मराठी

सर्वसाधारण काळातील आठवडा आठवा

पैशाची चिंता करू नका

सर्वसाधारण काळातील आठवा रविवार, वर्ष अ

उद्याची चिंता करू नका; उद्या स्वतःची काळजी स्वतः घेईल. प्रत्येक दिवसाला त्याचे स्वतःचे दुःख पुरेसे आहे. मत्तय 6:34

आपण हे शब्द मनावर घेतले तर किती बरे होईल! ‘…ची चिंता करू नका.’ या वाक्यातल्या तीन टिंबांच्या जागी तुम्ही स्वतः योग्य शब्द घालायचे आहेत. तुम्हाला नेमकी कशाची चिंता वाटते?

आजच्या शुभवर्तमानातील संपूर्ण उताऱ्यात अशा अनेक गोष्टी सांगितल्या आहेत, ज्यांची आपण चिंता करतो, पण करायला नको. विशेषतः आपल्या भौतिक गरजांविषयीच्या चिंतांकडे हा उतारा लक्ष वेधतो. पैसा आणि पैशाने मिळणाऱ्या गोष्टी यांची चिंता करू नका, असे येशू अगदी स्पष्टपणे सांगतो. आकाशातील पक्ष्यांपेक्षा आणि शेतातील फुलांपेक्षा त्याला आपली अधिक काळजी आहे; तरीही तो त्यांची किती उत्तम काळजी घेतो! मग तो आपलीही काळजी घेणार नाही का? तो नक्कीच घेईल.

या शुभवर्तमानात येशू स्पष्टपणे सांगतो की, तुम्ही देवाची आणि पैशाची, दोघांचीही सेवा करू शकत नाही. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, देव आणि पैसा या दोन्हींकडे आपल्या इच्छा आणि ओढ एकाच वेळी केंद्रित करता येत नाहीत.

पैशाला जीवनात केंद्रस्थानी ठेवल्याने देवाच्या परिपालनावर विश्वास ठेवणे आपल्याला कठीण जाते. अर्थात, आपल्या आणि आपल्या प्रियजनांच्या गरजा कशा भागवायच्या याबद्दल आपण बेफिकीर राहू नये. काम करून उपजीविका मिळवणे आणि आपल्या व आपल्या कुटुंबाच्या गरजा भागवणे हे आपले कर्तव्य आहे. पण देवाच्या इच्छेनुसार परिश्रमपूर्वक आणि जबाबदारीने वागणे ही एक गोष्ट आहे; अति चिंता करणे किंवा पैशाला आपल्या जीवनात केंद्रस्थानी ठेवणे ही वेगळी गोष्ट आहे.

पैशाच्या चिंतेतून मुक्त होण्याचा सोपा मार्ग म्हणजे देवावर भरवसा ठेवणे. देव तुमची काळजी घेईल, असा भरवसा ठेवा. प्रार्थना करा, त्याचे ऐका आणि तुम्ही आपली उपजीविका कशी करावी याबद्दल त्याची इच्छा काय आहे, हे त्याला तुम्हाला दाखवू द्या. मग तो तुम्हाला जे करण्यास बोलावत आहे, असे तुम्हाला जाणवेल, ते विश्वासाने करा. कधीकधी पैशांची चणचण भासेल. अशा वेळी काळजी आणि अस्वस्थता वाढू शकते; पण हीच वेळ देवावर अधिक भरवसा ठेवण्याची आणि स्वतःला त्याच्याकडे अधिक पूर्णपणे सोपवण्याची संधीही ठरू शकते.

देव तुम्हाला भौतिक संपत्तीने श्रीमंत करण्याचे वचन देत नाही. तुम्ही श्रीमंत व्हालही किंवा होणारही नाही; खरे तर देवाच्या दृष्टीने याला फारसे महत्त्व नाही. महत्त्वाचे हे आहे की तुम्ही श्रीमंत असाल किंवा गरीब, देवावर भरवसा ठेवा आणि तुमचे आर्थिक व्यवहार त्याच्या हाती सोपवा. तुमच्याकडे पुष्कळ असेल, तर तुमची संपत्ती दररोज देवाला अर्पण करा आणि तिचा वापर कसा करावा यासाठी दररोज त्याचे मार्गदर्शन मागा. तुमच्याकडे थोडेच असेल, तर भीतीला बळी पडू नका. प्रभूला तुमच्या गरजा माहीत आहेत आणि त्या कशा भागवायच्या हे तो तुम्हाला दाखवील, असा भरवसा ठेवा.

आज यावर चिंतन करा: तुम्ही किती नियमितपणे तुमचे आर्थिक व्यवहार देवाच्या हाती सोपवता? तुमच्या जीवनाची ही बाजू पूर्णपणे त्याच्या हाती देण्यास तुम्ही तयार आहात का? तसे केल्यास तुम्ही पुष्कळ मनस्तापातून मुक्त व्हाल.

हे प्रभू, सर्वांची काळजी वाहणाऱ्या देवा, माझे धन आणि माझी मालमत्ता मी तुझ्या हाती सोपवतो. तू त्यांची काळजी घेशील आणि योग्य ती तरतूद करशील, असा मला भरवसा आहे. निरर्थक काळजी आणि चिंतेतून मला मुक्त कर आणि माझ्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी तुलाच ठेवायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


कृपेचे नवे जीवन

सर्वसाधारण काळातील आठवा रविवार, वर्ष ब

“त्याचप्रमाणे, नवा द्राक्षारस जुन्या कातडी बुधल्यांत कोणीही भरत नाही. तसे केले तर द्राक्षारसामुळे बुधले फुटतील आणि द्राक्षारस व बुधले दोन्ही वाया जातील. उलट, नवा द्राक्षारस नव्या कातडी बुधल्यांत भरतात.” मार्क 2:22

येशूची ही शिकवण केवळ द्राक्षारस बनवण्याविषयीचा धडा नाही, हे स्पष्ट आहे. ती आपल्याला ख्रिस्तामध्ये नवे जीवन जगण्यास आणि त्याच्या शुभवर्तमानाचे नावीन्य स्वीकारण्यास बोलावते. प्रथम या उताऱ्याचा शब्दशः अर्थ पाहूया आणि मग तो आपल्या जीवनाला कसा लागू होतो ते पाहूया.

‘जुने कातडी बुधले’ ही प्रतिमा जुन्या करारातील मोशेचे नियमशास्त्र आणि संदेष्टे यांचा निर्देश करते. ‘नवा द्राक्षारस’ म्हणजे नव्या करारात प्रकट झालेले ख्रिस्तामधील कृपेचे नवे जीवन. शुभवर्तमानाचे नावीन्य जुन्या करारातील नियमशास्त्राच्या जुन्या व मर्यादित आचरणाच्या चौकटीत बसवण्याचा प्रयत्न आपण करू शकत नाही, असे हा उतारा सांगतो. जुन्या करारातील नियमशास्त्र चुकीचे होते असे नाही; तर पुढे देवाचे प्रकटीकरण आणि सत्य पूर्णपणे प्रकट होणार होते, त्यासाठी ते नियमशास्त्र केवळ एक पूर्वतयारी होते. म्हणून नव्या करारातील शुभवर्तमानातून झालेल्या संपूर्ण प्रकटीकरणाला आणि त्यानुसार जगण्याच्या शुभवर्तमानाच्या सर्व आवाहनांना मर्यादा घालण्याचा कोणताही प्रयत्न अपुरा ठरतो. जुन्या नियमशास्त्राच्या मर्यादांत कृपेचे जीवन पूर्णपणे जगणे शक्य नाही.

ही शिकवण आपल्या जीवनात उतरवताना आपल्याला दिसून येईल की येशू आपल्याला जुन्या नियमशास्त्राच्या कोणत्याही बाबीच्या विरुद्ध वागण्यास बोलावत नाही; उलट, ते अधिक परिपूर्ण रीतीने आचरणात आणण्यास बोलावतो. येशूच्या शिकवणीत मांडलेला प्रेमाचा नवा नियम आपल्याला पवित्रतेच्या शिखराकडे नेतो. नियमाच्या केवळ बाह्य पालनाने साधता येणार नाही इतक्या गाढ सहभागितेसाठी, देवाशी एकरूप होण्यासाठी, तो आपल्याला बोलावतो.

प्रत्यक्ष जीवनाच्या दृष्टीने आपण हे समजून घेतले पाहिजे की, ख्रिस्त येशूमध्ये जगलेले जीवन सतत नवे आणि गौरवशाली असते. येशूने ज्यांना धन्य म्हटले आहे, त्यांच्यासारखे जीवन जगण्याचे हे आवाहन आहे. ख्रिस्तातील हे नवे जीवन स्वीकारणे ही केवळ आपल्या निवडीने साधणारी गोष्ट नाही. आपल्या कल्पनेपलीकडच्या प्रेमाने जगण्याचे जे आमंत्रण ख्रिस्त देतो, त्याला दिलेला तो प्रतिसाद असला पाहिजे. ‘नव्या कातडीच्या बुधल्या’ हे आपल्याला मिळालेल्या नव्या जीवनाचे प्रतीक आहे.

जीवनाच्या पावित्र्याची नवी आणि गौरवशाली उंची गाठण्यासाठी तुम्हाला पाचारण करण्यात आले आहे, यावर आज चिंतन करा. ‘हे जीवन कसे जगायचे’ हे तुम्हाला स्वतःच्या बुद्धीने उमगणार नाही. केवळ स्वतःच्या इच्छेने आणि संकल्पानेही हे जीवन निवडता येत नाही. आपल्या दैवी प्रभूचे आमंत्रण नम्रपणे स्वीकारल्यानेच हे जीवन लाभते. या नव्या जीवनासाठी त्याचे आमंत्रण स्वीकारा आणि मग निवांतपणे पाहा: तो तुमच्यामध्ये आणि तुमच्याद्वारे किती गौरवशाली कार्ये करतो!

हे प्रभू, सर्व पावित्र्याच्या उगमा, तू मला जे नवे जीवन जगायला बोलावले आहेस, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. जुन्या करारातून तू जे काही प्रकट केलेस त्याबद्दल आणि तुझ्या शिकवणुकीत या नियमशास्त्राची जी पूर्तता झाली त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तू मला ज्या प्रकारे जगण्याचे आमंत्रण देतोस, त्याचा मी पूर्णपणे स्वीकार करू दे. त्या स्वीकारातून, मी पावित्र्याच्या ज्या गौरवशाली उंचीवर पोहोचावे अशी तुझी इच्छा आहे, तिचा मला शोध लागू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


चांगली फळे देणे

सामान्य काळातील आठवा रविवार, वर्ष क

“चांगल्या झाडाला कुजकी फळे येत नाहीत, आणि कुजक्या झाडालाही चांगली फळे येत नाहीत.” लूक 6:43

याची दुसरी बाजूही लक्षात घ्यायला हवी: चांगल्या झाडाला चांगली फळे येतातच. हेच आपले ध्येय असले पाहिजे. “चांगल्या झाडाला कुजकी फळे येत नाहीत,” असे सांगून येशू आपल्याला पवित्र जीवन जगण्याचा अलौकिक परिणाम समजावून देतो. आपले जीवन ख्रिस्तामध्ये रुजलेले असेल, तर त्या जीवनातून चांगली फळे येतील. हे महत्त्वाचे आध्यात्मिक तत्त्व आपण समजून घेतले पाहिजे.

आपल्या सर्वांनाच चांगले जीवन जगावेसे वाटते, अशी आशा आहे. आपल्या जगात आणि इतरांच्या जीवनात चांगला बदल घडवावा, असे आपल्या सर्वांनाच वाटते. पण मूलभूत प्रश्न असा आहे: हे आपण कसे करावे? केवळ कोणती चांगली कृत्ये करायची हे ठरवणे पुरेसे नाही. त्याहून मूलभूत निवड म्हणजे ख्रिस्तामध्ये रुजलेले जीवन जगणे. अशा रीतीने आपण ‘चांगले झाड’ बनतो.

तुम्हाला चांगली फळे द्यायची असतील आणि जगात पवित्र व हितकारक बदल घडवायचा असेल, तर सर्वांत आधी एक गोष्ट करा: पवित्र होण्यासाठी प्रयत्न करा. येशूने दिलेले चित्र डोळ्यांसमोर आणा: जणू तुम्ही जमिनीत लावलेले एक झाड आहात. तुमची मुळे दूरवर आणि चहूबाजूंनी पसरत आहेत, असे पाहा. तुम्हाला पोषण मिळत आहे आणि सूर्याची ऊब लाभत आहे, असे पाहा. आणि तुम्ही वाढत आहात, बहरत आहात, असेही पाहा.

हेच कृपेचे जीवन. अशा जीवनातून आपोआप चांगली फळे येतात. आपल्या आध्यात्मिक आरोग्याकडे आणि भल्याकडे लक्ष दिल्याने आपण कृपेचे जीवन जगतो. मूलभूत गोष्टी नीट केल्याने तुम्ही हे ‘चांगले झाड’ बनता. प्रथम, प्रार्थना करा. मन लावून आणि कळकळीने प्रार्थना करा. प्रार्थना तुमच्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी असू द्या. दुसरे, आपली श्रद्धा समजून घ्या. शुभवर्तमाने ऐका, ख्रिस्तसभेद्वारे देवाने जे काही प्रकट केले आहे ते शिका, संतांची शिकवण वाचा आणि इतर पवित्र जीवन जगणाऱ्या लोकांकडून शिका. तिसरे, संस्कारांच्या आधाराने चांगले जीवन जगा. मिस्साला जा, समेटाचा संस्कार साजरा करा आणि बाप्तिस्मा, दृढीकरण, विवाह, धर्मदीक्षा इत्यादी संस्कारांतून तुम्हाला लाभलेली कृपा समजून घ्या. संस्कार तुमच्या आध्यात्मिक जीवनाचे किती प्रभावीपणे पोषण करतात, हे जाणून घ्या आणि ते पोषण मनापासून स्वीकारा.

जगात जाऊन भरपूर चांगली फळे देण्याचे महत्त्वाचे कार्य तुम्हाला सोपवण्यात आले आहे, यावर आज चिंतन करा. पवित्र जीवनातूनच हे कार्य साध्य होऊ शकते. तुमची मुळे कृपेच्या जीवनात घट्ट रुजलेली असतील, तरच हे पावित्र्य साधता येते. देवाने तुमच्यासमोर ठेवलेल्या अनेक साधनांचा उपयोग करून कृपेचे हे जीवन स्वीकारा. पवित्र जीवन जगण्याच्या तुमच्या बांधिलकीमुळे केवळ तुमच्याच आत्म्याला नव्हे, तर तुमच्याद्वारे देव ज्यांना स्पर्श करील, त्यांच्या आत्म्यांनाही आरोग्य लाभेल, हे लक्षात ठेवा.

हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि माझे जीवन मी तुला अर्पण करतो. तुझ्या विपुल प्रेमाच्या आणि दयेच्या सुपीक मातीत मी रुजावे, अशी माझी प्रार्थना आहे. तू मला उदारपणे दिलेल्या कृपामय जीवनातून मला पोषण मिळू दे. पवित्रतेत माझी वाढ होत असताना माझ्या जीवनात भरपूर चांगली फळे येऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


शिष्य होण्याची किंमत

सामान्य काळातील आठव्या आठवड्याचा सोमवार

येशूने त्याच्याकडे पाहिले. त्याला त्याच्याविषयी प्रेम वाटले आणि तो त्याला म्हणाला, “तुझ्यात एका गोष्टीची उणीव आहे. जा, तुझ्याकडे जे आहे ते विकून गरिबांना दे. मग स्वर्गात तुला संपत्ती मिळेल. त्यानंतर ये आणि माझ्यामागे चल.” हे ऐकून त्याचा चेहरा उतरला आणि तो दुःखी होऊन निघून गेला, कारण त्याच्याजवळ पुष्कळ मालमत्ता होती. मार्क 10:21-22

पवित्र शास्त्राच्या या उताऱ्यात दोन महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात घेण्यासारख्या आहेत. पहिली म्हणजे येशूची प्रतिक्रिया आणि दुसरी म्हणजे त्या श्रीमंत तरुणाची प्रतिक्रिया.

येशूने त्याच्याकडे पाहिले आणि “त्याच्यावर प्रेम केले,” असे आपण वाचतो. येशू या तरुणाला पुढे जे करायला सांगतो, ते समजून घेण्यासाठी हे वाक्य लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे. आपल्याजवळचे सर्व काही सोडून द्यावे, ते सर्व वाटून टाकावे आणि येऊन आपल्या मागे चालावे, असे येशू त्याला सांगतो. येशूने त्याला हे आमंत्रण प्रेमापोटी दिले.

या तरुणाकडे सध्या जे आहे, त्याहून कितीतरी अधिक मिळवण्याचे आमंत्रण येशू त्याला देत आहे. म्हणूनच, पूर्णपणे आणि आमूलाग्र बदल स्वीकारून आपल्या मागे चालण्याचे आमंत्रण देण्याआधी येशूने त्याच्याकडे प्रेमाने पाहिले. पण या तरुणासाठी येशूवर प्रेम करणे वेदनादायक ठरणार होते. कारण येशूच्या मागे चालण्यासाठी त्याला सर्वस्वाचा त्याग करावा लागणार होता. काहीही राखून न ठेवता केलेला हा त्याग त्याचे जीवन मुळापासून बदलणार होता. निव्वळ मानवी आणि लौकिक दृष्टीने पाहता तरी हे कठीण होते. पण या तरुणावर येशूचे प्रेम इतके परिपूर्ण होते की, या श्रीमंत तरुणाला कितीतरी अधिक मिळावे म्हणून सर्वस्वाचा त्याग सहन करण्याचे आमंत्रण द्यायलाही येशू तयार होता.

आपल्यालाही तसेच करण्याचे आमंत्रण आहे. आपल्या मालकीच्या सर्व वस्तूंचा त्याग करून अशा विलक्षण आणि आमूलाग्र रीतीने येशूच्या मागे चालण्याचे पाचारण आपल्याला असेलच असे नाही. पण तितक्याच विश्वासाने येशूच्या मागे चालण्याचे आणि त्याच्या दैवी इच्छेला पूर्णपणे स्वतःला सोपवण्याचे पाचारण आपल्याला आहे. आणि त्यासाठी त्याग करावा लागेलच—अगदी सर्वांत मोठा त्याग.

आपले शिष्य होण्याच्या येशूच्या पाचारणाला आपण कसा प्रतिसाद देतो, हे फार महत्त्वाचे आहे. स्वतःला पूर्णपणे अर्पण करण्याच्या या आमंत्रणाला आपण कसा प्रतिसाद देऊ? तो श्रीमंत तरुण प्रथम दुःखी झाला. येशूने दिलेले आमंत्रण त्याने स्वीकारले नाही. पुढे तो खरोखरच सर्वस्व अर्पण करून आणि आपले जीवन मुळापासून बदलून येशूच्या मागे चालला की नाही, हे आपल्याला माहीत नाही; पण त्याची पहिली प्रतिक्रिया आपल्याला माहीत आहे.

बऱ्याचदा आपलीही पहिली प्रतिक्रिया अशीच असते. आपल्याला विश्वासू राहायचे असते आणि ख्रिस्ताने काहीही मागितले तरी त्याच्या मागे जायचे असते. पण एखादी ठोस कृती करून त्याच्या हाकेला प्रतिसाद देण्याचे आमंत्रण मिळते, तेव्हा हे आपल्याकडून फारच जास्त मागितले जात आहे, असे वाटून आपण दुःखी मनाने पाठ फिरवतो.

आज या श्रीमंत तरुणाचे चिंतन करा. स्वतःच्या जीवनाकडे पाहा आणि स्वतःला विचारा: येशू माझ्याकडून जे काही मागेल, त्याला पूर्ण मनाने “होय” म्हणण्याची माझी किती तयारी आणि इच्छा आहे? त्याग स्वीकारून “होय” म्हणणे हा तुम्ही घेऊ शकणारा सर्वोत्तम निर्णय आहे. खरे तर, तुम्हाला जगता येईल अशा सर्वांत गौरवशाली जीवनाचा तो स्वेच्छेने केलेला स्वीकार आहे.

हे प्रभू, तू माझ्याकडून पुष्कळ अपेक्षा करतोस. तुझ्या मागे चालणे कधीकधी कठीण वाटते आणि त्यासाठी जीवन मुळापासून बदलावे लागेल असे भासते. हे आपल्या आवाक्याबाहेरचे आहे, असेही वाटू शकते. विशेषतः अशा क्षणी, या जगातल्या ज्या अनेक गोष्टींशी माझे मन जडले आहे, त्यांच्यावर विसंबून राहण्यापेक्षा तुझ्यावर अधिक विश्वास ठेवायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


कशाचा त्याग करण्यास देव तुम्हाला बोलावत आहे?

सामान्य काळातील आठव्या आठवड्याचा मंगळवार

पेत्र येशूला म्हणू लागला, “आम्ही सर्व काही सोडून तुझ्या मागे आलो आहोत.” मार्क 10:28

काहींना पुष्कळ गोष्टींचा त्याग करून ख्रिस्ताच्या मागे चालण्याचे पाचारण असते. उदाहरणार्थ, काहींना मठीय जीवनाचे, तर काही स्त्रियांना धर्मभगिनी म्हणून एकांतवासी मठात राहण्याचे पाचारण मिळते. अशा आमूलाग्र रीतीने आपल्या मागे चालावे, हे ख्रिस्ताचे आमंत्रण ओळखून त्याला प्रतिसाद देण्यासाठी त्या व्यक्ती खरोखरच या जगातल्या सर्व गोष्टींचा त्याग करतात.

तरीही, आपल्यापैकी प्रत्येकाला आपापल्या वेगळ्या मार्गाने ख्रिस्ताच्या मागे जाण्यासाठी “सर्वस्वाचा” त्याग करण्याचे बोलावणे आहे. सर्वस्वाचा त्याग करणे म्हणजे स्वतःची इच्छा आणि जीवनातील स्वतःच्या आवडीनिवडी पूर्णपणे बाजूला ठेवून ख्रिस्ताच्या दैवी योजनेनुसार त्याची सेवा करणे. हा त्याग अनेक प्रकारे करता येतो; पण शेवटी हे बोलावणे सर्वस्व सोडण्याचेच असते.

आनंदाची बातमी ही आहे की, “सर्वस्वाचा त्याग करणे” म्हणजे जीवनातले आपले स्वार्थी आदर्श आणि स्वतःच्या आवडीनिवडी सोडून देणे, एवढेच. त्याहूनही आनंदाची बातमी अशी की, देवाने आपल्यासाठी जे जीवन राखून ठेवले आहे, ते आपल्या स्वप्नांपेक्षा किंवा कल्पनेपेक्षाही कितीतरी सरस आहे. म्हणून स्वतःच्या इच्छेला आणि आपल्या मनाप्रमाणे वागण्याला “नाही” म्हणताना, देवाच्या परिपूर्ण मार्गाने वागण्याला आपण खरे तर “हो” म्हणत असतो.

आपल्या जीवनातल्या प्रत्येक दिवशी केवळ त्याचीच इच्छा जाणून घेण्याचा प्रयत्न आपण का करू नये? त्याची सेवा करायला आणि त्याच्या परिपूर्ण योजनेनुसार काम करायला आपण का उत्सुक नसावे? ही सेवा आपल्या कुटुंबीयांची काळजी घेण्यात दिसून येऊ शकते—मन नसतानाही त्यांच्यासाठी काहीतरी करण्यात. सेवा आणि प्रेमाच्या छोट्या कृतींमध्ये आनंद शोधण्याचा प्रयत्न करणे, असाही त्याचा अर्थ असू शकतो. काहींसाठी त्याची इच्छा अधिक आमूलाग्र रीतीने शोधण्यासाठी जीवनातल्या नेहमीच्या सर्व आसक्ती सोडून देणे, असाही त्याचा अर्थ असू शकतो. तुमच्या जीवनात तुम्हाला नेमके कोणतेही पाचारण असो, देवाच्या इच्छेचा मनापासून स्वीकार करणे मोलाचे आहे.

आज चिंतन करा: ख्रिस्ताने तुमच्याकडून काहीही मागितले, तरी त्याला “होय” म्हणण्याची तुमची किती तयारी आणि इच्छा आहे? त्याने जे अजून तुम्हाला प्रकट केलेले नाही, त्यालाही “होय” म्हणायला तुम्ही तयार आहात का? भविष्यात तुमच्यासमोर जे काही येईल, त्याला आजच “होय” म्हणा, आणि देव तुम्हाला भरभरून आशीर्वाद देईल.

हे विश्वासू प्रभू, जीवनात तू मला जे काही करायला बोलावशील, त्याला माझे उत्तर “हो” आहे. कोणताही स्वार्थ न ठेवता तुझी इच्छा पूर्णपणे पार पाडावी, अशी माझी इच्छा आहे. या पाचारणानुसार उदारतेने आणि प्रेमाने जगायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


खरा अधिकार

सामान्य काळातील आठव्या आठवड्याचा बुधवार

“परराष्ट्रीयांचे सत्ताधारी म्हणून ज्यांना ओळखले जाते, ते त्यांच्यावर हुकूमत गाजवतात आणि त्यांच्यातील बडे लोक त्यांना आपल्या अधिकाराची जाणीव करून देतात, हे तुम्हाला माहीत आहे. पण तुमच्यामध्ये असे असणार नाही.” मार्क 10:42-43a

“निरंकुश सत्ता माणसाला पूर्णपणे भ्रष्ट करते!” असे म्हटले जाते. याचा अर्थ असा की, एखाद्या व्यक्तीकडे सत्ता आणि अधिकार सोपवले की, त्यांची नशा डोक्यात चढू देण्याचा मोठा मोह त्या व्यक्तीला होतो. अधिकाराचा, विशेषतः इतरांवर असलेल्या अधिकाराचा, प्रेमाने आणि नम्रतेने वापर करणे कठीण असते. फारच कठीण. वरच्या उताऱ्यात म्हटले आहे की, “परराष्ट्रीयांचे शासक त्यांच्यावर हुकूमत गाजवतात आणि त्यांच्यातले मोठे लोक त्यांना आपल्या अधिकाराची जाणीव करून देतात.” सत्ता नेमकी कोणाच्या हातात आहे हे इतरांना कळावे, अशी प्रवृत्ती शासकांमध्ये आणि अधिकारपदावर असलेल्यांमध्ये असते, हे यातून दिसते!

पण येशू हे उदाहरण देतो, कारण आपल्या शिष्यांनी याच्या अगदी उलट वागले पाहिजे, हे त्याला दाखवून द्यायचे होते. लवकरच त्यांना मोठा अधिकार दिला जाणार होता. पण तो सांसारिक अर्थाने अधिकार नव्हता. ते नागरी नेतृत्व स्वीकारून सत्तेच्या बळावर देशाचा कारभार चालवणार नव्हते. उलट, त्यांना मिळणारा अधिकार याहून कितीतरी मोठा होता. तो लोकांचे जीवन अनंतकाळासाठी बदलण्याचा अधिकार होता. देवाचे वचन अशा रीतीने पसरवण्याचे काम त्यांच्यावर सोपवले जात होते की, लोकांची अंतःकरणे बदलतील आणि तो बदल टिकून राहील. पण हे काम परिणामकारकपणे करण्यासाठी त्यांना सांसारिक नेत्यांचे अनुकरण करता येणार नव्हते. त्यांना बळजबरी करता येणार नव्हती किंवा शुभवर्तमान इतरांवर लादता येणार नव्हते. उलट, त्यांनी मनापासून नम्र होऊन प्रेमाने सेवा करायची होती. केवळ अशा रीतीने शुभवर्तमान लोकांचे जीवन खरोखर बदलू शकत होते.

यातून आपल्याला अनेक गोष्टी शिकायला मिळतात. त्यांपैकी एक महत्त्वाचा धडा म्हणजे आपण एकमेकांशी, विशेषतः आपल्या अगदी जवळच्या माणसांशी, कसे वागतो याविषयीचा. एखादा सामर्थ्यवान आणि स्वार्थी राजा जसा वागेल, तसे आपणही अनेकदा आपली पद्धत आणि आपली इच्छा इतरांवर लादू पाहतो. सर्व सूत्रे आपल्या हातात असावीत आणि इतरांनी काय करावे हे आपणच ठरवावे, असे आपल्याला वाटते. पण आपल्याला खरे नेतृत्व करायचे असेल आणि खरा अधिकार वापरायचा असेल, तर नम्रतेने सेवा करण्यासाठी आपल्याला पाचारण झाले आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे. नाहीतर आपण वादात ‘जिंकू’ किंवा आपल्या मनासारखे घडवून आणू, पण लोकांची अंतःकरणे, मने आणि आत्मे बदलणार नाहीत. आणि ते परिवर्तन घडवणे हेच तर आपल्या जीवनाचे सदैव ध्येय असले पाहिजे!

ख्रिस्ताचा अधिकार वापरणे ही गौरवाची गोष्ट आहे आणि आपण सर्वांनी त्यासाठी झटले पाहिजे. विचार करा: इथे आणि आत्ता आपली हुकूमत चालते, या क्षणिक सुखात रमणे अधिक चांगले, की एखाद्या व्यक्तीच्या जीवनात अनंतकाळासाठी परिवर्तन घडण्यास आपण हातभार लावला, या जाणिवेचा आनंद घेणे अधिक चांगले? स्वर्गात ‘अधिकार कोणाच्या हातात होता’ याला महत्त्व नसेल. पण नम्रतेतून आणि सेवेतून येणाऱ्या अधिकाराने आपण वागलो, त्यामुळे कोणाकोणाचे जीवन बदलले, याला महत्त्व असेल.

सगळे आपल्या ताब्यात ठेवण्याची आणि इतरांवर अधिकार गाजवण्याची प्रवृत्ती तुमच्यात असेल, तर आज तिच्यावर चिंतन करा. मग शुभवर्तमानाच्या या उताऱ्यात मांडलेल्या आदर्शाचा विचार करा. सेवक होण्याची नम्र देणगी आपला प्रभू तुम्हाला देवो, अशी प्रार्थना करा.

हे परम नम्र प्रभू, मला खरोखरच सेवा करायची आहे. इतरांची सेवा करून मला तुझी सेवा करायची आहे. मला नम्रता दे, अशी मी प्रार्थना करतो, जेणेकरून तुझ्या प्रेमाच्या दैवी अधिकाराचे साधन म्हणून तू माझा उपयोग करशील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


बार्तिमयाची आर्त हाक

सामान्य काळातील आठव्या आठवड्याचा गुरुवार

“हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर.” पुष्कळ जण त्याला दटावून गप्प बसायला सांगू लागले. पण तो आणखी मोठ्याने हाक मारत राहिला, “हे दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर.” मार्क 10:47b-48

श्रद्धा आणि चिकाटी दाखवणारी आपली ही कृती पवित्र शास्त्रात नोंदली जाईल आणि युगानुयुगे कोट्यवधी लोकांसाठी प्रेरणादायी साक्ष ठरेल, याची त्या आंधळ्या भिकाऱ्याला कल्पनाही नव्हती. बार्तिमयाने फक्त आपल्या परीने जे करायचे ते केले. मग देवाने त्याच्या श्रद्धेला प्रतिसाद दिला, त्याला बरे केले आणि त्याच्याद्वारे ही गौरवशाली साक्ष दिली.

ही घटना ज्या रीतीने उलगडत जाते, त्यातून आपल्या श्रद्धेच्या आणि प्रार्थनेच्या जीवनाविषयी आपल्याला मोलाची शिकवण मिळते. सुरुवातीला आपल्याला बार्तिमय दिसतो. तो आंधळा आणि गरीब आहे व भीक मागून जगतो. तो अत्यंत गरजू अवस्थेत आहे. अशा अवस्थेत येशू जवळून जात असल्याचे त्याला ऐकू येते. तो ही संधी साधून येशूला मोठ्याने हाक मारतो, “हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर.” बार्तिमय अशी प्रार्थना करतो म्हणून आजूबाजूचे लोक त्याला दटावतात, ही गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे. जणू ते त्याला सांगत होते की गुरुजींनी त्याच्यासाठी वेळ द्यावा किंवा त्याच्याकडे लक्ष द्यावे, अशी त्याची पात्रताच नाही.

या उताऱ्यातून आपल्याला मिळणारा एक महत्त्वाचा धडा म्हणजे चिकाटीचा. इतरांच्या दटावणीकडे दुर्लक्ष करून बार्तिमय आणखी मोठ्याने हाक मारतो. इतरांच्या नकारात्मक वृत्तीचा आणि चुकीच्या मतांचा तो आपल्या श्रद्धेवर आणि येशूवरील भरवशावर परिणाम होऊ देत नाही. उलट, विरोध वाढला तेव्हा त्याने आणखीनच मोठ्याने हाक मारली. जीवनातील अडचणींना कसे सामोरे जावे, हे आपण या धड्यातून शिकले पाहिजे. एखाद्या संकटाला तोंड देताना माघार घेऊन धीर सोडण्याचा मोह आपल्याला अनेकदा होतो. पण परिस्थिती कठीण झाली की आपण येशूवर अधिकच भरवसा ठेवला पाहिजे. अडचणीच्या वेळी आपण त्याच्याकडे वळले पाहिजे. तो आपली हाक ऐकतो आणि परिस्थितीची सूत्रे आपल्या हाती घेऊ इच्छितो, अशी आपल्या मनात खोल खात्री असली पाहिजे.

आणि येशू नेमके तेच करतो. तो बार्तिमयची हाक ऐकतो, त्याला प्रतिसाद देतो, त्याचे म्हणणे ऐकून घेतो आणि त्याला बरे करतो. आणखी एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे: येशू बार्तिमयची हाक ऐकून त्याला बोलावतो, तेव्हा क्षणभरापूर्वी त्या भिकाऱ्याला दटावणारे सगळे लोक अचानक त्याला धीर देऊ लागतात. येशूने बार्तिमयचा स्वीकार केला म्हणून असे घडले, पण त्याच्या श्रद्धेचे आणि चिकाटीचेही ते फळ होते.

आज या आंधळ्या भिकाऱ्याच्या नम्र प्रार्थनेवर चिंतन करा आणि ती तुमचीही प्रार्थना बनू द्या. ती पुन्हा पुन्हा म्हणा आणि त्याने कोणत्या श्रद्धेने ती केली, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. येशू तुमची प्रार्थना ऐकेल, तुम्हाला स्वतःकडे बोलावेल आणि तुम्हाला आवश्यक असलेले आरोग्यदान देऊ करेल.

हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर. हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर. हे येशू, दाविदाच्या पुत्रा, माझ्यावर दया कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


क्षमेमुळे आपली प्रार्थना बहरते

सामान्य काळातील आठव्या आठवड्याचा शुक्रवार

“तुम्ही प्रार्थनेसाठी उभे राहता, तेव्हा ज्याच्याविरुद्ध तुमच्या मनात काही तक्रार असेल त्याला क्षमा करा, म्हणजे तुमचा स्वर्गीय पिताही तुमच्या अपराधांची तुम्हाला क्षमा करील.” मार्क 11:25

प्रार्थना करणे अनेकांना कठीण जाते. ख्रिस्तावरील आपली श्रद्धा दृढ झाली की त्याच्या अधिक जवळ जावे आणि प्रार्थना कशी करावी हे शिकावे, असे आपल्याला वाटते. पण हे अनेकदा कठीण जाते आणि सुरुवातीचा चांगला संकल्प ओसरू लागला की अनेक जण प्रार्थनेचा प्रयत्न सोडून देतात.

प्रार्थनेविषयी पुष्कळ काही सांगता येईल, पण वरील पवित्र शास्त्रातील उतारा प्रार्थनेचे जीवन सुदृढ होण्याच्या मार्गातील सर्वांत मोठ्या अडथळ्यांपैकी एक दाखवून देतो. येशू सांगतो तो अडथळा म्हणजे इतरांना क्षमा न करणे.

प्रार्थनेत आपण ख्रिस्ताकडे येतो, तेव्हा त्याचे म्हणणे ऐकता यावे म्हणून आधी आपले अंतःकरण शुद्ध केले पाहिजे. एखाद्या व्यक्तीविषयी मनात राग धरून आपण त्याच्याकडे आलो, तर प्रथम तो अडथळा दूर केला पाहिजे. तो राग मनात ठेवूनच प्रार्थना करण्याचा प्रयत्न केला, तर बहुधा आपली प्रार्थना फारशी फलदायी ठरणार नाही.

वरील शास्त्रवचनाच्या अगोदरच येशूने मंदिर शुद्ध केल्याचा प्रसंग येतो. व्यापारी आपल्या लोभाने मंदिराचे पावित्र्य भंग करत होते, म्हणून येशूने त्यांची मेजे उलथून टाकली आणि त्यांना बाहेर हाकलले. हा प्रसंग आपल्या स्वतःच्या आत्म्यालाही लागू होतो, हे आपण लक्षात घेतले पाहिजे. आपले आत्मे देवाची मंदिरे आहेत आणि आपल्या आत्म्यात पाप असावे, असे येशूला वाटत नाही. उलट, मोठ्या कळकळीने आणि आवेशाने पाप मुळासकट उपटून टाकण्याची त्याची इच्छा आहे. त्याला हे करू देणे, म्हणजेच आपल्या आत्म्यांना पापापासून, विशेषतः क्षमा न करण्याच्या पापापासून, शुद्ध करू देणे, हे आपले ध्येय असावे. असे केल्याने आपले आत्मे प्रार्थनेची आणि उपासनेची स्थाने बनतील.

प्रार्थनेत वाढण्याची तुमची इच्छा आहे का, यावर आज चिंतन करा. तशी इच्छा असेल, तर आपल्या अंतःकरणातील सर्व पापे दूर करून ते शुद्ध करण्यापासून सुरुवात करा. त्यासाठी पापस्वीकाराचा संस्कार हा सर्वोत्तम मार्ग आहे. रागामुळे किंवा क्षमा न केल्यामुळे आपल्या हातून काही पाप झाले आहे का, हे प्रथम तपासा. क्षमा करण्याचे ठरवून आणि राग सोडून देऊन तुम्ही येशूला हा दुर्गुण तुमच्या आत्म्यातून हाकलून लावू देता. त्यामुळे आपले अंतःकरण त्याचे निवासस्थान बनावे, असे आमंत्रण ख्रिस्ताला देण्यास तुम्ही अधिक तयार व्हाल. त्यानंतर तुमचे प्रार्थनाजीवन अधिक समृद्ध होईल.

हे प्रभू, कृपा करून मला क्षमा कर. माझे पाप मला दिसते आणि त्याबद्दल मला पश्चात्ताप होतो. ज्यांनी माझ्याविरुद्ध पाप केले आहे, त्यांनाही मी क्षमा करतो. माझ्या मनात जो काही राग असेल तो सोडून द्यायला आणि त्याच्या जागी तुझ्या प्रेमाला स्थान द्यायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


अधिकार मिळवण्याची आणि कौतुक करून घेण्याची इच्छा

सामान्य काळातील आठव्या आठवड्याचा शनिवार

“तू कोणत्या अधिकाराने या गोष्टी करतोस? किंवा या गोष्टी करण्याचा अधिकार तुला कोणी दिला?” मार्क 11:28

येशू शिकवण्यासाठी मंदिराच्या परिसरात आला तेव्हा शास्त्री आणि परुशी यांनी त्याला हा प्रश्न विचारला. येशू आपल्या उपदेशातून आणि त्याने केलेल्या अनेक चमत्कारांतून आपला अधिकार प्रकट करत होता. येशूने आपला दैवी अधिकार अशा प्रकारे वापरल्यामुळे त्या काळच्या धर्मनेत्यांच्या मनात खूप मत्सर आणि हेवा निर्माण झाला. म्हणून ते पुढे आले आणि त्याला जाळ्यात अडकवण्यासाठी त्यांनी हा कपटी प्रश्न विचारला.

सर्वप्रथम लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट ही की, या धर्मनेत्यांनी तो प्रश्न उत्तर जाणून घेण्यासाठी विचारला नव्हता, हे स्पष्ट आहे. येशूमध्ये काहीतरी दोष शोधण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता, म्हणून त्यांनी तो विचारला. पण येशू त्यांच्यापेक्षा चतुर ठरला.

आपल्याला पेचात पकडणे हाच त्यांचा एकमेव हेतू आहे, हे येशूला माहीत होते. म्हणून त्यानेही उलट त्यांच्यासमोर एक प्रकारचा पेच उभा केला. त्याने त्यांना एक प्रश्न विचारला आणि सांगितले की त्यांनी त्या प्रश्नाचे उत्तर दिले, तर तो त्यांच्या प्रश्नाचे उत्तर देईल. बाप्तिस्मा देणारा योहान कोणत्या अधिकाराने बाप्तिस्मा देत होता, असे त्याने त्यांना विचारले. मग धर्मनेते त्या प्रश्नावर चर्चा करायला गेले. त्यांच्या चर्चेवरून हे स्पष्ट होते की योग्य उत्तर शोधणे हा त्यांचा उद्देश नव्हता. उलट, कोणते उत्तर दिल्याने त्यांना सर्वाधिक राजकीय फायदा होईल, याची ते चर्चा करत होते. म्हणजेच त्या प्रश्नाचे खरे उत्तर काय, याची त्यांना पर्वा नव्हती; उत्तर दिल्यावर काय परिणाम होईल, एवढीच त्यांना चिंता होती. त्यांच्या हेतूंना आणि स्वतःच्या सत्तेला पोषक ठरेल, असाच परिणाम त्यांना हवा होता.

ही किती धोकादायक वाट आहे! अर्थात, राजकारण्यांवर असा आरोप अनेकदा केला जातो. प्रत्येक राजकारणी या सापळ्यात अडकत नसला, तरी काही जण त्यात अडकतात. सत्ता मिळवण्याची आणि लोकांच्या नजरेत मान मिळवण्याची हाव आपल्याला पछाडते, तेव्हा लोकांना सर्वांत जास्त काय आवडेल आणि त्यांच्या नजरेत आपली प्रतिमा कशी उजळेल, याचा हिशेब करून बोलण्याचा किंवा वागण्याचा मोह आपल्याला अनेकदा होतो. पण ख्रिस्ती व्यक्तीने, आणि विशेषतः धर्मनेत्याने, असे वागता कामा नये.

स्पष्ट, संदिग्धतेला जागा नसलेले सत्य हेच आपले सदैव ध्येय असले पाहिजे. इतरांच्या नजरेत चांगले दिसण्याची इच्छा सोडून देण्यासाठी आपण मनापासून प्रयत्न केले पाहिजेत. इतरांच्या नजरेत चांगले दिसणे सुखावह असले, तरी शेवटी केवळ देवाचे मत महत्त्वाचे आहे. त्याचे ‘मत’ हे केवळ मत नाही; ते सत्य आहे.

आपण जसे आहोत त्यापेक्षा वेगळे भासवण्यासाठी कधीकधी कपटाने वागण्याकडे आपला कल असतो का, यावर आज चिंतन करा. इतरांच्या मतांची तुम्ही फारच काळजी करता का? केवळ स्वतःचे हेतू साधण्यासाठी आणि स्वतःच्या इच्छा पूर्ण करण्यासाठी तुम्ही बोलता आणि वागता का? की प्रामाणिकपणे आणि मनापासून वागण्याचा तुमचा निश्चय आहे? प्रामाणिकपणाचा मार्ग निवडा, म्हणजे आपला प्रभू तुम्हाला त्याच्या पवित्र आणि दैवी प्रेमाच्या अधिकारात सहभागी करील.

हे सर्व सत्याच्या प्रभू, शास्त्री आणि परुशी यांच्या वागणुकीतून बोध घेऊन मी कपटाचे मार्ग सोडावेत आणि दररोज सत्याचा स्वीकार करावा, अशी मी प्रार्थना करतो. तुझे सत्य माझ्या जीवनात अधिकाधिक खोलवर रुजत जाईल, तसतसा तुझ्या पवित्र प्रेमाच्या अधिकारातही मला सहभाग लाभावा, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळातील नववा आठवडा

अनुक्रमणिका


मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध