Makao ya Pili
Somo la Kumi na Nne: Kuingia Katika Makao ya Pili
Katika sura hii, Mtakatifu Teresa anawahimiza masista wenzake walio mwanzoni mwa maisha yao ya sala na kuongoka wadumu katika safari hiyo. Anafanya hivyo kwa kuwahimiza kujizoeza sala ya moyoni na kukua katika fadhila.
Sura hii inawahusu wale ambao tayari wameanza kujizoeza kusali na wanaotambua umuhimu wa kutobaki katika Majumba ya kwanza [Makao], lakini ambao mara nyingi bado hawana azimio thabiti la kutosha la kuyaacha Majumba hayo [Makao], wala hawatajiepusha na nafasi za kutenda dhambi; hali hiyo ni ya hatari sana (II.I #2).
Vikwazo viwili vikubwa zaidi wanavyokumbana navyo walio katika makao ya pili ni kuacha sala na kurudia dhambi. Njia za kukabiliana navyo ni kuimarisha fadhila zao kwa kujizoeza sala ya moyoni.
Sala ya moyoni inamaanisha kuzungumza na Mungu kwa akili yako, si kwa midomo yako tu. Mtu anaweza kutamka sala kwa midomo huku akili yake ikiwa kwingine. Kwa Mtakatifu Teresa, hii si sala. Aina moja ya sala ya moyoni ni pale mtu anaposali sala ya kimapokeo huku akizingatia kila neno analolitamka. Kwa watu wengi, jambo hili ni gumu zaidi kuliko linavyoweza kuonekana. Kwa mfano, tunaposali โBaba Yetu,โ mara nyingi tunatamka maneno tu bila kuwa na nia ya kina au kutambua sana kile tunachosema. Njia moja ya kurekebisha hili ni kusali sala hiyo polepole, tukitafakari kila neno tunapolitamka.
Aina nyingine ya sala ya moyoni ni tafakari. Tafakari ni zoezi la kutafakari kwa kina ukweli fulani wa imani yetu, kama vile kifungu cha Maandiko Matakatifu au ukweli fulani wa mafundisho ya imani kuhusu Mungu. Mtu anapotafakari, kwa makusudi anaweka ukweli huo akilini mwake na kuufikiria tena na tena, kwa mitazamo mbalimbali na kwa njia mbalimbali. Wakati mwingine uwezo wa kuwaza taswira hutumika zaidi katika tafakari hii; nyakati nyingine akili ya kibinadamu ndiyo hutumika hasa. Tazama Utangulizi wa kitabu hiki kwa maelezo kamili zaidi kuhusu njia mbalimbali za sala.[1]
Mtu anapoanza kujizoeza sala ya moyoni, utashi wake huimarishwa, naye huanza kukua katika hamu ya kuwa na fadhila. Anaanza kuona upumbavu wa dhambi zake za zamani na kuanza kuzishinda. Lakini hii ni vita, na sehemu kubwa ya sura hii itajikita katika vita hivyo, ikiihimiza nafsi kudumu na kutorudia namna yake ya zamani ya kuishi.
Tafakari: Kama ungeeleza maisha yako ya sala, ungesema nini kuyahusu? Unasalije kila siku na kila juma? Anza kwa kutafakari unasali mara ngapi. Je, unatenga muda kila siku kwa ajili ya sala pekee? Ikiwa sivyo, basi hii ni hatua ya lazima ili uanze kuingia katika ngazi hii ya pili ya utakatifu.
Ikiwa kweli unatenga muda wa kusali kila siku, sala hiyo ina kina gani? Kutamka sala kwa midomo hakutoshi kumfanya mtu awe anasali kwa maana halisi. Unapotamka sala, je, unazingatia kwa makini yote unayosema? Je, unatenga pia muda wa kutafakari sala hizo, vifungu vya Maandiko Matakatifu, au mafundisho ya imani yetu?
Azimia kusali kila siku, na uazimie kuifanya sala hiyo kuwa sala ya kweli. Usikate tamaa ikiwa maisha yako ya sala hapo awali yalikuwa na mipaka. Badala yake, shukuru kwa kutambua jambo hili, na utumie utambuzi huo kuazimia kwa uthabiti kujenga mazoea ya sala ya kweli kila siku.
Bwana wangu mwenye upendo, umeniita kuishi maisha ya sala ya kweli. Nimeshindwa kuwa mwaminifu katika kusali kwa namna unazotaka Wewe. Tafadhali nisaidie kuimarisha azimio langu la kutenga muda kila siku kwa ajili ya sehemu hii ya msingi kabisa ya maisha yangu. Nifundishe kusali, Bwana mpendwa, ili nipate kukujua na kukupenda kwa moyo wangu wote.
Utatu Mtakatifu kabisa unayekaa ndani, ninakupenda, ninakutumainia, ninayakabidhi maisha yangu Kwako.
Somo la Kumi na Tano: Kumsikia Bwana Akisema
Mojawapo ya faraja kubwa zaidi anazopata mtu aliye katika makao ya pili ni uwezo wa kumsikia Mungu akizungumza kupitia sala yake. Hata hivyo, kutoweza kwake kuitikia kikamilifu sauti ya Mungu yenye upole kunamsababishia huzuni kubwa.
Bwana wetu huyu anatamani sana tumtamani Yeye na kujitahidi kuwa katika urafiki Naye, kiasi kwamba anatuita bila kukoma, tena na tena, tumkaribie; na sauti yake hii ni tamu sana hivi kwamba nafsi maskini inalemewa na huzuni kwa kutoweza kutimiza mara moja anachoiagiza, na hivyo, kama nisemavyo, inateseka zaidi kuliko ingekuwa haisikii sauti yake (II.I #4).
Mtu aliye katika makao haya ataendelea kuanguka dhambini na kisha kuinuka tena kutoka katika dhambi hiyo kwa njia ya sala. Ni pambano lenye maumivu linalosababisha mateso ya kiroho yaliyo makubwa zaidi kuliko hapo awali. Mateso hayo yanatokana na kwamba ameanza kuona jinsi safari iliyo mbele yake bado ilivyo ndefu, naye anakatishwa tamaa na udhaifu na dhambi zake. Kwa namna fulani, ilikuwa rahisi zaidi katika makao ya kwanza kwa sababu mtu huyo hakuzitambua sana dhambi zake nyingi. Lakini mateso anayopata katika makao ya pili ni mema kwa sababu yanakuwa kichocheo cha kusonga mbele na kubadilika. Jambo linaloonekana kuwa la kinzani ambalo mtu huyu anaanza kuelewa ni kwamba kadiri moyo wake unavyowaka zaidi kwa upendo wa Mungu, ndivyo anavyoweza zaidi kupata mateso ya kiroho ndani yake. Tena, hili ni jema kwa sababu nafsi inapokuwa na uwezo wa kupenda kwa kina, pia inajifungua kwa mateso makubwa zaidi inaposhindwa kudumu katika upendo huo.
Haya yote yanawezekana katika hatua hii kwa sababu, kwa mara ya kwanza, mtu anaanza kumsikia Mungu akisema naye. Kwa kutafakari Maandiko Matakatifu, mtu anaanza kuelewa mapenzi ya Mungu. Kwa kutafakari maisha ya Yesu, mtu anachochewa kumwiga. Kwa kusali kwa makini sala mbalimbali za kimapokeo, mtu anaanza kuyaweka moyoni maneno ya sala hizo. Kwa kusoma maandiko ya kiroho, kusikiliza mahubiri kwa makini, na kufanya mazoezi mengine ya kiroho, sauti ya Mungu inazidi kuwa wazi. Kwa njia hizi, Mungu anasema, na mtu anasikia.
Tafakari: Unapojizoeza kutafakari kwa sala, Mungu anakuambia nini? โUnasikiaโ nini? Mungu husema kwa njia mbalimbali, nasi tunahitaji kujifunza kuitambua sauti Yake.
Katika juma lililopita, ulipokuwa ukisali sala fulani na kutafakari maana yake, je, ulihisi kuvutiwa na kipengele kimoja cha sala hiyo? Ikiwa ndivyo, huenda huyo ni Mungu anayesema nawe. Je, akili yako huendelea kurudia taswira fulani iliyokujia katika sala unapokuwa ukiendelea na shughuli zako za siku? Ikiwa ndivyo, huenda hiyo ni sauti ya Mungu, akikufunulia mapenzi Yake. Je, mahubiri, kitabu cha kiroho, au ibada nyingine imevuta usikivu wako? Ikiwa ndivyo, endelea na mazoezi hayo matakatifu.
Unapotafakari kwa sala, tenga muda baadaye kuwaza kuhusu jambo lililokugusa zaidi katika sala yako. Kisha, irudie tafakari hiyo baadaye. Ifurahie kwa kina kama mtu anavyofurahia mlo mzuri au likizo.
Pia, itafakari dhambi yako. Unaposali, ikiwa dhambi fulani inakujia akilini na unaona aibu kwa sababu ya dhambi hiyo, ujue kwamba huenda hilo ndilo jambo hasa ambalo Mungu anataka ulizingatie sasa katika maisha yako. Usiwaze juu yake kupita kiasi; itambue tu, omba neema ya kuishinda, azimia kwa uthabiti kushirikiana na neema hiyo, kisha songa mbele. Ukianguka tena katika dhambi hiyo, usikate tamaa wala usivunjike moyo. Endelea kusali na kuisikiliza sauti ya Mungu. Tumaini kwamba anaweza kukusaidia na atakusaidia kushinda kila dhambi katika maisha yako ikiwa utatimiza sehemu yako na hutakata tamaa kamwe.
Yesu mwenye subira kuu, Wewe husema nami usiku na mchana, lakini mara nyingi sana nashindwa kusikiliza. Tafadhali fungua masikio yangu ya imani ili niifahamu sauti Yako ya upole iliyo wazi. Nisaidie kukusikiliza na kuitikia kwa azimio la furaha na thabiti la kufanya lolote unalosema.
Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.
Somo la Kumi na Sita: Uvumilivu
Tunapoanza kuisikia na kuielewa sauti ya Mungu anaposema nasi kwa njia mbalimbali, kwa njia ya sala, mahubiri, masomo ya kiroho, au kwa njia nyingine, kutakuwa na vita vya ndani ambavyo tutahitaji kupigana. Nyakati fulani, tutatilia shaka uwezo wetu wa kusonga mbele na kufikiria kurudia hali yetu ya awali ya kiroho, ambayo ilikuwa rahisi zaidi. Mungu atatuvumilia, ikiwa tutadumu na tusilizime shauku ya kukua katika utakatifu.
โฆkwa maana Yeye, katika Ukuu Wake, yuko tayari kabisa kungoja kwa siku nyingi, na hata miaka, hasa anapoona kwamba tunadumu na tuna matamanio mema. Hili ndilo jambo la lazima zaidi hapa; tukiwa nalo, hatuwezi kukosa kufaidika sana (II.I #6).
Kudumu katika hatua hii ya ukuaji wa kiroho ni jambo la msingi. Tutakabiliwa na majaribu elfu moja. Mashetani watatushambulia kwa ukali kwa mawazo ya kuiacha safari yetu. Tutakumbuka dhambi zetu za zamani na kufikiria kuzirudia. Tunapokua katika shauku yetu ya kumpenda Mungu, tutapata namna mpya ya mateso ya ndani tunapotambua hitaji letu la kubadilika na jinsi ambavyo bado tuna safari ndefu ya kwenda. Hilo linapotokea, tutajaribiwa kurudia wakati ambapo tulipenda kwa kiwango kidogo zaidi, kwa kuwa kwa namna fulani maisha hayo yalikuwa rahisi zaidi. Katika hatua hii, tusipodumu, yote yatapotea.
Njia bora zaidi ya kudumu katika hatua hii ni kutumia vipawa vya roho yako kulingana na mapenzi ya Mungu. Hasa, lazima utumie akili yako ya kibinadamu, kumbukumbu, utashi na ufahamu kupigana vita hivyo. Kwa akili yako, lazima utambue upumbavu wa kuiacha njia ambayo umeitiwa. Imani lazima iongoze akili yako, nawe lazima utumie yale uliyojifunza kwa njia ya imani kufanya maamuzi mema na kufikiri kwa uwazi. Kumbukumbu yako itakusaidia kukumbuka madhara ya dhambi, na kumbukumbu hizo mbaya lazima zikuchochee kuyaepuka baadaye. Kwa utashi wako, lazima ukubali kuvutwa na Mungu anayekupenda na umchague Yeye kuliko vyote. Unapofanya hivyo, ufahamu wako utakuwezesha kutambua hekima ya kumchagua Mungu, mapenzi Yake matakatifu kwa maisha yako, na mambo mengi mema yatakayokuja unapofuata njia iliyo sahihi.
Tafakari: Je, nyakati fulani unavunjika moyo katika safari yako ya kiroho? Ikiwa ndivyo, akili yako hurudia nini? Mazoea yako mabaya ya zamani ya kutenda dhambi? Uhusiano unaokudhuru? Wakati ambapo ilikuwa rahisi zaidi kumpenda Mungu kwa kiwango kidogo? Anasa za muda mfupi na kujifurahisha kupita kiasi? Yakatae mambo hayo kuwa ni mambo ya kipumbavu na yenye kudhuru ambayo hayafai kufuatwa. Haya ni majaribu kutoka kwa mashetani wengi wanaotaka kukuzuia usiyagundue maisha yenye utukufu yanayokungoja.
Fikiria mambo ambayo Mungu amekuambia hivi karibuni. Fikiria nyakati zenye msukumo ulipohisi kufarijiwa, kutiwa moyo, kuwa na furaha na kujawa na matumaini. Yarudishe mawazo haya akilini mwako. Ruhusu utashi wako na matamanio yako viyaelekee kwa uthabiti. Chunguza upumbavu wa kumwacha Mungu na hekima ya kufuata njia ngumu na nyembamba inayokupeleka Kwake. Usiogope mateso yanayotokana na upendo. Mateso haya ni upendo wa kujitoa sadaka na daima huleta uradhi wa kina zaidi maishani. Tumia kila nyenzo ambayo Mungu amekupa. Dumu, dumu, dumu. Usikate tamaa, usipoteze matumaini, kwa maana maisha yenye utimilifu yanakungoja.
Bwana wangu mwenye hekima, Wewe unajua kilicho bora kwangu, na unajua njia kamilifu ya kunifikisha kwenye utimilifu wangu. Tafadhali nisaidie kuona hekima Yako na kuonja upendo Wako mkuu. Ninapofanya hivyo, tafadhali nipe mwanga wa akili ili nikuchague Wewe kuliko vyote, hata kama mwanzoni jambo hili linaonekana kuwa gumu kiasi gani. Nisaidie kudumu katika safari yangu ya kukuelekea Wewe unayekaa ndani kabisa ya roho yangu. Ninakuchagua Wewe, Bwana mpendwa, nami nauacha nyuma ulimwengu, vishawishi vyake na uongo wake.
Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.
Somo la Kumi na Saba: Kupambana na Nguvu Zote za Kuzimu
Mojawapo ya njia bora zaidi za kushinda kuvunjika moyo ni kujizatiti kwa ukweli. Ukweli mmoja unaopaswa kuujua ni kwamba mapepo yanapokuona ukikua katika utakatifu, yatakushambulia kwa nguvu zake zote.
Hakika roho itapatwa na majaribu makubwa wakati huu, hasa ikiwa shetani anaona kwamba tabia na mazoea yake vinaifanya iwe tayari kupiga hatua zaidi: nguvu zote za kuzimu zitaungana ili kuirudisha nyuma tena (II.I #11).
Wazo hili linaweza kuogopesha, lakini si lazima liwe hivyo. Mapepo yaliyoanguka yaliyo katika ulimwengu wetu bado yana uwezo wake wa asili wa kushawishi na kupendekeza mawazo. Kwa kuwa yameanguka kutoka Mbinguni, sasa yanatumia uwezo huo wa asili kukushawishi umwache Mungu na kukuhimiza ujiunge nayo katika taabu yake.
Ili kupambana na vishawishi hivi kutoka kwa mwovu na majeshi yake, ni muhimu kujifunza kutambua sauti zao. Hatujifunzi kutambua sauti zao ili kuzisikiliza, bali ili kuzikataa mara tu zinaponena.
Mtakatifu Teresa anaweka wazi sana, tena mara kwa mara, kwamba katika hatua hii ya ukuaji wa kiroho, โnguvu zote za kuzimu zitaunganaโ ili kukurudisha katika hali yako ya zamani na kukuzuia kusonga mbele katika safari yako ya kiroho. Mapepo yatakutia mawazo kwamba wewe si mwema vya kutosha, si mtakatifu vya kutosha, na kwamba itakubidi kuacha mambo mengi sana uliyokuwa ukiyafurahia; nayo yatasema uongo mwingine wa aina elfu ili kukurudisha nyuma. Sehemu hii ya safari ya kiroho inaweza kuwa yenye maumivu makubwa unapokabiliana na majeshi haya ya uongo yanayokusonga kutokana na hali ya kukata tamaa ya mapepo hayo. Lengo ni kuutambua uongo huo kwa namna rahisi, kwa akili, upole na amani, kisha kuukataa. Basi.
Tafakari: Unapopiga hatua katika uhusiano wako na Bwana wetu, je, wakati mwingine unajikuta ukiwaza bila kuacha kuhusu maisha yako ya zamani, dhambi yako, mahangaiko yako, au mawazo mengine yanayokuvunja moyo? Ikiwa ndivyo, kuna uwezekano mkubwa kwamba hivi ni vishawishi vinavyotokana na hali ya kukata tamaa ya malaika hawa walioanguka ambao wanakuonea wivu. Lakini usiogope, Mungu amekupa nguvu za kuwashinda. Hata hivyo, inafaa kutambua jitihada zao za kukurudisha nyuma.
Fikiria vishawishi vyovyote vikali unavyopambana navyo. Unapovikumbuka, vitambue kuwa ni uongo unaoambiwa na mwovu. Usiviogope, kwa maana hata Yesu alijiruhusu kujaribiwa. Alifanya hivyo ili ashinde kila kishawishi na kutuwezesha kufuata njia Yake.
Ikiwa vishawishi unavyopata vinakuletea mateso ya ndani, ujue kwamba hili ni jambo jema. Ni ishara kwamba shetani anaona mema unayotenda na hatua unazopiga. Zivuruge jitihada zake kwa kuazimia kumkaribia Mungu zaidi kwa kukataa dhambi, kusali zaidi na kukua katika fadhila.
Bwana mwenye nguvu zote, ulivumilia vishawishi vingi katika maisha Yako ya kibinadamu ili kushinda kishawishi chenyewe na kuniwezesha kushiriki nguvu Zako za kimungu. Ninapoazimia kukufuata kwa ibada zaidi, ninaomba neema ninayohitaji ili kushinda kila kizuizi na kishawishi. Nguvu za kuzimu zinaponishambulia kwa njia mbalimbali, na nikugeukie Wewe kwa amani na matumaini ili Wewe unishindie vita.
Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.
Somo la Kumi na Nane: Wenzetu Katika Maisha ya Kiroho
Katikati ya mawaidha yake, Mtakatifu Teresa anatua ili kutoa ushauri mmoja wa vitendo:
Ni jambo kubwa sana kwa mtu kushirikiana na wengine wanaotembea katika njia iliyo sahihi: kuchangamana, si tu na wale anaowaona katika vyumba alimo yeye mwenyewe, bali pia na wale anaojua kuwa wameingia katika vyumba vilivyo karibu zaidi na kitovu, kwa maana watamsaidia sana, naye anaweza kuwa karibu nao kiasi kwamba watamchukua pamoja nao (II.I #12).
Ndani kabisa ya nafsi zetu mna hamu ya urafiki wa kiroho. Wanandoa wanapaswa kuwa marafiki wa karibu zaidi, wakisaidiana katika safari yao ya kwenda Mbinguni. Wanafamilia wengine pia lazima wawe msaada wa kiroho katika safari yetu.
Bila shaka, wakati mwingine wanafamilia huwa kikwazo zaidi kuliko msaada katika safari yetu. Katika hali hizo, mapendo na huruma vinapaswa kuwa kiini cha namna tunavyowatendea. Hata hivyo, bado tunahitaji waandamani wa kiroho katika safari yetu. Ikiwa wanafamilia hawatimizi jukumu hili katika maisha yetu, lazima tutafute wengine wa kutusaidia na kututia moyo njiani.
Rafiki wa kiroho ni tofauti na rafiki wa kawaida. Rafiki wa kawaida anaweza kuwa mtu ambaye tunapenda jambo lilelile na tunafurahia kulifanya pamoja. Lakini rafiki wa kiroho anashiriki imani yetu na hamu yetu ya kumkaribia Mungu zaidi. Mtakatifu Teresa anatambua makundi mawili ya watu wa namna hii. Kwanza, wapo wanaoonekana kuwa katika makao yale yale ya ndani tunamoishi sasa. Hawa ni wale ambao safari yao ya imani inafanana na yetu. Pili, wapo wanaoonekana kuwa wamepiga hatua zaidi katika maisha yao ya kiroho. Lazima tuwatafute waandamani hawa na kutumia muda pamoja nao ili waweze kutusaidia katika safari yetu.
Tafakari: Ni nani anayekupa msukumo? Je, kuna mtu unayemjua anayeiishi imani yake waziwazi na kuwa chanzo cha kutia moyo kwako? Ingekuwa vyema kama kungekuwa na mwanafamilia mmoja au zaidi wanaotimiza jukumu hili. Labda kuna mtu kanisani ambaye unaweza kutumia muda zaidi pamoja naye. Labda kuna kikundi cha sala chenye watu kadhaa watakaokusaidia kukua katika utakatifu. Labda kuna podikasti, mwandishi wa blogu, au mtumiaji wa mitandao ya kijamii anayeshirikisha imani yake waziwazi na ambaye unaweza kupata msukumo kutoka kwake.
Urafiki wa kiroho hurahisisha safari yetu ya kiroho. Ikiwa unapata shida kumpata mtu wa namna hiyo maishani mwako, liweke jambo hili kati ya maombi yako. Jua kwamba ikiwa Mungu anaona hili kuwa hitaji maishani mwako, atajibu sala yako ukimwomba zawadi hii. Uwe tayari kupokea mwongozo wa Mungu. Urafiki mzuri wa kiroho hautakuwa chanzo cha mkanganyiko au kishawishi kwako. Hautakuwa na tabia isiyofaa ya kutaka kummiliki mwingine. Badala yake, mtu wa namna hiyo atakutia moyo kwa upole, na Mungu atamtumia kukufundisha jinsi ya kusonga mbele zaidi katika safari yako ya ndani ya kumwelekea Mungu.
Bwana mtakatifu sana, ulipotembea hapa duniani, ulikuwa na waandamani na marafiki wengi. Ulikuwa karibu hasa na mama Yako mpendwa na ulipokea upendo na faraja nyingi kupitia kwake. Tafadhali nijalie marafiki wa kweli wanaotafuta kutembea pamoja nami katika njia ileile ya kwenda Mbinguni. Nitegemeze kupitia kwao, uniongoze, na unisaidie kuwa mwandamani wa namna hiyo kwa wenye uhitaji.
Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.
Somo la Kumi na Tisa: Azimio Thabiti
Ingawa Mtakatifu Teresa tayari ametupa ushauri huu unaofuata, kila mara mtu anaposema, โwala hupaswi kusahau hili, kwa maana ni muhimu sana,โ tunapaswa kusikiliza kwa makini.
Yote anayopaswa kufanya anayeanza maisha ya salaโwala hupaswi kusahau hili, kwa maana ni muhimu sanaโni kujitahidi, kuwa thabiti katika azimio lake, na kujiandaa kwa bidii yote awezayo ili kuyapatanisha mapenzi yake na mapenzi ya Mungu (II.I #15).
Jitahidi, uwe thabiti katika azimio lako, na uyapatanishe mapenzi yako na mapenzi ya Mungu. Huu ndio ushauri ambao Mtakatifu Teresa anatamani sana tuuelewe.
Tunayapatanishaje mapenzi yetu na mapenzi ya Mungu? Hili hutimizwa vyema zaidi tunapojiandaa kwa bidii yote tuwezayo. Bidii hiyo itatuhitaji kujitahidi sana na kuazimia kwa uthabiti kuwa watakatifu.
Kuyapatanisha mapenzi yetu na mapenzi ya Mungu hakuhitaji mangโamuzi ya kimistiki yasiyo ya kawaida. Hatuhitaji maono, maneno ya kimungu yanayosikika rohoni, au mafunuo binafsi. Hatuhitaji watu wengine watutambue kwa sababu ya utakatifu wetu. Tunachohitaji kufanya tu ni kutambua kile ambacho Mungu anatuomba kila siku, kisha tukifanye kwa azimio thabiti.
Wakati mwingine tunaposali, tunajaribu kumfanya Mungu afuate mapenzi yetu. Tunamwambia kile tunachoona kuwa bora zaidi, kisha tunasali ili afanye tunachoomba. Lakini hii si njia tunayopaswa kufuata. Kuyapatanisha mapenzi yetu na mapenzi ya Mungu kunamaanisha kwamba tunajitahidi kwa bidii kuyaondoa mapenzi yetu wenyewe, mambo tunayopendelea, malengo yetu, na tamaa zetu. Kunahitaji kujifia sisi wenyewe kweli. Ni lazima tuachilie yale tunayopendelea na tujiandae kuyapendelea mapenzi ya Mungu peke yake. Namna hii ya kujitenga ndani ya moyo na mapenzi yetu wenyewe ndiyo maandalizi bora zaidi tunayoweza kufanya ili kupatana na mapenzi ya Mungu kwa njia ya sala. Mungu anapoona kwamba tuko wazi, tuko tayari na tunakubali, ataanza kutufunulia mpango Wake mkamilifu kwa maisha yetu. Mwanzoni, hili litahitaji juhudi nyingi, kujitoa sadaka sana, kujisalimisha, kuwa wazi, na kuwa na azimio thabiti. Lakini kadiri unavyowekwa huru zaidi kutoka katika kushikilia mapenzi yako mwenyewe, ndivyo unavyokuwa tayari zaidi kwa mapenzi ya Mungu.
Tafakari: Ni rahisi kwa kiasi gani kwako kuyaachilia mapenzi yako mwenyewe, mambo unayopendelea, na mawazo yako? Je, unaweza kujifia mwenyewe ili Mungu aweze kukuongoza kikamilifu? Kupatanisha nafsi yetu yote na mapenzi ya Mungu kunaweza kuonekana mwanzoni kuwa kazi inayotisha kwa ugumu wake. Lakini ukichukua hatua moja baada ya nyingine, litawezekana.
Unaposali, je, unamwambia Mungu unachotaka afanye? Je, unajaribu kumtawala Mungu kama mtoto aliyedekezwa anavyojaribu kupata atakacho? Ikiwa ndivyo, ikubali dhambi hiyo ya ubinafsi, na ukiri upumbavu wake. Ingawa huenda ikawa vigumu mwanzoni, jua kwamba unaweza kufanya hivyo. Anza kwa mambo madogo. Sali sala ya Mama yetu Mbarikiwa aliyesema, โNa itendeke kwangu kadiri ya mapenzi Yako.โ Na usali sala ya Yesu bustanini aliposema, โSi mapenzi yangu, bali Yako yatendeke.โ Sali sala hizo kila siku. Zitafakari, ziwazie kwa kina, na uziache zizame ndani kabisa ya moyo wako ili kila siku uweze kumaanisha zaidi yale unayosali.
Kadiri unavyoziboresha polepole sala hizi, jua kwamba Mungu ataanza kukufunulia mambo madogo zaidi ambayo bado unayangโangโania. Hatimaye, kila kitu maishani mwetu lazima kipatanishwe na mapenzi ya Mungu. Azimia kwa uthabiti kufanya hivyo, na uanze mchakato huo. Kwa neema ya Mungu, ukidumu, mapenzi ya Mungu yatakuwa mapenzi yako, wala si mapenzi yako kuwa mapenzi ya Mungu.
Bwana wangu usiye na ubinafsi, katika Bustani ya Gethsemani na katika maisha Yako yote matakatifu, daima uliyapatanisha mapenzi Yako ya kibinadamu na yale ya Baba. Mama Yako Mbarikiwa pia aliitikia kujisalimisha huku kikamilifu wakati wa Kupashwa Habari, naye akaendelea na sala hii mpaka Kupalizwa kwake Mbinguni. Tafadhali nisaidie kuunganisha sala yangu na kujisalimisha kwangu na sala Yako na kujisalimisha Kwako, pamoja na vile vya Mama Yako Mbarikiwa. Nijalie kuungana Nanyi nyote wawili mnapoendelea kutoa sadaka hii kwa Baba wa Mbinguni. Baba, mapenzi Yako yatimizwe hapa duniani kama huko Mbinguni. Na itendeke kwangu kadiri ya mapenzi Yako.
Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.
Somo la Ishirini: Mema Kutokana na Dhambi
Dhambi haitoki kwa Mungu. Ni kumkataa Mungu. Lakini kwa uweza Wake usio na mipaka, Mungu anaweza hata kuleta mema kutoka katika dhambi yetu.
Basi, ikiwa wakati mwingine unashindwa, usife moyo wala kuacha kujitahidi kusonga mbele, kwa maana hata kutokana na kuanguka kwako Mungu ataleta memaโฆ (II.I #16).
Ni mema gani yanayoweza kutokana na dhambi zetu? Mungu anaweza kuturudisha Kwake tunapotenda dhambi na kupatwa na madhara yake. Hili litatokea kwa kutambua ndani mwetu kutokuwapo kwa Mungu na kuwa na hamu mpya ya kumtafuta ndani ya kasri la roho yako.
Kwanza, mara unapoanza safari ya imani kwa njia ya sala ya ndani, nyakati fulani utapatwa na majaribu mbalimbali. Wakati mwingine Mungu huruhusu majaribu haya kwa faida yako. Kwa mfano, ukishikilia wazo fulani kupita kiasi, kama vile hasira dhidi ya mtu, tamaa ya mali, tamaa za mwili, au wazo jingine lolote linalokutawala, Mungu anaweza kuruhusu uchoshwe na wazo hilo ili akufundishe kwamba halitoki Kwake. Au ukijaribu kudumu katika sala na kuiona kuwa kavu na isiyokugusa moyo, huenda Mungu anaruhusu ukavu huu ili kuimarisha azimio lako la kusali.
Ikiwa jaribu litageuka kuwa dhambi, hata dhambi nzito, basi ujue kwamba Mungu yuko tayari na anataka kukutendea mambo mawili. Kwanza, yuko tayari kukusamehe ukitubu. Pili, anataka ukumbuke madhara ya dhambi hiyo. Si ili akuache katika aibu au hisia za hatia, bali ili yawe ukumbusho wa kudumu wa upumbavu wa maamuzi kama hayo. Hivyo, majaribu na dhambi zako hugeuzwa kuwa neema ambayo kwayo Mungu hukuimarisha na kukukinga usianguke tena, ili uweze kusonga mbele katika safari yako ya kiroho.
Tafakari: Je, sasa hivi una mawazo yoyote yanayokutawala na kukulemea? Je, kuna jambo unaloliwaza tena na tena, linalokukatisha tamaa na kukuacha ukiwa mtupu na mpweke ndani mwako? Ikiwa ndivyo, tambua haraka kwamba mawazo haya ni majaribu ambayo Mungu anaruhusu kwa sasa ili ufikie kutambua kwamba yanahitaji kuondolewa. Yakatae mawazo hayo, na usali ili upokee ufahamu kutoka kwa Mungu, kusudi amani iweze kurejea rohoni mwako.
Zaidi ya hayo, je, kuna dhambi zozote ambazo umeangukia mara kwa mara? Ikiwa zipo, ulipitia hali gani ndani mwako ulipotenda dhambi hizo? Ikiwa unaiona hali hiyo wazi, utatambua kwamba ilikuwa mzigo mzito na ilisababisha upoteze utambuzi wa Mungu ndani mwako. Tumia hali hiyo uliyopitia kama silaha ya kupambana na dhambi hiyo na kila dhambi nyingine utakayojaribiwa kuitenda siku zijazo.
Je, unaweza kudumu katika sala? Au unaona kwamba sala yako kwa sasa ni kavu, haina faraja wala msukumo? Ikiwa sala ni ngumu, azimia kuendelea kuwa mwaminifu katika kusali. Sali tu! Ukavu wako unatokana ama na wewe mwenyewe kuruhusu kwa hiari mambo yakuvuruge katika sala, au na Mungu kuruhusu hali hii ili uimarishe azimio lako na ujitoaji wako Kwake. Kwa vyovyote vile, tumia ukavu wowote unaoupitia kama kichocheo cha kuwa na bidii zaidi na kujitoa zaidi kwa sala kuliko hapo awali.
Bwana wangu mwenye kusamehe na mwenye subira, unanialika nikupende kwa moyo wangu wote. Nyakati fulani ninashindwa katika upendo huu na kurudia njia rahisi ya dhambi. Tafadhali unisamehe dhambi yangu, na unisaidie kujifunza kutokana na makosa yangu, ili dhambi zangu za zamani, majaribu yangu, na hata ukavu wangu katika sala viwe vichocheo vya kurudi Kwako kwa moyo wenye ari na azimio thabiti.
Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.
Somo la Ishirini na Moja: Sala ya Kujikusanya
Katika makao ya pili, Mtakatifu Teresa anaeleza kwamba, pamoja na sala ya kutamka na tafakari, ni lazima ufanye kile anachokiita โSala ya Kujikusanya Ndani.โ
Kujikusanya ndani hakuwezi kuanzishwa kwa kujikaza kwa nguvu nyingi, bali lazima kuje kwa upole; baada ya hapo utaweza kufanya hivyo kwa vipindi virefu zaidi kila mara (II.I #18).
Ni upuuzi kufikiri kwamba tunaweza kuingia Mbinguni bila kwanza kuingia ndani ya roho zetu wenyeweโbila kujitambua, kutafakari unyonge wa asili yetu na yale tunayomwia Mungu, na kuendelea kuomba huruma Yake kwa unyenyekevu (II.I #19).
Tafakari ni aina ya sala ambayo kwayo unachukua kweli zinazokujia kutoka nje, kama vile mafundisho ya imani yetu, masimulizi ya Injili, au sala nzuri, na kuziingiza ndani mwako kwa kuzitafakari tena na tena akilini. Kwa njia ya tafakari, Mungu hutufundisha mambo mengi na kutufunulia upendo Wake kupitia taswira na mawazo.
Njia inayofuata ya kusali inaitwa โkujikusanya ndani.โ Kama tafakari, hii pia ni mojawapo ya kile tunachokiita โsala ya akilini,โ yaani, tunaweza kuchagua kusali kwa namna hii kwa juhudi zetu wenyewe. Sala ya kujikusanya ndani inafundishwa kwa kina katika kitabu chake Njia ya Ukamilifu, Sura 28 na 29. Kwa kuwa Mungu anakaa ndani mwetu, na sala ni mchakato wa kusafiri ndani zaidi kuelekea chumba cha siri kilicho katikati ya roho yako, ambamo sala yako itafanywa kamilifu na ambamo utimilifu wa Mungu unakaa, sala ya kujikusanya ndani ni njia ambayo kwayo unaanza kuingia ndani mwako kwa makusudi ili uwe peke yako pamoja na Mungu.
Kwa vitendo, mwanzoni namna hii ya sala hufanyika vizuri zaidi kwa kufumba macho, kutokuzingatia hisi zote za nje, na kumtafuta Mfalme ndani mwako. Kwa mfano, unaweza kujaribu kuwazia roho yako kuwa kasri zuri, lililojaa vito na dhahabu. Unaweza kuwazia moyo wako kuwa kiti cha enzi ambacho Mungu ameketi juu yake. Kisha unaweza kuona mapambo ya ndani ya kasri hili kuwa fadhila zako. Kwa njia hii ya kujikusanya ndani, unaanza si tu kukutana na Mungu, bali pia kukua katika kujitambua kwa ukamilifu zaidi unapotafakari dhambi zako na fadhila zako katika mwanga wa Mfalme mkuu.
Unapotazama ndani mwako, huenda pia ukataka kusali Sala ya Baba Yetu kwa Mungu polepole sana, wewe binafsi, kwa makusudi na kwa upendo. Au huenda ukataka kumweleza mapambano yako ya ndani kabisa, hofu zako, mahangaiko yako na dhambi zako. Kisha unaweza kumtolea litania ya sifa na shukrani. Mwanzoni, unazungumza na kusikiliza. Halafu, unapokuwa umejikusanya kwa ndani, unaketi tu hapo pamoja na Mfalme na kumtazama kwa upendo, bila kusema, ukimpenda tu kwa utashi wako, hisia zako zote na roho yako yote. Baada ya miezi mingi ya mazoezi, sala hii itakuwa mazoea, nawe utaweza kuendelea na shughuli zako za kila siku kwa urahisi zaidi ukiwa umejikusanya kwa ndani.
Tafakari: Je, unaweza kuzungumza na Mungu katika vilindi vya roho yako? Je, unautambua na kuuzingatia uwepo Wake wa kimungu ndani mwako? Je, unaweza pia kuona udhaifu wako mwingiโdhambi zako, vishawishi vyako, majeraha yako na kuchanganyikiwa kwako? Ndani ya roho yako ni mahali penye utukufu pa kuishi, lakini watu wengi sana hawaingii humo kamwe. Wengi sana wanabaki wamejishughulisha kabisa na ulimwengu unaowazunguka, wala hawatengi wakati au kujitahidi kuugundua ulimwengu ulio ndani mwao. Je, wewe ni mmoja wa watu hao?
Sala ya kujikusanya kwa ndani inapaswa kujifunzwa, nayo itajifunzwa tu kwa kuizoeza. Jitoe kwa dhati katika safari hii. Tenga wakati kila siku wa kuketi kimya mahali panapofaa kwa sala, fumba macho yako, na uanze kuzungumza na Mungu. Hata kama inaonekana kuwa vigumu kufanya hivyo, fanya tu. Endelea kusali kwa namna hii tena na tena. Utazamie kwa hamu wakati huo wa sala kila siku. Jenga mazoea ya kusali kwa namna hii, na ujaribu kuyaendeleza katika maisha yako ya kila siku. Kufanya hivyo ni hatua ya lazima ili kuugundua ulimwengu ulio ndani mwako, ambao unazidi kwa mbali chochote ambacho ulimwengu huu unaweza kukupa.
Bwana wangu na Mfalme wangu, Wewe unaishi ndani mwangu, ukikaa kwa ukamilifu Wako katika chumba cha siri kabisa cha roho yangu. Tafadhali nisaidie kukuelekezea macho yangu kwa makusudi, kuzungumza Nawe, kusikia sauti Yako na kuwa tu pamoja Nawe. Ninapofanya hivyo, tafadhali nisaidie kujitambua mimi ni nani na jinsi ninavyohitaji kubadilika. Nisaidie kudumu katika namna hii ya sala ili siku yangu yote niwe nimejikusanya kwa ndani na kukuweka Wewe kuwa kiini chake.
Utatu Mtakatifu Sana ukaaye ndani yangu, ninakupenda, ninakutumainia, ninakukabidhi maisha yangu.