चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
पवित्र आठवड्याच्या घटना आज आपल्यासमोर साकार होतात
प्रभूच्या दुःखस्मरणाचा झावळ्यांचा रविवार (वर्ष अ)
मोठ्या जनसमुदायाने आपली अंगावरील वस्त्रे रस्त्यावर पसरली, तर इतरांनी झाडांच्या फांद्या तोडून रस्त्यावर पसरल्या. त्याच्या पुढे जाणारे आणि त्याच्या मागून येणारे लोक सतत मोठ्याने म्हणत होते: “दाविदाच्या पुत्राला होसान्ना! प्रभूच्या नावाने येणारा धन्य असो! सर्वोच्च स्वर्गात होसान्ना!” मत्तय 21:8–9
पवित्र आठवडा सुरू होत आहे. आज आपण ज्या आठवड्याचे स्मरण करायला सुरुवात करतो, तो किती महत्त्वाचा आहे! वल्हांडणाची पूर्तता करण्यासाठी येशूने यरुशलेमात केलेल्या प्रवेशाचे स्मरण म्हणून मिस्साच्या सुरुवातीला जे शुभवर्तमान वाचले जाते, त्यातील हा उतारा आहे. त्या वर्षी येशू स्वतः वल्हांडणाचे नवे कोकरू होणार होता. त्याचे रक्त आपल्या सर्वांसाठी सांडले गेले आणि त्याचे देह आपण आता ग्रहण करतो. येशूशी झालेला विश्वासघात, त्याला झालेली अटक आणि क्रुसावरील त्याचा मृत्यू यांचे मत्तयने केलेले वर्णन ऐकून आजचा शब्दविधी संपतो. आज हे संपूर्ण वृत्तांत सविस्तर वाचण्याचे भाग्य आपल्याला लाभले आहे. म्हणून देवाच्या वचनाविषयी ख्रिस्तसभा काय शिकवते, हे लक्षात घेणे उपयुक्त ठरेल.
“ख्रिस्तसभेत पवित्र शास्त्राचे वाचन होते, तेव्हा देव स्वतः आपल्या लोकांशी बोलतो आणि आपल्या वचनात उपस्थित असलेला ख्रिस्त शुभवर्तमानाची घोषणा करतो” (रोमन मिस्साग्रंथाच्या सर्वसाधारण सूचना #29). ही महत्त्वाची गोष्ट आपण समजून घेतली पाहिजे, विशेषतः आज, जेव्हा आपण शुभवर्तमानाचा गाभा असलेला भाग सविस्तर वाचतो. येशूचा यरुशलेमातील प्रवेश, त्याचे शेवटचे भोजन, त्याला झालेली अटक, त्याच्यावर चालवलेला न्यायाचा देखावा, त्याचे दुःखभोग आणि क्रुसावरील मृत्यू या घटना 2,000 वर्षांपूर्वी घडल्या. तरीही त्या ऐतिहासिक घटना आज एका अनोख्या रीतीने आपल्यासाठी खरोखरच वर्तमान होतात. आज मिस्सामध्ये या शुभवर्तमानाच्या घोषणेत सहभागी होताना आपण आपल्या प्रभूच्या या तारणकारी कृतीशी गूढ रीतीने एकरूप होतो. कधी कधी आपले लक्ष विचलित झाले, तरी आपण कान देऊन ऐकले आणि डोळसपणे पाहिले, तर देव खरोखरच आपल्यामध्ये उपस्थित आहे.
या पवित्र आठवड्याच्या सुरुवातीपासूनच प्रत्येक पावलावर येशूबरोबर चालण्याचा प्रयत्न करा. या आठवड्यात आपली नेहमीची कर्तव्ये पार पाडताना हे आध्यात्मिक सत्य लक्षात ठेवा: येशूच्या दुःखभोगांचे आणि मृत्यूचे संपूर्ण शुभवर्तमान आज तुम्हाला जाहीर करण्यात आले आहे, म्हणून तो विशेष रीतीने तुमच्याजवळ प्रकटपणे उपस्थित आहे. पवित्र गुरुवारी आपण परमपवित्र युखरिस्ताच्या देणगीचे चिंतन करू. पवित्र शुक्रवारी योहानाच्या शुभवर्तमानातून येशूच्या दुःखभोगांचे वर्णन ऐकू. अशा प्रकारे या आठवड्याची सुरुवात दुःखभोगांच्या घोषणेने होते आणि शेवटही दुःखभोगांच्या घोषणेने होतो, जेणेकरून आपण ख्रिस्ताच्या तारणकारी बलिदानाच्या रहस्यात अधिक खोलवर प्रवेश करावा.
येशूच्या दुःखभोगांच्या वृत्तांताच्या केंद्रस्थानी अतुलनीय प्रेमाचे दर्शन आहे. या आठवड्यात आपण ज्या प्रेमाचे साक्षीदार होतो, ते इतके निर्मळ, इतके निःस्वार्थ, इतके त्यागमय आणि इतके जीवन बदलणारे आहे की ते आपल्या आकलनापलीकडे आहे. या प्रेमापोटी देव आजवर कधीही न पाहिलेला पराकोटीचा अपमान स्वतः पत्करतो. आपल्या हीन अवस्थेत, पापात आणि पतित स्थितीत आपल्याला भेटता यावे आणि कल्पना करता येईल अशा सर्वोच्च उंचीवर आपल्याला उचलता यावे, म्हणून तो हे करतो.
या पवित्र आठवड्यात प्रवेश करताना लक्षात ठेवा की हा केवळ चिंतनाचा आठवडा नाही. देवाच्या तुमच्यावरील निर्मळ आणि परिपूर्ण प्रेमाच्या रहस्यात सहभागी होण्याचा हा आठवडा आहे. या प्रेमाचे चिंतन करताना त्याला तुम्हाला प्रश्न विचारू द्या. आठवडाभर हे प्रेम तुमच्या मनात आणि हृदयात जपा. सुमारे 2,000 वर्षांपूर्वी देऊ केलेले ते प्रेम तुम्हाला आज खरोखर अनुभवता येऊ द्या, म्हणजे तुम्हीही आपल्या प्रभूकडे आणि त्याच्या तुमच्यावरील प्रेमाकडे अधिक मनापासून वळाल.
हे माझ्या तारणाऱ्या प्रभू, तू आपल्या दुःखभोगांच्या या आठवड्यात धैर्याने आणि दृढनिश्चयाने प्रवेश केलास. माझ्या जीवनात अधिक पूर्णपणे प्रवेश करता यावा म्हणून तुला सोसावी लागणारी प्रत्येक वेदना आणि प्रत्येक अपमान तू स्वेच्छेने स्वीकारलास. या संपूर्ण आठवड्यात कृपया माझ्यासोबत राहा. तुझ्या प्रेमाच्या या रहस्याचे केवळ चिंतन करायलाच नव्हे, तर ते प्रेम खऱ्या अर्थाने अनुभवायला आणि त्या अनुभवाने माझे जीवन बदलायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
दुःख सोसणाऱ्या ख्रिस्ताला होसान्ना!
प्रभूच्या दुःखसहनाचा झावळ्यांचा रविवार (वर्ष ब)
त्याच्या पुढे जाणारे आणि त्याच्या मागून येणारे सतत मोठ्याने म्हणत होते: “होसान्ना! प्रभूच्या नावाने येणारा धन्य असो! आपला पिता दाविद याचे येणारे राज्य धन्य असो! सर्वोच्च स्वर्गात होसान्ना!” मार्क 11:9–10
येशू आपल्या जीवनकाळात अनेकदा यरुशलेमला गेले. बालपणी त्यांना मंदिरात समर्पित करण्यात आले. ते बारा वर्षांचे असताना मंदिरात धर्मशास्त्राच्या शिक्षकांना शिकवत असलेले आढळले. मोठे होत असताना ते नियमितपणे मंदिराच्या यात्रेला जात असत. वाळवंटात त्यांची परीक्षा झाली तेव्हा सैतान त्यांना मंदिराच्या शिखरावर घेऊन गेला. येशूंनी आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्यात किमान चार वेगवेगळ्या प्रसंगी मंदिराला भेट दिल्याचे आपण शुभवर्तमानांत वाचतो. पण आज आपण स्मरण करतो ती यरुशलेमची यात्रा इतर सर्व यात्रांपेक्षा वेगळी होती. या वेळी येशू यरुशलेममध्ये आले, तेव्हा धर्मनेते आधीच त्यांचा जीव घेण्याच्या प्रयत्नात होते. तरीही येशूंनी मोठ्या गांभीर्याने यरुशलेममध्ये प्रवेश केला आणि सर्वांचे लक्ष त्यांच्याकडे वेधले गेले. येशू गाढवावर बसून यरुशलेममध्ये प्रवेश करत असताना लोकांनी त्यांच्यापुढे खजुरीच्या फांद्या आणि आपली वस्त्रे पसरली आणि जयघोष केला, “होसान्ना! प्रभूच्या नावाने येणारा धन्य आहे!”
श्रद्धावंतांनी आपल्या राजाचे स्वागत करण्याचा हा सर्वांत योग्य मार्ग होता. तरीही त्यांच्या मनापासून केलेल्या स्वागताचा, “होसान्ना!” या जयघोषाचा आणि त्यांच्या उत्साहाचा लाभ येशूंपेक्षा त्यांनाच अधिक झाला. येशू देव आहेत. त्यांना आपल्या स्तुतीची किंवा सन्मानाची गरज नाही. पण त्यांची स्तुती, सन्मान आणि आराधना करणे आपल्या हिताचे आहे, म्हणून तसे करण्याचे आमंत्रण देण्यासाठी येशू आपल्याकडे आले. आपण त्यांची स्तुती केली पाहिजे. यासाठीच आपली निर्मिती झाली आहे. यातच आपल्या जीवनाला परिपूर्णता लाभते.
पवित्र सप्ताहाची सुरुवात करताना, आपल्या प्रभूचा मोठ्या उत्साहाने सन्मान करणाऱ्या लोकांचे हे दृश्य थोडा वेळ मनात ठेवा. आपण कसे व्हायला हवे, हे या दृश्यातून दिसते. या पवित्र सप्ताहात आपण ज्याची स्तुती आणि आराधना करतो, त्या देवाची आपल्याला अधिकाधिक जाणीव व्हायला हवी. या देवाने सर्वांच्या नजरेत स्वतःला लहान केले, दासाचे रूप धारण केले आणि लोकांनी आपल्याला घोर पापी ठरवावे हेही होऊ दिले. लोकांनी त्यांना नाकारले, मारहाण केली आणि ठार मारले. या सप्ताहात आपण विशेषतः दुःख सहन करणाऱ्या ख्रिस्ताची आराधना करतो. ज्यांना अटक करून क्रूर वागणूक देण्यात आली, त्या मनुष्याची आपण आराधना करतो. ज्यांचा लोकांनी द्वेष केला आणि ज्यांना शक्य तितकी वाईट वागणूक दिली, त्या मनुष्याची आपण आराधना करतो.
दुःख सहन करणाऱ्या ख्रिस्ताची मनःपूर्वक आराधना करणे हे आपले एक महत्त्वाचे कर्तव्य आहे. स्वर्गात आपल्या वैभवशाली सिंहासनावर विराजमान असलेल्या देवाची आराधना करणे अनेक दृष्टींनी सोपे आहे. त्यांच्याभोवती जमलेले असंख्य देवदूत, त्यांच्यापुढे जमिनीपर्यंत वाकून नमन करणारे सर्व काळांतील संत आणि त्यांच्या मुखातून झळकणारे तेज व वैभव यांचे चिंतन केले, तर त्यांची आराधना करणे स्वाभाविक वाटते. पण ज्यांच्यावर गुन्हेगार असल्याचा आरोप ठेवण्यात आला आणि ज्यांना अनेकांचा द्वेष सहन करत मृत्युदंड भोगावा लागला, त्या मनुष्याची आराधना करणे समजून घेणे अधिक कठीण आहे. पण श्रद्धेच्या नजरेने येशूंकडे पाहून, त्यांच्याभोवतीच्या द्वेषाच्या आणि असत्याच्या पलीकडे आपल्याला पाहता आले, तर अशा रीतीने आपल्याकडे आलेल्या आपल्या देवाची नम्रता पाहून आपण विस्मयाने भरून जाऊ.
दुःख सहन करणाऱ्या ख्रिस्ताची आराधना करताना, त्यांच्यावर लादलेले सर्व दुःख सोसताना त्यांनी दाखवलेल्या सद्गुणात सहभागी होण्याचे आमंत्रणही आपल्याला मिळते. अपमानित ख्रिस्ताची आराधना केल्याने आपण सोसलेल्या अपमानांना नवे सामर्थ्य आणि नवा अर्थ मिळतो. दुःख सहन करणाऱ्या ख्रिस्ताची आराधना केल्याने आपल्या दुःखांनाही त्यांच्या मुक्तिकार्यात सहभागी होण्याची उंची लाभते. नाकारलेल्या, तुच्छ लेखलेल्या आणि छळ सोसलेल्या ख्रिस्ताची आराधना केल्याने आपण ज्या ज्या प्रकारे अशा यातना सोसतो, त्या सर्वांचे रूपांतर होते.
या पवित्र सप्ताहात तुम्ही ज्या देवाची आराधना करता, त्यांचे आज चिंतन करा. येशूंनी जे काही सहन केले, त्यापासून नजर फिरवू नका. त्यांना कसे नाकारण्यात आले आणि त्यांनी कशा यातना भोगल्या, याकडे नीट पाहा. त्यांना किती द्वेष सहन करावा लागला, ते पाहा. असे करताना केवळ तुमच्या वैभवशाली देवाकडेच पाहू नका, तर तुमच्या सर्व व्यथांवरील उपायही त्यांच्यात पाहा. आपण ज्या अवस्थेत आहोत, त्याच अवस्थेत आपल्याला भेटण्यासाठी आणि आपल्याला त्यांच्यासोबतच्या नवजीवनात उचलून घेण्यासाठी देव अत्यंत नम्र रूप धारण करून आपल्याकडे उतरून आले.
हे दुःख सहन करणाऱ्या माझ्या प्रभू, मी मनापासून तुझी आराधना करतो आणि तुझी स्तुती करतो. वल्हांडण सणासाठी यरुशलेममध्ये प्रवेश करताना, नवा आणि शाश्वत वल्हांडणाचा कोकरा होऊन त्या सणाला नवे सामर्थ्य देण्याचा तुझा हेतू होता. माझ्यासाठी दुःख सोसणाऱ्या तुझी मी सदैव आराधना करू दे. जीवनात मी जे काही सोसतो ते सर्व मी तुला अर्पण करू दे, म्हणजे तुझ्या तारणकार्याने त्याचे रूपांतर होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
त्यांच्या पावलांवर पाऊल ठेवून क्रूसापर्यंत
प्रभूच्या दुःखस्मरणाचा झावळ्यांचा रविवार (वर्ष क)
“प्रभूच्या नावाने येणारा राजा धन्य आहे. स्वर्गात शांती आणि सर्वोच्च स्थानी गौरव असो.” जमावातील काही परुशी त्यांना म्हणाले, “गुरुजी, आपल्या शिष्यांना दटावा.” त्यांनी उत्तर दिले, “मी तुम्हाला सांगतो, हे गप्प राहिले तर दगड ओरडतील!” लूक 19:38–40
जैतुनाच्या डोंगराच्या पायथ्याशी गेथसेमनीची बाग होती. तिथे येशूने तीव्र वेदनेत प्रार्थना केली आणि तिथेच त्याला अटक झाली. पण या घटनेच्या काही दिवस आधी आपला प्रभू आपल्या प्रेषितांसोबत जैतुनाच्या डोंगराशेजारची टेकडी ओलांडून बागेकडे जाणाऱ्या उतारापाशी आला. तो उतार उतरू लागला तेव्हा त्याला “त्याच्या शिष्यांचा सगळा समुदाय” भेटला. “आपण पाहिलेल्या सर्व सामर्थ्यशाली कृत्यांबद्दल ते आनंदाने मोठ्या आवाजात देवाची स्तुती करू लागले.” मग त्यांनी जयघोष केला: “प्रभूच्या नावाने येणारा राजा धन्य असो! स्वर्गात शांती आणि सर्वोच्च स्थानी गौरव असो!” जेरुसलेम शहराचे प्रवेशद्वार नजरेस पडेल इतक्या जवळ ते त्याला भेटले. हे पाहून बारा प्रेषित थक्क झाले असतील.
हे पाहून परुशीही थक्क झाले. पण त्यांच्या आश्चर्यात आनंद नव्हता. मत्सरामुळे ते थक्क झाले आणि त्यातूनच त्यांनी निषेध केला. येशूचे उत्तर अगदी स्पष्ट होते: “मी तुम्हाला सांगतो, हे गप्प राहिले तर दगड ओरडतील!” यावरून एक प्रश्न पडतो: या शिष्यांनी आपल्या प्रभूचे असे गौरवपूर्ण स्वागत केले नसते, तर दगड खरोखरच ओरडले असते का? नक्कीच ओरडले असते! काही दिवसांनी, लोकसमुदायाने येशूला सोडून दिल्यावर, दगडांनी खरोखरच आवाज उठवला.
आठवा, येशूला क्रुसावर खिळण्यात आले तेव्हा या शिष्यांपैकी जवळजवळ सगळ्यांनी त्याला सोडून दिले. ते भीतीने पळून गेले. बारा प्रेषितांपैकीही बहुतेक जण पळून जाऊन लपले. केवळ आपली धन्य माता मरिया, संत योहान आणि आणखी काही जण तिथे राहिले. म्हणूनच, लोकसमुदायाने त्याला सोडून दिल्यानंतर येशू क्रुसावर मरण पावला, तेव्हा त्याची ही भविष्यवाणी खरी ठरली. “आणि पाहा, पवित्रस्थानाचा पडदा वरपासून खालपर्यंत फाटून त्याचे दोन तुकडे झाले. पृथ्वी हादरली, खडक दुभंगले, कबरी उघडल्या आणि मृत्युनिद्रेत गेलेल्या अनेक संतांची शरीरे उठवली गेली” (मत्तय 27:51–52).
देवाची स्तुती आणि आराधना करताना आपण कधीही मौन बाळगू नये. त्या पहिल्या पवित्र आठवड्यातील या दोन प्रसंगांतून आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा शिकायला मिळतो. आठवड्याच्या सुरुवातीला मोठ्या उत्साहात येशूने जेरुसलेममध्ये प्रवेश केला, तेव्हा अनेकांनी त्याची स्तुती केली. देवाची स्तुती करणे आणि त्याचा गौरव करणे सर्वांना मान्य असते आणि इतर अनेक जणही तसे करत असतात, तेव्हा ते करणे सोपे असते. याउलट पवित्र आठवड्याच्या शेवटी येशूचा छळ झाला आणि त्याला मारण्यात आले. तेव्हा त्याची स्तुती करणे आणि उघडपणे त्याचा जयघोष करणे लोकांना अचानक रुचेनासे झाले. भीतीने लोकांची वाचा बंद झाली आणि त्यांनी आपल्या प्रभूची आराधना करणे थांबवले. म्हणूनच दगडांनी आवाज उठवला आणि पृथ्वी हादरली.
या पवित्र आठवड्याला सुरुवात करताना स्वतःला विचारा: येशूची स्तुती करणे सोपे होते आणि सर्वांना रुचत होते, तेव्हा त्याची स्तुती करणाऱ्या शिष्यांच्या त्या “सगळ्या समुदायासारखे” तुम्ही आहात का? की त्याच्याशी निष्ठावान राहणे लोकांना मुळीच रुचत नव्हते, तेव्हाही त्याच्याशी निष्ठावान राहिलेल्या आपल्या धन्य माता मरियेसारखे आणि संत योहानासारखे तुम्ही आहात? कठीण काळातही तुम्ही देवाची स्तुती आणि आराधना करत राहता का? की लोक काय म्हणतील, आपल्याला नाकारतील किंवा आपला अपमान होईल, या भीतीला तुम्ही तुमच्या पवित्र पाचारणापासून तुम्हाला दूर नेऊ देता?
त्या पहिल्या पवित्र आठवड्यातील या दोन परस्परविरोधी प्रसंगांवर आज चिंतन करा. येशूचा राजा म्हणून जयघोष करणाऱ्या लोकांमध्ये आज तुम्हीही सामील व्हा. असे करताना, ज्या राजाची तुम्ही आराधना करता त्याच्यावर तुमची नजर खिळू द्या. त्याचा विश्वासघात होईल, त्याला यातना भोगाव्या लागतील आणि तो मरणाला सामोरा जाईल, तेव्हाही त्याच्यामागे चालत राहण्याचा निर्णय घ्या. विशेषतः निष्ठावान राहणे कठीण असेल तेव्हा त्याच्याशी निष्ठावान राहण्याचा निर्धार करा. त्या निर्धारापासून ढळू नका. येशूच्या मातेच्या हृदयातील प्रेमाकडे पाहा. आपल्या प्रभूशी निष्ठावान राहण्यासाठी तिच्याजवळ जे धैर्य होते, ते तुम्हालाही लाभावे म्हणून तिच्याकडे प्रार्थना करा, म्हणजे तुमच्या ऐवजी दगडांना ओरडावे लागणार नाही.
हे परम गौरवशाली राजा, पास्का सणासाठी तू जेरुसलेममध्ये प्रवेश केलास, तेव्हा लोकांनी यथायोग्य तुझी उपासना आणि आराधना केली. तुझी अशीच आराधना आणि स्तुती करण्याचा मी निर्धार करतो. तुझा सन्मान करणे आणि तुझ्यावर प्रेम करणे सोपे असते तेव्हाच नव्हे, तर ते लोकांना रुचत नाही तेव्हाही मला तसे करता यावे, अशी मी प्रार्थना करतो. कोणत्याही भीतीमुळे मी तुझ्यावर प्रेम करण्यापासून मागे हटू नये आणि तुझ्या क्रुसाच्या गौरवशाली सिंहासनापर्यंत तुझ्यामागे चालत राहावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
देवावरील आपले प्रेम व्यक्त करणे
पवित्र सप्ताहाचा सोमवार
तेव्हा त्याच्या शिष्यांपैकी एक, पुढे त्याचा विश्वासघात करणार होता तो इस्कार्योत यहूदा म्हणाला, “हे तेल तीनशे दिवसांच्या मजुरीइतक्या किमतीला विकून ते पैसे गरिबांना का दिले नाहीत?” योहान 12:4–5
येशू आपल्या शिष्यांसह लाझर, मार्था आणि मरिया यांच्या घरी होता. तो त्यांच्या घरी नेहमी वेळ घालवत असे आणि त्याचे त्यांच्याशी जिव्हाळ्याचे नाते होते. झावळ्यांच्या पहिल्या रविवारी आणि पवित्र सप्ताहाच्या सुरुवातीला येशूने यरुशलेममध्ये प्रवेश केला, त्याच्या अगदी थोडे आधी हे भोजन झाले. त्यानंतर सहा दिवसांनी येशूला क्रुसावर मरण येणार होते.
लक्षात घ्या की येशूने नुकतेच लाझरला मृतांतून उठवले होते. लाझरची बहीण मरिया हिची येशूवर नितांत भक्ती होती. तिची बहीण मार्था सेवा करत असताना मरिया येशूच्या चरणांशी बसली होती, अशी नोंद आहे. या भेटीत मरियाने “एक लिटर मौल्यवान सुगंधी तेल” लावून येशूला अभिषेक केला आणि पुन्हा एकदा आपली भक्ती व्यक्त केली. त्या कृतीतून तिने येशूवरील आपले प्रेम आणि भक्ती व्यक्त केली. यहूदाही त्या भोजनाला उपस्थित होता. त्याची प्रतिक्रिया वरील शास्त्रवचनात नोंदवली आहे. येशू यहूदाला खडसावतो आणि मरियेच्या भक्तिपूर्ण कृतीचे समर्थन करतो. त्यानंतर भोजन पुढे चालू राहते.
यातून आपल्याला एक गोष्ट स्पष्टपणे शिकायला मिळते: आपल्या प्रभूला अर्पण करण्यासाठी कोणतीही गोष्ट इतकी मौल्यवान नाही की ती त्याला देऊ नये. गरिबांची काळजी घेण्यासाठी आपण आपल्याकडून शक्य ते केले पाहिजे, हे खरे आहे. पण येशूने यहूदाला दिलेले उत्तर लक्ष देण्यासारखे आहे. तो म्हणतो, “तिला काही बोलू नकोस. माझ्या दफनाच्या दिवसासाठी तिला हे ठेवू दे. गरीब तुमच्याबरोबर नेहमी असतात, पण मी तुमच्याबरोबर नेहमी असणार नाही.” गरिबांची काळजी घेण्याचे महत्त्व येशू कमी लेखत नव्हता; तर प्रेम आणि भक्तीच्या कृती त्याला अर्पण करणे किती महत्त्वाचे आहे, यावर तो भर देत होता.
वर्षातील या सर्वांत पवित्र आठवड्यात प्रवेश करताना, मरीयेने एक लिटर मौल्यवान सुगंधी तेल येशूवर उदारपणे ओतल्याचे दृश्य आपल्यासमोर उभे राहते. त्यातून आपल्यालाही तसेच करण्याचे आमंत्रण मिळते. गरजू लोकांमध्ये आपण ख्रिस्ताची सेवा करतोच; पण आपण आपली भक्ती आणि प्रेम त्याला नियमितपणे प्रत्यक्ष अर्पण करण्याचाही प्रयत्न केला पाहिजे, मग ते इतरांना अतिरेकी वाटले तरीही. त्याचा सन्मान करणे, त्याच्यावरचे प्रेम व्यक्त करणे, विविध भक्तिपर उपासनांसाठी वेळ देणे, दीर्घकाळ प्रार्थना करणे आणि आपले धनही त्याला अर्पण करणे—या सर्व मार्गांनी आपण येशूचा त्याला उचित असा गौरव करतो.
मरीयेने येशूप्रती दाखवलेल्या या प्रेमळ भक्तीचे अनुकरण तुम्हाला कसे करता येईल, यावर आज चिंतन करा. आपला वेळ, पैसा, गुण आणि शक्ती तुम्ही कोणकोणत्या मार्गांनी आपल्या प्रभूला उदारपणे अर्पण करू शकता? या पवित्र आठवड्यात त्याच्याप्रतीची भक्ती तुम्ही उत्तम रीतीने कशी व्यक्त करू शकता? आपल्या प्रभूवर तुमचे प्रेम आहे आणि ते या आठवड्यात व्यक्त करावेसे तुम्हाला वाटते, या एकाच साध्या कारणासाठी ही भक्ती त्याला प्रत्यक्ष अर्पण करण्याचे मार्ग शोधा.
हे माझ्या गौरवशाली येशू, तू सर्व स्तुती आणि सन्मानास पात्र आहेस. तू आमच्या अंतःकरणातील नितांत भक्तीस आणि प्रेमास पात्र आहेस. या पवित्र आठवड्याला सुरुवात करताना मी प्रार्थना करतो की, तुझ्यावरील माझे मनापासूनचे प्रेम व्यक्त करण्याची संधी मला या काळात मिळावी. या आठवड्यात ते प्रेम भरभरून व्यक्त करण्यास मला मदत कर, म्हणजे तुला योग्य तो गौरव देता येईल आणि तुझी योग्य ती स्तुती करता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रत्येक गोष्टीत देवाचा गौरव
पवित्र सप्ताहाचा मंगळवार
“आता मानवपुत्राचा गौरव झाला आहे आणि त्याच्यामध्ये देवाचा गौरव झाला आहे. जर त्याच्यामध्ये देवाचा गौरव झाला असेल, तर देवही स्वतःमध्ये मानवपुत्राचा गौरव करील आणि तो लगेचच त्याचा गौरव करील.” योहान 13:31–32
यहूदा भोजन सोडून येशूचा विश्वासघात करण्यासाठी बाहेर पडताच, येशू आपल्या गौरवाविषयी हे उद्गार काढतो. येशूने नुकतेच आपल्या शिष्यांचे पाय धुतले होते. थोड्याच वेळात तो शेवटचे भोजन संपवून गेथसेमनीच्या बागेत जाणार होता. त्याला अटक होणार होती, मारहाण केली जाणार होती आणि क्रूसावर खिळले जाणार होते. बारा प्रेषितांपैकी एकाच्या विश्वासघातामुळे हे सर्व घडणार होते. तरीही, येऊ घातलेल्या घटनांविषयी भीतीने किंवा चिंतेने बोलण्याऐवजी, त्यांच्याद्वारे आपल्याला जो गौरव प्राप्त होणार होता, त्याकडे येशू लक्ष वेधतो.
जीवनातील प्रत्येक गोष्ट देवाच्या गौरवाचे साधन ठरू शकते. पापापासून वळून आपण देवाकडे परत येतो आणि त्याची क्षमा स्वीकारतो, तेव्हा आपल्या पापाच्या प्रसंगातूनही देवाचा गौरव होऊ शकतो. देवाचा गौरव आपल्या पापामुळे नव्हे, तर क्रूसावरून त्याने आपल्यावर विपुलपणे ओतलेल्या दयेमुळे होतो.
पवित्र आठवड्यातील घटनांबद्दलही हेच खरे आहे. केवळ मानवी दृष्टिकोनातून पाहिले तर येशूने जे सोसले ते दुःखद आणि भयावह होते. त्याच्या सर्वांत जवळच्या सोबत्यांपैकी एकाने त्याचा विश्वासघात केला. त्या काळातील धार्मिक नेत्यांनी त्याचा विश्वासघात केला. नागरी सत्ताधिकाऱ्यांनीही त्याचा विश्वासघात केला. येशूचा विश्वासघात झाला तेव्हा योहान वगळता सर्व शिष्य भीतीने पळून गेले. पण येशूने या घटनांकडे केवळ मानवी नजरेने पाहिले नाही. त्याने हे सर्व शाश्वत दृष्टीने पाहिले आणि वरवर दुःखद वाटणाऱ्या या सर्व घटनांची परिणती त्याच्या गौरवात होईल, हे स्पष्टपणे शिकवले.
ख्रिस्ताचे अनुसरण करण्याचा दृढ निश्चय केला की, त्याच्या क्रूसातही आपल्याला सहभागी व्हावे लागेल, हे निश्चित आहे. इतरांच्या पापांचे परिणाम आपल्याला भोगावे लागतील, आपल्याला वाईट वागणूक मिळेल आणि विविध दुःखे सोसावी लागतील. जीवनात असे प्रसंग येतात तेव्हा आपल्या सर्वांसमोर हा प्रश्न उभा राहतो: आपण ते संतापाने आणि निराशेने सोसू, की आपल्या प्रभूने दाखवलेल्या आशाभऱ्या विश्वासाने? पुन्हा एकदा लक्षात घेऊया: जीवनातील प्रत्येक गोष्ट देवाच्या गौरवाचे साधन ठरू शकते. देवाची इच्छा आणि प्रत्येक गोष्ट आपल्या गौरवासाठी वापरण्याचे त्याचे सामर्थ्य यांवर आपण नजर ठेवली, तर जीवनातील कोणतीही गोष्ट तो गौरव हिरावून घेऊ शकत नाही.
जीवनातील प्रत्येक गोष्टीकडे देवाच्या दृष्टीने पाहण्याचे जे आवाहन तुम्हाला मिळाले आहे, त्यावर आज चिंतन करा. कधीकधी तुम्ही अस्वस्थ, संतप्त, निराश किंवा संभ्रमात असाल, तर हे लक्षात ठेवा की प्रत्येक परिस्थितीत तुम्हाला स्पष्ट दृष्टी आणि कृपा देण्याची देवाची इच्छा आहे. प्रत्येक वाईट गोष्टीचे रूपांतर देवाच्या गौरवात करण्याच्या त्याच्या दैवी कार्यात तुम्हाला कसे सहभागी होता येईल, हे त्याला तुम्हाला दाखवायचे आहे. जीवनातील प्रत्येक गोष्टीत देवाचा गौरव कसा करायचा, याचे मार्ग शोधा; विशेषतः ज्या गोष्टींतून काहीही चांगले घडू शकत नाही असे वाटते, त्यांतही ते मार्ग शोधा. एखादा अनुभव देवाच्या गौरवासाठी उपयोगी पडण्याची शक्यता जितकी कमी वाटते, तितकीच त्या अनुभवातून देवाचा खरा गौरव होण्याची क्षमता अधिक असते.
हे माझ्या गौरवशाली प्रभू, तू सर्व गोष्टींतून चांगले घडवलेस. तुझ्याशी केलेला विश्वासघात हे इतके घोर दुष्कृत्य होते, तरी त्यातूनही तुझा गौरव प्रकट झाला. हे प्रिय प्रभू, जीवनात जे काही मला सहन करावे लागते, ते सर्व मी तुला अर्पण करतो. सर्व गोष्टींत तुझा गौरव व्हावा आणि तुझ्या पवित्र नावाला जो गौरव योग्य आहे, तो माझ्या जीवनातून अधिकाधिक प्रकट होत राहावा, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पोकळ आश्वासने नाकारणे
पवित्र सप्ताहाचा बुधवार
बारा शिष्यांपैकी यहूदा इस्कार्योत नावाचा एक जण मुख्य याजकांकडे गेला आणि म्हणाला, “मी त्याला तुमच्या स्वाधीन केले, तर तुम्ही मला काय द्यायला तयार आहात?” त्यांनी त्याला चांदीची तीस नाणी दिली. तेव्हापासून तो येशूला त्यांच्या स्वाधीन करण्याची संधी शोधू लागला. मत्तय 26:14–16
पैशाची लालसा आपल्याला आपल्या प्रभूशी विश्वासघात करण्यास प्रवृत्त करू शकते. शुभवर्तमानाच्या या उताऱ्यातून हे स्पष्ट दिसते की पैशाच्या लालसेपोटी यहूदाने विश्वासघात केला. आपल्या प्रभूवर त्याची काही प्रमाणात तरी श्रद्धा असावी; नाहीतर तो त्याचा शिष्य झाला नसता. पण यहूदाच्या मनात थोडीफार श्रद्धा असली, तरी पैशाची लालसा त्या श्रद्धेपेक्षा वरचढ ठरल्याचे दिसते.
यहूदाकडून आपल्याला शिकता येणारा एक महत्त्वाचा धडा असा आहे की पैशाच्या इच्छेचा आपल्या निर्णयांवर मोठा प्रभाव पडतो. अनेक थोर संतांनी आपल्याला शिकवले आहे की पवित्रतेच्या वाटेवरील पहिले पाऊल म्हणजे आपल्या मनातील सर्व अयोग्य ओढींचे शुद्धीकरण. अनेकांना पैशाची आसक्ती सोडणे फार कठीण जाते. म्हणून आपल्या प्रत्येकाच्या जीवनात पैशाविषयीची इच्छा शुद्ध करणे महत्त्वाचे आहे.
देवाची इच्छा पूर्ण करण्यासाठी वापरली जाणारी धनसंपत्ती वाईट नाही, हे खरे आहे. पण गरजेपेक्षा अधिकाधिक मिळवण्याची हाव असेल, तर देवाची इच्छा स्पष्टपणे ओळखणे आणि केवळ त्याच्या गौरवासाठी जगणे आपल्याला नेहमीच कठीण जाईल.
यहूदाने आपल्या प्रभूशी विश्वासघात केला आणि येशूला अटक झाली. त्यानंतर यहूदाला “आपण केलेल्या कृत्याचा फार पश्चात्ताप झाला,” हे आठवा. येशूची चौकशी चालू असताना यहूदा पुन्हा मुख्य याजकांकडे गेला आणि म्हणाला, “एका निरपराध जिवाला तुमच्या स्वाधीन करून मी पाप केले आहे.” ही चौकशी थांबवण्याचा त्याचा प्रयत्न असावा. पण येशूच्या मृत्यूकडे नेणाऱ्या घटना सुरू झाल्या होत्या आणि त्या आता थांबवता येत नव्हत्या. शेवटी यहूदाने पैसे परत केले आणि दुर्दैवाने, तिथून जाऊन स्वतःला फाशी लावून घेतली (पाहा मत्तय 27:3–5).
पैशाच्या लालसेमुळे यहूदाची सारासार विचार करण्याची शक्ती झाकोळली. पापाचा जो परिणाम नेहमी होतो, तोच त्याच्याही बाबतीत झाला. विश्वासघाताचे पाप केल्याबरोबर यहूदाला आपल्या निवडीचे परिणाम दिसले. त्या परिणामांनी तो अंतःकरणापासून दुःखी झाला. पापाची निवड केल्यावर शेवटी पदरी पोकळ आश्वासनच पडते, हे त्याला कळले. चांदीची तीस नाणी आपल्या आत्म्याच्या मोलापुढे काहीच नाहीत, हे त्याच्या लक्षात आले. तरीही, त्या क्षणीसुद्धा तो पापापासून वळून देवाकडे परत येऊ शकला असता आणि देवाची दया त्याला लाभली असती. पण त्याने तसे केले नाही. घोर निराशेत त्याने आपले जीवन संपवले.
आज यहूदाच्या उदाहरणावर चिंतन करा. या पवित्र सप्ताहात त्याच्या उदाहरणाच्या प्रकाशात मनन करा आणि आत्मपरीक्षण करा. आपल्या प्रभूपेक्षा तुमच्या जीवनात तुम्हाला कोणती गोष्ट अधिक हवीशी वाटते? कोणता मोह तुमच्या विचारांवर पडदा आणतो आणि ज्या निवडींमुळे शेवटी केवळ रिकामेपणाच उरेल हे तुम्हाला माहीत आहे, त्याच निवडींकडे तुम्हाला नेतो? आज तुमच्या मनातील प्रत्येक अयोग्य इच्छा मुळासकट काढून टाकण्याचा प्रयत्न करा आणि त्याऐवजी सुज्ञपणे देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागण्याचे निवडा. येशू आणि त्याची पवित्र इच्छा यांनाच तुमच्या जीवनाचे एकमेव केंद्र बनवण्यापासून जी असत्ये तुम्हाला रोखतात, त्यांच्यावर यापुढे विश्वास ठेवू नका.
हे माझ्या दैवी प्रभू, तू आणि केवळ तूच माझ्या जीवनाचा केंद्रबिंदू असला पाहिजेस. माझ्या जीवनात तुझ्याहून मोलाचे दुसरे काहीही नाही. जीवनातील सर्व सांसारिक इच्छांचा त्याग करण्यास मला मदत कर, जेणेकरून पोकळ आश्वासनांकडे नेणाऱ्या मोहांना मी बळी पडणार नाही आणि तुझ्याकडून मिळणाऱ्या खऱ्या व जीवनाला परिपूर्णता देणाऱ्या आश्वासनांचा मी स्वीकार करीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मिस्साबलिदानातील एकमेव खरे बलिदान
पवित्र गुरुवार, प्रभुभोजनाचा मिस्साबलिदान (वर्ष अ)
बंधूंनो आणि भगिनींनो, प्रभूकडून मला जे मिळाले तेच मी तुम्हालाही दिले: ज्या रात्री प्रभू येशूला शत्रूंच्या हाती सोपवण्यात आले, त्या रात्री त्याने भाकर घेतली, उपकार मानले, ती मोडली आणि म्हटले, “हे माझे शरीर आहे, ते तुमच्यासाठी आहे. माझ्या स्मरणार्थ हे करा.” १ करिंथकरांस 11:23–24
आज आपण परमपवित्र त्रिदिनाला आरंभ करतो. ख्रिस्तसभेच्या जीवनातील हे सर्वांत मोठे सण आहेत. आज रात्री आपण आपल्या प्रभूसोबत शेवटचे भोजन साजरे करतो. त्यानंतर ख्रिस्तसभा मध्यरात्रीपर्यंत प्रार्थनेत जागरण करते. उद्या पवित्र गुरुवारी अभिमंत्रित केलेली परमप्रसादाची भाकर वाटली जाते; पण मिस्साबलिदान साजरा केला जात नाही आणि परमप्रसादाची मंजूषा रिकामी असते. आपण क्रुसाला वंदन करतो, प्रभूच्या दुःखसहनाचे स्मरण करतो आणि त्याच्या मृत्यूची निःशब्दता अनुभवतो. पवित्र शनिवारी सूर्यास्त होईपर्यंत उपासनाविधी साजरा केला जात नाही. सूर्यास्तानंतर आपण आपल्या प्रभूच्या पुनरुत्थानाचा पास्का जागरणविधी सुरू करतो.
आज रात्री आपण विशेषतः येशूच्या या शब्दांवर मनन करतो: “माझ्या स्मरणार्थ हे करा.” हे केवळ आमंत्रण नाही; ही आज्ञा आहे. ही प्रेमाची आज्ञा आहे. जगाच्या तारणाऱ्याच्या स्मरणात्मक बलिदानात सहभागी होण्याची ही आज्ञा आहे. येथे “स्मरण” या शब्दाचा अर्थ समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. “माझ्या स्मरणार्थ हे करा,” असे म्हणताना येशू आपल्याला केवळ त्याची आठवण करायला किंवा नेहमीच्या अर्थाने एखादा स्मृतिविधी करावा तसा युकरिस्त साजरा करायला सांगत नव्हता. सर्वसाधारणपणे, स्मरणाचा उद्देश पूर्वी घडलेल्या एखाद्या गोष्टीची आठवण करून देणे एवढाच असतो. एखादी महत्त्वाची घटना जिथे घडली, तिथे तिचे वर्णन व तारीख असलेला स्मृतिफलक लावला जाऊ शकतो. किंवा आपल्याआधी या जगातून गेलेल्या एखाद्या व्यक्तीचा आपण स्मृतिसमारंभात सन्मान करतो. पण मिस्साबलिदान हा अगदी वेगळ्या अर्थाने स्मरणविधी आहे.
मिस्साबलिदान हा स्मरणविधी आहे: तो प्रत्येक वेळी साजरा केला जातो, तेव्हा पास्का रहस्यातील तारणदायी घटना खरोखर उपस्थित केल्या जातात, अशी ख्रिस्तसभेची शिकवण आहे. कॅथलिक ख्रिस्तसभेचा धर्मशिक्षणग्रंथ त्रेंतच्या महान धर्मपरिषदेचे शब्द उद्धृत करून हे असे मांडतो:
ख्रिस्ताचे बलिदान आणि युकरिस्ताचे बलिदान हे एकच बलिदान आहे: “बलिदानात अर्पण होणारा तोच एक आहे: ज्याने तेव्हा क्रुसावर स्वतःला अर्पण केले, तोच आता याजकांच्या सेवेद्वारे अर्पण करतो; केवळ अर्पण करण्याची रीती वेगळी आहे.” “आणि मिस्सामध्ये साजऱ्या होणाऱ्या या दैवी बलिदानात, ज्याने क्रुसाच्या वेदीवर एकदाच रक्त सांडून स्वतःला अर्पण केले, तोच ख्रिस्त उपस्थित असतो आणि रक्त न सांडता अर्पण केला जातो. . .” (#1367).
दुसऱ्या शब्दांत, मिस्साबलिदानात सहभागी होताना आपण ख्रिस्ताच्या बलिदानात सहभागी होतो; आपण क्रुसापाशी उपस्थित असतो. त्याच्या आत्मार्पणाची परिणती पापावर आणि मृत्यूवर त्याने मिळवलेल्या विजयात झाली. म्हणून हे “स्मरण” साजरे करताना आपण केवळ शेवटच्या भोजनाची आठवण काढत नाही. आपण खरोखर तिथे असतो, त्यात खरोखर सहभागी होतो आणि ख्रिस्ताच्या देणगीतून मिळणारी तारणदायी कृपा खरोखर अनुभवतो. आपण नेमके कशात सहभागी होत आहोत, याचा “विसर” पडणे फार सोपे आहे. कधीकधी मिस्साच्या वेळी आपले लक्ष विचलित होते. मिस्सा आदरभाव न ठेवता किंवा घाईघाईने साजरा केला जात असेल, किंवा आपले मन दुसरीकडे असेल, तर आपण क्रुसाच्या पायथ्याशी उभे असतो ते देवमातेप्रमाणे किंवा गाढ श्रद्धा असलेल्या लोकांप्रमाणे नव्हे, तर एखाद्या सैनिकाप्रमाणे किंवा केवळ बघ्याप्रमाणे.
आज रात्री आपण शेवटच्या भोजनात आणि ख्रिस्ताच्या तारणदायी बलिदानात सहभागी होत असताना, परमपवित्र युकरिस्त साजरा करताना प्रत्येक वेळी आपण नेमके कशात सहभागी होतो, यावर मनन करा. श्रद्धेची दृष्टी लाभावी, तसेच आदरभाव आणि विस्मय यांची देणगी मिळावी, म्हणून प्रार्थना करा. पडदा दूर व्हावा आणि आजवर ज्ञात असलेल्या प्रेमाच्या सर्वश्रेष्ठ कृतीचे दर्शन घेण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळावे, म्हणून प्रार्थना करा. मिस्साबलिदान हे खरेखुरे पवित्र बलिदान आहे आणि आपल्याला आयुष्यात मिळणारी सर्वांत महत्त्वाची देणगी आहे, याची खरी जाणीव या रात्री तुम्हाला होऊ द्या. ही जगाच्या तारणाऱ्याच्या बलिदानाची देणगी आहे.
हे स्वतःचे बलिदान अर्पण करणाऱ्या माझ्या प्रभू, या रात्री तू मिस्साच्या परमपवित्र बलिदानाची स्थापना केलीस. या मिस्सामध्ये तुझ्या तारणदायी बलिदानाचा चिरस्थायी स्मरणविधी साजरा होतो, आणि त्यात सहभागी होण्यासाठी आम्हाला आमंत्रण आहे. मिस्साबलिदानाचे वास्तव ओळखण्यासाठी माझे डोळे उघड आणि गाढ श्रद्धेने, आदरभावाने व प्रेमाने त्यात नेहमी सहभागी होण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पवित्र युखरिस्तातील स्वातंत्र्य
पवित्र गुरुवार, प्रभुभोजनाचा मिस्सा (वर्ष ब)
“हा दिवस तुमच्यासाठी स्मरणाचा सण असेल. तुमच्या सर्व पिढ्या प्रभूकडे तीर्थयात्रा करून हा सण साजरा करतील. हा कायमचा विधी असेल.” निर्गम 12:11
पवित्र इस्टर त्रिदिनाला आरंभ होत आहे. वल्हांडणाचा सण “कायमचा विधी” ठरेल, असे जुन्या करारातील हे वचन सांगते. आज आपण हे वचन पूर्णत्वास नेतो. आजच्या पहिल्या वाचनात, इजिप्तमधून मुक्त होण्यासाठी इस्राएल लोकांनी कशी तयारी करावी, याविषयी परमेश्वराने मोशे आणि अहरोन यांना दिलेल्या सूचना या उताऱ्याने संपतात. इजिप्तच्या लोकांवर एकामागून एक अरिष्टे आली, तरी इस्राएल लोकांची सुटका झाली नाही. म्हणून परमेश्वराने इस्राएल लोकांना पहिला वल्हांडणाचा सण असा साजरा करण्यास सांगितले: एक वर्षाचे कोकरू वधावे, त्याचे रक्त आपल्या दारांच्या चौकटींवर शिंपडावे आणि वचनदत्त भूमीच्या प्रवासाची तयारी म्हणून त्याचे मांस भोजनात खावे. आज आपण देवाच्या कोकराच्या बलिदानात सहभागी होऊन हा वल्हांडणाचा सण पुढे चालू ठेवतो. त्या कोकराचे रक्त सांडले गेले आहे, त्याचे मांस आपण भक्षण करतो आणि तो आपल्याला जीवनाच्या वाळवंटातून स्वर्गाच्या नव्या आणि शाश्वत वचनदत्त भूमीकडे नेतो.
पहिला वल्हांडणाचा सण जसा देवाच्या कोकराच्या बलिदानाची पूर्वछाया होता, तशीच त्या सणापूर्वी आलेली अरिष्टेही आपल्यासाठी अर्थपूर्ण आहेत. प्रथम इजिप्तमधील सर्व पाण्याचे रक्त झाले. मग बेडूक, चिलटे आणि माशा देशभर पसरले आणि महामारीही पसरली. माणसांच्या आणि जनावरांच्या अंगावर फोड उठले. गारांचा वर्षाव झाला, टोळांनी देश व्यापला आणि शेवटी तीन दिवस देशभर अंधार पसरला. यांपैकी कोणत्याही अरिष्टामुळे देवाच्या लोकांना जाऊ द्यायला फारो तयार झाला नाही. म्हणून शेवटचे अरिष्ट आले: प्रथमजन्मलेल्यांचा मृत्यू. इस्राएल लोकांच्या घरांच्या दारांच्या चौकटींवर शिंपडलेले वल्हांडणाच्या कोकराचे रक्त ही देवदूतांसाठी खूण होती, जेणेकरून त्यांनी ती घरे ओलांडून पुढे जावे.
फारो आणि इजिप्तच्या लोकांवर आलेली अरिष्टे फार भयंकर होती. पण ते हट्टाला पेटले होते, म्हणून त्यांची भूमिका बदलेपर्यंत देवाने अरिष्टे पाठवणे थांबवले नाही. हेही लक्षात घ्या की इस्राएल लोकांची सुटका झाल्यानंतरही फारोने आपला निर्णय बदलला आणि तांबड्या समुद्रात त्यांचा पाठलाग केला. तिथे त्याचे सैन्य नष्ट झाले.
पुढे घडणाऱ्या घटनांची पूर्वछाया दाखवणाऱ्या या प्रसंगांचा विचार करणे सुखावह नसले, तरी आपण त्यांवर मनन केले पाहिजे. पापातून आपल्याला मुक्त करण्यासाठी देव किती अथकपणे आणि अविरतपणे प्रयत्न करतो, हे त्यांतून आपण पाहिले पाहिजे. फारोचा हट्टीपणा आणि त्याने केलेले दडपण हे आज आपल्या जगात आणि आपल्या स्वतःच्या आत्म्यातही वाईटाची दडपशाही कशी आहे, हे स्पष्टपणे दाखवतात. ज्या स्वातंत्र्यासाठी आपल्याला पाचारण झाले आहे ते स्वीकारण्याचा प्रयत्न करताना, दुष्टाकडून आणि आपल्या स्वतःच्या पतित मानवी स्वभावाकडूनही आपल्याला अनेक मोहांचा आणि दडपणाचा सामना करावा लागेल. पण मोशेप्रमाणे आपण देवावर विश्वास ठेवला, तर स्वातंत्र्याच्या दिशेने प्रवास सुरू करण्यासाठी जे काही आवश्यक आहे, ते सर्व आपल्याला दिले जाईल. विशेषतः, मानवपुत्राचे देह आणि रक्त हेच आपले वल्हांडणाचे कोकरू आहे. पवित्र गुरुवारी स्थापन झालेले पवित्र युखरिस्त आपले अंतिम मृत्यूपासून रक्षण करते. ख्रिस्ताचे शरीर ग्रहण केल्याने आपल्या आध्यात्मिक प्रवासासाठी आपल्याला बळही मिळते. त्याशिवाय दुष्टापासून आपले रक्षण होत नाही, आणि या प्रवासात निष्ठावान राहण्यासाठी आवश्यक असलेले बळही आपल्याला मिळत नाही.
तुम्हाला मुक्त करण्यासाठी देव किती विलक्षण रीतीने कटिबद्ध आहे, यावर आज मनन करा. तो पृथ्वीवर आला, त्याने मानवी रूप धारण केले, आपले जीवन बलिदान म्हणून अर्पण केले, आणि आता तो तुम्हाला स्वतःचा पवित्र देह अन्न म्हणून देतो. पवित्र युखरिस्ताचे आध्यात्मिक अन्न आणि त्याच्या पवित्र रक्ताचे संरक्षण यांशिवाय तुम्ही जिवंत राहू शकणार नाही. आपल्या सर्वांना पवित्र युखरिस्ताची गरज आहे. आपल्याला स्वर्गीय भाकरीची गरज आहे. जगाच्या तारणाऱ्याचे शरीर आणि रक्त, आत्मा आणि देवत्व यांची आपल्याला गरज आहे. तुम्हाला तारण्यासाठी देवाने काहीही करायचे बाकी ठेवले नाही. त्याची ही देणगी स्वीकारा; आज आपण विशेष रीतीने तिचे स्मरण करतो आणि तिच्यात सहभागी होतो.
हे माझ्या बलिदानाच्या कोकरा, दुष्टाच्या दडपशाहीतून आणि आपल्या पतित मानवी स्वभावातील विकृतींपासून आम्हाला मुक्त करण्यासाठी तू पृथ्वीवर आलास. आज आणि सदैव तुझे पवित्र शरीर आणि अमूल्य रक्त मला अन्न म्हणून दे. या स्वर्गीय अन्नातून मिळणाऱ्या बळाने मला स्वर्गाच्या वचनदत्त भूमीकडे सतत नेत राहा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पवित्रतेचा आपला आदर्श
पवित्र गुरुवार, प्रभूच्या भोजनाचा मिस्सा (वर्ष क)
“मी तुमच्यासाठी काय केले, हे तुम्हाला समजले का? तुम्ही मला ‘गुरू’ आणि ‘प्रभू’ म्हणता, आणि ते योग्यच आहे, कारण मी खरोखर तसाच आहे. मग मी, प्रभू आणि गुरू असूनही, तुमचे पाय धुतले, तर तुम्हीही एकमेकांचे पाय धुतले पाहिजेत. मी तुमच्यासाठी जसे केले, तसे तुम्हीही करावे म्हणून मी तुमच्यासमोर एक आदर्श ठेवला आहे.” योहान 13:12–15
तुम्हाला पवित्र व्हायचे आहे का? या प्रश्नाला प्रत्येक जण लगेच ठामपणे ‘हो!’ असे उत्तर देईलच, असे नाही. खेदाची गोष्ट म्हणजे, काहींना पवित्र जीवन कंटाळवाणे वाटते आणि त्यात काहीच आकर्षण दिसत नाही. विचार गोंधळलेले असतील आणि आपण गोष्टींकडे वरवर पाहत असू, तर वाईट गोष्टींचा मोह फार भुरळ पाडतो. मग या प्रश्नाला तुमचे उत्तर काय आहे? तुम्हाला पवित्र व्हायचे आहे का?
आज पवित्र त्रिदिनाला सुरुवात करताना आपण चर्चच्या उपासनावर्षातील सर्वांत पवित्र दिवसांत प्रवेश करतो. आज आपला प्रभू आपल्या शिष्यांसोबत पास्का साजरा करतो आणि आपल्याला अटक होण्याची वाट पाहण्यासाठी गेथसेमनीच्या बागेत जातो. त्याच्या अंतिम गौरवाच्या या वाटेवर आपण त्याच्यासोबत चालतो. उद्या आपण त्याच्यासोबत त्याच्या क्रूसमार्गाच्या प्रत्येक स्थानावरून जाऊ. शनिवारी, पुनरुत्थानाची वाट पाहत आपण त्याच्या थडग्याजवळ मौनात बसून त्याची आराधना करू.
वर उद्धृत केलेल्या शुभवर्तमानात येशू आपल्या कृतींच्या साक्षीतून आपल्यापुढे पवित्रतेचा आदर्श ठेवतो. जो विश्वाचा देव, सर्वांचा निर्माणकर्ता, देवाचा सनातन पुत्र आणि परमपवित्र त्र्येक देवातील दुसरी व्यक्ती आहे, तो स्वतःला नम्र करतो आणि आपल्या शिष्यांचे पाय धुऊन एका साध्या सेवकाची भूमिका स्वीकारतो. मग आपला छळ करणाऱ्यांना सामोरे जाण्यापूर्वी तो पहिल्यांदाच शिष्यांना परमपवित्र युखारिस्त देतो.
येशूने आपल्यापुढे ठेवलेला हा आदर्श म्हणजे एक संदेष्ट्याची कृती आहे. तिच्याद्वारे तो आपल्याला सांगतो की खरे मोठेपण, म्हणजेच खरी पवित्रता, नम्रतेत असते. जेव्हा आपण केवळ स्वतःचा विचार करणे सोडून इतरांवर प्रेम करतो आणि त्यांचे सेवक म्हणून वागतो, तेव्हा आपल्या जीवनात पवित्रता साकार होते.
आपल्यापैकी कोणीही जगाचा तारणारा नाही; पण इतरांच्या तारणासाठी ख्रिस्त जे कार्य करतो, त्याचे साधन आपण प्रत्येकाने झाले पाहिजे. येशूची देणगी स्वीकारल्यावर आपण इतरांकडे वळले पाहिजे आणि त्यांच्यासमोर स्वतःला नम्र केले पाहिजे. आपले त्यांच्यावर प्रेम आहे आणि त्यांना स्वतःची प्रतिष्ठा आहे, हे जाणून घेण्यास आपण त्यांना मदत केली पाहिजे. आपण नम्रतेने त्यांची सेवा केली पाहिजे आणि त्यांना पहिले स्थान दिले पाहिजे. असे केल्याने, आपण जसे ख्रिस्ताचे अनुकरण करतो, तसे त्यांनी आपले अनुकरण करावे, असे आमंत्रण आपण त्यांना देऊ शकू. अशा रीतीने, आपण नम्रतेने केलेले येशूचे अनुकरण हे इतरांना त्याच्या मागे येण्याचे आमंत्रण देण्यासाठी येशूचे साधन बनते.
आज येशूच्या या आमंत्रणावर मनन करा: “…जसे मी तुमच्यासाठी केले, तसे तुम्हीही करावे.” येशूने आपल्याला सर्वस्व दिले, म्हणून आपणही इतरांना आपले सर्वस्व दिले पाहिजे. आपल्याला त्यासाठी किती किंमत मोजावी लागेल याचा हिशेब न करता आपण सेवा केली पाहिजे. आपण त्यांच्यावर प्रेम केले पाहिजे आणि त्यांच्या गरजांना आपल्या गरजांपेक्षा प्राधान्य दिले पाहिजे. आपण त्यांच्यासाठी ख्रिस्ताच्या प्रेमाचा आदर्श बनले पाहिजे. आज आणि या संपूर्ण पवित्र त्रिदिनात येशूच्या सेवेवर मनन करा आणि आपल्या प्रभूने दिलेल्या आमंत्रणाप्रमाणे जगण्याचा निश्चय करा.
हे माझ्या नम्र प्रभू, सर्व गोष्टींपेक्षा तुझ्या नावाची स्तुती आणि आराधना होवो. तुझ्या नम्रतेने आणि दीनभावाने केलेल्या सेवेने तुझा गौरव होवो. प्रिय प्रभू, तुझ्या या नम्र कृतीतून माझ्यावर आणि सर्वांवर तुझे किती गाढ प्रेम आहे, हे मला दिसते. ते नम्र प्रेम माझ्याही जीवनात मला आचरणात आणता येवो, जेणेकरून तुझे अनुकरण करताना तुझे तारणदायी प्रेम इतरांपर्यंत पोहोचवण्यास मला हातभार लावता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
प्रेमाची सर्वोच्च कृती उलगडते
पवित्र शुक्रवार : प्रभूचे दुःखसहन (वर्ष अ)
मग त्याने येशूला वधस्तंभावर खिळण्यासाठी त्यांच्या हवाली केले. तेव्हा त्यांनी येशूला नेले. स्वतःचा वधस्तंभ वाहत तो ‘कवटीचे ठिकाण’ असे म्हटल्या जाणाऱ्या जागी गेला. त्या जागेला हिब्रू भाषेत ‘गोलगोथा’ म्हणतात. तेथे त्यांनी त्याला वधस्तंभावर खिळले. त्याच्याबरोबर आणखी दोघांनाही खिळले, एकाला एका बाजूला आणि दुसऱ्याला दुसऱ्या बाजूला; येशू मध्ये होता. योहान 19:16–18
आपल्या प्रभूच्या दुःखसहनाला सुरुवात होते. वल्हांडणाचे भोजन झाल्यावर येशू आपल्या शिष्यांसह एका बागेत जातात, येथून आजच्या शुभवर्तमानातील वृत्तांत सुरू होतो. परमपवित्र त्रैक्यातील दुसऱ्या व्यक्तीने स्वतःवर असा अन्याय होऊ दिला, हा विचारही धक्कादायक आहे. सर्व बाबतींत परिपूर्ण असूनही, त्यांनी स्वतःला गुन्हेगारासारखी वागणूक मिळू दिली, पापी लोकांच्या हातून यातना सोसल्या आणि वेदनामय मरण स्वीकारले.
येशूंना ज्या बागेत अटक झाली, तेथील पहिली धक्कादायक गोष्ट म्हणजे त्यांना अटक करण्यासाठी पाठवलेल्या सैनिकांची प्रचंड संख्या. ‘सैनिकांची एक तुकडी’ याचा अर्थ या कामासाठी तब्बल 600 सैनिक पाठवले असावेत. ते ‘कंदील, मशाली आणि शस्त्रे’ घेऊन आले, यावरून अंधार पडला होता हे दिसते. योहानच्या शुभवर्तमानात अंधाराच्या प्रतिमेला विशेष महत्त्व आहे: त्या रात्री सर्वत्र पसरलेला आध्यात्मिक अंधार ती दाखवते. त्याच अंधारात येशूंच्या स्वतःच्या प्रेषितांपैकी एकाने त्यांचा विश्वासघात केला आणि त्यांना अटक करण्यासाठी एवढ्या मोठ्या संख्येने आलेल्या सैनिकांना त्यांच्यापर्यंत नेले.
येशूंना अटक झाल्यावर, लवकरच प्रेषितांचा पुढारी होणारा पेत्र, आपण येशूंना ओळखतसुद्धा नाही असे पहिल्यांदा म्हणतो. हे घडते तेव्हा आदरणीय माजी प्रमुख याजक हन्ना येशूंची चौकशी करत असतो. येशूंची चौकशी करणारा पहिला मनुष्य प्रमुख याजक होता, यावरून दिसते की ‘धार्मिक’ समजले जाणारे लोकही कधीकधी श्रद्धेवर क्रूर आघात करण्याचे साधन बनू शकतात. हन्नाकडून येशूंना त्या वेळी प्रमुख याजक असलेल्या कैफाकडे नेण्यात येते. ती चौकशी चालू असताना पेत्राने आपल्या प्रभूला दुसऱ्यांदा आणि मग तिसऱ्यांदा नाकारले. येशूंना मरण आलेच पाहिजे, असा निष्कर्ष या धार्मिक नेत्यांनी काढला. कैफाने यापूर्वी केलेला युक्तिवाद आठवा: ‘लोकांऐवजी एका मनुष्याने मरावे, हे तुमच्या हिताचे आहे’ (योहान 11:50). खरे तर, कैफाच्या त्या शब्दांतून नकळत भविष्यवाणी झाली होती: आपला प्रभू सर्व लोकांसाठी मरणार होता.
यहुदी अधिकाऱ्यांना कोणालाही क्रुसावर खिळण्याचा अधिकार नव्हता, म्हणून ते रोमी राज्यपाल पिलातावर अवलंबून होते. त्यांची मागणी मान्य करण्याची पिलाताची फारशी इच्छा नव्हती; तरीही उठाव होईल आणि कैसराकडून दंडात्मक कारवाई होईल, या भीतीने त्याने ती मान्य केली. पिलाताने येशूंचा अपमानही केला: त्यांना फटके मारवले आणि आपल्या सैनिकांना त्यांची थट्टा करू दिली. सैनिकांनी येशूंना घातलेले जांभळे वस्त्र आणि त्यांच्या मस्तकावर ठेवलेला काट्यांचा मुकुट ही त्यांच्या खऱ्या राजेपणाची चिन्हे होती, याची त्या सैनिकांना कल्पनाही नव्हती. जीवांच्या तारणासाठीच्या लढाईत खुद्द मृत्यूवर विजय मिळवून येशूंनी आपला राजाधिकार गाजवला.
येशूंना क्रुसावर खिळण्यात आले तेव्हा ते दोन चोरांच्या मध्ये क्रुसावर लटकत होते. तीन तास यातना सोसत असताना त्यांनी आपल्या आईला जवळ उभे राहू दिले, तिला शिष्य योहानच्या आणि योहानला तिच्या स्वाधीन केले, तहान भागवण्यासाठी द्राक्षारस घेतला आणि ‘पूर्ण झाले’ हे शेवटचे शब्द उच्चारले. मग त्यांनी आपले पवित्र मस्तक झुकवून आपला आत्मा सोपवला.
योहानचे शुभवर्तमान आपल्याला सांगते की येशूंच्या मृत्यूनंतर एका सैनिकाने भाल्याने त्यांची कुशी भेदली आणि त्यातून रक्त व पाणी वाहू लागले. आपल्या प्रभूची ही अंतिम देणगी बाप्तिस्मा आणि पवित्र युखरिस्त या दोन संस्कारांचे प्रतीक मानली गेली आहे. खरोखरच, सर्व काही पूर्ण झाले होते. राजाने लढाई जिंकली होती. मृत्यूचा पराभव झाला होता आणि संस्कारांच्या स्थापनेद्वारे त्या विजयात सहभागी होण्याचे साधन आपल्याला मिळाले.
आज या परमपवित्र प्रसंगावर मनन करा. त्या पवित्र दिवशी घडलेल्या प्रत्येक कृतीच्या अर्थाची खोली आणि व्याप्ती अमर्याद आहे. प्रत्येक तपशिलातून देवाचे प्रेम प्रकट होते. प्रत्येक प्रतीक त्या दिवशी प्रत्यक्षात काय घडले, याकडे आपले लक्ष वेधते. आपल्या प्रभूने उच्चारलेला प्रत्येक शब्द आपण ऐकावा, स्वीकारावा आणि त्यावर विश्वास ठेवावा म्हणून आहे. पवित्र शुक्रवाराचा अर्थ आपल्या मानवी आकलनापलीकडचा आहे. तरीही या पवित्र दिवशी प्रेमाच्या या परिपूर्ण कृतीचा खोल अर्थ प्रार्थनेतून जाणून घेण्याचे आवाहन आपल्याला केले जाते, जेणेकरून आपल्या प्रभूने दिलेल्या कृपेत आपल्याला अधिक पूर्णपणे सहभागी होता येईल.
हे क्रुसावर खिळलेल्या माझ्या प्रभू, मानवी दृष्टीने तुझे मरण भयंकर होते. पण तुझ्या स्वर्गीय पित्याच्या दृष्टीने तुझे मरण म्हणजे त्याच्या इच्छेची गौरवशाली पूर्तता होती. तुझ्या दुःखसहनातून आणि मरणातून तू पाप व मृत्यू यांच्यावर अधिकार प्रस्थापित केलास आणि त्यांचे राज्य संपवण्याची आज्ञा देऊन आपला राजाधिकार गाजवलास. हे प्रिय प्रभू, आज मला तुझ्या प्रिय मातेसोबत उभे राहू दे आणि तू माझ्यासाठी जे केलेस, ते कृतज्ञतेने आणि विस्मयाने पाहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
‘मला तहान लागली आहे!’
प्रभूच्या दुःखसहनाचा पवित्र शुक्रवार (वर्ष ब)
यानंतर, आता सर्व काही पूर्ण झाले आहे हे जाणून, पवित्र शास्त्रातील वचन पूर्ण व्हावे म्हणून येशू म्हणाले, ‘मला तहान लागली आहे.’ तेथे साध्या द्राक्षारसाने भरलेले एक भांडे होते. तेव्हा त्यांनी द्राक्षारसात भिजवलेला स्पंज हिसोपाच्या डहाळीवर ठेवून त्यांच्या तोंडाशी नेला. द्राक्षारस घेतल्यावर येशू म्हणाले, ‘पूर्ण झाले.’ मग मस्तक झुकवून त्यांनी आपला आत्मा सोपवला. योहान 19:28–30
येशूच्या तहानेचे चिंतन करा. वधस्तंभावर टांगलेले असताना, जगासाठी आपले अमूल्य रक्त ओतत असताना, त्यांना असह्य शारीरिक तहान लागली असणार. तरीही आपल्या प्रभूची आध्यात्मिक तहान त्यांच्या शारीरिक तहानेपेक्षा कितीतरी तीव्र होती. त्यांना आध्यात्मिक तहान आहे ती तुमच्यासाठी, तुमच्या आत्म्यासाठी, तुमच्या तारणासाठी. वधस्तंभावर टांगलेले असताना येशूंनी स्वतःचा, आपल्या यातनांचा किंवा आपल्या शरीराच्या दयनीय अवस्थेचा विचार केला नाही. उलट, त्यांनी तुमचा आणि ज्यांच्यासाठी ते आपला प्राण देत होते त्या सर्वांचा विचार केला.
स्तोत्र 69:22 मध्ये म्हटले आहे, “त्याऐवजी त्यांनी मला अन्न म्हणून विष दिले; आणि माझी तहान भागवण्यासाठी त्यांनी मला आंबट द्राक्षारस दिला.” वधस्तंभावर तहान लागली असताना येशूंनी पवित्र शास्त्रातील हे वचन पूर्ण केले. हा आंबट द्राक्षारस आपल्यापैकी प्रत्येकाचे प्रतीक आहे. वधस्तंभावर आपल्या प्रभूला दिलेला आंबट द्राक्षारस म्हणजे खराब झालेला द्राक्षारस होता. प्रतीकात्मक अर्थाने आपण प्रत्येक जण तो खराब झालेला द्राक्षारस आहोत. आदिपापामुळे आपल्या मानवी स्वभावाची शुद्धता डागाळली आहे. त्यामुळे स्वभावतः आपण जसे असावे असा देवाचा हेतू होता, तसे आपण राहिलो नाही. तरीही या पतित अवस्थेतही आपण येशूची आध्यात्मिक तहान भागवू शकतो.
स्वतःच्या जीवनाकडे पाहताना तुम्हाला काय दिसते? तुम्ही स्वतःला खराब झालेल्या द्राक्षारसासारखे पाहू शकता का? स्वतःबद्दल असा विचार करणे कदाचित थोडे अपमानास्पद वाटेल. पण नम्रता चांगलीच आहे, विशेषतः आपण मनाने खचलेलो असतानाही आपल्या प्रभूला आपली किती ओढ आहे, हे जेव्हा आपल्याला उमगते. वधस्तंभावरून येशूंनी उत्तमातला उत्तम, सर्वांत उत्कृष्ट आणि रुचकर द्राक्षारस मागितला नाही. वधस्तंभावर तहानलेले असताना त्यांना आस होती की तुम्हीच त्यांची तहान भागवावी—तुम्ही दुर्बल आणि खचलेले असलात, तरी जसे आहात तसेच—जेणेकरून तुम्हाला शुद्ध करणारी आपली दया ते तुमच्यावर भरभरून ओतू शकतील.
आंबट द्राक्षारस चाखताच येशू मोठ्याने म्हणाले, “पूर्ण झाले.” तुम्ही गरजेच्या वेळी जेव्हा जेव्हा त्यांच्याकडे वळता, तेव्हा तेव्हा तुमच्यामुळे त्यांचा आत्मा तृप्त होतो, हे या प्रसंगातून प्रतीकात्मकरीत्या दिसून येते. येशूच्या हृदयाचे सांत्वन करणे आणि अशा रीतीने त्यांची तहान भागवणे तुमच्या हातात आहे, हा विचार किती विस्मयकारक आहे! लिझिएक्सच्या संत थेरेज यांना येशूच्या हृदयाचे सांत्वन करण्याची भक्ती फार प्रिय होती. लहानपणी त्यांना एक प्रार्थनापत्रिका देण्यात आली होती. तिच्यावर तुरुंगात असलेले येशू बाहेरच्या एका छोट्याशा फुलाकडे पाहत आहेत, असे चित्र होते. थेरेज स्वतःला ते छोटेसे फूल समजत. पवित्र साक्रामेंत ठेवलेल्या देवपेटीत जणू बंदिवासात असलेल्या येशूंना नियमित भेट देऊन त्यांच्या हृदयाचे सांत्वन करण्याची जबाबदारी आपल्याला मिळाली आहे, असे त्यांना वाटत असे.
आध्यात्मिक दृष्टीने पाहता, वधस्तंभावरील येशूच्या तहानेचा तो क्षण सर्व काळ व्यापून आहे आणि आजही टिकून आहे. गरजेच्या वेळी तुम्ही जेव्हा जेव्हा त्यांच्याकडे येता, विशेषतः पवित्र युकरिस्तामध्ये त्यांच्यासमोर येता, तेव्हा ते तुमच्याकडे पाहतात आणि तुम्हाला हाक देतात. तुम्ही तुमची नम्रता आणि तुमच्या जीवनातील तुटलेपण त्यांना अर्पण करून त्यांचे सांत्वन करावे, असे ते तुम्हाला आमंत्रण देतात.
आज आपली देवळे रिकामी आहेत. परमपवित्र साक्रामेंत देवळातून हलवण्यात आले आहे. म्हणून प्रभूच्या दैवी उपस्थितीची तहान बाळगून आपण त्यांची तहान भागवण्याचा प्रयत्न करावा. इस्टरला पुन्हा मिस्सा साजरा होईल, तेव्हा त्यांची दैवी उपस्थिती पुन्हा लाभेल. आपल्या जीवनात प्रभूच्या उपस्थितीची आस वाढवण्याचा आजचा दिवस आहे. त्यांची उणीव आपल्याला जाणवू द्यावी, त्यांच्या मृत्यूचा अनुभव घ्यावा आणि त्यांच्या यातनांबद्दल शोक करावा. हे करत असताना, त्यांचे मोडलेले शरीर आणि अमूल्य रक्त पुन्हा ग्रहण करण्याची खोल आध्यात्मिक आस आपण आपल्या अंतःकरणात जागी होऊ द्यावी. यामुळे आपण स्वतः तृप्त होण्यास तयार होऊ, इतकेच नव्हे, तर आपल्या प्रभूच्या हृदयाची तहानही भागवू शकू.
आज वधस्तंभावरील येशूचे चिंतन करा. ते तुमच्याकडे पाहत आहेत, तसे तुम्हीही त्यांच्याकडे पाहा. त्यांच्या हृदयात तुमच्यासाठी असलेली ओढ पाहा. तुम्हाला नवजीवनाचे दान मिळावे म्हणून त्यांनी तुमच्यासाठी आपला प्राण दिला, हे जाणा. त्यांनी तुमच्यासाठी अर्पण केलेल्या आपल्या जीवनाचे दान तुम्ही मोकळ्या मनाने स्वीकारले, तर आपल्या प्रभूच्या हृदयाला सांत्वन मिळेल आणि तारणाचे त्यांचे दैवी कार्य फलदायी होईल, हेही लक्षात ठेवा. आज आपल्या प्रभूची तहान भागवा, म्हणजे ते पुन्हा एकदा म्हणू शकतील, “पूर्ण झाले.”
हे माझ्या तहानलेल्या प्रभू, तुझ्या पवित्र हृदयाला माझी ओढ आहे. तुझे माझ्यावरचे प्रेम अपार आणि आकलनापलीकडचे आहे. मी तुझ्याकडे यावे, तुझे प्रेम स्वीकारावे आणि तुझी तहान भागवावी, अशी तुझी इच्छा आहे. यातना सहन करणाऱ्या तुझ्याकडे पाहताना मी माझे अंतःकरण तुझ्यासाठी आणि माझ्यासाठी ओतलेल्या तुझ्या अमूल्य रक्ताच्या दानासाठी उघडतो. तुझे दैवी प्रेम स्वीकारताना माझ्या या मोकळ्या मनामुळे तुला सांत्वन लाभो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
क्रुसाजवळ प्रेमाने उभे राहणे
पवित्र शुक्रवार — प्रभूचे दुःखसहन (वर्ष क)
येशूच्या वधस्तंभाजवळ त्याची आई, त्याच्या आईची बहीण, क्लोपाची पत्नी मरिया आणि मग्दालाची मरिया उभ्या होत्या. येशूने आपल्या आईला आणि ज्या शिष्यावर त्याचे प्रेम होते त्याला तेथे पाहिले. तो आपल्या आईला म्हणाला, “बाई, पाहा, हा तुझा पुत्र.” मग तो त्या शिष्याला म्हणाला, “पाहा, ही तुझी आई.” त्या क्षणापासून त्या शिष्याने तिला आपल्या घरी नेले. योहान 19:25–27
या प्रायश्चित्तकाळात वधस्तंभाच्या पायथ्याशी उभ्या असलेल्या येशूच्या आईच्या सुंदर प्रतिमेवर तुम्ही काही वेळ चिंतन केले असेल, तर तिच्या मातृप्रेमाची आणि शुभ शुक्रवारच्या तिच्या अनुभवाची तुम्हाला थोडी कल्पना आली असेल. ती शेवटपर्यंत निष्ठावान राहिली. त्या वेळी ती दुसरीकडे कुठेही असू शकली नसती. जगाच्या तारणासाठी आपल्या दैवी पुत्राला बलिदानरूप मरण स्वीकारताना पाहत ती वधस्तंभाच्या पायथ्याशी उभी राहिली.
वधस्तंभाकडे आपण अनेक दृष्टिकोनांतून पाहू शकतो; पण त्यासाठी येशूच्या स्वतःच्या आईचा दृष्टिकोन सर्वांत उत्तम आहे. सैनिक तिथे उभे राहून आपल्या प्रभूची थट्टा करत होते. त्यांच्यापैकी काही जण कदाचित गोंधळले असतील, तर काहींना येशूची दयाही आली असेल. शास्त्री आणि परुशी स्वतःलाच नीतिमान समजून तुच्छतेने पाहत होते आणि आपल्या द्वेषाला व मत्सराला आणखी खतपाणी घालत होते. बहुतेक प्रेषित पळून गेले होते. त्यांच्यापैकी एकाने येशूचा विश्वासघात केला होता, तर दुसऱ्याने आपल्या प्रभूला ओळखत असल्याचेही नाकारले होते. पण येशूची स्वतःची आई काही इतर पवित्र स्त्रिया आणि येशूचा प्रिय शिष्य योहान यांच्यासह तिथे प्रेमाने उभी राहिली आणि तिने येशूच्या हृदयाला दिलासा दिला.
वधस्तंभाच्या पायथ्याशी आई आणि पुत्र यांच्यातील प्रेम मरियेच्या हृदयात दोन प्रकारे प्रकट झाले. आपल्या पुत्रावरील प्रेमातून तिची त्याच्याशी असलेली अढळ निष्ठा दिसून आली. त्या प्रेमाने सारी भीती दूर केली. ते प्रेम केवळ त्याच्यावर केंद्रित होते. तिचे संपूर्ण अस्तित्व त्या प्रेमाने व्यापले होते. आपल्या पुत्रावर असे प्रेम करून तिने त्याला खरोखरच दिलासा दिला. ही गोष्ट चिंतन करण्यासारखी आहे. येशू देवाचा पुत्र असल्याने, त्या क्षणी आपल्या आईच्या प्रेमातून मिळणाऱ्या मानवी दिलाशाची त्याला गरज नव्हती. पण मनुष्य झालेल्या येशूने तिच्या प्रेमाचा स्वीकार करण्याचे निवडले. तिचे प्रेम स्वीकारून त्याने त्या मानवी प्रेमाला आपल्या मानवी हृदयाचे सांत्वन करू दिले. या सांत्वन देणाऱ्या अढळ प्रेमातून मानवी प्रेमाची परिपूर्णता दिसून आली.
वधस्तंभाच्या पायथ्याशी आई आणि पुत्र यांच्यातील प्रेमाचे दुसरे रूप म्हणजे येशूने आपल्या आईवर केलेले प्रेम. त्या प्रेमाच्या मुळाशी तारणाची देणगी होती. त्याच्या वधस्तंभाची कृपा काळाच्या पलीकडे जाऊन मरियेच्या स्वतःच्या गर्भधारणेच्या क्षणापर्यंत पोहोचली आणि त्या क्षणापासूनच तिला मूळ पापापासून मुक्त ठेवले. वधस्तंभावरील येशूच्या प्रेमाचा परिणाम तिच्या गर्भधारणेच्या क्षणापासूनच घडला: ती निष्कलंक गर्भधारणा ठरली आणि तिला येशूला केवळ आपला पुत्र म्हणून नव्हे, तर आपला तारणारा म्हणूनही ओळखता आले. वधस्तंभावरील त्या क्षणी, तिच्या मानवी जीवनात तिची काळजी घेण्याच्या येशूच्या अढळ बांधिलकीतूनही त्याचे प्रेम व्यक्त झाले. योहानने तिची आपल्या आईप्रमाणे काळजी घ्यावी म्हणून येशूने तिला त्याच्याकडे सोपवले. असे करून, वधस्तंभाच्या पायथ्याशी तिच्यासोबत उभ्या असलेल्या आपल्या सर्वांना त्याने ती आपली आध्यात्मिक माता म्हणून दिली.
देवाचे प्रेम समजून घ्यायचे असेल, तर वधस्तंभाच्या पायथ्याशी आई आणि पुत्र यांच्यात दिसणारे हे निष्कलंक आणि परिपूर्ण प्रेम पाहा. विशेषतः आज तुम्हाला प्रेषित योहानाबरोबर उभे राहून आई आणि पुत्र यांच्या परस्पर प्रेमाकडे पाहण्याचे आमंत्रण आहे. योहानाचे तिथे असणे हेच तुम्हाला त्यांच्यासोबत उभे राहण्याचे आणि प्रेमाच्या या पवित्र देवाणघेवाणीत सहभागी होण्याचे आमंत्रण आहे.
हे प्रेम पाहताना आपल्या जीवनाचा विचार करा आणि अशा प्रेमात सहभागी होण्यासाठी तुम्हाला काय लागेल, हे स्वतःला विचारा. त्यासाठी लागणारे धैर्य आणि बळ यांचा विचार करा. ज्यांनी तुम्हाला दुखावले त्या सर्वांना क्षमा करण्याची क्षमता. मनातील सर्व कटुतेपासून मुक्तता. अढळ बांधिलकी. परिपूर्ण माया. वधस्तंभाजवळ आई आणि पुत्र यांच्या हृदयांत असलेले हे आणि असे अनेक गुण देव तुम्हाला देऊ इच्छितो. तुमच्या जीवनातील प्रत्येक नात्यात हे गुण दिसावेत, अशी त्याची इच्छा आहे. हे प्रेम तुमच्यात परिपूर्ण व्हावे आणि तुम्ही ते सदैव व्यक्त करावे, अशी त्याची इच्छा आहे.
आज, या शुभ शुक्रवारी, या आईच्या आणि या पुत्राच्या प्रेमाच्या परमपवित्र दृश्यावर चिंतन करा. हे करताना स्वतःच्या जीवनाचे परीक्षण करा. या आईचे आणि पुत्राचे अनेक सद्गुण पाहताना, कोणत्या सद्गुणांत तुम्हाला अजून वाढण्याची गरज आहे हे उमगू द्या. देवमाता आता तुमची माता आहे आणि देवाचा पुत्र आता तुमचा तारणारा आहे. त्यांच्याशी बोला, त्यांचे ऐका, त्यांच्यावर प्रेम करा. त्यांच्या हृदयांतून वाहणारे प्रेम तुमच्या हृदयात खोलवर उतरू द्या, म्हणजे तुम्हाला त्यांचे प्रेम स्वीकारता येईल आणि ते इतरांनाही देता येईल.
हे मरणासन्न प्रभू, जगाच्या तारणासाठी तू स्वेच्छेने मानवी मरण स्वीकारलेस. आजवर ज्ञात असलेली ती प्रेमाची सर्वांत महान कृती होती. तू वधस्तंभावर असह्य वेदना भोगत असताना, स्वतःच्या गर्भधारणेच्या क्षणापासून मूळ पापापासून मुक्त ठेवलेली तुझी प्रिय माता तुझ्याजवळ उभी होती. तिने तुझे प्रेम पूर्णपणे स्वीकारले आणि तुझ्या वेदनाग्रस्त आत्म्याला सांत्वन देण्यासाठी आपले प्रेम तुला अर्पण केले. मला त्या प्रेमाकडे ओढून घे. ते प्रेम केवळ स्वीकारायलाच नव्हे, तर ज्यांना त्याची गरज आहे त्या सर्वांना ते द्यायलाही मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मरियामातेसोबत पवित्र शनिवार
पवित्र शनिवार
जगाच्या तारणाऱ्याला क्रूसावर क्रूर मरण आले. त्याचे विदीर्ण शरीर कबरेत ठेवण्यात आले. त्याचे शिष्य विखुरले; आता आपली पाळी येईल, अशी भीती त्यांना वाटत होती. पण आपली धन्य माता, आपला पुत्र लवकरच मृतांतून उठेल या पूर्ण आशेने, जागरण करत राहिली.
परंपरेनुसार, उपासनावर्षातील शनिवार धन्य कुमारी मरियेला समर्पित असतात. ही प्राचीन परंपरा रूढ होण्यामागे एक कारण असे मानले जाते की, इतर जण भयभीत आणि संभ्रमात असताना, माता मरिया पवित्र शनिवारी येशूच्या पुनरुत्थानाची प्रार्थनापूर्वक वाट पाहत जागरण करत होती. आपला पुत्र मृतांतून उठेल, हे तिला माहीत होते. आशेला जागा उरली नाही असे वाटत असतानाही तिची आशा टिकून होती. तिची श्रद्धा अढळ होती. आपल्या पुत्राच्या परत येण्याची वाट पाहताना तिच्या प्रेमाने तिला जागृत ठेवले.
पुनरुत्थानानंतर येशूने सर्वप्रथम आपल्या आईलाच दर्शन दिले, असे अनेक शतकांपासून मानले जात आले आहे. संत पोप जॉन पॉल दुसरे यांचीही अशीच धारणा होती. लोयोलाचे संत इग्नेशियस यांचीही तीच धारणा होती. शतकानुशतके इतर अनेकांनीही असेच मानले आहे.
या कारणांमुळे, मनन करणाऱ्या आपल्या धन्य मातेच्या अंतःकरणावर चिंतन करण्यासाठी पवित्र शनिवार हा अतिशय योग्य दिवस आहे. माता मरिया आपल्या पुत्राच्या जीवनातील रहस्यांवर अंतःकरणात मनन करत असे, असे पवित्र शास्त्रात अनेक ठिकाणी सांगितले आहे. त्याच्या यातनांच्या आणि मृत्यूच्या वेळी त्याच्याजवळ उभ्या राहिलेल्या मोजक्या लोकांपैकी ती एक होती. क्रूसासमोर उभी राहून तिने त्याच्या परिपूर्ण बलिदानावर प्रार्थनापूर्वक मनन केले. आपल्या पुत्राचे निर्जीव शरीर कुशीत घेऊन, त्याचा आत्मा कुठे गेला असेल, यावर धन्य मातेने मनन केले. आणि आज तो लवकरच आपल्याकडे परत येईल, या विचारात ती जागरण करत आहे.
मनन करणाऱ्या तिच्या अंतःकरणावर चिंतन करा. तुमचे अंतःकरण तिच्या अंतःकरणाशी एकरूप करण्याचा प्रयत्न करा. तिच्या मनात कोणते विचार होते आणि ती कोणती आशा बाळगत होती, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. या दुःखद दिवशी तिला काय वाटले असेल, हे अनुभवण्याचा प्रयत्न करा. तिची श्रद्धा, तिचा विश्वास आणि तिची आनंदभरली प्रतीक्षा अनुभवण्याचा प्रयत्न करा.
या जगात कितीतरी लोक निराशा आणि संभ्रमात जीवन जगत आहेत. आपली वाट पाहत असलेल्या नव्या जीवनाची आशा कितीतरी जणांनी गमावली आहे. कितीतरी जण आपापल्या परीने अंतर्मनात मृत्यू अनुभवत आहेत; तरीही ते देवाला त्याच्या पुनरुत्थानात आपल्याला सहभागी करून घेऊ देत नाहीत. त्या पहिल्या पवित्र शनिवारी आपल्या धन्य मातेच्या अंतःकरणात जी आशा इतकी जिवंत होती, तिची आज कितीतरी लोकांना गरज आहे.
आज पवित्र शनिवारच्या वास्तवाचे शांतपणे चिंतन करा. आपल्या धन्य मातेच्या तेजोमय हृदयाकडून प्रेरणा घ्या आणि त्या हृदयाला तुम्हाला तिच्या श्रद्धा, आशा आणि प्रेमाने भरलेल्या जीवनात अधिक खोलवर नेऊ द्या.
परमप्रिय मरिया माते, त्या पहिल्या पवित्र शनिवारी तू आपल्या पुत्रासाठी जागरण केलेस. आशेचे दैवी वरदान तू आपल्या अंतःकरणात वाढू दिलेस आणि क्रूसाच्या त्या भयावह प्रसंगात त्याच आशेतून तुला बळ मिळू दिलेस. आज मला तुझ्या सुंदर हृदयाचे चिंतन करता यावे म्हणून माझ्यासाठी प्रार्थना कर, म्हणजे या पृथ्वीवरील जीवनातील आव्हानांना तोंड देताना माझेही हृदय आशेने भरून जाईल. आपल्या प्रभूला मला नवजीवनाची कृपा देण्याची किती उत्कट इच्छा आहे! त्या कृपेची वाट पाहताना माझे हृदय आनंदमय प्रतीक्षेने भरून जाऊ दे. मरिया माते, माझ्यासाठी प्रार्थना कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

