चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
समज आल्याने शंका दूर होते
पुनरुत्थानकाळातील तिसरा रविवार (वर्ष अ)
“पण इस्राएलचा उद्धार करणारा तोच असेल, अशी आम्हाला आशा होती. शिवाय, हे घडून आज तिसरा दिवस आहे. मात्र आमच्यापैकी काही स्त्रियांनी आम्हाला चकित केले. त्या पहाटेच कबरीपाशी गेल्या होत्या, पण त्यांना त्याचा देह सापडला नाही. परत आल्यावर त्यांनी सांगितले की त्यांना खरोखर देवदूतांचे दर्शन झाले आणि त्या देवदूतांनी तो जिवंत असल्याचे सांगितले.” लूक 24:21–23
ज्या दिवशी आपला प्रभू मृतांतून उठला, त्या दिवशी त्याच्याबरोबर असलेल्या काही स्त्रिया येशूच्या देहाला सुगंधी द्रव्ये लावण्यासाठी कबरीपाशी गेल्या. पण त्यांना कबर रिकामी आढळली. एका देवदूताने त्यांना येशूच्या पुनरुत्थानाविषयी सांगितले. मग आपण काय पाहिले हे शिष्यांना सांगण्यासाठी त्या स्त्रिया गेल्या. शिष्यांची प्रतिक्रिया अशी नोंदवली आहे: “पण त्या स्त्रियांचे बोलणे त्यांना निरर्थक वाटले आणि त्यांनी त्यांच्यावर विश्वास ठेवला नाही.”
त्याच दिवशी नंतर, शंका घेणाऱ्या त्या शिष्यांपैकी दोघे एम्माऊस या गावाकडे पायी चालले होते. वाटेत येशूला जे घडले आणि त्या स्त्रियांनी जे सांगितले, त्याविषयी ते “बोलत होते आणि वाद घालत होते.” जे काही घडत होते, त्यामुळे ते किती गोंधळलेले आणि निराश झाले होते, हे त्यांच्या बोलण्यावरून स्पष्ट होते. आपल्या प्रभूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या काळात ते त्याला भेटले होते. त्यांनी त्याची प्रभावी शिकवण ऐकली होती आणि त्याचे चमत्कार प्रत्यक्ष पाहिले होते. तोच मशीहा असेल, अशी त्यांना आशा होती. पण मग त्याला अटक झाली, त्याचा अपमान करण्यात आला, त्याला मारहाण झाली आणि त्याला क्रुसावर खिळून मारण्यात आले, हे त्यांनी पाहिले. येशूच्या मृत्यूचा त्यांना मोठा धक्का बसला आणि त्याच्यावरच्या आपल्या श्रद्धेविषयी त्यांच्या मनात प्रश्न उभे राहिले. तो मृतांतून उठला आहे असे ऐकल्यानंतरही त्यांना त्यावर विश्वास ठेवता आला नाही. अशा रीतीने निराश, गोंधळलेले आणि मनात शंका घेऊन ते एम्माऊसच्या वाटेने चालले होते.
हे शिष्य वाटेने चालत असताना आपला प्रभू त्यांना दिसला; पण पुनरुत्थित रूपात त्यांनी त्याला ओळखले नाही. आपल्या मनातला संभ्रम त्यांनी त्याच्यापुढे मांडला. शेवटी येशू त्यांना म्हणाला, “अरे, तुम्ही किती मूर्ख आहात! संदेष्ट्यांनी सांगितलेल्या सर्व गोष्टींवर विश्वास ठेवण्यास तुमची अंतःकरणे किती मंद आहेत! ख्रिस्ताने हे सर्व दुःख भोगून आपल्या गौरवात प्रवेश करणे आवश्यक नव्हते काय?” मग येशूने त्यांना पवित्र शास्त्राचा अर्थ उलगडून सांगितला. तेव्हा त्यांना आणखी ऐकण्याची ओढ लागली. त्यांनी त्या अनोळखी प्रवाशाला आपल्याबरोबर राहण्याची विनंती केली आणि तो त्यांच्याबरोबर राहिला. त्या संध्याकाळी येशूने त्यांच्यासोबत भाकर मोडली. त्या संस्कारमय कृतीत त्यांनी त्याला ओळखले आणि मग तो त्यांच्या नजरेआड झाला.
या शिष्यांमध्ये आपण स्वतःला पाहिले पाहिजे. जीवनात अशा अनेक गोष्टी घडतात, ज्यांमुळे आपण खचून जाऊ शकतो. देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागण्याचा आपण प्रयत्न करतो, पण गोष्टी आपल्या अपेक्षेप्रमाणे घडल्या नाहीत असे दिसते, तेव्हा शंका घेण्याचा मोह होतो. असे का होते? शंकेचे कारण काय? आपल्या जीवनासाठी देवाची जी परिपूर्ण योजना आहे, ती आपल्याला समजत नाही, हेच आपल्या शंकेचे आणि निराशेचे मुख्य कारण आहे.
इम्माऊसच्या वाटेवर येशूने या शिष्यांना जे काही उलगडून सांगितले, ते त्यांना सुरुवातीपासूनच समजले असते, तर ते निराश झाले नसते. त्यांनी आशा गमावली नसती. आपलेही तसेच आहे. आपल्या जीवनात आपण आशा गमावू लागतो, त्याचे मुख्य कारण म्हणजे आपल्या जीवनासाठीची देवाची योजना आपल्याला नीट समजलेली नसते. आपल्या गौरवासाठी देव काही गोष्टी घडू देतो, हे आपल्याला दिसत नाही. आपली श्रद्धा आणि त्याच्यावरचा भरवसा अधिक दृढ व्हावा म्हणून तो काही हालअपेष्टा येऊ देतो. घडणाऱ्या सर्व गोष्टींकडे पाहताना देव त्या घडू देतो हे जर आपल्या लक्षात आले नाही, तर आपण खचून जाऊ आणि आपल्या मनात गोंधळ माजेल.
आज या दोन शिष्यांवर मनन करा. आपल्या प्रभूच्या सार्वजनिक सेवाकार्यात त्याच्यासोबत बराच वेळ घालवण्याचे, त्याचे चमत्कार पाहण्याचे आणि त्याची प्रवचने ऐकण्याचे विलक्षण भाग्य त्यांना लाभले होते. पण वधस्तंभाची वेळ आली, तेव्हा त्यांच्या मनात शंका निर्माण झाली आणि ते निराश झाले. या शिष्यांचा अनुभव तुमच्यासाठी साक्ष ठरू द्या. तुम्हीही अशाच मोहांना कुठे बळी पडता, हे त्यांच्या अनुभवातून ओळखा. देवावर आणि तुमच्या जीवनासाठीच्या त्याच्या योजनेवर तुम्ही पूर्ण आशा ठेवता का? की तुम्हाला वाहावे लागणारे निरनिराळे क्रूस तुमच्या मनात गोंधळ आणि शंका निर्माण करू देतात? प्रार्थनेत आपल्या प्रभूला तुमच्यासमोर प्रकट होऊ द्या आणि त्याची परिपूर्ण योजना तुम्हाला उलगडून दाखवू द्या. देवाची प्रज्ञा शंका घेण्याचा प्रत्येक मोह दूर करून त्याजागी भरवसा आणि आशा निर्माण करेल, असा भरवसा ठेवा आणि समजुतीचे हे दान स्वीकारण्यास तयार राहा.
हे परिपूर्ण प्रज्ञेच्या प्रभू, माझ्या जीवनासाठीची तुझी योजना परिपूर्ण आहे आणि तिचे गौरव माझ्या कल्पनेपलीकडचे आहे. कितीतरी वेळा तुझी इच्छा मला समजत नाही आणि मी गोंधळात व शंकेत पडतो. तुझे सत्य समजण्यासाठी माझे मन खुले कर आणि प्रत्येक गोष्ट तुझ्या दृष्टीने पाहायला मला मदत कर, म्हणजे मी सदैव तुझ्यावर भरवसा ठेवून आशेने वाटचाल करीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
अंतःकरणातून उमगणारे आध्यात्मिक ज्ञान
पुनरुत्थानकाळातील तिसरा रविवार (वर्ष ब)
“तुम्ही अस्वस्थ का आहात? तुमच्या अंतःकरणात प्रश्न का उठतात? माझे हात आणि पाय पाहा. मीच तो आहे. मला स्पर्श करून पाहा. तुम्ही पाहता तसे मला मांस आणि हाडे आहेत; भुताला ती नसतात.” लूक 24:38–39
कल्पना करा, येशू तुम्हाला प्रकट झाला तर? त्याने तुम्हाला आपल्या हातापायांवरच्या जखमा दाखवल्या आणि तुम्ही विश्वास ठेवावा म्हणून त्याला स्पर्श करण्यास सांगितले तर? तुम्ही विश्वास ठेवाल का? बहुधा काही प्रमाणात तरी ठेवाल. या शिष्यांच्या बाबतीत घडले तसे, तुमचेही जीवन बदलून टाकणाऱ्या अनुभवाची ती सुरुवात ठरू शकेल. आपला प्रभू शिष्यांना प्रकट झाला आणि त्यांच्यात परिवर्तन घडले. गोंधळलेल्या आणि शंका घेणाऱ्या त्या शिष्यांची अंतःकरणे आनंदाने आणि उत्साहाने भरून गेली. पुढे ते येशूच्या मृत्यूचे आणि पुनरुत्थानाचे साक्षीदार म्हणून धैर्याने त्याच्याविषयी उपदेश करायला निघाले. आपले बोलणे ऐकणाऱ्या प्रत्येकाने येशूकडे आपला तारणारा म्हणून वळावे, अशी त्यांची इच्छा होती.
आजच्या मिस्साच्या पहिल्या वाचनात संत पेत्राने नेमके हेच केल्याचे आपण ऐकतो. मंदिराच्या प्रवेशद्वाराशी चालू न शकणाऱ्या एका माणसाला पेत्राने बरे केले. तेव्हा लोक आश्चर्यचकित होऊन त्याच्याभोवती जमले आणि पेत्राने त्यांना येशूविषयी उपदेश केला. आपल्या उपदेशाच्या शेवटी तो म्हणाला, “आपल्या ख्रिस्ताला दुःख भोगावे लागेल, असे देवाने सर्व संदेष्ट्यांच्या मुखाने आधीच जाहीर केले होते. ते त्याने अशा प्रकारे पूर्ण केले. म्हणून पश्चात्ताप करा आणि देवाकडे वळा, म्हणजे तुमची पापे पुसून टाकली जातील.”
आपल्या प्रभूने आपल्या शिष्यांना दिलेली तीच कामगिरी आज आपल्यावर सोपवली आहे. त्यांनी ज्या उत्साहाने, धैर्याने आणि दृढ खात्रीने उपदेश केला, तसाच आपणही केला पाहिजे. सर्वप्रथम, पाप आणि मृत्यू यांवर येशूने मिळवलेल्या विजयाबद्दल त्यांना जशी खात्री होती, तशीच खात्री आपल्यालाही असली पाहिजे. आपण सर्व पापांपासून दूर झाले पाहिजे आणि जीवनाची परिपूर्णता केवळ ख्रिस्त येशूमध्येच मिळते, असा विश्वास ठेवला पाहिजे. त्यानंतर ही श्रद्धा घोषित करण्यासाठी आपण स्वतःला सर्वस्वी वाहून घेतले पाहिजे.
जगाचा तारणारा म्हणून येशूवर तुमची श्रद्धा किती खोल आहे, याचा विचार करून सुरुवात करा. येशूने तुम्हाला प्रत्यक्ष दर्शन दिले तर त्याच्यावरची तुमची श्रद्धा अधिक दृढ होईल, असे तुम्हाला वाटू शकते. पण खरे पाहता, येशूच्या प्रत्यक्ष दर्शनांमुळेच पहिल्या शिष्यांची खात्री पटली, असे नाही. उलट, त्यांच्या मनाला झालेल्या आध्यात्मिक स्पर्शातूनच त्यांना ही देणगी मुख्यतः मिळाली. शिष्यांना प्रत्यक्ष दर्शन दिल्यानंतर येशूने “पवित्र शास्त्र समजावे म्हणून त्यांची मने उघडली,” असे आपण वाचतो. इतर कशाहीपेक्षा आध्यात्मिक आकलनाच्या या देणगीनेच त्यांची खात्री पटवली. येशूच्या पहिल्या अनुयायांना जशी ही देणगी देऊ केली होती, तशीच ती आज तुम्हालाही देऊ केली जात आहे.
संत थॉमस अक्विनास स्पष्ट करतात की आकलनाची आध्यात्मिक देणगी आपल्याला देवाचे मूळ स्वरूप उलगडून दाखवते. आपल्या पाच इंद्रियांतून मिळणाऱ्या ज्ञानापेक्षा हे ज्ञान कितीतरी खोल आहे, असे ते सांगतात. म्हणून एखादी गोष्ट केवळ डोळ्यांनी पाहणे, तिला स्पर्श करणे किंवा तिचा आवाज ऐकणे यांपेक्षा आकलनाच्या आध्यात्मिक देणगीतून मिळणारे ज्ञान आपली कितीतरी अधिक खात्री पटवते. आकलनाच्या देणगीमुळे आपल्याला “अंतर्मनाने वाचता” येते आणि एखाद्या गोष्टीचे मूळ स्वरूप जाणता येते. म्हणूनच येशूचे प्रत्यक्ष दर्शन हे विश्वासाकडे नेणारे पहिले पाऊल ठरले असेल; पण याच शिष्यांना आपल्या आत्म्यात प्रभूची भेट झाली आणि त्याच्या पुनरुत्थानाचे मर्म त्यांनी अंतःकरणात जाणले, तेव्हाच त्यांच्यात कायमचा बदल घडला. अशा ज्ञानानेच त्यांची इतकी खात्री पटली की ते तारणाचा संदेश जाहीर करण्यासाठी निघाले.
आज तुम्हाला येशूची कितपत ओळख आहे आणि त्याच्या पुनरुत्थानाच्या सामर्थ्याने तुमच्या जीवनात कसा बदल घडतो, यावर चिंतन करा. तुमच्या आत्म्याच्या गाभ्यात देव तुमच्याशी बोलला आहे का? ही अंतरीची जाणीव तुम्हाला झाली आहे का? तुमचे मन उघडले गेले आहे का? आपल्या प्रभूचे लक्षपूर्वक ऐका—केवळ कानांनी नव्हे, तर मुख्यतः आत्म्याने. तुमच्या अंतःकरणातच तुम्ही, पहिल्या शिष्यांप्रमाणे, ख्रिस्ताचे जीवन, मृत्यू आणि पुनरुत्थान जाणून घ्याल व त्यांवर श्रद्धा ठेवाल. मग ही सत्ये इतरांना जाहीर करण्याचे सामर्थ्य घेऊन तुम्ही पुढे जाल.
हे स्वतःला प्रकट करणाऱ्या माझ्या प्रभू, तू तुझ्या शिष्यांना केवळ प्रत्यक्ष दर्शन दिलेस असे नाही, तर आध्यात्मिकरीत्याही स्वतःला त्यांच्यापुढे प्रकट केलेस. तुझे मूळ स्वरूप तू त्यांच्या अंतःकरणात उलगडून दाखवलेस. हे प्रिय प्रभू, ही देणगी मलाही दे. मला तुझी ओळख होऊ दे आणि पूर्ण अंतःकरणाने तुझ्यावर श्रद्धा ठेवू दे. अशा रीतीने माझी तुझ्याशी ओळख आणि तुझ्यावरची श्रद्धा वाढत असताना, तुझी दया इतरांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी माझा साधन म्हणून उपयोग कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
एकशे त्रेपन्न मोठे मासे
पुनरुत्थान काळातील तिसरा रविवार (वर्ष क)
पहाट झाली होती, तेव्हा येशू किनाऱ्यावर उभा होता; पण तो येशू आहे, हे शिष्यांना कळले नाही. येशूने त्यांना विचारले, “मुलांनो, खाण्यासाठी काही पकडले आहे का?” त्यांनी त्याला उत्तर दिले, “नाही.” मग तो त्यांना म्हणाला, “होडीच्या उजव्या बाजूला जाळे टाका, म्हणजे तुम्हाला काहीतरी मिळेल.” त्यांनी जाळे टाकले, आणि इतके मासे सापडले की त्यांना ते जाळे ओढून घेता येईना. योहान 21:4–6
शुभवर्तमानांमध्ये मासे चमत्कारिक रीतीने पकडले गेल्याचा पहिला प्रसंग आठवा. लूक 5:1–7 मध्ये येशू किनाऱ्यापासून थोड्याच अंतरावर पेत्राच्या होडीत बसून किनाऱ्यावरच्या लोकांना उपदेश करत होता. उपदेश झाल्यावर येशू पेत्राला म्हणाला, “खोल पाण्यात होडी ने आणि मासे पकडण्यासाठी तुमची जाळी सोडा.” पेत्राने तसे केले. तेव्हा इतके मासे सापडले की जाळी ओढून घेण्यासाठी प्रेषितांना मदत घ्यावी लागली.
आजच्या शुभवर्तमानात, पहिल्या चमत्कारानंतर सुमारे तीन वर्षांनी, येशूने किनाऱ्यावरून शिष्यांना दर्शन दिले आणि “होडीच्या उजव्या बाजूला” जाळी टाकायला सांगितले. त्यांनी तसे केले आणि 153 मोठे मासे पकडले. या दोन्ही उताऱ्यांचे विवेचन करताना संत ऑगस्टीन शिकवतात की पहिल्या वेळी चमत्कारिक रीतीने मासे सापडणे हे सर्व लोकांना शुभवर्तमान सांगितले जाईल याचे चिन्ह होते. येशूने तेव्हा फक्त “तुमची जाळी सोडा” असे म्हटले, यावरून हे सूचित होते. पण पुनरुत्थानानंतर येशू शिष्यांना खास करून “उजव्या बाजूला” जाळी टाकायला सांगतो. त्याच्या उजव्या बाजूला उभ्या असलेल्यांना आता कृपा दिली जाते आणि डाव्या बाजूला असलेल्या, ज्यांना दोषी ठरवण्यात आले आहे, त्यांच्यापासून ते वेगळे केले जातात, हे यातून सूचित होते. अशा रीतीने, चमत्कारिक रीतीने मासे पकडण्याचा हा दुसरा प्रसंग युगाच्या अंताचे प्रतीक आहे, जेव्हा चांगल्या आणि वाईट लोकांचा न्याय केला जाईल.
संत ऑगस्टीन असेही सांगतात की होडीच्या उजव्या बाजूला पकडलेले 153 मोठे मासे हे अशा लोकांचे प्रतीक आहेत, जे केवळ दहा आज्ञांचे पालन करतात असे नाही, तर कृपेद्वारे पवित्र आत्म्याच्या सात देणग्याही स्वीकारतात. ते स्पष्ट करतात की 10 + 7 = 17, आणि 1 पासून 17 पर्यंतच्या सर्व संख्यांची बेरीज केली तर 153 येतात. अशा रीतीने, हे 153 मासे त्याच्या कृपेची देणगी स्वीकारून तारण प्राप्त करणाऱ्या सर्वांचे प्रतीक आहेत. होडी ही ख्रिस्तसभेचे प्रतीक आहे, आणि ख्रिस्त आपल्या ख्रिस्तसभेद्वारे तारणाची देणगी देऊ करतो.
संत ऑगस्टीन यांच्या विवेचनातून आपण एक स्पष्ट बोध घ्यायला हवा: कृपा आणि दया सर्वांना देऊ केल्या जातात, पण सर्वजण त्यांचा स्वीकार करत नाहीत. आपल्या जीवनाच्या शेवटी आणि जगाच्या अंतकाळी न्याय होईल. ज्यांनी कृपा आणि दया यांचा स्वीकार केला, आपल्या पापांबद्दल पश्चात्ताप केला आणि आपले जीवन ख्रिस्ताला अर्पण केले, ते पुनरुत्थानात अनंतकाळ सहभागी होतील. पण ज्यांनी त्याच्या आज्ञा पाळण्यास नकार दिला आणि पवित्र आत्म्याच्या दानांच्या परिवर्तन घडवणाऱ्या सामर्थ्यासाठी आपले अंतःकरण बंद केले, ते शाश्वत आनंदापासून वंचित राहतील.
नरकाच्या वास्तवाला सामोरे जाणे सुखावह नाही, पण या संदेशाकडे दुर्लक्ष करता कामा नये. नरक खरोखरच आहे; म्हणून आपल्यापैकी कोणीही नरकात जाऊ शकतो. त्यामुळे या आध्यात्मिक सत्याची आपण वेळोवेळी स्वतःला आठवण करून देणे महत्त्वाचे आहे. होडीच्या उजव्या बाजूला सापडलेल्या त्या 153 मोठ्या माशांमध्ये तुम्ही आहात का? होडीतील शिष्य हे चर्चमधील ख्रिस्ताच्या सेवकांचे प्रतीक आहेत. त्या सेवकांना उपदेश आणि संस्कार यांद्वारे तुम्हाला ख्रिस्ताकडे आणू देता का? या प्रश्नाला आपण सगळेच पटकन “हो” म्हणू; तरीही तारणासाठी आपल्या बाजूनेही कृती आवश्यक आहे, याचे भान आपण कधीही गमावू नये. त्यासाठी ख्रिस्त येशूच्या आज्ञा पाळून त्याचा स्वीकार करणे आणि चर्चद्वारे आपल्याला मिळणाऱ्या पवित्र आत्म्याच्या परिवर्तनकारी सामर्थ्याने जगणे आवश्यक आहे.
आज पुनरुत्थानाच्या या वृत्तांतातील प्रतीकांवर चिंतन करा. शुभवर्तमान खरोखरच तुमच्यापर्यंत पोहोचवण्यात आले आहे, याचा विचार करा. चर्च ज्या देववचनाचा उपदेश करते, ते तुम्ही ऐकले आहे का? संस्कारांद्वारे मिळणाऱ्या कृपेत तुम्ही स्वतःला पूर्णपणे बुडवून घेता का? तुम्ही दहा आज्ञा निष्ठेने पाळता का? पवित्र आत्म्याच्या सात दानांसाठी तुम्ही आपले अंतःकरण सतत खुले ठेवता का? “उजव्या बाजूला” पकडलेल्या त्या माशांमध्ये आपला समावेश व्हावा यासाठी प्रयत्न करा. नरक खरा आहे आणि तिथे जाण्याची शक्यता आहे, याबद्दल कधीही शंका बाळगू नका. म्हणून ख्रिस्ताशी असलेल्या तुमच्या निष्ठेत कधीही ढळू नका, म्हणजे तुम्ही त्याच्या कृपेत दृढ राहाल आणि एके दिवशी त्याच्या पुनरुत्थानात सहभागी व्हाल.
हे माझ्या पुनरुत्थित प्रभू, तू सर्वांना तुझी कृपा आणि दया देऊ केली आहेस, पण सर्वांनी प्रतिसाद दिलेला नाही. तुझ्या आमंत्रणाला सतत प्रतिसाद देणाऱ्यांमध्ये मी सदैव असावे, अशी मी प्रार्थना करतो. हे प्रिय प्रभू, मी माझ्या पापाचा पश्चात्ताप करतो. तुझ्या प्रेमाच्या आज्ञांशी निष्ठावान राहायला आणि माझ्यात परिवर्तन घडवणाऱ्या तुझ्या आत्म्यात दररोज बुडून जायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
शाश्वत जीवनासाठी अन्न
पुनरुत्थानकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा सोमवार
“रब्बी, तुम्ही इथे कधी आलात?” येशूने त्यांना उत्तर दिले, “आमेन, आमेन, मी तुम्हाला सांगतो: तुम्ही माझा शोध घेत आहात, तो तुम्ही चिन्हे पाहिली म्हणून नव्हे, तर तुम्ही भाकरी खाऊन तृप्त झालात म्हणून. नाश पावणाऱ्या अन्नासाठी श्रम करू नका; त्याऐवजी सार्वकालिक जीवनासाठी टिकणाऱ्या अन्नासाठी श्रम करा. ते अन्न मानवपुत्र तुम्हाला देईल.” योहान 6:25–27
जीवनात तुम्ही कशासाठी श्रम करता? शेवटी नाश पावणाऱ्या गोष्टींसाठी की शाश्वत गोष्टींसाठी? हा एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे आणि त्याचे उत्तर प्रामाणिकपणे दिले पाहिजे. अनेकदा आपण आपल्या आयुष्याचा बराचसा काळ अशा गोष्टींवर आपला बहुतेक वेळ आणि शक्ती खर्च करण्यात घालवतो, ज्यांना शाश्वत जीवनाच्या दृष्टीने फारसे मोल नाही.
वर उद्धृत केलेल्या संवादाच्या आदल्या दिवशी येशूने भाकरी आणि मासे यांची संख्या वाढवून पाच हजार कुटुंबांना जेवू घातले होते. त्या चमत्काराचा लोकांवर इतका प्रभाव पडला की दुसऱ्या दिवशी पुन्हा भूक लागल्यावर ते येशूचा शोध घेत आले. सरोवराच्या पलीकडच्या तीरावर त्यांना येशू सापडला. अर्थात, काय चालले आहे हे येशूला लगेच समजले. शाश्वत आध्यात्मिक अन्नापेक्षा पुन्हा एकदा जेवायला मिळावे, यातच त्या लोकांना अधिक रस होता, हे त्याने ओळखले. म्हणून येशू त्या संधीचा उपयोग करून खरोखर महत्त्वाचे काय आहे, याविषयी त्यांना प्रेमळपणे एक छोटासा धडा देतो. “शाश्वत जीवनासाठी टिकणारे अन्न” म्हणजे, शेवटी, येशूवरील श्रद्धा.
भाकरी आणि मासे यांची संख्या वाढवण्याचा चमत्कार ज्यांनी स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिला, त्यांच्यापैकी तुम्ही एक आहात, अशी कल्पना करा. त्या चमत्काराचा तुमच्यावर काय परिणाम झाला असता? देवाचा पुत्र येशू याच्यावरील तुमची श्रद्धा अधिक खोल झाली असती का? की चमत्काराने विनामूल्य मिळालेल्या अन्नाचेच तुम्हाला अधिक कौतुक वाटले असते? विशेष म्हणजे, त्या पाच हजार लोकांना अन्न मिळण्याची ना अपेक्षा होती, ना इच्छा; तेव्हा येशू त्यांना जेवू घालतो. पण दुसऱ्या दिवशी ते त्याच इच्छेने आणि अपेक्षेने येतात, तेव्हा तो नकार देतो. येशू पुन्हा चमत्कार करत नाही, कारण लोकांनी वरवरच्या गोष्टींपलीकडे जाऊन शाश्वत सत्याकडे पाहावे, अशी त्याची इच्छा आहे.
आपल्या दैनंदिन जीवनात अधिक खोल आणि शाश्वत असलेल्या सत्याला पहिले स्थान देऊन जगणे अनेकदा कठीण जाते. जीवनातील वरवरच्या आणि कमी महत्त्वाच्या गोष्टींवर लक्ष ठेवणे मात्र सोपे असते. मला आणखी पैसे कसे कमावता येतील? नवी गाडी कशी घेता येईल? अधिक मेजवानीचे जेवण कसे मिळेल? मला स्वतःचे अधिक चांगले मनोरंजन कसे करता येईल? कोणता नवा कपडा घ्यावा? आणि ही यादी वाढतच जाते. अर्थात, यांपैकी कोणतीही गोष्ट वाईट नाही; पण त्या सगळ्या तात्पुरत्या आहेत आणि आपल्या शाश्वत आत्म्यावर त्यांचा परिणाम होणार नाही. उलट, जीवनातील वरवरच्या आणि सर्वांत कमी महत्त्वाच्या गोष्टींकडे आपण जास्त लक्ष दिले, तर खरोखर सर्वांत महत्त्वाच्या गोष्टीपासून आपले लक्ष विचलित होईल.
आज येशूने तुमच्यासमोर ठेवलेल्या या आव्हानावर चिंतन करा. नाश पावणाऱ्या गोष्टींसाठी श्रम करू नका; जे शाश्वत आहे त्यासाठी श्रम करा. तुमच्या जीवनात तुम्ही कशाला प्राधान्य देता, ते पाहा. तुमचे लक्ष कुठे आहे? दररोज तुम्हाला सर्वांत जास्त काळजी कशाची वाटते? देवाच्या पुत्रावरील तुमची श्रद्धा अधिक खोल व्हावी, हीच तुमची सर्वांत मोठी काळजी असावी. देवावर आणि शेजाऱ्यावर शाश्वत प्रेमाने वागणे, हीच तुमची धडपड असावी. आपल्या जीवनाकडे आणि ध्येयांकडे प्रामाणिकपणे पाहिल्यावर, या जगातील गोष्टींची आपण अति काळजी करतो असे तुम्हाला दिसले, तर आपल्या प्रभूचे हे शब्द थेट तुमच्या अंतःकरणाला भिडू द्या, जेणेकरून तुम्ही शाश्वत जीवनासाठी संपत्ती साठवाल.
हे माझ्या परम तेजस्वी प्रभू, तूच शाश्वत अन्न आहेस. सार्वकालिक जीवन देणारे अन्न तूच आहेस. हे प्रिय प्रभू, या जगातील क्षणभंगुर आणि अगदी कमी महत्त्वाच्या गोष्टींवरून माझी नजर हटवून ती शाश्वत गोष्टींकडे वळवण्यासाठी मला आवश्यक ते ज्ञान दे. माझी नजर तुझ्यावरच खिळून राहो आणि तुझ्यावरील माझ्या श्रद्धेतून मला पोषण मिळो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
जीवनाची भाकर
पुनरुत्थानकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा मंगळवार
तेव्हा ते येशूला म्हणाले, “महोदय, ही भाकर आम्हाला नेहमी द्या.” येशू त्यांना म्हणाला, “मी जीवनाची भाकर आहे. जो माझ्याकडे येतो त्याला कधीही भूक लागणार नाही, आणि जो माझ्यावर विश्वास ठेवतो त्याला कधीही तहान लागणार नाही.” योहान 6:34–35
यापुढे तुम्हाला कधीच भूक किंवा तहान लागणार नाही, अशी कल्पना करा. आपल्या शरीराच्या दृष्टीने विचार केला तर ही एक विलक्षण गोष्ट ठरेल. अर्थात, शरीराला कधी भूक किंवा तहान लागलीच नाही, तर चांगल्या खाण्यापिण्याचा आनंदही तुम्हाला कदाचित कधी घेता येणार नाही. मग अशा आनंदाला मुकावे, असे कोणाला का वाटेल?
अर्थात, येशू नेहमीच्या अन्नपाण्याविषयी बोलत नव्हता; तो अलौकिक भूक आणि तहानेविषयी बोलत होता. तो आपल्याला जे आध्यात्मिक अन्न आणि पेय देण्यासाठी आला होता, त्यामुळे आध्यात्मिक परिपूर्तीचा आनंद घेण्याची आपली क्षमता नाहीशी होईल, असेही तो म्हणत नव्हता. उलट, तो देणार असलेल्या आध्यात्मिक अन्नाने आणि पेयाने कधीही न संपणारी परिपूर्ती आणि तृप्ती मिळेल, असे येशू सांगत होता.
या संपूर्ण आठवड्यात, म्हणजे पुनरुत्थानकाळाच्या तिसऱ्या आठवड्यात, योहानच्या शुभवर्तमानातील सहाव्या अध्यायाचे वाचन पुढे चालू राहील. परंपरेने “जीवनाच्या भाकरीवरील प्रवचन” म्हणून ओळखले जाणारे प्रवचन या अध्यायात आहे. यात योहान परमपवित्र युखरिस्ताच्या गूढ रहस्याविषयी सखोल शिकवण देतो.
सर्वप्रथम, शुभवर्तमानातील हा उतारा त्याच्या संदर्भात पाहणे उपयुक्त ठरेल. आठवा, आदल्या दिवशी येशूने भाकरी आणि मासे यांची संख्या वाढवण्याचा चमत्कार केला होता. त्याने ज्यांना जेवू घातले होते, ते लोक आता पुन्हा अन्नाच्या शोधात आले होते. आणखी अन्न मिळावे, या त्यांच्या इच्छेचा उपयोग करून येशू त्यांना परमपवित्र युखरिस्ताविषयी शिकवायला सुरुवात करतो. तुमच्याही बाबतीत त्याला हेच करायचे आहे.
त्या प्रसंगात तुम्ही स्वतः आहात, अशी कल्पना करा. तुम्हाला सर्वांत जास्त भूक आणि तहान कशाची आहे? कदाचित तुमच्याकडे पोट भरण्यासाठी भरपूर अन्न असेल, कदाचित नसेलही. अन्न भरपूर असेल, तर आणखी कशाची आस तुम्हाला लागली आहे? तुम्हाला काय हवे आहे? या क्षणी तुमच्या मनातल्या सर्वांत खोल इच्छा कोणत्या आहेत हे ओळखल्यावर, त्या इच्छांच्या निमित्ताने आपल्या प्रभूला जीवनाच्या भाकरीविषयी तुम्हाला शिकवू द्या. आपल्या प्रभूला असे म्हणणे उपयुक्त ठरेल: “प्रभू, सध्या माझ्या जीवनात माझ्या या इच्छा आहेत…” मग येशू तुम्हाला काय म्हणतो ते ऐका: “मला तुला याहून कितीतरी अधिक द्यायचे आहे. तुला खरोखर ज्याची आस आहे, तो मीच आहे. तू माझ्याकडे आलास तर तुझ्या सगळ्या इच्छा पूर्ण होतील आणि तुला त्याहूनही अधिक मिळेल.” योहानच्या शुभवर्तमानाच्या संपूर्ण सहाव्या अध्यायात येशूचा त्या लोकसमुदायाशी जो संवाद होतो, त्याचा सार हाच आहे.
परमपवित्र युखरिस्त तुमच्या अंतःकरणातील सर्वांत खोल तृष्णा तृप्त करू शकतो, असा तुम्हाला विश्वास आहे का? कितीतरी वेळा आपण या संस्काराकडे आळसाने आणि विचलित मनाने येतो. त्यामुळे आपल्या प्रभूला खऱ्या अर्थाने ग्रहण करण्यात आपण अनेकदा कमी पडतो आणि त्या गहन आनंदाला व तृप्तीला मुकतो.
आज आणि या संपूर्ण आठवड्यात, पवित्र सहभागीभोजनासाठी तुम्ही कोणत्या मनोवृत्तीने येता, यावर चिंतन करा. युखरिस्त म्हणजे स्वतः ख्रिस्त. ही देणगी आपल्याला सर्व प्रकारे आधार देऊ शकते आणि स्वर्गातील सर्वोच्च आनंदातही सहभागी करून घेऊ शकते. योहानाच्या शुभवर्तमानातील या पवित्र अध्यायात येशू जे सांगतो, त्यावर विश्वास ठेवा. येशूने सांगितलेल्या सर्व गोष्टींवरील तुमचा विश्वास अधिक दृढ झाला, तर जीवनात ज्याची ज्याची तुम्हाला आस आहे, ते सर्व या अमूल्य देणगीद्वारे तुमच्या कल्पनेपलीकडच्या रीतीने पूर्ण होऊ लागते, हे तुम्हाला उमगू लागेल.
हे पवित्र युखरिस्तात उपस्थित असलेल्या माझ्या प्रभू, तूच जीवनाची भाकर आहेस. माझ्या जीवनात मला जे काही हवे आहे, ते सर्व तूच आहेस. हे प्रिय प्रभू, परमपवित्र युखरिस्ताविषयी तू जे काही प्रकट केले आहेस, त्या सर्वावर मला श्रद्धा ठेवता यावी म्हणून ते समजून घेण्याची कृपा मला दे. हे माझ्या देवा, माझी खरोखर श्रद्धा आहे. माझा अविश्वास दूर करायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पवित्र दृष्टी
पुनरुत्थानकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा बुधवार
“कारण माझ्या पित्याची इच्छा ही आहे की, जो कोणी पुत्राला पाहतो आणि त्याच्यावर विश्वास ठेवतो, त्याला शाश्वत जीवन लाभावे; आणि शेवटच्या दिवशी मी त्याला पुन्हा उठवीन.” योहान 6:40
तुम्ही येशूवर विश्वास ठेवता का? याचे उत्तर निःसंशयपणे “होय” असेच आहे. तरीही आपल्या प्रभूवरील विश्वास दिवसेंदिवस अधिक दृढ होत गेला पाहिजे. म्हणून, येशूवर तुमची श्रद्धा असली, तरी ती अजून पुरेशी दृढ नाही, हेही तुम्ही मान्य करू शकता. “जीवनाच्या भाकरीविषयीचे प्रवचन” पुढे चालू असलेल्या या शुभवर्तमानाच्या उताऱ्यात येशू आपल्याला दोन गोष्टी करण्यास बोलावतो. पहिले म्हणजे, आपण त्याला पाहिले पाहिजे. दुसरे म्हणजे, आपण त्याच्यावर विश्वास ठेवला पाहिजे. पहिल्या गोष्टीपासून सुरुवात करूया.
येशूने जमावाला हे शब्द प्रथम सांगितले, तेव्हा लोकांनी त्याला देहाने आपल्यासमोर उपस्थित असलेले पाहिले. पण त्यांच्यापैकी अनेकांना डोळ्यांसमोर दिसणाऱ्या गोष्टींपलीकडे पाहता आले नाही. त्यांनी त्याचे चमत्कार पाहिले आणि त्याची शिकवण ऐकली; पण येशू हा सनातन पित्याचा पुत्र आणि जगाचा तारणारा आहे, हे गहन सत्य फार थोड्यांना दिसले.
आपल्या प्रभूवर विश्वास ठेवायचा असेल आणि तो खरोखर कोण आहे हे पूर्णपणे मानायचे असेल, तर आधी त्याला पाहिले पाहिजे. आपल्या प्रभूला पाहण्याची ही “पवित्र दृष्टी” विकसित करण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे परमपवित्र युखरिस्तामध्ये त्याच्याकडे एकाग्रतेने पाहणे. मिस्साबलीत सहभागी होताना किंवा आराधनेत वेळ घालवताना परमपवित्र युखरिस्ताकडे पाहता, तेव्हा तुम्हाला काय दिसते? तुम्हाला सनातन पुत्र दिसतो का? त्याचे पवित्र देवत्व तुम्हाला दिसते का? तुमचा देव आणि सर्वांचा प्रभू तुम्हाला दिसतो का?
परमपवित्र युखरिस्तामध्ये उपस्थित असलेल्या आपल्या प्रभूसमोर आपण उभे असतो किंवा गुडघे टेकतो, तेव्हा आपले लक्ष सहज विचलित होते. आपले मन दैनंदिन जीवनातील इतर अनेक गोष्टींकडे सहज भटकते आणि देवाचा सनातन पुत्र जसा आपल्यासमोर उपस्थित आहे, तसे त्याला पाहण्यात आपण कमी पडतो.
आज तुम्ही आपल्या प्रभूकडे कसे पाहता, यावर चिंतन करा. तुमची श्रद्धा, तुमचा विश्वास अधिक दृढ व्हावा असे वाटत असेल, तर तुमच्या दृष्टीपासून सुरुवात करा. परमपवित्र युखरिस्तामध्ये उपस्थित असलेल्या येशूकडे तुम्ही कसे पाहता, याचा प्रथम विचार करा. आज पवित्र मिस्साबलीत किंवा आराधनेत त्याच्यासोबत राहण्याचे सौभाग्य तुम्हाला लाभले, तर तुम्ही त्याला कसे पाहता, हे तपासा. त्याच्याकडे एकाग्रतेने पाहा. त्याच्या दैवी उपस्थितीवर तुम्ही विश्वास ठेवता, हे जाणीवपूर्वक व्यक्त करा. त्याचे देवत्व, त्याचा महिमा, त्याचे पावित्र्य आणि त्याची पवित्र उपस्थिती मान्य करा. दिसणाऱ्या रूपापलीकडे पाहून त्याचा महिमा झाकणारा पडदा तुम्हाला उचलता आला, तर या पवित्र दृष्टीच्या देणगीतून गाढ श्रद्धेची देणगीही लाभेल.
हे माझ्या सदैव उपस्थित असलेल्या प्रभू, परमपवित्र युखरिस्तात तू ज्या रीतीने माझ्याकडे येतोस, त्याबद्दल मी मनापासून तुझे आभार मानतो. तुझ्या दैवी उपस्थितीबद्दल आणि गौरवाबद्दल मी तुझे आभार मानतो. भाकर आणि द्राक्षारस यांच्या दिसणाऱ्या रूपांच्या पडद्यापलीकडे पाहण्यास मला मदत कर, म्हणजे तुझे देवत्व मला अधिक स्पष्टपणे दिसेल. हे प्रिय प्रभू, तुझी दैवी उपस्थिती मला दिसत असताना, तुझ्यावरील माझी श्रद्धा अधिक दृढ खात्रीने आणि निष्ठेने व्यक्त करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आपल्या प्रभूचा देह
पुनरुत्थानकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा गुरुवार
“स्वर्गातून उतरलेली जिवंत भाकर मी आहे; जो कोणी ही भाकर खाईल तो सदैव जिवंत राहील; आणि जी भाकर मी देईन, ती जगाच्या जीवनासाठी दिलेला माझा देह आहे.” योहान 6:51
येशूच्या बोलण्याने जमावातील काही लोक अस्वस्थ होऊ लागले. आपण “स्वर्गातून उतरलेली भाकर” आहोत, असे त्याने म्हटल्यामुळे ते त्याची थट्टा करू लागले. अशा रीतीने, चमत्काराने पुन्हा एकदा विनामूल्य जेवण मिळेल या आशेने येशूला शोधत आलेल्यांपैकी अनेक जण आपसात कुरकुर करू लागले आणि त्याची थट्टा करू लागले. तेव्हा येशू आणखी स्पष्टपणे आणि त्यांना धक्का बसेल अशा रीतीने बोलू लागला. तो आणखी पुढे जाऊन म्हणाला की, तो केवळ “स्वर्गातून उतरलेली जिवंत भाकर” आहे असे नव्हे, तर ज्यांना “सदैव जिवंत राहायचे” आहे, त्यांनी त्याचा “देह” खाल्ला पाहिजे.
तुम्ही त्या जमावात असता, तर असे विधान ऐकून तुमची प्रतिक्रिया काय झाली असती? भाकरी आणि मासे वाढवण्याचा चमत्कार तुम्ही नुकताच स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिला असता, हे लक्षात घ्या. त्यामुळे निदान एवढे तरी तुम्हाला नक्कीच जाणवले असते की येशू ही काही सामान्य व्यक्ती नाही. पण “आणि जी भाकर मी देईन, ती जगाच्या जीवनासाठी दिलेला माझा देह आहे,” हे येशूचे शब्द तुम्ही त्या वेळी ऐकले असते, तर तुमची प्रतिक्रिया काय झाली असती? बहुधा परमपवित्र युखरिस्ताविषयीच्या शिकवणीवर आज तुमची जी प्रतिक्रिया आहे, तीच तेव्हाही झाली असती.
येशूंना असे बोलताना ऐकणाऱ्या अनेकांना त्यांचे हे बोलणे जरा विचित्र वाटले असेल. काहींनी तीव्र प्रतिक्रिया दिली असेल, तर काहींनी त्याकडे उदासीनतेने पाहिले असेल. पण काहींची प्रतिक्रिया अगदी वेगळी असली पाहिजे. येशूंचे हे नवे आणि धक्कादायक शब्द ऐकून, त्यांना नेमके काय म्हणायचे आहे हे आपल्याला पूर्णपणे समजले नाही, याची जाणीव त्यांना झाली असेल. तरीही विश्वासाच्या देणगीमुळे त्यांनी त्या शब्दांवर मनापासून विश्वास ठेवला असेल. स्वर्गातून उतरलेले येशू खरोखरच जीवनाची भाकर आहेत, म्हणून त्यांचे देहभक्षण करणे आपल्याला खरोखरच आवश्यक आहे, हे त्यांना आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीच्या गाभ्यात कुठेतरी उमगले असेल.
पवित्र युकरिस्तावर विश्वास ठेवणे, म्हणजेच दिसणाऱ्या आणि स्पर्श करता येणाऱ्या पवित्र होस्तिया आणि अमूल्य रक्त या देणग्या वस्तुतः देवाच्या सनातन पुत्राचा देह, रक्त, आत्मा आणि देवत्व आहेत, यावर विश्वास ठेवणे, हे अंतःकरणाचे रूपांतर करणाऱ्या विश्वासाच्या देणगीनेच शक्य होते. या शिकवणुकीवर तुम्ही अन्यथा कसा विश्वास ठेवू शकाल? आजच्या शुभवर्तमानातील हे शब्द खरे ठरले आहेत, यावर अन्यथा कसा विश्वास ठेवू शकाल? आणि परमपवित्र युकरिस्ताचे ग्रहण हा शाश्वत जीवनाचा मार्ग आहे, यावर तरी कसा विश्वास ठेवू शकाल? या पवित्र शुभवर्तमानात आपल्या प्रभूंनी जे सांगितले ते समजून घेण्याचा, स्वीकारण्याचा आणि त्यावर दृढ विश्वास ठेवण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे परमपवित्र युकरिस्तावरील विश्वासाची देणगी.
येशूंनी हे परमपवित्र शब्द पहिल्यांदा उच्चारले, त्या प्रसंगावर आज चिंतन करा: “…मी देईन ती भाकर म्हणजे जगाच्या जीवनासाठी दिलेला माझा देह.” प्रार्थनापूर्वक या शब्दांवर चिंतन करताना, त्यांच्यावर तुमचा किती दृढ विश्वास आहे, याचा विचार करा. परमपवित्र युकरिस्तावरील तुमचा विश्वास किती खोल आहे? युकरिस्तामध्ये हे वचन पूर्ण होते. आपले दैवी प्रभू तुम्हाला केवळ त्यांच्या पवित्र शब्दांवर विश्वास ठेवण्यास नव्हे, तर तुमच्या कल्पनेपलीकडच्या रीतीने या सत्याला तुमचे रूपांतर करू देण्यासही आमंत्रित करतात.
हे पवित्र युखारिस्तातील माझ्या प्रभू, तू खरोखर जीवनाची भाकर आहेस. जे तुझे देहभक्षण करतात आणि तुझे रक्त पितात, त्या सर्वांना अनंत जीवनाचा वारसा मिळेल. हे प्रिय प्रभू, यावर माझा खरोखर विश्वास आहे. परमपवित्र युखारिस्तात तू स्वतः तुझ्या आत्म्यासह आणि देवत्वासह मला दिला जातोस, जेणेकरून मला तुझ्या पवित्र जीवनात सहभागी होता यावे, असा माझा विश्वास आहे. परमपवित्र युखारिस्तावरील माझा विश्वास अधिक दृढ होण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, म्हणजे मला तुझ्या शाश्वत राज्याच्या आनंदात अधिक पूर्णपणे सहभागी होता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
एक “पवित्र भीती”
पुनरुत्थानकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा शुक्रवार
“आमेन, आमेन, मी तुम्हांला सांगतो, तुम्ही मनुष्यपुत्राचे देहभक्षण केले नाही आणि त्याचे रक्त प्यायले नाही, तर तुमच्यामध्ये जीवन नाही. जो माझे देहभक्षण करतो आणि माझे रक्त पितो, त्याला अनंत जीवन आहे आणि शेवटच्या दिवशी मी त्याला पुन्हा उठवीन. कारण माझा देह हे खरे अन्न आहे आणि माझे रक्त हे खरे पेय आहे.” योहान 6:53–55
तत्त्वज्ञानाच्या दृष्टीने, ज्या गोष्टी “परस्परविरोधी शक्ती” असल्यासारख्या वाटतात, त्यांचा विचार करणे उपयुक्त ठरते. चांगुलपणा हा वाईटपणाच्या विरुद्ध आहे असे वाटते. प्रकाश अंधाराच्या विरुद्ध, उष्णता थंडीच्या विरुद्ध आणि जीवन मृत्यूच्या विरुद्ध आहे असेही वाटते. पण एकमेकांशी झुंजणाऱ्या शक्ती या अर्थाने त्या खरोखरच परस्परविरोधी आहेत का? नीट विचार केला तर लक्षात येते की चांगुलपणा आणि वाईटपणा, प्रकाश आणि अंधार, उष्णता आणि थंडी, तसेच जीवन आणि मृत्यू या प्रत्यक्षात “परस्परविरोधी शक्ती” नाहीत. उलट, वाईटपणा म्हणजे चांगुलपणाचा अभाव, अंधार म्हणजे प्रकाशाचा अभाव, थंडी म्हणजे उष्णतेचा अभाव आणि मृत्यू म्हणजे जीवन गमावणे. तत्त्वज्ञानातील हा भेद काहींना तितकासा रंजक वाटणार नाही, तर काहींना तो गोंधळात टाकणारा वाटेल. तरीही आजच्या शुभवर्तमानाच्या प्रकाशात या सत्यावर चिंतन करणे उपयुक्त ठरते.
आजचे शुभवर्तमान आपल्याला सांगते की “मानवपुत्राचा देह खाल्ला नाही आणि त्याचे रक्त प्यायले नाही”, तर त्याचा परिणाम मृत्यू होतो. मृत्यू म्हणजे जीवन गमावणे, आणि युकरिस्त हा जीवनाचा स्रोत आहे. येशू सांगतात की तुम्ही त्यांचा देह खाल्ला नाही आणि त्यांचे रक्त प्यायले नाही, तर “तुमच्यामध्ये जीवन नाही.”
येशूंच्या या धाडसी शिकवणुकीमुळे आपण क्षणभर थांबून परमपवित्र युकरिस्ताकडे पाहण्याचा आपला दृष्टिकोन तपासला पाहिजे. मिस्साला जाणे आणि पवित्र प्रभुभोजन ग्रहण करणे म्हणजे आपण आपल्या प्रभूंवर जणू “उपकार” करतो, असा चुकीचा समज कधीकधी आपण करून घेतो. परंतु खरे तर हा देवाने आपल्यावर केलेला सर्वांत मोठा उपकार आहे, कारण युकरिस्त हे शाश्वत जीवनाचे प्रवेशद्वार आहे. त्याशिवाय आपल्यामध्ये जीवन नाही. देवाचे सान्निध्य आपण गमावतो, म्हणून आपले आत्मे मरतात.
परमपवित्र युकरिस्त ग्रहण न केल्याने काय गमावतो, याचा विचार करणे फार उपयुक्त ठरू शकते. अधिक निष्ठावान होण्याची प्रेरणा मिळावी म्हणून कधीकधी आपण आपल्या कृतींच्या परिणामांचा विचार केला पाहिजे. म्हणूनच, देवाच्या पुत्राचा देह न खाल्ल्याने मृत्यू ओढवतो, या सत्याचा विचार आपल्याला मोठी प्रेरणा देणारा ठरला पाहिजे. आपल्यामधील देवाचे जीवनदायी सान्निध्य गमावण्याची पवित्र भीती त्यामुळे आपल्या मनात निर्माण झाली पाहिजे. ही “पवित्र भीती” देवाची खरी देणगी आहे; किंबहुना, ती पवित्र आत्म्याच्या सात देणग्यांपैकी एक आहे.
परमपवित्र युकरिस्ताविषयी तुमच्या अंतःकरणात कोणता भाव आहे, यावर आज चिंतन करा. पवित्र मिस्सामध्ये सहभागी होऊन आपण आपल्या प्रभूंवर उपकार करतो, असे तुम्हाला वाटते का? की युकरिस्त जसा खरोखर आहे, तसा तुम्ही त्याच्याकडे पाहता—शाश्वत जीवन देणारा स्रोत म्हणून? ही अमूल्य देणगी खरोखर किती महत्त्वाची आहे, यावर चिंतन करा आणि या परमपवित्र देणगीत निष्ठेने व भक्तिभावाने सहभागी होण्याचा पुन्हा संकल्प करा.
हे पवित्र युखारिस्तातील माझ्या प्रभू, जे श्रद्धेने तुझे ग्रहण करतात, त्या सर्वांसाठी तुझा देह आणि रक्त हे खरोखर अनंत जीवनाचे स्रोत आहेत. हे प्रिय प्रभू, परमपवित्र युखारिस्ताच्या या अमूल्य देणगीबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्यासाठी माझ्या अंतःकरणात सदैव तीव्र भूक आणि तहान असावी, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
एक “कठीण” आणि गहन रहस्य
पास्काच्या तिसऱ्या आठवड्यातील शनिवार
यामुळे त्यांच्या शिष्यांपैकी बरेच जण आपल्या पूर्वीच्या जीवनाकडे परतले आणि यापुढे त्यांच्याबरोबर चालले नाहीत. तेव्हा येशूंनी त्या बाराजणांना विचारले, “तुम्हालाही निघून जायचे आहे का?” योहान 6:66–67
आजच्या शुभवर्तमानात जीवनाच्या भाकरीविषयीचे सुंदर आणि गहन प्रवचन संपते (पाहा योहान 6:22–71). हे प्रवचन सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत वाचले, तर लक्षात येते की येशू प्रथम जीवनाच्या भाकरीविषयी सर्वसाधारण आणि स्वीकारायला सोप्या गोष्टी सांगतो आणि मग अधिक नेमकी, स्वीकारायला कठीण अशी विधाने करतो. आजच्या शुभवर्तमानाच्या उताऱ्याच्या अगदी आधी तो अगदी स्पष्ट शब्दांत आपली शिकवण पूर्ण करतो: “जो माझे मांस खातो आणि माझे रक्त पितो, तो माझ्यामध्ये राहतो आणि मी त्याच्यामध्ये राहतो.” येशूचे हे शब्द ऐकल्यावर त्याचे ऐकत असलेले अनेक जण त्याला सोडून गेले आणि पुन्हा त्याच्यामागे चालले नाहीत.
परमपवित्र युखरिस्ताविषयी लोकांमध्ये साधारणपणे तीन वृत्ती दिसतात. पहिली म्हणजे गाढ श्रद्धा, दुसरी उदासीनता, आणि तिसरी म्हणजे आजच्या शुभवर्तमानात दिसणारी अश्रद्धा. आजच्या शुभवर्तमानात जे येशूला सोडून गेले, ते असे म्हणाले: “हे वचन कठीण आहे; ते कोण स्वीकारू शकेल?” हे विधान आणि त्यातला प्रश्न खरोखरच चिंतन करण्यासारखे आहेत.
एका अर्थाने, परमपवित्र युखरिस्ताविषयी येशूची शिकवण स्वीकारायला कठीण आहे, हे खरे आहे. पण ‘कठीण’ म्हणजे ‘वाईट’ नव्हे. ती या अर्थाने कठीण आहे की देव आपल्या अंतःकरणात खोलवर जे प्रकट करतो, त्यातून जन्मणाऱ्या श्रद्धेनेच युखरिस्तावर विश्वास ठेवणे शक्य होते. येशूला सोडून गेलेल्यांनी त्याची शिकवण ऐकली होती, पण श्रद्धेची देणगी स्वीकारायला त्यांची अंतःकरणे खुली नव्हती. ते केवळ बुद्धीच्या पातळीवरच अडकून राहिले. त्यामुळे देवपुत्राचे देह आणि रक्त ग्रहण करणे म्हणजे काय, हे त्यांच्या आकलनापलीकडचे होते. मग असे वचन कोण स्वीकारू शकेल? आपला प्रभू त्यांच्या अंतःकरणात बोलतो तेव्हा त्याचे ऐकणारेच ते स्वीकारू शकतात. पवित्र युखरिस्ताचे सत्य पटवून देणारा पुरावा म्हणजे देवाकडून मिळणारी ही आंतरिक खात्रीच.
जे केवळ ‘भाकर आणि द्राक्षारस’ असल्यासारखे दिसते, ते ग्रहण करताना तुम्ही प्रत्यक्ष ख्रिस्तालाच ग्रहण करता, असा तुमचा विश्वास आहे का? जीवनाच्या भाकरीविषयी आपल्या प्रभूची ही शिकवण तुम्हाला समजते का? हे वचन स्वीकारायला कठीण आहे आणि ही शिकवणही सोपी नाही; म्हणूनच ती अतिशय गांभीर्याने घेतली पाहिजे. जे ही शिकवण सरळ नाकारत नाहीत, त्यांनाही तिच्याबद्दल काहीसे उदासीन राहण्याचा मोह होऊ शकतो. आपल्या प्रभूचे हे बोलणे केवळ प्रतीकात्मक आहे, असा गैरसमज सहज होऊ शकतो. पण या प्रतीकात्मक भाषेतून व्यक्त होणारे सत्य केवळ प्रतीकापुरते मर्यादित नाही. आपला प्रभू आपल्याला देऊ इच्छित असलेल्या दैवी आणि शाश्वत जीवनात आपण कसे सहभागी होतो, हे सांगणारी ही गहन शिकवण आहे. ती आपल्यासमोर आव्हान उभे करते आणि आपले जीवन बदलते.
येशूच्या या कठीण वचनावर तुमची किती गाढ श्रद्धा आहे, यावर आज चिंतन करा. हे वचन ‘कठीण’ आहे, म्हणूनच आपली श्रद्धा किती आहे किंवा कुठे कमी पडते, हे गांभीर्याने तपासा. येशूची शिकवण जीवन बदलते. ती जीवन देते. ती नीट समजली की तुमच्यासमोर एक आव्हान उभे राहील: एकतर पूर्ण अंतःकरणाने विश्वास ठेवणे किंवा विश्वास न ठेवता पाठ फिरवणे. परमपवित्र युखरिस्तावर पूर्ण अंतःकरणाने श्रद्धा ठेवा. मग तुम्हाला जाणवेल की तुम्ही श्रद्धेच्या सर्वांत गहन रहस्यांपैकी एका रहस्यावर विश्वास ठेवत आहात.
हे माझ्या गौरवशाली प्रभू, परमपवित्र युखारिस्ताविषयीची तुझी शिकवण मानवी आकलनापलीकडची आहे. हे रहस्य इतके गहन आहे की ही अमूल्य देणगी आपल्याला कधीही पूर्णपणे समजणार नाही. हे प्रिय प्रभू, माझे डोळे उघड आणि माझ्या मनाशी बोल, म्हणजे मला तुझे शब्द ऐकता येतील आणि त्यांना अंतःकरणाच्या गाभ्यातून श्रद्धेने प्रतिसाद देता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

