Endelea kunilinda dhidi ya kila dhambi, na uchochee ndani yangu hamu ya kuwa na Wewe zaidi na ya kutimiza mapenzi Yako makamilifu.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Nne: “Njia ya Mkato” Haihitajiki

Hadi hapa, Mtakatifu Teresa amezungumza wazi kuhusu faraja kuu ambazo nafsi hupata inapoingia katika makao ya tano na kupata uzoefu wa sala ya muungano. Hata hivyo, sasa anafafanua zaidi makao ya tano kwa kueleza kwamba si lazima kupokea “njia ya mkato” ya kupata faraja za kiroho ili kufikia muungano na Mungu katika makao ya tano.

Je, ili kufikia aina hii ya muungano na Mungu, ni lazima utendaji wa uwezo mbalimbali wa nafsi usitishwe? La; Mungu ana njia nyingi za kuitajirisha nafsi na kuifikisha katika makao haya, mbali na ile inayoweza kuitwa ‘njia ya mkato’ (V.III #5).

Kumbuka kwamba sehemu ya uzoefu wa sala ya muungano ilikuwa kusitishwa kwa muda kwa utendaji wote wa uwezo wa kuwaza, kumbukumbu na akili, huku roho peke yake ikiingia katika makao ya katikati pamoja na Mungu. Matokeo yake yalikuwa hisia kuu sana ya amani na furaha, kiasi kwamba nafsi haikuweza kutia shaka hata kwa muda mfupi kwamba ilikuwa imekutana na Mungu. Lakini hapa, katika jambo linaloweza kuonekana kuwa kinyume cha aliyosema awali, Mtakatifu Teresa anaeleza kwamba kuna njia nyingine ya kuingia katika makao ya tano bila kupata huku kusitishwa kabisa kwa utendaji wa uwezo wa kuwaza, kumbukumbu na akili.

Njia nyingine ya kuingia katika makao haya ni kutegemea neema ya Mungu ili kuyakataa kabisa matakwa yetu wenyewe na kufuata mapenzi ya Mungu katika mambo yote. Anasema kwamba ili kufanya hivyo, bado tunapaswa kujifia wenyewe, kama vile kiwavi anavyopaswa kufa ili awe kipepeo. Lakini katika njia zilizoelezwa awali, kwa njia ya neema za kiroho za sala ya muungano, kifo hiki kilitimizwa kwa nafsi kuingizwa kwa namna iliyo wazi katika maisha mapya na yenye utukufu ya muungano na Mungu. Katika njia hii ya pili, nafsi haipokei kipawa hiki cha kufariji. Badala yake, inapaswa kujipiga “pigo la kuua” kwa kujifia yenyewe kabisa na kuchagua mapenzi ya Mungu pekee. Anaendelea kusema: “Ninakiri kwamba kazi hiyo itakuwa ngumu zaidi, lakini basi itakuwa na thamani kubwa zaidi, hivyo thawabu yenu itakuwa kubwa zaidi mkishinda…” Hii ndiyo njia ambayo Mtakatifu Teresa aliitamani. “Huu ndio muungano ambao nimeutamani maisha yangu yote na ambao ninamsihi Bwana wetu anijalie; ndio wa hakika zaidi na ulio salama zaidi. Lakini ole wetu, ni wachache mno kati yetu wanaoupata!”

Fundisho hili linapaswa kuwafariji wale wanaotamani kutimiza mapenzi ya Mungu katika maisha yao lakini hawajawahi kupata uzoefu wa kimistiki wa sala ya muungano. Ikiwa umetumia uwezo wote wa nafsi yako katika kumtumikia Mungu na kutimiza mapenzi Yake, lakini hujapata uzoefu wa kimistiki katika sala ulioelezwa hapo awali, basi lichukulie jambo hilo kuwa mwaliko kutoka kwa Mungu wa kujipiga pigo hili la kuua, ambalo ni “la hakika zaidi na lililo salama zaidi.” Chagua, kwa uwezo wote wa nafsi yako, kutomkosea Mungu kamwe na kupatanisha matakwa yako na mapenzi Yake, kisha tumaini kwamba neema Yake itakuwezesha kufanya hivyo bila ulazima wa kupata uzoefu unaopita maumbile na wa kimistiki katika sala. Lakini tahadhari! Ni watu wachache wanaofikia hali hii, kwa hiyo hupaswi kusitasita kujifia mwenyewe kabisa katika mambo yote, kila siku, hadi mwisho wa maisha yako duniani. Vikwazo vikubwa zaidi ambavyo mtu hukumbana navyo katika njia hii ni “kujipenda mwenyewe, kujiona kuwa wa maana, kuwahukumu wengine kwa haraka hata katika mambo madogo, na upungufu wa mapendo unaoonekana katika kutompenda jirani yetu kwa kadiri tunavyojipenda wenyewe.” Ukiweza kushinda mapungufu haya ya kiroho, basi pigo la kuua litakuwa limepigwa kadiri matakwa yako yanavyopatana na mapenzi ya Mungu.

Tafakari: Ni jambo gani lililo muhimu zaidi? Kupata uzoefu wa uwepo wa Mungu unaofariji au kupatana kikamilifu na mapenzi ya Mungu? Bila shaka, ni hili la pili. Ukamilifu ni kupatana kabisa kwa matakwa yetu na mapenzi ya Mungu. Huku ni kujifia mwenyewe kabisa.

Ikiwa hujapata faraja za kimistiki katika sala, basi lichukulie jambo hilo kuwa mwaliko wa kufikia muungano na Mungu kwa njia nyingine. Ni kwa namna gani unaweza kukubali kwa hiari kufa kabisa kwa matakwa yako, mapendeleo yako na masilahi yako binafsi? Mungu anataka nini zaidi kutoka kwako? Jua kwamba kujikana huku ni muhimu kwa muungano na Mungu. Utafute muungano huu daima, hata kama huhisi utendaji wa Mungu wa kimistiki katika maisha yako ya sala.

Bwana wangu unayenifariji, ninakuchagua Wewe na mapenzi Yako makamilifu katika maisha yangu, iwe ninauhisi uwepo Wako na kupokea kipawa cha sala ya muungano kinachofariji na kubadilisha maisha, au la. Tafadhali uniweke huru kutoka katika tamaa ya kupata kila neema ya kimistiki katika sala, na badala yake unipe nguvu ninazohitaji ili nijifie mwenyewe kabisa, kusudi matakwa yangu yapatane kikamilifu na mapenzi Yako.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Tano: Kujishughulisha Kupita Kiasi na Hali Yako ya Kiroho

Ukijikuta una wasiwasi kupita kiasi kuhusu kama umepata uzoefu wa sala ya muungano au la, somo hili ni kwa ajili yako.

Ninapowaona watu wenye wasiwasi mkubwa wa kujua ni aina gani ya sala wanayosali, wakijifunika nyuso zao na kuogopa kusogea au kufikiri wasije wakapoteza hata hisia ndogo za upole na ibada wanazozihisi, ninatambua jinsi wasivyoelewa sana namna ya kufikia muungano na Mungu, kwa kuwa wanadhani kwamba muungano huo umo katika mambo kama haya (V.III #11).

Ingawa Mtakatifu Teresa ametumia sehemu kubwa ya sura mbili za kwanza katika sehemu hii inayohusu makao ya tano kueleza nguvu ya sala ya muungano inayobadilisha maisha, sasa anabainisha mwelekeo walio nao baadhi ya watu wanaodumu katika sala. Baada ya kujifunza kuhusu viwango mbalimbali vya sala na uzoefu wa kimistiki unaoambatana navyo wakati mwingine, baadhi ya watu huanza kujishughulisha zaidi na uzoefu wao wenyewe, na hata kuufikiria kupita kiasi, kuliko kujishughulisha na tunda la muungano huu wa kweli, ambalo ndilo linalopaswa kuwa lengo pekee.

Sala ya muungano inapojaliwa na kuandamana na faraja halisi za kiroho, nafsi haina budi kufurahi. Hubaki na uhakika kwamba Mungu ameipeleka katika pishi la ndani la nafsi na kujidhihirisha humo. Ni furaha iliyoje! Lakini ukijikuta unajaribu kusali na kutafakari kwa kina, huku ukijishughulisha zaidi na swali la kama unapitia hali ya fumbo au la, basi kwa kweli husali hata kidogo. Katika hali hiyo, huenda ni wakati wa kurudia mafundisho ya makao matatu ya kwanza na kubaki humo mpaka Mungu atakapotenda ndani ya nafsi yako—ikiwa atachagua kufanya hivyo.

Jambo jingine muhimu sana la kufanya ukigundua kwamba unaanza kuhangaika kupita kiasi kuhusu kiwango cha sala ambacho huenda umekifikia au hujakifikia ni kubadili kile unachokizingatia. Badala ya kuhangaikia kiwango chako cha sala, zingatia upendo unaotokana na kujikabidhi kwako kwa moyo wote kwa mapenzi ya Mungu. Kwa kuwa Mungu anaweza kuchagua kutuita tupatane kikamilifu na mapenzi Yake bila kutujalia neema za pekee za kifumbo, tunapaswa kujitahidi kuchagua daima njia hii iliyo salama zaidi. Hii ndiyo njia ya fadhila halisi inayodhihirishwa katika upendo. Sali ili uweze kumpenda Mungu kwa moyo wako wote na jirani yako kama unavyojipenda mwenyewe. Ukiweza kufanya hivyo, basi uko katika njia iliyo sahihi.

Tafakari: Je, mafundisho uliyojifunza hadi sasa yamekufanya uanze aina fulani ya “kujichunguza kiroho huku ukijishughulisha na nafsi yako tu?” Je, umejikuta ukihangaika kupita kiasi kuhusu yale unayoyapitia au usiyoyapitia katika sala? Ikiwa ndivyo, acha kufikiria kuhusu sala yako, bali sali tu. Hatusali ili tupate faraja za Mungu; tunasali ili tumpende Mungu kwa kupatana na mapenzi Yake.

Tenga muda fulani wa kukataa kwa makusudi mawazo yoyote yanayokutawala kuhusu yale unayoyapitia katika sala. Badala yake, elekeza macho yako katika kumpenda Mungu na wengine. Je, unampenda Mungu? Je, unawapenda wengine? Maswali haya mawili yatakusaidia kutambua wazi kama unasali kweli jinsi Mungu anavyotaka.

Ni muhimu pia kukiri kwa unyenyekevu kama nyakati fulani unajitengenezea mwenyewe hali ya “kifumbo” katika sala au la. Je, unafanya hivyo? Je, unatamani sana hali hizo kiasi kwamba nyakati fulani unajizalishia hisia ya kuwa karibu na Mungu? Ikiwa ndivyo, huenda ikawa vyema kubadili namna unavyosali. Rudi kwenye kutafakari Injili. Sali rozari. Tafakari sala fulani nzuri. Fanya matendo ya imani katika mafundisho ya Kanuni ya Imani. Yakabidhi mapenzi yako kwa Mungu. Usihangaike kuhusu unavyohisi katika sala: sali tu na umpende Mungu kwa moyo wako wote. Yeye atashughulikia yaliyobaki. Sali hata unapopatwa na ukavu wa kiroho, na ujitahidi kumpenda zaidi.

Bwana mwema, unatamani jambo moja kutoka kwangu. Unatamani mapenzi yangu yapatane kikamilifu na Yako. Ninaomba nami nilifanye hili kuwa tamanio langu la ndani kabisa. Bwana, sala yangu inapoonekana kuwa kavu na isiyozaa matunda, nakushukuru. Inapokuwa yenye utajiri wa kiroho na faraja, nakushukuru. Ninapouona uwepo Wako ukidhihirishwa kwangu, nakushukuru. Unapoonekana umejificha, nakushukuru. Nakushukuru katika mambo yote na ninaomba nikutafute Wewe tu. Tafadhali uniweke huru kutoka katika hali zote za udanganyifu na zile ninazojizalishia katika sala, ili sala yangu ifanye mapenzi yangu yapatane kikamilifu na Yako.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Sita: Ishara ya Hakika Zaidi

Fundisho lifuatalo kutoka kwa Mtakatifu Teresa linarudiwa zaidi ya mara moja. Kwa hiyo, analiona kuwa fundisho la msingi la kujifunza na kutekeleza.

Hatuwezi kujua kama tunampenda Mungu, ingawa huenda kukawa na sababu thabiti za kufikiri hivyo, lakini hakuwezi kuwa na shaka kuhusu kama tunampenda jirani yetu au la (V.III #8).

Je, unampenda Mungu kweli? Kulingana na Mtakatifu Teresa, hatuwezi kujua jibu la swali hilo kwa kulitazama peke yake. Tunaweza kulijua tu kwa kupima upendo wetu kwa jirani. Tukimpenda jirani yetu, basi tunaweza kuwa na hakika kwamba tunampenda Mungu pia, kwa sababu upendo kwa jirani hutiririka kutoka katika upendo wetu kwa Mungu. Zaidi ya hayo, tukitaka kumpenda Mungu zaidi, tunapaswa kujitahidi kumpenda jirani yetu zaidi.

Unampendaje jirani yako? Njia mojawapo ya kufanya hivyo kwa namna safi na takatifu ni kuyapatanisha mapenzi yetu na mapenzi ya jirani yetu. Bila shaka, ikiwa mapenzi ya jirani yetu yanaelekea kwenye jambo la dhambi, hatupaswi kamwe kuyafuata. Lakini kuna njia nyingine zisizohesabika za kufanya hivyo katika mambo yasiyohusisha dhambi yoyote.

Kwa mfano, tuseme mwenzi wako wa ndoa anataka kufanya jambo fulani mwishoni mwa juma, nawe unataka kufanya jambo jingine. Kuchagua mara moja kufanya kile ambacho mwenzi wako anapendelea ni tendo la upendo wa kina. Huku ni kujifia mwenyewe na ni tendo la kutokuwa na ubinafsi. Bila shaka, kufanya hivyo kutaifanya asili yako ya kibinadamu iliyoanguka iasi. Ukihisi uasi huo wa ndani, furahi, kwa sababu umegundua kitu ndani yako ambacho lazima kife. Mapenzi ya kujitafutia unayotaka wewe mwenyewe lazima yafe. Lazima uyapige “pigo la kufisha” kwa namna halisi na ya vitendo.

Utakatifu hautambuliki kwa kuhisi utamu wa kiroho. Ingawa mara nyingi utamu huo unaweza kuandamana na sala katika makao ya awali, kamwe si ishara ya utakatifu wa mtu. Hata hivyo, kutokuwa na ubinafsi, kujitoa sadaka, na kuyapatanisha mapenzi yako na mapenzi ya wengine ni ishara zenye nguvu sana za fadhila, kwa sababu mtu amechagua kwa makusudi kumpenda Mungu kwa kumpenda jirani yetu. Tena, asili yako ya kibinadamu iliyoanguka bila shaka itaasi dhidi ya hili. Upinge uasi huo na ujifie mwenyewe.

Tafakari: Je, unampenda Mungu? Njia bora ya kujibu swali hilo ni kuchunguza kama unawapenda wale wanaokuzunguka au la—si kwa upendo wa hisia na wa kujiridhisha mwenyewe, bali kwa upendo usio na ubinafsi na ulio tayari kujitoa sadaka.

Je, uko tayari kuoanisha matakwa yako na matakwa ya wale wanaokuzunguka? Je, uko tayari kuchagua matakwa yao badala ya yako mwenyewe? Ikiwa ndivyo, basi hii ni ishara wazi kwamba si tu unawapenda wao, bali pia unampenda Mungu.

Tumia muda kuchunguza jinsi unavyoshirikiana na wengine, hasa watu wa familia na marafiki wa karibu. Ikiwa mara kwa mara unafikiria kile unachotaka wafanye, badala ya jinsi unavyoweza kuwapenda zaidi, basi zingatia jambo hili unalolitambua. Upendo hauhusu kamwe kupata tunachotaka. Hauhusu kumlazimisha mtu afuate matakwa yetu. Upendo ulio wa juu zaidi na safi zaidi daima huwalenga wengine. Tunapaswa kujifia kabisa na kuishi kwa ajili ya Mungu kwa kuishi kwa ajili ya wengine. Huu ndio upendo mtakatifu.

Je, unaona kwamba asili yako ya kibinadamu iliyoanguka inaasi dhidi ya upendo huu usio na ubinafsi? Isipotakaswa kikamilifu na kuoanika na mapenzi ya Mungu, itaasi. Ikiwa unaasi na kujikuta ukifikiri, “Na mimi je?” basi umegundua ndani yako kitu ambacho lazima kife. Jitahidi kuupiga ubinafsi huu “pigo la kuua” ili uweze kusimama imara zaidi ndani ya makao haya ya tano.

Bwana wangu mwenye upendo, upendo safi unahitaji kiwango cha juu kabisa cha ubinafsi na kujitoa sadaka. Unahitaji nijifie kabisa katika mambo yote. Tafadhali ongeza upendo wangu, na uniweke huru kutoka kila aina ya upendo wa kibinafsi. Upendo wangu na uwe safi na mtakatifu, ukiiga na kushiriki upendo Wako. Uliyatoa maisha Yako kwa hiari, Bwana mpendwa. Ulikubali kudhulumiwa kwa kila namna. Hukudai kupendwa na wengine kabla ya Wewe kuwapenda. Nisaidie kuuoanisha upendo wangu na Wako.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Saba: Uchumba Unaanza

Katika sura ya mwisho ya makao ya tano, Mtakatifu Teresa anarudi kutoa mwanga zaidi kuhusu sala ya muungano. Hapa, anatumia mfano wa kile ambacho wengi wanakielewa kuwa hatua ya mwisho ya kufahamiana kimapenzi kwa maandalizi ya uchumba. Katika mkutano huu wa mwisho na wa kina, ni kana kwamba Mungu anaomba kuichumbia roho, akiialika kuingia katika ndoa ya kiroho.

Tunaweza kuilinganisha sala ya muungano na ziara, kwa kuwa hudumu kwa muda mfupi sana tu. Hakuna tena suala la kupima uamuzi, bali roho huona kwa namna ya siri ni Bwana Arusi wa namna gani ambaye imechumbiwa naye (V.IV #2).

Katika hatua hii ya uhusiano wa mtu na Mungu, roho imejifunga kuingia katika ndoa ya kimungu. Uchumba umetokea muda mfupi uliopita. Sala ya muungano ni kama mkutano wa pekee wenye nguvu kubwa na bwana arusi ili kumfahamu. Teresa anasema kwamba mkutano huu na mwenzi wa baadaye wa kiroho hudumu kwa kitambo kifupi tu, lakini katika kitambo hicho roho hufunuliwa mengi zaidi kuliko yale ambayo ingeweza kuyapata kwa juhudi zake yenyewe kwa miaka mingi. Mpendwa hujifunua kwa roho “kwa namna ya siri,” na mkutano huu wa kiroho huwasha moyo wake kwa moto wa upendo, na kuijaza hamu ya kutazamia ndoa inayokuja.

Mtakatifu Teresa anaeleza zaidi kwamba, kwa kuwa huu ni mkutano wa kiroho kabisa, unapita kwa mbali uzoefu wowote wa kibinadamu wa wapendanao wawili wanaojiandaa kwa ndoa ya duniani. Ufahamu wa Mungu unaopatikana katika mkutano huu wa siri huisadikisha roho kwamba uamuzi wake wa kujitoa kwa Mpendwa, bila shaka yoyote, ni uamuzi sahihi. Kwa kuwa roho imepokea fadhila kubwa namna hii, ikiwa imepewa ufahamu wa siri namna hii wa Mpendwa, kama ingemwacha Mungu katika hatua hii, hasara yake ingeleta maangamizi yasiyoelezeka. Hasara yake ingekuwa sawa na fadhila za kiroho na mawasiliano ya upendo ambayo ilikuwa imepokea muda mfupi uliopita.

Tafakari: Jaribu kutafakari wazo kwamba Mungu huwasiliana na roho “kwa namna ya siri.” Hilo linamaanisha nini? Kwa kuwa ni “siri,” hakuna njia ya kujua bila kulipitia. Hili linafunua ukaribu na upekee wa uhusiano ambao kila mtu binafsi anaalikwa kuushiriki na Bwana wetu. Tafakari mkutano huu wa siri na mawasiliano ambayo Utatu Mtakatifu sana unatamani kushiriki nawe.

Ingawa muungano na Mungu unapita kwa mbali uzoefu wowote wa ndoa ya kibinadamu, Mtakatifu Teresa anatumia mifano ya uchumba na ndoa ili kutusaidia kuelewa kinachotokea katika makao haya. Ndoa ya kibinadamu ni uamuzi mkubwa sana—labda uamuzi mkubwa kuliko yote ambayo mtu atafanya maishani. Vivyo hivyo, uamuzi wa kuchumbiwa na Mungu ni mkubwa zaidi sana, na wenye umuhimu mkubwa zaidi sana kuliko uamuzi mwingine wowote tutakaowahi kufanya maishani. Je, uko tayari kujifunga kwa ahadi hiyo?

Kwa kuingia katika uhusiano wa uchumba na Utatu Mtakatifu, unajifunga kutumia muda mwingi pamoja na Mungu. Unaahidi kumfahamu Mungu zaidi, kuwa na ukaribu wa pekee na kila Nafsi ya Utatu Mtakatifu, kujifunza kuishi pamoja Nao, na kukua katika upendo wako kwao. Je, uko tayari kufanya hivyo? Je, unasitasita kwa namna yoyote kujifunga kwa ahadi ya kina namna hii?

Kwa upande wa Mungu, hakuna kusitasita. Mungu anatamani kuwa mmoja nawe na anatamani kukualika kuingia katika utimilifu wa muungano na Mungu. Kujua kwamba Mungu wa ulimwengu amejifunga kwako namna hii kunapaswa kusaidia kupunguza wasiwasi wowote kuhusu uamuzi wako wa kujitoa kabisa kwa Mungu huyu aliye Utatu.

Utatu Mtakatifu sana, umenialika kuingia katika muungano Nawe ulio wa ndani sana, wa kina sana na unaonizidi kiasi kwamba utayabadilisha maisha yangu milele. Unaahidi kujitoa kwangu kama zawadi yangu, na unajitoa kwangu bila kujibakiza. Mimi ni nani hata Mungu wa ulimwengu ajishushe kiasi cha kunipa mengi namna hii? Ninakujibu “Ndiyo,” Mungu wangu, nami ninakubali mwaliko Wako wa kuingia katika ushirika kamili Nawe.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Hamsini na Nane:  Shambulio la Mwisho la shetani

Sasa kwa kuwa roho inamfahamu kwa undani Yule ambaye imechumbiwa naye, shetani anafanya shambulio moja la mwisho na kali ili kuzuia muungano wa kiroho wa ndoa ya kimungu, kwa maana shetani anajua kwamba hili ndilo jaribio lake la mwisho.

…lakini yule mwovu huja kwa ujanja wake mkubwa na, kwa kisingizio cha mema, huipotosha nafsi katika jambo fulani dogo na kuifanya itende makosa madogo ambayo huisadikisha kuwa hayana madhara. Hivyo, kidogo kidogo, akili hutiwa giza na utashi hudhoofishwa huku shetani akichochea hali ya nafsi hiyo kujipenda yenyewe, mpaka hatua kwa hatua anapofaulu kuiondoa katika muungano na mapenzi ya Mungu na kuifanya ifuate mapenzi yake yenyewe (V.IV #6).

Shetani anajua kwamba katika hatua hii hana nafasi ya kuishawishi nafsi itende dhambi ya mauti. Kwa hiyo, anaipiga nafsi vita vikali kwa ujanja, akitumia kisingizio cha mema. Shetani anajua kwamba nafsi hii ikipiga hatua zaidi, itatenda mema yasiyohesabika kwa ajili ya Mungu, naye hatakuwa na uwezo wa kuizuia. Hilo linamtia shetani hofu kubwa sana, naye anafanya yote awezayo kuzuia ndoa ya kiroho isifungwe na kukamilishwa.

Nafasi pekee ya mwisho aliyo nayo shetani ni kuidanganya nafsi iamini kwamba tendo moja dogo la uovu ni jema na kwamba itafaidika kwa kuchagua dhambi hiyo iliyofichika nyuma ya sura ya wema. Shetani akifaulu, ataendelea kuiongoza nafsi kufanya maamuzi mengine kama hayo, akiipeleka hatua moja ndogo baada ya nyingine katika njia inayoelekea kwenye anguko. Mara anapofaulu kudhoofisha utashi na kutia akili giza, anashambulia ili kuvunja uchumba na kuifanya nafsi ianguke na kupoteza neema ya Mungu.

Tafakari: Je, unampenda Mungu kwa kina kiasi kwamba huwezi kamwe kufanya kwa makusudi jambo lolote lililo kinyume na mapenzi Yake? Wale walio katika makao ya tano wanampenda hivyo. Hawaepuki dhambi kwa sababu wanaogopa adhabu. Bali wanaepuka dhambi kwa sababu upendo wao kwa Mungu ni wa kina sana kiasi kwamba hata kuwaza kumkosea Mungu kunawahuzunisha. Unapoitazama nafsi yako mwenyewe, je, ndivyo unavyojisikia?

Ikiwa upendo wako kwa Mungu umefikia kina hiki, basi usilegeze ulinzi wako. Jua kwamba shetani anauogopa sana upendo huo na atazidisha kwa kiwango kikubwa sana juhudi zake za kukukwaza. Tafakari uhalisi huo wa chuki ya shetani. Usifanye hivyo kwa hofu isiyofaa, kwa kuwa shetani hana uwezo dhidi ya mapenzi ya Mungu. Lakini fanya hivyo kama njia ya kujikumbusha kwamba, kwa kuwa bado hujakamilika, bado unaweza kudanganywa. Je, unaweza kuuelewa ukweli huu unaotufundisha unyenyekevu?

Tenga muda wa kufikiria njia zozote ambazo yule mwovu amekudanganya ufanye uovu kwa kisingizio cha kutenda mema. Kuzitambua mbinu hizi kunahitaji uwazi na unyenyekevu wa kina. Je, uko tayari kuchunguza matendo yako na kukiri njia zozote ndogo ambazo kwazo umeamini uongo wake wa hila? Uwe tayari kufanya hivyo, na utumaini kwamba Mungu anayekupenda kwa upendo wenye kuwaka na unaokujaza kabisa atakusaidia kuutambua uongo huu wa hila—ukimruhusu.

Bwana wa upendo mkamilifu, upendo Wako kwangu hautatetereka kamwe, lakini upendo wangu Kwako huenda nyakati nyingine ukapotoka. Ninakupenda kweli, Bwana mpendwa; ninakupenda kwa upendo wa kina. Ninasali nisikukosee kamwe hadi siku nitakapokufa. Tafadhali nisaidie kutambua njia yoyote ambayo yule mwovu ananidanganya kwa hila, akiniongoza nikukosee kwa kisingizio cha kutenda mema. Nisaidie kuyaona matendo yangu yote kama Wewe unavyoyaona, Bwana mpendwa, ili nikupotoka nikurudie daima.

Utatu Mtakatifu Sana ukaaye ndani yangu, ninakupenda, ninakutumainia, ninakukabidhi maisha yangu.

Yaliyomo