
संत तेरेझकडून शिकण्यासारखे धडे:
देवाच्या छोट्या फुलाची प्रज्ञा
ई-पुस्तक आणि मऊ मुखपृष्ठाची छापील प्रतही उपलब्ध आहेत!
“स्वर्गात असताना मी पृथ्वीवर भले करण्यात माझा वेळ घालवीन!” लिझियूच्या संत तेरेझ यांना ‘छोटे फूल’ म्हणूनही ओळखले जाते. शंभराहून अधिक वर्षे त्यांनी असंख्य लोकांच्या मनाला आणि हृदयाला भुरळ घातली आहे. त्यांच्या साध्या, निर्मळ हृदयात आपल्या प्रभूविषयी अपार प्रेम होते आणि ते प्रेम ओसंडून अनेकांच्या जीवनात पोहोचले. त्यांच्या सहवासात असणाऱ्यांना त्यांच्याकडून दररोज प्रेरणा मिळत असे; आजही त्यांची जीवनकथा वाचणाऱ्यांना त्या प्रेरणा देतात. त्यांच्या प्रेमाचे सौंदर्य आणि खोली त्यांच्या आत्मचरित्रात अतिशय हळुवारपणे आणि मायेने व्यक्त झाली आहेत. त्या येशूला किती समर्पित होत्या आणि अगदी लहानपणापासूनच स्वर्गात त्याच्यासोबत सदैव राहण्याची त्यांना किती ओढ होती, हे त्यांच्या जीवनकथेतून दिसून येते.
बाल येशूच्या आणि पवित्र मुखाच्या संत तेरेझ यांच्या जीवनावर आधारित 99 छोटे धडे, चिंतने आणि प्रार्थना या पुस्तकात दिल्या आहेत. एका आत्म्याची कहाणी या आत्मचरित्राच्या तीन हस्तलिखितांत संत तेरेझ यांनी स्वतःच्या शब्दांत आपली श्रद्धा व्यक्त केली आणि आपले हृदय उघडे केले. त्यांच्याच शब्दांवर हे धडे आधारलेले आहेत. पुढील प्रत्येक चिंतनात त्यांच्या असंख्य सद्गुणांपैकी एका सद्गुणाचा वेध घेतला आहे, जेणेकरून वाचकाला देवाच्या या अनमोल छोट्या फुलाचा ‘सुगंध’ अनुभवता येईल आणि तो सद्गुण आपल्या दैनंदिन जीवनात आचरणात आणता येईल. प्रत्येक धड्याच्या शेवटी दिलेली प्रार्थना केवळ वाचण्यासाठी नव्हे, तर मनापासून म्हणण्यासाठी लिहिली आहे. प्रत्येक धड्याच्या शेवटी ती प्रार्थना सावकाश आणि चिंतनपूर्वक म्हणणे, तसेच दिवसाच्या शेवटी पुन्हा त्या प्रार्थनेकडे वळणे तुम्हाला उपयुक्त वाटू शकते. तुमच्या जीवनाशी विशेष संबंध असलेल्या प्रार्थना पुन्हा म्हणणे अधिक उपयुक्त ठरू शकते.
दररोज एक धडा वाचून तुम्ही या पुस्तकाचा उपयोग दैनंदिन चिंतनासाठी करू शकता. अशा रीतीने त्यांच्या संतजीवनातून मिळणाऱ्या एका धड्यावर एका वेळी मनन करता येईल आणि त्यांच्या प्रेमाचा गोडवा व त्यांच्या जीवनाची खोली अनुभवता येईल. मात्र, एकाच वेळी अनेक धडे वाचणेही तुम्हाला तितकेच उपयुक्त वाटू शकते.
हे पुस्तक ‘एकदाच वाचून ठेवून देण्यासाठी’ नाही. संत तेरेझ यांच्या जीवनातून मिळणारे धडे पुन्हा पुन्हा मनात रुजवण्यासारखे आहेत. प्रत्येक धड्यानंतरचे चिंतन आणि प्रार्थना यांमुळे हे पुस्तक आयुष्यभर दररोजच्या आत्मपरीक्षणासाठी आणि प्रार्थनेसाठी उपयोगी ठरते. तुम्ही पालक असाल, तर तुमच्या मुलांच्या जडणघडणीतही संत तेरेझ यांचे धडे उपयुक्त ठरतील. छोट्या तेरेझच्या गोष्टी मुलांना सांगितल्याने, त्यांच्या श्रद्धेची वाढ होत असताना त्यांना प्रेरणा मिळेल आणि ती श्रद्धा आचरणात आणण्याचे आव्हानही त्यांच्यासमोर उभे राहील.
अनुक्रमणिका
पहिले प्रकरण — बालपणाच्या सर्वांत जुन्या आठवणी
दुसरे प्रकरण — एक कॅथलिक कुटुंब
तिसरे प्रकरण — पॉलिनचा कार्मेल मठात प्रवेश
चौथे प्रकरण — प्रथम पवित्र परमप्रसाद आणि दृढीकरण संस्कार
पाचवे प्रकरण — तेरेझ यांना मिळालेले पाचारण
सहावे प्रकरण — रोमची तीर्थयात्रा
सातवे प्रकरण — छोट्या फुलाचा कार्मेल मठात प्रवेश
आठवे प्रकरण — सिस्टर तेरेझ यांची धार्मिक व्रतप्रतिज्ञा
नववे प्रकरण — धर्मभगिनी म्हणून जीवन
दहावे प्रकरण — ख्रिस्तसभेच्या हृदयातील प्रेम
उपसंहार — छोटे फूल: निधन, संतपदाची घोषणा आणि भक्ती
स्वामित्वहक्क © 2017 माझे कॅथलिक जीवन! इन्कॉर्पोरेटेड. सर्व हक्क राखीव. www.mycatholic.life

ई-पुस्तक आणि मऊ मुखपृष्ठाची छापील प्रतही उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉनवरील मऊ मुखपृष्ठाची प्रत – अॅमेझॉन किंडल – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स & नोबल
नेदरलँड्समध्ये डच भाषेतही उपलब्ध!
याशिवाय, माझे कॅथलिक जीवन! या संकेतस्थळावर संत तेरेझ यांच्या एका आत्म्याची कहाणी या आत्मचरित्राचा संपूर्ण मजकूर ऑनलाइन सहज वाचता येईल अशा स्वरूपात उपलब्ध आहे:
आताच वाचा!
एका आत्म्याची कहाणी
यातील निवडक उतारे: एका आत्म्याची कहाणी (लिस्त्वार द्यून आम): लिझियूच्या संत तेरेझ यांचे आत्मचरित्र, लंडन: बर्न्स, ओट्स & वॉशबर्न, 1912; 8 वी आवृत्ती, 1922, संपादक: फा. टी. एन. टेलर. प्रोजेक्ट गुटेनबर्गच्या परवान्याच्या अटींनुसार वापरास परवानगी: www.gutenberg.net
अर्पण
हे पुस्तक आपल्या धन्य मातेला समर्पित आहे. संत तेरेझ यांना ती फार प्रिय होती, विशेषतः ‘स्मितहास्याची माता मरिया’ या नावाने. आपल्या स्वर्गीय मातेच्या प्रेमातून उमटणाऱ्या गोड स्मिताचा प्रकाश हे पुस्तक वाचणाऱ्या आणि संत तेरेझ यांच्या हृदयातून झळकणाऱ्या श्रद्धा, आशा व प्रेमाने स्पर्शून जाणाऱ्या सर्वांवर पडो.
लेखक: जॉन पॉल थॉमस
‘जॉन पॉल थॉमस’ हे टोपणनाव या धर्मगुरूंनी प्रेषित संत योहान आणि संत थोमा, तसेच सुवार्तेचे महान प्रचारक संत पौल यांच्या सन्मानार्थ निवडले आहे. या नावाने महान पोप संत जॉन पॉल दुसरे यांचेही स्मरण होते.
योहान हा प्रिय प्रेषित होता. आपल्या तारणकर्त्याशी अत्यंत वैयक्तिक आणि जिव्हाळ्याचे नाते जोडण्याचा त्याने प्रयत्न केला. या पुस्तकातील लेखन आपणा सर्वांना आपल्या देवाशी असेच वैयक्तिक आणि जिव्हाळ्याचे नाते जोडण्यास मार्गदर्शक ठरो, अशी आशा आहे. या जिव्हाळ्याचा आणि प्रेमाचा आदर्श म्हणून योहान आपल्यासमोर राहो.
थोमा हाही येशूचा लाडका प्रेषित आणि जवळचा मित्र होता. पण येशूच्या पुनरुत्थानावर त्याने सुरुवातीला विश्वास ठेवला नाही, यासाठीच तो विशेष ओळखला जातो. अखेरीस “माझ्या प्रभू, माझ्या देवा!” असे उद्गार काढत तो गाढ श्रद्धेपर्यंत पोहोचला, तरी त्याचे उदाहरण आपल्याला आपल्या स्वतःच्या श्रद्धेतील कमकुवतपणाची जाणीव करून देते. शंकेशी झुंज दिल्यानंतर पुन्हा श्रद्धेकडे वळण्याची प्रेरणा आपण थोमाकडून घ्यावी. कारण तो आला तेव्हा त्याला शंका होती; शंका घेत असतानाच त्याने पाहिले; पाहिल्यावर त्याने स्पर्श केला; स्पर्श केल्यावर त्याने विश्वास ठेवला; आणि विश्वास ठेवल्यावर त्याने आपली श्रद्धा इतरांनाही सांगितली.
परुशी असताना पौलाने आरंभीच्या ख्रिस्ती चर्चचा कठोर छळ केला. मात्र, जीवनाला कलाटणी देणाऱ्या परिवर्तनाचा अनुभव घेतल्यानंतर तो यहुदीतर लोकांमध्ये सुवार्तेचा महान प्रचारक झाला. त्याने विश्वासणाऱ्यांचे अनेक नवे समुदाय स्थापन केले आणि पवित्र शास्त्रात समाविष्ट असलेली अनेक पत्रे लिहिली. त्याचे लेखन अत्यंत आत्मीय आहे आणि त्यातून त्याचे मेंढपाळाचे हृदय दिसून येते. सुवार्ता पसरवण्याच्या आपल्या पाचारणाचा स्वीकार करताना पौल आपल्या सर्वांसाठी एक आदर्श आहे.
लेखकाचे मनोगत
लिझ्यूच्या संत तेरेझबद्दल मला नेहमीच आदर वाटला आहे. गेल्या अनेक वर्षांत अधूनमधून मी तिचे लेखनही वाचले आहे. तरीही, तिचे मोठेपण नेमके कशात आहे आणि इतक्या इतरांमधून तिलाच ‘चर्चची धर्माचार्या’ हा किताब का देण्यात आला, हे मला कधीच पूर्णपणे उमगले नव्हते, हे मी मान्य करतो. आधुनिक इतिहासातील कदाचित सर्वांत महान पोप, संत योहान पौल महान, यांनी 1997 मध्ये तिला हा किताब दिला. त्यामुळे तिच्या जीवनाचा आणि सद्गुणांचा अधिक खोलवर अभ्यास करावासा मला वाटला. तिचे आत्मचरित्र 1898 मध्ये प्रथम प्रकाशित झाल्यापासून अनेकांना जे उमगले, तेच मलाही उमगले: एका आत्म्याची कहाणी ही खरोखरच एक आध्यात्मिक उत्कृष्ट कलाकृती आहे!
तिच्या आत्मचरित्राच्या पहिल्या हस्तलिखितात बालपणापासून कार्मेलाइट धर्मभगिनी म्हणून तिने अंतिम व्रते घेतली त्या काळापर्यंतच्या आठवणी आहेत. विशेष म्हणजे, या हस्तलिखितात तिने केवळ आठवणी सांगितलेल्या नाहीत. एका निर्मळ आणि नम्र आत्म्यात देवाची कृपा कशी कार्य करते, याचेही तिने जिवंत आणि तपशीलवार चित्र उभे केले आहे. छोटी तेरेझ अगदी साधी मुलगी होती. तिला प्रेमळ कुटुंब लाभले होते आणि तिनेही आपल्या कुटुंबावर जिव्हाळ्याने आणि निःस्वार्थपणे प्रेम केले. चार वर्षांच्या एका लहानग्या मुलीला देव कसा हळूहळू, प्रेमाने, ममतेने, खंबीरपणे आणि सातत्याने घडवून संत बनवतो, हे पाहण्याचे आमंत्रण तिचे आत्मचरित्र वाचकाला देते. देवाने तिला पाचारण केले, तिच्या चुका सुधारल्या, तिला मार्गदर्शन व प्रेरणा दिली आणि तिच्यासाठी निवडलेल्या वाटेवरून तिला नेले. या अनुभवांतून तेरेझची श्रद्धा कशी वाढत गेली, हेही त्यात दिसते. तेरेझने त्या पाचारणाला सुंदर प्रतिसाद दिला. आपल्या जीवनासाठी असलेली देवाची इच्छा पूर्णपणे स्वीकारण्यासाठी तिने स्वतःला सर्वस्वी अर्पण केले.
या पुस्तकाच्या नवव्या आणि दहाव्या प्रकरणांत धर्मभगिनी तेरेझच्या आत्मचरित्रातील शेवटच्या दोन हस्तलिखितांवर चिंतन केले आहे. तिचा ‘छोटा मार्ग’ आणि धर्मभगिनी म्हणून तिचे जीवन यांविषयी सांगणाऱ्या त्या दोन हस्तलिखितांवर मी प्रार्थनापूर्वक चिंतन केले, तेव्हा त्या पानांतून प्रकट होणारी खोली, सौंदर्य, शहाणपण आणि प्रेम यांनी मी भारावून गेलो. देव आणि त्याच्या प्रेमाच्या आज्ञा यांविषयीची तिची समज तुम्हाला जीवनाच्या गुंतागुंतीतून वाट काढण्यास आणि खरोखर महत्त्वाच्या गोष्टीकडे पुन्हा हृदय वळवण्यास मदत करेल: देव आणि त्याचा परिपूर्ण प्रेमनियम.
हे पुस्तक, संत तेरेझकडून शिकण्यासारखे धडे: देवाच्या छोट्या फुलाचे शहाणपण, पूर्ण केल्यावर मी माझा एक निष्कर्ष मांडतो. गेल्या शतकभरात असंख्य इतरांनाही हेच उमगले आहे: संत तेरेझचा आत्मा किती सुंदर आहे! तिचे हृदय निर्मळ, मुक्त, मोकळेपणाने व्यक्त होणारे, कोमल, अढळ आणि सूक्ष्म जाणिवेचे आहे; देव आणि शेजारी यांच्यावरील प्रेमाने ते ओसंडून वाहते. तिने कितीही दुःख सोसले तरी तिची श्रद्धा अढळ राहिली. खरे तर, तिच्या अंतर्मनातील आणि बाह्य जीवनातील दुःख जितके तीव्र होत गेले, तितकी तिची श्रद्धा अधिक शुद्ध आणि दृढ होत गेली. तिची आशा लोखंडी स्तंभासारखी भक्कम होती आणि ती अढळपणे स्वर्गाकडे लागलेली होती. कोणतीही गोष्ट तिला तिच्या ध्येयापासून विचलित करू शकली नाही आणि देवाच्या विपुल दयेमुळे तिच्या आयुष्यात अगदी लवकरच तिची इच्छा पूर्ण झाली.
संत तेरेझचे जीवन केवळ विद्वान, संत, धर्मगुरू, धर्मशास्त्रज्ञ किंवा समर्पित धार्मिक जीवन जगणाऱ्यांसाठीच नाही. अगदी सामान्य व्यक्तीलाही तिच्या जीवनावर चिंतन करता येते. लहानपणीचे तिचे दैनंदिन अनुभव तुम्हाला प्रेरणा देतील आणि आव्हानही देतील. धर्मभगिनी म्हणून तिचे जीवन तुम्हाला स्वतःच्या जीवनावर अधिक खोलवर विचार करायला लावेल आणि पवित्रतेच्या वाटेवर चालण्यासाठी व्यावहारिक मार्गदर्शन देईल. तिच्या पवित्र मृत्यूचे चिंतन केल्याने तुमच्या जीवनाची ध्येये अधिक स्पष्ट होतील आणि आपल्या सर्वांसाठी सर्वांत महत्त्वाच्या अशा एकाच ध्येयाकडे तुमच्या सर्व कृती वळवणे तुम्हाला सोपे जाईल: स्वर्ग.
हे संत तेरेझ, जगाच्या अंतापर्यंत तू स्वर्गात विश्रांती घेणार नाहीस, असे वचन तू दिलेस. या पानांमधून तुझ्या जीवनातील अनेक धड्यांवर मी चिंतन करत असताना माझ्यासाठी प्रार्थना कर आणि मला विपुल कृपा मिळवून दे. कृपेची आणि स्वर्गाची रहस्ये स्वीकारण्यासाठी मी माझे अंतःकरण उघडतो. जिथे मला सर्वाधिक गरज आहे, तिथे आमच्या प्रिय प्रभूने मला आव्हान द्यावे, माझ्या चुका सुधाराव्यात आणि मला प्रेरणा द्यावी, अशी मी त्याला विनंती करतो. हे प्रिय छोट्या फुला, तुझे जीवन माझ्या हृदयात फुलू दे आणि देवाच्या दयेचा सुगंध माझ्या आत्म्यात भरून राहू दे, म्हणजे तुझ्याप्रमाणे मलाही “प्रभूच्या दयेचे सदैव गाणे गाता येईल!” हे संत तेरेझ, आमच्यासाठी प्रार्थना कर!
