Św. Korneliusz

Dwudziesty pierwszy papież Kościoła, święty Korneliusz, nie był niczyim następcą. Po śmierci papieża świętego Fabiana, który poniósł męczeństwo w styczniu 250 roku, prześladowania uniemożliwiły duchowieństwu Rzymu wybór następcy, toteż Stolica świętego Piotra pozostawała nieobsadzona przez ponad rok. Wreszcie, gdy okrutny cesarz Decjusz opuścił Rzym, wyruszając na wyprawę wojenną, duchowieństwo wybrało Korneliusza na biskupa Rzymu. Nie wszyscy byli zadowoleni z tego wyboru, zwłaszcza niedoszły papież Nowacjan, który kierował rzymskim duchowieństwem w okresie wakatu i nabrał przekonania, że to on zostanie wybrany. Zwolennicy Nowacjana wyświęcili go na biskupa i odmówili uznania Korneliusza. Opowiadano się po jednej lub drugiej stronie, pisano listy, a napięcie rosło. Umocniwszy poparcie ze strony szanowanego świętego Cypriana, biskupa Kartaginy, oraz innych osób, Korneliusz rozstrzygnął spór, zwołując synod biskupów, który ekskomunikował schizmatyka Nowacjana i jego zwolenników.

Papież Korneliusz sprawował urząd przez nieco ponad dwa lata, od marca 251 do czerwca 253 roku. Choć jego pontyfikat był krótki, podjął kilka ważnych decyzji i pozostawił po sobie interesujące dziedzictwo. Prześladowania Decjusza zrodziły największy dylemat duszpasterski III wieku: jak — i czy w ogóle — ponownie przyjmować do wspólnoty chrześcijan, którzy złożyli pogańskie ofiary, żałowali tego i pragnęli znów znaleźć się w objęciach Matki Kościoła. Związane z tym pytanie o to, czy biskupi, kapłani i diakoni, którzy odstąpili od wiary, mogą ważnie sprawować sakramenty, miało trapić następców Korneliusza. W tej kwestii istniały dwa obozy. Nowacjan utrzymywał, że chrześcijanie, którzy upadli, są bałwochwalcami, a bałwochwalstwo, zwłaszcza w Starym Testamencie, było niewybaczalne. Kościół nie mógł udzielać takim odstępcom rozgrzeszenia. Mieli być sądzeni wyłącznie przez Boga w chwili śmierci. Korneliusz, święty Cyprian i inni biskupi zajmowali bardziej umiarkowane stanowisko. Nauczali, że lapsi mogą zostać ponownie przyjęci do Kościoła przez nawrócenie i odpowiednią pokutę. Stanowisko Korneliusza zwyciężyło raz na zawsze, ustanawiając ważny precedens teologiczny: nie ma grzechu, który nie mógłby zostać odpuszczony.

Papież Korneliusz pozostawił także w swoich listach ważne świadectwo dotyczące wielkości, stanu i organizacji Kościoła rzymskiego — konkretne fakty tak oczywiste dla osób żyjących w danej kulturze, że często nie odnotowuje się ich w dokumentach historycznych. Następcą Decjusza na tronie cesarskim był Gallus, który również nie był przyjacielem chrześcijan. Zesłał Korneliusza do miasta niedaleko Rzymu, gdzie papież zmarł wskutek fizycznych trudów. Świętego Korneliusza pochowano w pobliżu krypty papieskiej w katakumbach świętego Kaliksta. Pewnego dnia w 1849 roku archeolog amator, człowiek świecki pracujący w Bibliotece Watykańskiej, znalazł na polu na obrzeżach Rzymu niewielki fragment marmuru z napisem NELIUS MARTYR. Nie było jednak męczennika o imieniu Neliusz. Następnie znalazł kolejny fragment, z napisem COR. Inskrypcję do dziś można zobaczyć w katakumbach Kaliksta: Cornelius Martyr. 

W latach pięćdziesiątych III wieku Rzymianie dobyli długich noży. Kolejni papieże ponosili męczeńską śmierć na różne sposoby. Kościół jednak nie uciekł ani się nie ukrył; pozostał i wzrastał. Krew Korneliusza i innych papieży męczenników zwilżyła ziemię, a nawodnione ziarna wiary rosły i kiełkowały, tworząc rozległy ogród katolicyzmu, który powoli i niepostrzeżenie zapuszczał głębokie korzenie w ziemi Europy. Imię świętego Korneliusza do dziś jest odczytywane podczas Mszy świętej w I Modlitwie eucharystycznej, obok imienia świętego Cypriana. Był niezłomny w obronie Kościoła, a zarazem odpowiednio wyrozumiały wobec współbraci chrześcijan, którzy nie odznaczali się taką samą jak on siłą ducha. Pod tym względem był równie mądrym pasterzem, jak odważnym męczennikiem.

Święty Korneliuszu, nasz Pan powiedział, że człowiekowi na nic się nie zda zdobycie całego świata, jeśli straci własną duszę. Otrzymałeś godność papieską, nie cały świat, a jednak wyrzekłeś się jej, zamiast ugiąć się przed wolą wrogów Kościoła. Pomóż nam wytrwać tak jak ty.