ቅዱስ ቆርኔሌዎስ

የቤተ ክርስቲያን ሃያ አንደኛው ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት፣ ቅዱስ ቆርኔሌዎስ፣ ወዲያውኑ የተካው ሰው አልነበረም። በጃንዋሪ 250 በሰማዕትነት ያረፉት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ቅዱስ ፋቢያኖስ ከሞቱ በኋላ፣ ስደቱ የሮም ቀሳውስት ተተኪ እንዳይመርጡ አገዳቸው፤ ስለዚህም የቅዱስ ጴጥሮስ መንበር ከአንድ ዓመት በላይ ባዶ ሆኖ ቆየ። በመጨረሻ፣ ጨካኙ ንጉሠ ነገሥት ዴሲዮስ ለወታደራዊ ዘመቻ ከሮም በወጣ ጊዜ፣ ቀሳውስቱ ቆርኔሌዎስን የሮም ጳጳስ አድርገው መረጡት። በምርጫው ሁሉም አልተደሰቱም፤ በተለይም ቀድሞ የወደፊቱ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ይሆናል ተብሎ የሚጠበቀው ኖቫቲያን አልተደሰተም። እርሱ መንበሩ ባዶ በነበረበት ጊዜ የሮምን ቀሳውስት ይመራ ነበር፤ እንደሚመረጥም ራሱን አሳምኖ ነበር። የኖቫቲያን ደጋፊዎች ጳጳስ አድርገው ሾሙት፤ ቆርኔሌዎስንም ለመቀበል እምቢ አሉ። ሰዎች ወገን ያዙ፣ ደብዳቤዎች ተጻፉ፣ ውጥረቱም እየባሰ ሄደ። ቆርኔሌዎስ፣ ከተከበረው ከካርቴጅ ጳጳስ ከቅዱስ ሲፕሪያኖስና ከሌሎችም ያገኘውን ድጋፍ ካጠናከረ በኋላ፣ የጳጳሳት ሲኖዶስ በመጥራት ክርክሩን እልባት ሰጠው። ሲኖዶሱም ከቤተ ክርስቲያን ኅብረት የተለየውን ኖቫቲያንንና ተከታዮቹን አወገዘ።

ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ቆርኔሌዎስ ከማርች 251 እስከ ጁን 253 ድረስ፣ ከሁለት ዓመታት ትንሽ ለሚበልጥ ጊዜ መሩ። በሥልጣን የቆዩበት ጊዜ አጭር ቢሆንም፣ አንዳንድ አስፈላጊ ውሳኔዎችን አድርገዋል፣ ትኩረት የሚስብ ቅርስም ትተዋል። የዴሲዮስ ስደት በሦስተኛው ክፍለ ዘመን ከሁሉ የከበደውን የነፍስ እረኝነት አጣብቂኝ አስነሣ። ይኸውም፣ ለጣዖት መሥዋዕት አቅርበው፣ በዚህም ተጸጽተው፣ ወደ እናት ቤተ ክርስቲያን እቅፍ ዳግመኛ ለመመለስ የፈለጉ ክርስቲያኖችን እንደገና መቀበል ይገባል ወይ? የሚገባ ከሆነስ እንዴት መቀበል ይቻላል? የሚለው ነበር። ከዚህ ጋር የተያያዘው፣ እምነታቸውን የካዱ ጳጳሳት፣ ቀሳውስትና ዲያቆናት የሚያገለግሏቸው ምሥጢራት የጸኑ ሊሆኑ ይችላሉ ወይ? የሚለው ጥያቄ የቆርኔሌዎስን ተተኪዎች የሚያስቸግር ይሆናል። በዚህ ጉዳይ ሁለት ወገኖች ነበሩ። ኖቫቲያን፣ ከእምነት የወደቁ ክርስቲያኖች ጣዖት አምላኪዎች ናቸው፣ ጣዖት አምልኮም በተለይ በብሉይ ኪዳን ይቅር የማይባል ነው ብሎ ያምን ነበር። ቤተ ክርስቲያን እንዲህ ላሉ እምነታቸውን ለካዱ ሰዎች የኃጢአት ስርየት ልትሰጥ አትችልም፤ በሞታቸው ጊዜ በእግዚአብሔር ብቻ ሊፈረድባቸው ይገባል ይል ነበር። ቆርኔሌዎስ፣ ቅዱስ ሲፕሪያኖስና ሌሎች ጳጳሳት ይበልጥ ለዘብ ያለ አቋም ያዙ። ከእምነት የወደቁት በንስሐና ተገቢ የንስሐ ሥራ በማድረግ ዳግመኛ ወደ ቤተ ክርስቲያን ሊመለሱ እንደሚችሉ አስተማሩ። የቆርኔሌዎስ አቋም አንዴ ለሁልጊዜ አሸነፈ፤ አስፈላጊ የሆነ ሥነ መለኮታዊ መሠረትም ጣለ፦ ይቅር ሊባል የማይችል ኃጢአት የለም።

ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ቆርኔሌዎስ በደብዳቤዎቻቸው ስለ ሮም ቤተ ክርስቲያን መጠን፣ ሁኔታና አደረጃጀት አስፈላጊ መረጃም ትተዋል። እነዚህ በአንድ ባህል ውስጥ ለሚኖሩ ሰዎች እጅግ ግልጽ ከመሆናቸው የተነሣ፣ ብዙ ጊዜ በታሪካዊ ሰነዶች የማይመዘገቡ ተጨባጭ እውነታዎች ናቸው። ዴሲዮስን በንጉሠ ነገሥትነት የተካው ጋሎስ ይባል ነበር፤ እርሱም ቢሆን የክርስቲያኖች ወዳጅ አልነበረም። ቆርኔሌዎስን ከሮም ብዙም ወደማትርቅ ከተማ አሰደደው፤ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳቱም በዚያ በደረሰባቸው የአካል መከራ ምክንያት ዐረፉ። ቅዱስ ቆርኔሌዎስ በቅዱስ ካሊክስቶስ የከርሰ ምድር መቃብሮች ውስጥ፣ በርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት መቃብር አቅራቢያ ተቀበሩ። በ1849 አንድ ቀን፣ በቫቲካን ቤተ መጻሕፍት የሚሠራ፣ በትርፍ ጊዜውም የቅርስ ጥናት የሚያደርግ አንድ ምእመን፣ በሮም ዳርቻ ባለ አንድ ሜዳ ውስጥ «ኔሊየስ ሰማዕት» የሚል ጽሑፍ ያለበት ትንሽ የእብነ በረድ ቁራጭ አገኘ። ነገር ግን ኔሊየስ የሚባል ሰማዕት አልነበረም። ከዚያም «ቆር» የሚል ጽሑፍ ያለበት ሌላ ቁራጭ አገኘ። ጽሑፉ ዛሬም በካሊክስቶስ የከርሰ ምድር መቃብሮች ውስጥ ይታያል፦ ቆርኔሌዎስ ሰማዕት።

ሮማውያን በ250ዎቹ ዓመታት ረጃጅም ጩቤዎቻቸውን መዘዙ። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ከርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በመከታተል በተለያዩ መንገዶች በሰማዕትነት ያርፉ ነበር። ቤተ ክርስቲያን ግን ሸሽታ አልተደበቀችም፤ ጸናች፣ አደገችም። የቆርኔሌዎስና የሌሎች ሰማዕታት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ደም አፈሩን አረጠበ፤ የእምነት ዘሮችም እርጥበት አግኝተው አደጉ፣ በቀሉ። በአውሮፓ መሬት ላይ ቀስ በቀስ፣ ሳይታወቅ ጥልቅ ሥር ወደ ሰደደው ሰፊ የካቶሊካዊ እምነት አትክልት ስፍራም ተለወጡ። የቅዱስ ቆርኔሌዎስ ስም ዛሬም በቅዳሴ፣ በቁጥር I የቅዱስ ቁርባን ጸሎት፣ ከቅዱስ ሲፕሪያኖስ ስም አጠገብ ይነበባል። ቤተ ክርስቲያንን በመከላከል ጽኑ ነበሩ፤ እንደ እርሳቸው ያለ ጽናት ላልነበራቸው ክርስቲያን ወንድሞቻቸው ግን ተገቢ የሆነ ርኅራኄ አሳይተዋል። በዚህ ረገድ፣ ደፋር ሰማዕት እንደነበሩ ሁሉ፣ ጥበበኛ የነፍስ እረኛም ነበሩ።

ቅዱስ ቆርኔሌዎስ ሆይ፣ ጌታችን ሰው ዓለምን ሁሉ ቢያተርፍ ነፍሱን ግን ቢያጣ ምንም እንደማይጠቅመው ተናግሯል። አንተ ዓለምን ሁሉ ሳይሆን የርእሰ ሊቃነ ጳጳሳትነትን መንበር አገኘህ፤ ሆኖም ለቤተ ክርስቲያን ጠላቶች ፈቃድ ከመንበርከክ ይልቅ እርሱን መተውን መረጥህ። እንዳንተ እንድንጸና እርዳን።