
ॲमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल
संत & सण यांवरील सर्व चिंतने खालीलपैकी कोणताही पर्याय निवडून ऑनलाइन विनामूल्य वाचता येतात:
संतांची वर्णानुक्रमे यादी (अ–ज्ञ)
(शोधपेटीसह)
दैनंदिन उपासना दिनदर्शिका & ऑर्डो
पॉडकास्टची चॅनेल:
ॲपल – स्पॉटिफाय – आयहर्ट – स्प्रीकर – ॲमेझॉन/ऑडिबल – आणि इतरही!
या चार खंडांच्या मालिकेविषयी:
आजवर होऊन गेलेल्या सर्वांत थोर व्यक्तींची यादी केली, तर या चार खंडांच्या मालिकेतील संत तिच्या अग्रस्थानी असतील. इतिहासकार अनेकदा आपापल्या दृष्टिकोनातून थोरवी जोखण्याचा प्रयत्न करतात. पण मानवी थोरवी जोखण्यासाठी वस्तुनिष्ठ निकष असले पाहिजेत. ते निकष ठरवण्यास केवळ देवच समर्थ आहे. येशूने दाखवून दिलेले आणि पवित्र शुभवर्तमानांतून प्रकट केलेले सद्गुण हेच देवाने ठरवलेले निकष आहेत.
कॅथलिक उपासना दिनदर्शिकेत ज्यांचा उत्सव महासण, सण किंवा स्मृतिदिन म्हणून साजरा केला जातो, अशा प्रत्येक संताचा परिचय या चार खंडांच्या मालिकेत करून दिला आहे. त्या प्रत्येक संताला थोर व्यक्तींच्या यादीत स्थान देणारे, देवाला अभिप्रेत असलेले सद्गुण ओळखता यावेत, हा या मालिकेचा उद्देश आहे. या संतांची थोरवी आणि त्यांनी असामान्य धैर्याने आचरलेले सद्गुण यांना चर्चने आधीच मान्यता दिली आहे. विशेष म्हणजे, या पानांतील स्त्री-पुरुषांची निवड देवाने केवळ त्यांच्या स्वतःच्या काळात थोर ठरावेत म्हणून केली नाही, तर आपल्या काळातही ते पावित्र्याचे आदर्श ठरावेत म्हणून केली. हे स्त्री-पुरुष म्हणजे देवाने चर्चद्वारे तुम्हाला दिलेल्या देणग्या आहेत.
प्रत्येक संत आगळावेगळा आहे, तरी सर्व संतांमध्ये एक साम्य आहे: ज्या जगाला ख्रिस्ताची आणि शुभवर्तमानाची गरज आहे, त्या जगासाठी प्रत्येक संत त्यांचा जिवंत साक्षीदार झाला. काही संत हौतात्म्याद्वारे देवाशी एकरूप झाले, काही कौमार्य आणि शुचितेद्वारे, काही प्रेमाने केलेल्या सेवाकार्यांद्वारे, तर काही गाढ प्रार्थनेच्या जीवनाद्वारे. संत सर्व संस्कृतींतून, सर्व सामाजिक व आर्थिक स्तरांतून आणि शिक्षणाच्या सर्व स्तरांतून आले आहेत. त्यांचे स्वभावही निरनिराळे होते. प्रत्येक संतामध्ये देवाचे तेज झळकते, आणि त्यांच्या जीवनातील विविधतेतून त्याची विपुल दया प्रकट होते. शेवटी, त्यांचे व्यक्तिमत्त्व, आवडीनिवडी, देणग्या किंवा इतर कोणतीही खास वैशिष्ट्ये त्यांना संतांच्या एकाच आध्यात्मिक समुदायात बांधत नाहीत. केवळ देवच त्यांच्या आत्म्यांना आपल्या सान्निध्याने भरून टाकतो आणि त्या सर्वांना आपल्या शाश्वत गौरवाचे एकसुरात स्तुतिगान बनवतो.
संतांविषयी का वाचावे? त्यांच्या जीवनाविषयी का जाणून घ्यावे? त्यांच्या बोलण्यावर आणि कृतींवर का चिंतन करावे? उत्तर सोपे आहे. त्यांच्या सहवासात सामील होण्यासाठी तुम्हाला पाचारण आहे. देवाच्या कृपेने तुमचे जीवन पालटावे, तुम्ही त्यांच्यासारखे पवित्र व्हावे आणि ती कृपा आजच्या जगात तुमच्यातून झळकावी, यासाठी तुम्हाला पाचारण आहे.
संतांचे सद्गुण अंगी बाणवणे सुरुवातीला आपल्या आवाक्याबाहेरचे वाटू शकते. संत जणू सामान्य माणसांच्या पलीकडचे होते, असेही वाटू शकते. पण खरे तर, देवाने त्यांना जसे घडवले होते तसे ते झाले, आणि अशा रीतीने ते पूर्ण अर्थाने माणूस झाले. त्यांनी सैतानाच्या फसवणुकीला, जगाच्या मोहांना आणि देहाच्या दुर्बलतांना नकार दिला. त्याऐवजी, त्यांनी देवाची सत्ये ओळखली, स्वर्गातील संपत्तीचा शोध घेतला आणि सर्व सद्गुणांच्या सामर्थ्याने ते भरून गेले.
संतांचे जीवन वाचताना त्यांच्या शब्दांवर आणि कृतींवर चिंतन करा, त्यांनी असामान्य धैर्याने आचरलेल्या सद्गुणांचा अभ्यास करा आणि त्यांच्या प्रार्थनामय जीवनातून शिका. त्यांच्याकडून केवळ प्रेरणाच घेऊ नका, तर त्यांचे अनुकरण करण्याची इच्छाही मनात वाढू द्या. स्वर्गातील संतांमध्ये तुमची गणना होण्यास कोणतीही गोष्ट आड येत नाही. त्या पवित्र वाटेवर चालण्यासाठी लागणारी प्रत्येक कृपा तुम्हाला उदारपणे देण्याचे वचन देव देतो. तुम्ही त्याची कृपा नाकारता तेव्हाच हे ध्येय साध्य होण्यात अडथळा येतो.
या पुस्तकांचा उपयोग कसा करावा
ही चार खंडांची मालिका तीन प्रकारे वाचता येते. पहिली पद्धत म्हणजे उपासनावर्षाच्या क्रमाने वाचणे. या खंडांत सर्वसाधारण रोमन दिनदर्शिकेतील (सार्वत्रिक दिनदर्शिकेतील) संत आणि सण दिले आहेत. त्यासोबत केवळ अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांसाठी असलेल्या नोंदीही समाविष्ट केल्या आहेत. त्यामुळे वर्षभरात ज्या क्रमाने संतांचे आणि सणांचे उत्सव साजरे होतात, त्याच क्रमाने त्यांच्याविषयी प्रार्थनापूर्वक जाणून घेता येईल, अशी या खंडांची रचना आहे.
या पुस्तकाचा उपयोग करण्याची दुसरी पद्धत म्हणजे सण आणि संतांची नावे वर्णानुक्रमाने पाहणे. या पुस्तकाचा उपयोग करण्याची तिसरी पद्धत म्हणजे संत आणि सणांची कालक्रमानुसार मांडलेली यादी वापरणे. ज्यांना या खंडांचा अभ्यासासाठी उपयोग करायचा आहे, त्यांच्यासाठी कालक्रमानुसार वाचन करणे सर्वांत योग्य आहे. चर्चच्या अगदी सुरुवातीपासून आजपर्यंतच्या इतिहासाचा शतकानुशतके मागोवा घेतल्यास, विविध ऐतिहासिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक कालखंडांतून वाटचाल करताना पवित्र आत्म्याने चर्चला कसे मार्गदर्शन केले, हे तुम्हाला अधिक स्पष्टपणे समजेल. कालक्रमानुसार वाचन करण्याच्या या पद्धतीविषयी या प्रस्तावनेत पुढे अधिक सांगितले आहे.
उपासनावर्ष आणि सर्वसाधारण रोमन दिनदर्शिका
उपासनेचे वर्ष ही स्वतःच चर्चला मिळालेली एक अनमोल देणगी आहे. पवित्र शास्त्रावर आधारलेले वर्षभरातील सण कालक्रमाने मांडले आहेत, जेणेकरून दरवर्षी तारणाच्या संपूर्ण रहस्याचा प्रवास आपल्याला करता यावा. आपण आगमनकाळाने सुरुवात करतो. या काळात आपण ख्रिस्ताच्या पहिल्या आगमनाचे आणि काळाच्या शेवटी होणाऱ्या त्याच्या अंतिम आगमनाचे चिंतन करतो. आगमनकाळात धन्य मातेच्या गर्भावस्थेचे आणि येशूच्या जन्मापूर्वी घडलेल्या सर्व घटनांचे आपण चिंतन करतो. बेथलेहेममधील ख्रिस्ताचा गौरवशाली जन्म साजरा करण्यासाठी नाताळचा अष्टकाळ आपल्याला आठ दिवस देतो. नव्या वर्षाच्या 1 जानेवारीला देवमातेच्या महोत्सवाने या अष्टकाळाची सांगता होते. याच अष्टकाळात, हेरोद राजाने ज्यांचे रक्त सांडले त्या पवित्र निरपराध बालकांचा आणि नाझरेथमध्ये प्रेमाने एकत्र राहिलेल्या पवित्र कुटुंबाचाही आपण सन्मान करतो. नाताळकाळ थोडकाच असतो. याच काळात प्रभुप्रकटीकरणाचा सण येतो, जेव्हा पूर्वेकडून ज्ञानी पुरुष नवजात राजाला वंदन करण्यासाठी आले.
प्रभूच्या स्नानसंस्काराचा सण नाझरेथमधील येशूच्या अप्रकट जीवनापासून त्याच्या सार्वजनिक सेवाकार्याकडे झालेल्या वाटचालीचा टप्पा दर्शवतो. या सेवाकार्याचे चिंतन आपण सामान्य उपासनाकाळात करतो. आपल्या प्रभूने त्याच्या मृत्यू व पुनरुत्थानापूर्वीच्या तीन वर्षांत दिलेल्या अनेक शिकवणी आणि केलेले चमत्कार या काळात आपल्यासमोर उलगडले जातात.
प्रायश्चित्तकाळ आपल्याला वाळवंटातील चाळीस दिवस आपल्या प्रभूच्या सहवासात घालवण्याची आणि पाप व मोह यांपासून दूर वळण्याची संधी देतो. येशूच्या येरुशलेममधील विजयी प्रवेशाने पवित्र सप्ताहाची सुरुवात होते. त्या वेळी लोकांनी जयघोष केला, “दावीदपुत्राला होसान्ना! प्रभूच्या नावाने येणारा तो धन्य! सर्वोच्च स्वर्गात होसान्ना!” (मत्तय 21:9). या सप्ताहात आपण शास्त्री आणि परुशी यांचा वाढता विरोध, पवित्र गुरुवारी परमपवित्र युखरिस्ताची स्थापना, बागेतील येशूची तीव्र व्यथा, त्याला झालेली अटक, त्याची चौकशी आणि त्याचा बंदिवास यांचे चिंतन करतो. पवित्र शुक्रवारी येशूविरुद्ध चालवलेल्या न्यायाच्या दिखाऊ खटल्याचे, त्याला मारलेल्या फटक्यांचे, त्याला सुनावलेल्या मृत्युदंडाचे आणि त्याच्या क्रूसारोपणाचे आपण प्रार्थनापूर्वक चिंतन करतो. पवित्र शनिवारी कबरीतील येशूच्या निद्रेचे आणि मृतांच्या लोकांत तो उतरल्याचे स्मरण केले जाते. पुनरुत्थानाच्या रविवारी आपण येशूच्या पुनरुत्थानाचा आठ दिवसांचा उत्सव सुरू करतो. तुलनेने अलीकडे सुरू झालेल्या दैवी दयेच्या रविवारच्या महोत्सवाने या उत्सवाची सांगता होते. संपूर्ण पुनरुत्थानकाळात, पुनरुत्थानानंतर येशूने दिलेल्या दर्शनांचे आपण चिंतन करत राहतो. पुनरुत्थानाच्या रविवारनंतर चाळीस दिवसांनी आपण येशूचे स्वर्गारोहण साजरे करतो. पन्नास दिवसांनी, पेन्टेकॉस्टच्या दिवशी, पवित्र आत्मा पूर्णत्वाने देवाच्या लोकांवर उतरला आणि त्यातून चर्चचा जन्म झाला, ही घटना आपण साजरी करतो.
पुनरुत्थानकाळ संपल्यावर आपण पुन्हा सामान्य उपासनाकाळात प्रवेश करतो आणि लगेचच काळाच्या पलीकडील रहस्ये उलगडणारे काही गौरवशाली सण साजरे करतो—परमपवित्र त्रैक्याचा महोत्सव, ख्रिस्ताच्या परमपवित्र शरीर व रक्ताचा महोत्सव, येशूच्या पवित्र हृदयाचा महोत्सव आणि मरियेच्या निष्कलंक हृदयाचे स्मरण. सामान्य उपासनाकाळ पुढे चालू असताना, धन्य कुमारी मरियेला देहासह स्वर्गात घेतले गेले आणि स्वर्ग व पृथ्वीची राणी म्हणून तिला मुकुट घालण्यात आला, याचा आपण आनंद साजरा करतो. या काळात आपल्या श्रद्धेतील इतर रहस्येही साजरी केली जातात. त्यांत पवित्र क्रूसाच्या विजयाचा सण, प्रमुख देवदूतांचा सण, सर्व संतांचा दिवस आणि सर्व मृत विश्वासूंचा स्मृतिदिन यांचा समावेश होतो.
सामान्य उपासनाकाळाच्या शेवटच्या रविवारी विश्वाचा राजा असलेल्या आपल्या प्रभू येशू ख्रिस्ताचा महोत्सव साजरा होतो. हा महोत्सव येणाऱ्या गौरवशाली अंतिम घटनांकडे आपले लक्ष वेधतो. उपासनेच्या वर्षातील हा शेवटचा महोत्सव ख्रिस्ताच्या दुसऱ्या आगमनाकडे आणि नव्या आकाशाकडे व नव्या पृथ्वीकडे आपले लक्ष वळवतो. दरवर्षी होणाऱ्या या गौरवशाली उत्सवांचे चिंतन करण्यासाठी या पुस्तकाचा आधार घ्या. तारणाच्या इतिहासातील संपूर्ण रहस्याचे चिंतन करण्याचे आणि देवाने दिलेल्या कृपेबद्दल व शाश्वत आनंदाच्या आमंत्रणाबद्दल त्याचे आभार मानण्याचे निमंत्रण तुम्हाला आहे.
उपासनेच्या वर्षातील संत
उपासनेच्या वर्षात संतांच्या स्मरणासाठी दिवस ठरवताना मुख्यतः त्यांच्या जीवनातील महत्त्वाच्या तारखा विचारात घेतल्या जातात. अनेक संतांचे स्मरण त्यांच्या मृत्यूच्या दिवशी केले जाते. इतर काही संतांच्या स्मरणासाठी असा दिवस ठरवला जातो, ज्याला त्यांच्या जीवनात अन्य कारणांमुळे विशेष महत्त्व आहे.
उपासनेच्या वर्षात प्रत्येक संताचे स्मरण त्याच्यासाठी नेमलेल्या दिवशी साजरे करणे महत्त्वाचे आहे. त्याचबरोबर, हे संत ज्या ऐतिहासिक परिस्थितीत जगले, ती लक्षात घेऊन त्यांच्या जीवनाचे चिंतन करणेही उपयुक्त ठरते. पेन्टेकॉस्टच्या दिवशी चर्चचा जन्म झाल्यापासून पुढे त्याची वाटचाल कशी झाली, हे अधिक जाणून घेऊ इच्छिणाऱ्यांसाठी पुस्तकाच्या शेवटी दिलेले दुसरे परिशिष्ट उपयुक्त ठरेल. पवित्र आत्म्यानेच चर्चला संतांच्या सेवाकार्याद्वारे मार्गदर्शन केले आहे आणि तो आजही तसे करत आहे.
ज्यांना चर्चच्या इतिहासाचा आणि विशेषतः पवित्र आत्मा आजही आपल्या चर्चच्या नेत्यांना कशा प्रकारे मार्गदर्शन करतो याचा अभ्यास करायचा आहे, त्यांच्यासाठी संतांचे जीवन हे सर्वांत विश्वासार्ह मार्गदर्शक आहे. या ग्रंथाच्या शेवटी दिलेले दुसरे परिशिष्ट विशेषतः अशा वाचकांसाठी आहे, ज्यांना वैभवाच्या आणि उलथापालथीच्या काळातही देवाने चर्चला कसे मार्गदर्शन केले, यावर प्रार्थनापूर्वक चिंतन करायचे आहे. प्रत्येक युगाच्या विशिष्ट गरजा पूर्ण करण्यासाठी देवाने त्या त्या युगात सुधारक, रक्तसाक्षी, गूढानुभवी साधक आणि श्रद्धेचे शिक्षक घडवले. संतांच्या जीवनाचे कालक्रमाने चिंतन केल्याने चर्चच्या इतिहासातील काही सर्वाधिक फलदायी कालखंड उलगडतात. त्या काळात देव विशेष रीतीने कार्यरत होता आणि त्याने आपल्या लोकांना असामान्य पवित्रतेचे जीवन जगण्यास बोलावले. चर्चच्या इतिहासात पवित्र आत्म्याने वेळोवेळी कसा हस्तक्षेप केला, याचे कालक्रमाने प्रार्थनापूर्वक चिंतन करू इच्छिणाऱ्यांना दुसऱ्या परिशिष्टाची प्रस्तावना उपयुक्त ठरेल.
तुम्ही कोणताही मार्ग निवडला, तरी उपासना वर्षातील सण आणि संत यांच्यावर प्रार्थनापूर्वक चिंतन करण्याची तयारी करताना देवाने तुम्हाला मार्गदर्शन करावे, अशी आपण प्रार्थना करूया. आपल्या लेखनातून आणि जीवनाच्या उदाहरणातून संत आपल्याला श्रद्धेची शिकवण देतात. आपल्या श्रद्धेच्या सर्वश्रेष्ठ शिक्षकांमध्ये त्यांचे स्थान आहे. आपल्या तारणाची पवित्र शास्त्रात प्रकट झालेली रहस्ये आपण साजरी करतो; देवाचे आपल्यावरील प्रेम आणि आपल्या जीवनात तो आजही करत असलेले कार्य समजून घेण्यासाठी हे उत्सव अत्यावश्यक आहेत. आपल्या श्रद्धेतील थोर व्यक्तींविषयी आणि आपला प्रभू व त्याची धन्य माता यांनी पवित्र रीतीने हस्तक्षेप करून मानवी जीवनात आणि संपूर्ण मानवजातीत कसे परिवर्तन घडवले, याविषयी वाचताना तुम्हाला आशीर्वाद लाभो.
हे देवाच्या संतांनो, तुम्ही आता स्वर्गात आपल्या प्रेमळ देवाशी पूर्णपणे एकरूप होऊन राहता. या पृथ्वीवर असताना तुम्ही जीवनातील अनेक आव्हानांना धैर्याने आणि श्रद्धेशी एकनिष्ठ राहून तोंड दिले. स्वर्गातून माझ्या आत्म्याकडे पाहताना, कृपया माझ्यासाठी कळकळीने प्रार्थना करा. तुमच्या सद्गुणांचे अनुकरण करायला मला शिकता यावे, खऱ्या प्रार्थनेचा मला शोध लागावा आणि तुम्ही ज्या पूर्णतेने देवाच्या इच्छेवर प्रेम केले व ती आचरणात आणली, त्याच पूर्णतेने मलाही तसे करता यावे, म्हणून प्रार्थना करा. मला पवित्र व्हायचे आहे. मला सर्व सद्गुणांनी परिपूर्ण व्हायचे आहे. देवाचे प्रेम आणि दया माझ्या जीवनातून झळकावी, अशी माझी इच्छा आहे. मला आपल्या प्रेमळ देवाशी एकरूप व्हायचे आहे. मला संत व्हायचे आहे. हे देवाच्या संतांनो, माझ्यासाठी प्रार्थना करा, या जीवनात संघर्ष करणाऱ्या सर्वांसाठी प्रार्थना करा आणि मृत्यूनंतर अंतिम शुद्धीकरणातून जात असलेल्यांसाठी प्रार्थना करा. हे देवाच्या संतांनो, आमच्यासाठी प्रार्थना करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

ॲमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल
