Thánh Cornêliô

Vị giáo hoàng thứ hai mươi mốt của Giáo Hội, Thánh Cornêliô, đã không kế vị ai. Sau khi Đức Giáo hoàng Thánh Fabianô chịu tử đạo vào tháng Giêng năm 250, các cuộc bách hại đã ngăn cản hàng giáo sĩ Rôma bầu người kế vị, nên Tông tòa Thánh Phêrô bị bỏ trống hơn một năm. Cuối cùng, khi hoàng đế tàn bạo Decius rời Rôma để chinh chiến, hàng giáo sĩ đã chọn Cornêliô làm Giám mục Rôma. Không phải ai cũng hài lòng với sự lựa chọn này, nhất là Novatianô, người trước đó từng được coi là giáo hoàng tương lai. Ông đã lãnh đạo hàng giáo sĩ Rôma trong thời gian trống tòa và tự tin chắc rằng mình sẽ được bầu. Những người ủng hộ Novatianô đã tấn phong ông làm giám mục và từ chối nhìn nhận Cornêliô. Các phe hình thành, thư từ được trao đổi, và căng thẳng ngày càng gia tăng. Sau khi củng cố được sự ủng hộ của Thánh Cyprianô, vị Giám mục Carthagô rất được kính trọng, cùng những người khác, Đức Cornêliô đã giải quyết cuộc tranh chấp bằng cách triệu tập một công nghị giám mục. Công nghị này đã ra vạ tuyệt thông cho người ly giáo Novatianô và những người theo ông.

Đức Giáo hoàng Cornêliô tại vị hơn hai năm một chút, từ tháng Ba năm 251 đến tháng Sáu năm 253. Dù thời gian thi hành sứ vụ ngắn ngủi, ngài đã đưa ra một số quyết định quan trọng và để lại một di sản đáng chú ý. Cuộc bách hại của Decius đã làm nảy sinh vấn đề mục vụ nan giải nhất của thế kỷ III: có nên đón nhận trở lại những Kitô hữu đã dâng lễ tế cho các thần ngoại giáo, rồi hối hận và mong muốn được trở về trong vòng tay Mẹ Giáo Hội hay không, và nếu có thì bằng cách nào. Một vấn đề liên quan là liệu các giám mục, linh mục và phó tế đã chối đạo có thể cử hành các bí tích thành sự hay không cũng sẽ khiến những vị kế nhiệm Đức Cornêliô phải trăn trở. Có hai phe về vấn đề này. Novatianô cho rằng những Kitô hữu sa ngã là những kẻ thờ ngẫu tượng, và tội thờ ngẫu tượng, nhất là trong Cựu Ước, là tội không thể được tha thứ. Giáo Hội không thể tha tội cho những người chối đạo như thế. Chỉ một mình Thiên Chúa mới có quyền phán xét họ khi họ qua đời. Đức Cornêliô, Thánh Cyprianô và các giám mục khác có lập trường ôn hòa hơn. Các ngài dạy rằng những người sa ngã có thể được đón nhận trở lại vào Giáo Hội qua việc sám hối và thực hành việc đền tội thích hợp. Lập trường của Đức Cornêliô đã thắng thế, một lần cho mãi mãi, thiết lập một tiền lệ thần học quan trọng: Không có tội nào là không thể được tha thứ.

Qua các lá thư của mình, Đức Giáo hoàng Cornêliô còn để lại một bản ghi chép quan trọng về quy mô, tình trạng và cơ cấu tổ chức của Giáo Hội Rôma. Đó là những dữ kiện cụ thể quá hiển nhiên đối với những người sống trong một nền văn hóa đến nỗi chúng thường không được ghi lại trong các tài liệu lịch sử. Vị hoàng đế kế nhiệm Decius tên là Gallus, và ông ta cũng chẳng có thiện cảm với các Kitô hữu. Ông đày Đức Cornêliô đến một thành phố không xa Rôma, nơi Đức Giáo hoàng qua đời vì những gian khổ thể xác. Thánh Cornêliô được an táng gần hầm mộ các giáo hoàng trong Hang toại đạo Thánh Calixtô. Một ngày nọ vào năm 1849, một nhà khảo cổ nghiệp dư, một giáo dân làm việc tại Thư viện Vatican, tìm thấy một mảnh đá cẩm thạch nhỏ có khắc dòng chữ NELIUS MARTYR trên một cánh đồng ở ngoại ô Rôma. Nhưng không có vị tử đạo nào tên là Nelius. Sau đó, ông tìm thấy một mảnh khác có khắc chữ COR. Ngày nay vẫn có thể nhìn thấy dòng chữ ấy trong Hang toại đạo Calixtô: Cornelius Martyr. 

Trong những năm 250, người Rôma đã tuốt những lưỡi dao dài của họ. Hết vị giáo hoàng này đến vị giáo hoàng khác chịu tử đạo bằng nhiều cách khác nhau. Nhưng Giáo Hội không chạy trốn để ẩn mình; Giáo Hội ở lại và lớn mạnh. Máu của Đức Cornêliô và các vị giáo hoàng tử đạo khác thấm đẫm đất đai, còn những hạt giống đức tin được tưới ẩm, lớn lên và nảy mầm thành khu vườn Công giáo bao la, chậm rãi và âm thầm bén rễ sâu trong lòng đất châu Âu. Cho đến ngày nay, tên Thánh Cornêliô vẫn được đọc trong Thánh lễ, trong Kinh nguyện Thánh Thể I, bên cạnh tên Thánh Cyprianô. Ngài kiên vững bảo vệ Giáo Hội, nhưng vẫn khoan dung đúng mức với những anh chị em Kitô hữu không có được lòng can đảm như ngài. Về phương diện này, ngài vừa là một mục tử khôn ngoan, vừa là một chứng nhân tử đạo anh dũng.

Lạy Thánh Cornêliô, Chúa chúng ta đã phán rằng người ta được cả thế giới mà phải mất linh hồn mình thì cũng chẳng ích gì. Ngài đã nhận lãnh ngôi giáo hoàng, chứ không phải cả thế giới, nhưng ngài đã từ bỏ ngôi vị ấy còn hơn khuất phục ý muốn của những kẻ thù nghịch Giáo Hội. Xin giúp chúng con biết kiên trì như ngài.