Makao ya Tatu

Maisha Yaliyopangwa kwa Uzuri na Upendo

Somo la Ishirini na Mbili: Kumcha Bwana

Nafsi inapofikia hatimaye makao ya tatu, huwa imesimama imara zaidi na uwezekano wake wa kupoteza kabisa neema huwa mdogo zaidi. Lakini hatari ya kupoteza neema lazima iwe daima akilini mwa mtu aliye katika makao haya.

Kwa habari ya wale ambao, kwa huruma ya Mungu, wameshinda katika mapambano haya na kudumu hadi kufikia majumba ya tatu [makao], tunaweza kuwaambia nini isipokuwa ‘Heri mtu anayemcha Bwana’? (III.I. #1)

Ni taabu iliyoje kuishi katika ulimwengu huu! Sisi ni kama watu ambao maadui wao wako mlangoni, ambao hawapaswi kuweka silaha zao kando, hata wanapolala au kula, na ambao daima wana hofu kwamba adui anaweza kuingia ngomeni kupitia ufa fulani katika kuta (III.I #2).

“Taabu” anayoizungumzia Mtakatifu Teresa ni mapambano ya daima dhidi ya vishawishi na kuanguka dhambini. Hakuna usalama wa hakika maishani, kwa maana kwamba daima tunaweza kuanguka na lazima daima tuwe macho tusije tukarudia dhambi. Katika hatua hii, njia bora ya kustahimili mapambano haya ni kukuza kipaji cha “kumcha Bwana.” Wale walio katika makao haya lazima wajitahidi kupata hofu hii takatifu. Maelezo yake yanafaa sana. Fikiria ukiwa salama ndani ya kasri lakini pia ukijua kwamba kuna maadui mlangoni, wanaojaribu daima kuvunja na kuingia ndani.

Kwanza, tambua kwamba katika makao ya tatu, dhambi imeshindwa kwa kiasi kikubwa. Hivyo, “maadui” wako mlangoni, lakini hawakabiliani nasi moja kwa moja. Dhambi, hata dhambi nyepesi za makusudi, zimeondolewa kwa kiasi kikubwa katika maisha ya wale walio katika makao ya tatu, angalau kama mazoea. Mateso ambayo nafsi ilipata katika makao ya pili kwa kuanguka dhambini mara kwa mara na kustahimili vishawishi vikali hayapo tena. Hata hivyo, ili wale walio katika makao ya tatu wabaki humo na hata wasonge mbele zaidi, hawapaswi kamwe kusahau kwamba adui anaweza kuvunja na kuingia tena. Lazima “waogope” jambo hili, waogope kurudia maisha ya dhambi, waogope kumwacha Mungu, na hofu hiyo takatifu itawachochea waendelee kuwa macho, wakitafuta dalili ya kwanza ya adui kuvunja na kuingia.

Tafakari: Je, unaelewa maana ya hofu “takatifu”? Hisia ya hofu haipendezi. Lakini hisia hii isiyopendeza inaweza kutumiwa kwa mema ikiwa tunachoogopa ni dhambi. Hatupaswi kuogopa dhambi kwa namna inayoruhusu wazo lake litutawale kupita kiasi. Badala yake, lazima tujitahidi kukuza ufahamu wenye busara na uwiano kuhusu uwezekano halisi wa kuanguka dhambini, na kutumia ufahamu huo kutuweka macho daima dhidi yake. Je, unafanya hivyo kwa kadiri gani?

Tafakari kuhusu dhambi zako za zamani, hasa zile ambazo bado unashawishiwa nyakati fulani kuzitenda. Je, unajikuta ukililea wazo la kutenda dhambi hizo? Ikiwa ndivyo, ni wakati wa kuziona dhambi hizo jinsi zilivyo kweli. Ni wakati wa kuyakumbuka daima madhara ya dhambi hizo ili ufahamu huo uwe kinga kwako dhidi ya vishawishi hivyo.

Orodhesha akilini dhambi ambazo umepambana nazo zaidi, na ujikumbushe kwamba hutaki kamwe kuziangukia tena. Omba neema ya Mungu ikujaze hofu takatifu, fanya azimio thabiti la kutozitenda tena kamwe, na usonge mbele ukiwa na tumaini takatifu katika nguvu ya Mungu ya kukuweka imara katika neema Yake.

Bwana mtakatifu kuliko wote, umejaa uzuri safi na ukamilifu katika kila jambo, na unanialika nishiriki maisha Yako matakatifu. Tafadhali nijaze kipaji cha hofu takatifu ili nijifunze kuichukia kila dhambi, nichukizwe nayo, na nisianguke ndani yake tena kamwe. Tafadhali niweke huru hasa kutoka katika vishawishi vya maisha yangu ya zamani, na unisaidie daima kukuelekea Wewe ninapokuwa na uhitaji.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Ishirini na Tatu: Si Mtakatifu Daima

Ili kuendelea kukuza hofu takatifu ya kurudia dhambi, Mtakatifu Teresa aliona kuwa inafaa kuwakumbusha masista wenzake kwamba hata baadhi ya watakatifu wakubwa zaidi walirudia dhambi nyakati fulani lakini kisha wakatubu, wakafanya malipizi, na kuendelea na safari.

Kumbukeni, watakatifu wengi wamehisi jambo hili kama sisi, na hata walikuwa na bidii kubwa zaidi, lakini walianguka katika dhambi nzito, na hatuwezi kuwa na hakika kwamba Mungu angenyosha mkono Wake kutuinua tena kutoka dhambini ili tufanye malipizi kama waliyofanya wao.

Mtakatifu Teresa aliendelea kuwakumbusha masista wenzake kwamba hakuwa ameishi maisha matakatifu sikuzote. Kwa kweli, katika miaka ishirini ya kwanza ya maisha yake ya kitawa, aliishi maisha ya kutojali, uvuguvugu, na matumaini ya kupita kiasi. Siku moja, alipokuwa akiitazama picha ya Yesu akipigwa mijeledi akiwa amefungwa kwenye nguzo, alipata mang’amuzi ya kimafumbo yaliyomwongoza kwenye maisha ya kuongoka daima na kuingia kwa undani zaidi katika sala. Hata hivyo, ukweli kwamba alikuwa amepoteza miaka mingi ya maisha yake ulimletea “machozi na aibu kubwa.”

Ni muhimu hasa kuitafakari dhambi ya matumaini ya kupita kiasi tunapokuwa katika makao haya. Matumaini ya kupita kiasi ni dhambi ambayo kwayo tunamchukulia Mungu na huruma Yake kama vitu vya uhakika tu, na kwa hiyo hatuitikii kwa uzito mwito Wake. Tunapunguza uzito wa dhambi zetu na kutia chumvi fadhila zetu. Matumaini ya kupita kiasi ni kikwazo kikubwa kwa kukua katika utakatifu, kwa sababu humfanya mtu ajifanye kana kwamba kila kitu kiko sawa na kwamba yeye ni mtakatifu vya kutosha, au angalau mtakatifu kuliko watu wengi. Haoni wazi dhambi yake na mifungamano yake mbalimbali, jambo linalofanya iwe vigumu sana kumkaribia Mungu zaidi.

Ni vigumu kuwaza kwamba mtawa wa kike wa Karmeli angeweza kupoteza miaka yake ishirini ya kwanza konventini bila kujikita kweli katika maisha ya sala. Lakini ndivyo ilivyomtokea Mtakatifu Teresa. Alidhani kwamba kuwa mtawa, kuvaa vazi la kitawa, kusali kila siku na kutenda matendo mema kulitosha. Jambo moja tunalopaswa kujifunza kutokana na hayo ni kwamba tunaweza kufuata utaratibu wa sala, kuhudhuria Misa Takatifu daima, na kujiepusha na dhambi nzito, lakini bado tusiingie kwa kina sana katika maisha ya sala na kuongoka.

Maisha ya awali ya Mtakatifu Teresa akiwa mtawa yanapaswa kutupa sote sababu ya kutosha ya kuchunguza kwa makini kuongoka kwetu, au kutokuongoka kwetu. Hata kama tumesali sala nyingi kwa miaka mingi, hilo halimaanishi kwamba tumeingia kwa kina sana katika makasri ya roho zetu na kukutana na Mungu aliyepo ndani yetu. Kujua hili kunapaswa kuamsha unyenyekevu ndani yetu. Unyenyekevu ni unyoofu. Ni kukiri kwa unyoofu kwamba hatujaingia ndani ya kasri kwa kina kile ambacho Mungu anataka. Acha utambuzi huo wa unyenyekevu ukuchochee, haidhuru umekaa muda gani bila kuujali sana mwito wa ukamilifu, ukiwa umekwama katika dhana ya kujiona mtakatifu zaidi ya ulivyo.

Tafakari: Je, unapambana na tabia ya kujiona bora kiroho kuliko ulivyo? Je, unajiona kuwa mwema na kupuuza uzito wa dhambi yako? Hii ni tabia hatari ambayo watu wengi hujijengea. Njia bora ya kupambana na tabia hii ni kukuza ndani ya roho yako hamu inayowaka ya kufikia ukamilifu. Ndiyo, ukamilifu unawezekana. Ndicho unachoitwa kukifikia. Ikiwa huamini hivyo kwa moyo wako wote, basi unasumbuliwa na hali ya kutoujali mwito wa ukamilifu.

Ikiwa umeshinda dhambi nyingi katika maisha yako, usiishie hapo. Mungu anakuita upige hatua inayofuata kwa kuimarisha maisha yako ya sala. Je, unatamani kuyakamilisha maisha yako ya sala? Je, unataka kuingia ndani zaidi, ukimkabidhi Kristo kila sehemu ya maisha yako? Ikiwa huwezi kukiri kwa moyo wote kwamba una hamu hii, basi uwe mnyoofu kwako mwenyewe na ukiri kwamba hali hiyo ni kikwazo katika safari yako ya kumwelekea Mungu. Rekebisha hali hiyo kwa kumwomba Mungu akujalie kuona kwa unyenyekevu na kwa uwazi zaidi kutojali kwako na dhana yako ya kujiona bora kiroho kuliko ulivyo, ili uweze kumkabidhi Mungu yote kwa ajili ya utukufu Wake na utakatifu wako mkamilifu.

Bwana mtakatifu kuliko wote, daima Unaniita niingie ndani zaidi, nami mara nyingi siujali mwito huo. Tafadhali nifungue macho nione jinsi ninavyojidhania kuwa mtakatifu vya kutosha, na unisaidie kutambua kwamba bado nina safari ndefu mbele yangu. Nijaze hamu kubwa zaidi ya kuwa na Wewe na shauku ya kusonga mbele zaidi katika maisha yangu ya sala. Nijifunze kusali vema na niwe tayari kuvutwa katika uhusiano wa ushirika wa ndani kabisa na Wewe, Mungu wangu.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Ishirini na Nne: Baraka ya Udhaifu wa Kibinadamu

Ingawa kauli hii inayofuata haihusu moja kwa moja mafundisho yake, inaonyesha kwamba hata watakatifu wakuu zaidi walikuwa wanadamu na walipitia baadhi ya mapambano yaleyale tunayopitia sisi.

Sikumbuki nilichokuwa nikisema, nami nimepotoka sana kutoka kwenye mada: kwa maana ninapojifikiria mwenyewe, akili yangu haiwezi kupaa kuelekea mambo ya juu zaidi, bali ni kama ndege mwenye mabawa yaliyovunjika; kwa hiyo nitaiacha mada hii kwa sasa (III.I #7).

Je, wakati mwingine unahisi kana kwamba akili yako ni kama ndege mwenye mabawa yaliyovunjika, badala ya tai anayepaa kuelekea mbinguni? Mfano huu unaweza kutumika kuelezea mengi zaidi ya uwezo wetu wa akili tu. Kuna mambo mengi tunayokutana nayo maishani yanayotukumbusha udhaifu wetu. Labda unapata shida ya usingizi na kugeukageuka kitandani sehemu kubwa ya usiku, na hali hii inakufadhaisha. Labda unasumbuliwa na sonona kwa sababu ya kukosekana kwa uwiano wa baadhi ya kemikali mwilini mwako. Labda unahisi kwamba huwezi kuratibu vizuri mienendo ya mwili wako na unatamani ungekuwa mwanamichezo bora zaidi. Labda michakato ya mwili wako ya kubadilisha chakula kuwa nishati haifanyi kazi vizuri, na unapata shida kuzuia uzito wako usiongezeke.

Ikiwa umenaswa na wazo kwamba watakatifu wakuu ni tofauti sana na wewe, basi fikiria tena. Kila mtakatifu alikuwa na mapambano yake alipokabili mipaka ya uwezo wake wa kibinadamu na kustahimili udhaifu wa asili yake ya kibinadamu iliyoanguka. Ni wazi kutokana na maandishi yake kwamba Mtakatifu Teresa alihisi kuwa akili yake haikuwa makini sana, naye alipambana daima ili kujieleza. Bila shaka mhariri wa nyakati hizi angehitimisha kwamba maandishi yake yametawanyika kwa kiasi fulani na hayana mpangilio mzuri katika uwasilishaji wake. Mara nyingi anatoka nje ya mada kwa maelezo marefu, kisha anasahau alichokuwa akisema awali. Hata hivyo, licha ya udhaifu wake wa kibinadamu, Mungu alimtumia kuandika baadhi ya mafundisho yenye kina kikubwa zaidi kuhusu maisha ya kiroho. Kwa hiyo, usiwe na shaka kamwe kwamba wewe pia una uwezo wa kuwa mtakatifu mkuu kama alivyokuwa Mtakatifu Teresa wa Avila na kila mtakatifu mwingine.

Tafakari: Ni jambo gani katika hali yako ya kibinadamu iliyoanguka linalokusumbua zaidi? Bila shaka, dhambi ndiyo pambano kubwa zaidi tunalokabiliana nalo sote. Lakini mbali na dhambi yako, ni mambo gani mengine katika asili yako ya kibinadamu iliyoanguka yanayokuletea matatizo halisi? Je, kuna mipaka fulani ya uwezo wako wa kimwili unayoifikiria sana? Je, umakini wa akili yako ni mdogo kuliko unavyotamani uwe? Je, unapambana na hali nyingine maishani, kazini, au nyumbani kwako zinazokulemea?

Mara nyingi mno tunauona udhaifu wetu kuwa vizuizi vinavyotuzuia kuwa watakatifu na wenye furaha maishani. Mara nyingi ukweli ni kinyume chake. Katika karibu kila hali, Mungu anaweza kutumia kile ambacho ni msalaba wako mzito zaidi na pambano lako kubwa zaidi kwa ajili ya utukufu Wake. Ikiwa Mungu aliweza kumtumia Mtakatifu Teresa, ambaye alihisi kwamba akili yake haikuwa makini sana na alipambana mara kwa mara na maradhi ya mwili, kuandika baadhi ya mafundisho ya kiroho yenye kina kikubwa zaidi katika historia ya Kanisa, basi Mungu anaweza kukutumia wewe pia, licha ya udhaifu wako.

Tafakari mambo katika maisha yako yanayokuvunja moyo na kuonekana kukuzuia kupaa juu. Unapoyatambua, fanya tendo la imani, ukikiri tumaini lako kwamba Mungu anaweza kutumia udhaifu wako wa kibinadamu kwa utukufu Wake. Amini hilo, uwe tayari kupokea mguso Wake wenye ustadi, na umruhusu autumie udhaifu wako kutenda mambo makuu.

Mungu Mwenyezi, uwezo Wako ni mkuu sana kiasi kwamba unawachagua walio dhaifu na kuwafanya wawe na nguvu. Kwa njia hii unatukuzwa zaidi na kutenda mambo mengi makuu kupitia sisi katika udhaifu wetu. Tafadhali utumie udhaifu wangu mkubwa zaidi kwa utukufu Wako. Tenda ndani yangu na kupitia mimi kwa njia ambazo ni Wewe pekee unayeweza kuzitumia. Uniweke huru kutoka katika kuvunjika moyo ninapoona mipaka yangu, na unisaidie kujua kwamba hakuna chochote kinachokuwekea mipaka, hata udhaifu wangu.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Ishirini na Tano: Huweza Kufikiwa na Wengi

Habari njema ni kwamba inawezekana kabisa kuingia katika makao haya ya tatu. Mtakatifu Teresa aliamini kwamba “kuna watu wengi wa namna hiyo” ambao wameingia humo.

Nirudie yale niliyoanza kueleza kuhusu roho zilizoingia katika majumba ya tatu [makao]. Mungu amezijalia si fadhili ndogo, bali kubwa sana, kwa kuziwezesha kuvuka magumu ya mwanzo. Kwa huruma Yake ninaamini kuna watu wengi wa namna hiyo duniani… (III.II #8).

Watu hawa ni wale wanaotamani kumpendeza Mungu na wanaotamani kwa dhati kuepuka dhambi zote, hata dhambi nyepesi. Wakijikuta wameanguka katika dhambi nyepesi kwa udhaifu wa kibinadamu, wanaziungama kwa Mungu upesi ili wasizifanye kuwa mazoea, nao wanajitahidi kwa bidii kuepuka kurudia kila dhambi, wakifaulu mara nyingi sana. Wanafanya matendo ya toba kama vile kufunga na kujinyima ili kuzidhibiti tamaa zao. Wanasali kwa ukawaida kwa kutafakari na kujikusanya ndani ya nafsi. Wanatumia muda wao vizuri, bila kuupoteza katika shughuli za kipumbavu. Kwa ujumla, wanaishi kwa utaratibu mzuri, wanawatendea wengine kwa upendo, na fadhila zao zinaonekana wazi.

Wale walio katika makao ya tatu bado wako mbali na ukamilifu, lakini hawaanguki tena katika dhambi mara kwa mara. Hilo linawaweka huru kutoka katika mateso mengi ya ndani ambayo wale walio katika makao ya pili wanayavumilia. Maadamu watu hawa wanaendelea kukuza karama ya kiroho ya uchaji wa Bwana na fadhila ya unyenyekevu, na kudumu katika tamaa yao ya kuzamisha zaidi maisha yao ya sala, wataanza kupata amani ya ndani na wataendelea kusonga mbele.

Tafakari: Je, unaamini kwamba unaweza kuwa miongoni mwa wale “wengi” wanaoingia katika makao ya tatu? Bila shaka kabisa unaweza. Huenda tayari unaishi katika makao haya. Zingatia sifa za wale wanaoishi hapa. Wanajitahidi kwa bidii kuepuka dhambi zote, hata dhambi nyepesi. Wanasali kila siku, na mara nyingi wanamkumbuka Mungu na mapenzi Yake siku nzima. Hawaishi kwa kufuata mambo ya kidunia wala hawatawaliwi na tamaa ya utajiri. Wana amani katika utambulisho wao kama watoto wa Mungu. Je, maelezo haya yanakuelezea wewe?

Ikiwa sifa moja au zaidi kati ya hizi hazionekani katika maisha yako, usiwe na wasiwasi. Kwa kuwa watu wengi wanafikia kiwango hiki cha utakatifu kinachopatikana katika makao ya tatu, ujue kwamba wewe pia unaweza. Zifikirie sifa za roho hizi takatifu ambazo unashindwa kuziiga, kisha ufikirie njia ambazo roho hizi zilitumia kushinda upungufu wao. Rudi kwenye makao ya pili, au hata ya kwanza, na uzingatie mafundisho yanayotolewa huko. Jitahidi kushinda kila dhambi. Jenga mazoea thabiti ya sala. Kuza tamaa ya utakatifu inayoyajaza maisha yako yote, na ujitahidi kuimarisha kila fadhila katika maisha yako.

Ikiwa maelezo ya mtu aliye katika makao haya yanaelezea maisha yako, basi furahia jambo hilo. Ukitumia karama ya uchaji mtakatifu, jikumbushe kwamba daima inawezekana kurudia dhambi zako za zamani, kupoteza fadhila zako na kuacha mazoea yako ya sala. Azimia kwa uthabiti kutoruhusu lolote kati ya mambo haya litokee. Tafakari pia ukweli kwamba makao ya tatu si mwisho. Usibaki hapa kwa maisha yako yote yaliyosalia. Jitoe kwa dhati kusonga mbele, na uendelee kuwa tayari kuifuata njia hiyo kadiri Mungu anavyokufunulia.

Bwana mkarimu sana, wana na binti Zako wengi sana wamefika katika makao haya ya tatu katika safari yao ya ndani kuelekea Kwako. Ninaomba niwe miongoni mwa roho hizi takatifu kwa kudumu kwa uaminifu katika sala, kwa kukua katika fadhila, na kwa kuepuka dhambi. Tafadhali usiruhusu kamwe nirudi nyuma katika safari hii, bali unijalie kusonga mbele daima. Tafadhali unionyeshe njia inayofikisha upesi zaidi, Bwana mpendwa, na unipe nia na hamu ya kuendelea mbele katika safari yangu.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Ishirini na Sita: Kutamani Pekee Hakutoshi

Ingawa wengi wanafikia utakatifu wa makao ya tatu, ni rahisi kukwama katika makao haya, hata kama wanaoishi humo wanatamani ukamilifu.

Ee Yesu! Je, kuna yeyote anayeweza kusema kwamba hatamani baraka hii kuu, hasa baada ya kuvuka magumu makuu? La; hakuna anayeweza! Sote tunasema kwamba tunaitamani, lakini yanahitajika mengi zaidi ya hayo ili Bwana awe na utawala kamili juu ya roho (III.I #9).

Kutamani pekee hakutoshi kufikia ukamilifu. Hapa, Mtakatifu Teresa anaendelea kukumbusha kisa cha kijana tajiri katika Injili. Hiki ni kisa muhimu sana kwake, na anakirejelea zaidi ya mara moja.

Kwa kuanza, alitumia mfano wa kijana tajiri kama mwakilishi wa wale wanaoishi katika makao haya ya tatu. Kumbuka kwamba kijana huyu alikuwa na sifa mbili muhimu. Kwanza, alikuwa mwaminifu katika kuzishika Amri Kumi. Anasema kwamba alikuwa amezishika tangu ujana wake. Kwa hiyo, kijana huyu mwema alikuwa ameshinda kwa kiasi kikubwa dhambi zote nzito na alikuwa akiishi maisha mema yenye maadili. Mbali na maisha mema yenye maadili, kijana huyu alionyesha tamaa muhimu ambayo wale walio katika makao haya huwa nayo. Alitamani kuwa mkamilifu. Alimwambia Yesu, “Mwalimu, nifanye nini ili niwe mkamilifu?”

Tunapomfikiria kijana huyu tajiri, mara nyingi tunamfikiria akiondoka akiwa na huzuni. Lakini kabla hatujafikia haraka mwisho huo wa kusikitisha wa mazungumzo yake na Yesu, ni muhimu kuona kwamba alikuwa mwadilifu na alitamani kuwa bora zaidi. Kwa hakika, kuwa mkamilifu. Wale walio katika makao ya tatu wana sifa hizi njema pia. Ni mara chache sana wanapoanguka tena katika dhambi, wamejijengea mazoea mema, na wanatamani utakatifu wa kweli.

Tafakari: Je, unajiona katika mfano wa kijana tajiri? Je, unajiepusha na dhambi na kutamani kuwa mkamilifu? Ni matumaini yetu kwamba ndivyo ulivyo. Ikiwa ndivyo, basi tulia ukitafakari picha ya kijana huyu tajiri akimjia Yesu kwa shauku ya ujana. Alijivunia kumwambia Yesu kwamba kwa kawaida alijiepusha na kila dhambi. Naye alifurahi sana kumwambia Bwana wetu kuhusu tamaa yake ya kuwa mkamilifu. Je, nawe una sifa hizi njema?

Ikiwa bado huna sifa hizi, basi endelea kurudia masomo yaliyotangulia ili uweze kufikia hatua hii. Lakini ikiwa una sifa hizi, basi tafakari jibu la Yesu kwake. “Ukitaka kuwa mkamilifu, nenda, uza ulicho nacho, uwape maskini, nawe utakuwa na hazina mbinguni. Kisha njoo, unifuate” (Mathayo 19:21). Ungeuitikiaje mwaliko kama huo kutoka kwa Yesu?

Ikiwa una tamaa ya ukamilifu, basi hatua inayofuata ni kuimarisha utashi wako ili uazimie kuufikia ukamilifu. Tamaa haitoshi. Ni lazima tuitekeleze tamaa hiyo kwa utashi wetu. Ni lazima tuchague kufanya yale ambayo kwa wengine yanaweza kuonekana kuwa ya kupindukia na kuvuka mipaka. Ni lazima tuondoe mshikamano wa mioyo yetu na kila kitu cha ulimwengu huu ili tuweze kushikamana kikamilifu na Mungu na mapenzi Yake matakatifu pekee. Je, uko tayari kufanya hivi? Je, uko tayari kufanya chochote kinachohitajika ili uwe mtakatifu? Ikiwa sivyo, uwe mkweli kwako mwenyewe. Usiondoke ukiwa na huzuni; badala yake, jiruhusu kupata faraja unapotambua mambo yanayopaswa kubadilika katika maisha yako. Tafakari kwa kina tamaa yako ya ukamilifu, na ujitahidi kuigeuza tamaa hiyo kuwa matendo.

Bwana wa ukamilifu, unawaita wana Wako wote, wa kiume na wa kike, wawe wakamilifu. Tafadhali ujaze moyo wangu tamaa hii na uniweke daima huru kutokana na yote yanayoizuia. Tamaa hii inapokua ndani yangu, tafadhali unipe nguvu ya utashi ninayohitaji ili niitekeleze kwa matendo. Kitu chochote kisinikwamishe katika safari yangu ya kukuelekea Wewe. Ninakataa yote yanayoshindana na upendo wangu Kwako na utumishi wangu katika kuyatimiza mapenzi Yako matakatifu. Unisaidie, Bwana, nisigeukie kamwe mwaliko Wako na kuondoka kwa huzuni, bali niupokee kwa moyo wote kila mwaliko unaonipa.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Ishirini na Saba: Sababu Moja ya Ukavu katika Sala

Mtakatifu Teresa pia anamtaja kijana tajiri kama mfano wa mtu anayepitia ukavu katika sala:

Tangu nilipoanza kuzungumzia vyumba hivi vya makao, ninamkumbuka daima akilini mwangu, kwa maana sisi ni kama yeye kabisa; mara nyingi sana hali hii husababisha ukavu mkubwa tunaouhisi katika sala, ingawa wakati mwingine unatokana pia na sababu nyingine. (III.I #9).

Anaendelea kueleza kwamba watu wengi walio katika makao haya watapitia ukavu katika sala. Wao ni kama kijana tajiri. Kwa kawaida wanajiepusha na dhambi, na matamanio yao yanamwelekea Mungu. Tatizo ni kwamba bado hawako tayari kufanya wanachohitaji kufanya ili wawe wakamilifu, kama vile kijana tajiri hakuwa tayari kuuza yote aliyokuwa nayo, kuwapa maskini, kisha kumfuata Yesu.

Ukamilifu unadai tutoe kila kitu. Kwa upande wa kijana tajiri, si kwamba mali zake nyingi zilikuwa ovu. Badala yake, tatizo lilikuwa kwamba zilimzuia kumfuata Yesu kwa kujitoa kabisa na kikamilifu. Yesu alitaka mengi zaidi kutoka kwake, naye angekuwa na furaha kubwa zaidi kama angetambua kwamba utajiri wa kiroho alioutamani ulikuwa na thamani kubwa kiasi kwamba ilistahili kuacha kila kitu kingine nyuma, hasa yale yaliyoshindania nafasi katika matamanio yake.

Mtakatifu Teresa anaeleza kwamba ukavu katika sala katika hatua hii mara nyingi husababishwa na kutokuwa tayari kuzama zaidi na kuondoa kiroho mshikamano wa mioyo yetu na kila kitu ambacho bado kinatufunga. Ikiwa tunataka kuwa wakamilifu, ni lazima turuhusu sala yetu ituondolee kila mshikamano wa namna hiyo katika maisha yetu. Ni lazima tuachilie kila kitu. Ni lazima tushikamane na Mungu pekee na mapenzi Yake makamilifu kwa maisha yetu. Tunapokataa, tunaondoka tukiwa na huzuni. Kukataa huku kuondoa mshikamano huo mara nyingi husababisha ukavu katika sala kwa sababu tusipomwitikia Mungu kwa bidii katika sala, sala yetu hukauka.

Ukavu katika sala unapaswa kuonekana kama zawadi. Ikiwa unasababishwa na kukataa kwetu kuingia ndani zaidi, basi sisi ndio chanzo chake. Kutambua hili kutatusaidia kugundua kifungo kisicho na mpangilio unaofaa ambacho lazima tukiachilie ili tuonje tena faraja za Mungu. Zingatia kwamba Teresa pia anataja, “ingawa wakati mwingine hutokana pia na sababu nyingine.” Aina nyingine ya ukavu ni zawadi inayokuja katika aina inayofuata ya sala, ambayo kwa kawaida huitwa “sala ya kutazama inayomiminwa na Mungu.” Katika hali hiyo, ukavu ni kuondolewa kwa furaha zote za kiroho na Mungu Mwenyewe ili kusaidia kupanua uwezo wa nafsi yetu na kuimarisha azimio letu kwa kututakasa hata vifungo vidogo kabisa ambavyo hatuwezi kuviondoa kwa juhudi zetu. Hili litaeleweka kwa uwazi zaidi katika makao ya nne.

Tafakari: Je, wakati mwingine unahisi ukavu katika sala yako? Ikiwa sivyo, basi furahia utamu anaokupa Mungu, na uruhusu ukuongoze katika safari yako. Hata hivyo, ikiwa unaona kwamba sala yako inaonekana kuwa kavu, basi tafakari sababu yake. Anza kwa kuchunguza namna unavyosali. Unapotafakari, je, unajitahidi kuondoa kila jambo jingine linalokuvuruga? Je, unatumia muda wa kutosha katika sala? Je, unaelekeza fikira zako zote kwa Mungu? Je, unaitafuta sauti Yake tulivu na ya upole?

Ikiwa unaweza kujibu “Ndiyo” kwa maswali haya na bado unapata ukavu katika sala, basi tumia muda zaidi kumtafakari yule kijana tajiri. Fikiria jinsi alivyokataa kuingia ndani zaidi. Aliondoka akiwa na huzuni kwa sababu hakuweza kumpa Mungu kila kitu. Alipokwenda kusali, bila shaka sala yake ingekuwa kavu kwa sababu hakuwa tayari kuchukua hatua iliyofuata. Fikiria hiyo “hatua inayofuata” ni ipi kwako. Ni kitu gani unachoking’ang’ania ambacho Mungu anataka ukiachilie?

Sala inapokuwa sala ya kweli, daima itazaa matokeo mema. Mwanzoni, huleta utamu na nguvu. Huleta uwazi na ufahamu. Hukuza fadhila zetu na kuondoa dhambi zetu. Tafakari maisha yako ya sala kwa moyo wa sala na uyachunguze kwa makini. Ikiwa hayazai matunda mema maishani mwako, licha ya juhudi zako za dhati, basi uwe tayari kugundua kinachoweza kuwa sababu yake. Tafuta vifungo vingine ulivyo navyo. Ukivigundua, jitahidi kuviachilia kwa furaha.

Bwana wangu unayenidai mengi, Wewe ni Mungu mwenye wivu unayetamani kupokea utu wetu wote ili uweze kutupa utu Wako wote. Tafadhali nisaidie kuona mambo katika maisha yangu yanayonizuia kujitoa kikamilifu Kwako na kupokea kikamilifu zawadi ya uzima Wako ndani ya nafsi yangu. Nisichague kamwe vitu vya dunia hii vinavyopita na visivyodumu badala Yako, kwa maana kukuchagua Wewe katika mambo yote ndiyo njia pekee ya kufikia utimilifu wa uzima ninaoutamani kwa kina sana.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Ishirini na Nane: Faraja katika Sala

Kuna njia nyingi za kupata faraja maishani. Hata dhambi inaweza kuleta aina ya faraja ya kiwango cha chini kabisa, ya kimwili, ya ashiki na isiyo na mpangilio unaofaa. Hiyo ndiyo sababu watu wanatenda dhambi! Hatutendi dhambi kwa sababu inatufanya tuwe na taabu, bali kwa sababu kuna furaha fulani ya mwanzoni tunayoipata kutokana na dhambi, ingawa ni furaha isiyo na mpangilio unaofaa.

Wale walioingia katika makao ya tatu wamegundua udanganyifu wa faraja za kimwili na za kidunia. Hawajihusishi tena na dhambi za mwili, tamaa za kupata hadhi, wala tamaa ya starehe za mali—angalau si kwa kiwango kikubwa na kwa makusudi. Badala yake, wamepata kiwango kipya cha faraja na uradhi wa ndani unaowajia kutokana na kumtafakari Mungu na kumtumikia. Kumtumikia Mungu kwa sala na matendo mema huleta hisia nzuri. Huzalisha furaha ndani ya nafsi zinazowasukuma kuendelea katika njia ya utakatifu. Hata hivyo, ikiwa wanataka kuwa wakamilifu, wanahitaji kujifungua hata kutoka katika furaha hizi za kiroho walizozigundua karibuni ili waweze kugundua jambo la ndani zaidi katika makao yanayofuata. Ingawa Mungu hutoa aina hizi za mwanzo za faraja, hatimaye atamwachisha mtu kuzitegemea ili aweze kumwinua juu zaidi.

Faraja hizi, kama ulivyosoma, mara nyingi hutolewa na Mungu katika Ukuu Wake kwa nafsi zilizo dhaifu zaidi, ambazo, nadhani, hazingekubali kuziacha ili zipate ushujaa wa Wakristo wanaomtumikia Mungu katika ukavu: tunapenda faraja zaidi kuliko msalaba! (III.I #15)

Faraja anazozizungumzia Mtakatifu Teresa zinaweza kuitwa “faraja inayogusa hisia.” Hizi ni faraja zinazotoka kwa Mungu kupitia sala na matendo mema, lakini hasa hukaa ndani ya hisia zetu, mihemko yetu, misukumo yetu ya ndani na akili zetu. Huleta ufahamu wa kina na usadikisho, moyo na msukumo wa kutenda, furaha na msisimko. Hutufanya tutake kumtumikia Mungu kwa sababu kumtumikia Yeye hutuletea hisia nzuri.

Hatimaye, mtu anapokomaa katika imani yake, Mungu atamwita amtumikie bila faraja hizi kwa sababu ni rahisi kushikamana kupita kiasi na hisia hizo nzuri za kiroho. Lakini hili linaweza kumshtua mtu ambaye ameanza kuzitegemea hisia hizo nzuri za kiroho.  Ikiwa, kama ilivyotajwa katika tafakari iliyotangulia, tunahisi ukavu katika sala kwa sababu hatuko tayari kuachilia kifungo fulani kisichofaa, basi kuondoa kifungo hicho kisichofaa ndiyo tiba ya kuturudisha kwenye faraja zinazogusa hisia ambazo Mungu anataka kutupa. Lakini ikiwa kifungo kisichofaa si sababu yake, basi huenda ikawa ishara kwamba Mungu anataka kukuingiza ndani zaidi kwa upole kwa kujifunza kumpenda bila kupokea hisia nzuri za kiroho.

Katika hatua hii, inafaa mtu aangalie SI jinsi anavyohisi, bali kile anachofanya. Nguvu ya ndani zaidi ya kuongoka hatimaye hupatikana katika utashi, si katika hisia za kiroho. Inaifaa nafsi iliyo katika hali hii kuchagua kumtumikia Mungu bila kujali inavyohisi. Kusali, hata ikiwa inahisi kana kwamba haipati chochote kutokana na sala hiyo. Kustahimili jaribu la ndani kama sadaka ya upendo badala ya kuliona kama jambo linaloumiza.

Mtakatifu Teresa anaeleza kwamba mtu anapoweza kuchagua mapenzi ya Mungu licha ya majaribu yoyote ya ndani, kama vile ukavu wa kiroho na kupoteza faraja zinazohisika, anapiga hatua kubwa katika maisha ya kiroho na kufikia kiwango kipya cha unyenyekevu. Hasa, anajifunza kwamba alikuwa ameshikamana zaidi na hisia nzuri alizozipata kwa kumtumikia Mungu kuliko na Mungu mwenyewe. Huu ni utambuzi wa thamani sana kuupata.

Tafakari: Je, umewahi kupata faraja zinazohisika katika maisha yako? Ikiwa ndivyo, hilo ni jambo jema. Faraja hizo zinatoka kwa Mungu. Maadamu Mungu anakupa hisia hizi nzuri za kiroho, ziache zikufariji, zikuimarishe na zikuongoze katika njia yako kuelekea Kwake. Basi, anza kwa kutafakari ikiwa unapata mara kwa mara faraja zinazohisika katika sala.

Ikiwa unazipata, jiulize swali hili: “Ingekuwaje kama hisia hizi nzuri zingetoweka?” Ungefanya nini katika hali hiyo? Jua kwamba hisia nzuri zinazopatikana katika sala ya tafakari, furaha za kutimiza mapenzi ya Mungu, na kila aina nyingine ya faraja ya kiroho ni zawadi ya kupokelewa. Lakini pia jua kwamba hisia hizi nzuri si za daraja la juu kabisa. Hisia hizo si Mungu mwenyewe. Kwa hiyo, tafakari ikiwa uko tayari kumtumikia Mungu bila kujali unavyojisikia. Ikiwa unahisi ukavu na utupu wa ndani bila kosa lolote lako mwenyewe, je, uko tayari kusema “Ndiyo” kwa mapenzi ya Mungu hata hivyo? Je, umeazimia kufanya tendo la utashi ambalo kwalo unachagua kumpenda Mungu hata ikiwa uwepo Wake unaonekana kuwa mbali na usio wazi?

Ikiwa unataka kukua zaidi kiroho na hatimaye kuingia katika makao ya nne na kuendelea mbele zaidi, ni lazima uwe tayari kuachilia kila kitu ambacho si Mungu. Hilo linajumuisha hisia nzuri za kiroho. Tafakari ukweli huu ili Mungu atakapoanza kukuachisha hiki “chakula cha watoto wachanga” cha kiroho, uwe tayari kukubali kukipoteza kwa amani na furaha. Hisia nzuri za kiroho zinapopotea, na upotevu huo unapokubaliwa kikamilifu, utapokea amani ya ndani zaidi, uelewa ulio wazi zaidi wa lengo lako, nguvu za kiroho na furaha ya kiroho. Kwa kuachilia zawadi hizi za kiroho za daraja la chini kutoka kwa Mungu, tunaandaliwa kupokea mema na furaha za kiroho za daraja la juu zaidi, katika kiwango ambacho hatukuwahi kujua kuwa kipo.

Bwana wa utakatifu wa kweli, ninataka kuwa mtakatifu, si kujisikia tu kuwa mtakatifu. Ninakushukuru kwa faraja zote za kiroho ulizonipa katika maisha yangu yote. Asante kwa kunitia moyo, kuniongoza na kuniimarisha kwa njia hizi. Ninasali kwamba, kadiri ninavyosonga mbele katika safari yangu kuelekea Kwako, niwe tayari kuachilia hisia hizi nzuri za mwanzo ili niimarishwe katika utashi wangu wa kukutumikia Wewe katika hali yoyote ile.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Ishirini na Tisa: Zaidi ya Busara ya Kiasili

Kama ilivyotajwa, wale walio katika makao ya tatu wanaweza kuchukuliwa kuwa “nafsi zenye maisha yaliyopangwa vizuri.” Hata hivyo, nyakati nyingine maisha yao huwa “yamepangwa” kiasi kwamba wanakataa kusonga mbele zaidi.

Upendo wao hauna nguvu za kutosha kushinda akili yao; laiti ungekuwa nazo—ili wasiridhike kutambaa katika njia yao kuelekea kwa Mungu: mwendo ambao hautawafikisha kamwe mwisho wa safari yao! (III.II #9)

Wale walio katika makao ya tatu wamepokea fadhila nyingi kutoka kwa Mungu. Wamepitia mabadiliko mengi katika hatua za mwanzo za kuongoka katika maisha yao, wamejifunza kutafakari vizuri, wanaelewa Maandiko Matakatifu na mafundisho ya Kanisa, na wanaishikilia imani yao kwa ari kubwa. Hata hivyo, kwa sababu wanaishi maisha yaliyopangwa vizuri, nyakati nyingine wanaweza hata kuwa na “busara” kupita kiasi, kama Mtakatifu Teresa anavyosema kwa mzaha wenye upendo.

Busara na kufikiri kwa kutumia akili ni mambo mema. Lakini tatizo la kuishi kwa kutegemea akili kupita kiasi ni kwamba hatimaye tunayaongoza maisha yetu wenyewe badala ya kumruhusu Mungu atuongoze. Hekima ya Mungu inapita yetu kwa mbali. Njia Zake hazipingani na akili yetu ya kibinadamu, lakini ziko juu yake. Njia za Mungu zinazidi yale tunayoweza kufahamu kwa kufikia hitimisho kupitia hoja za kimantiki. Kwa hiyo, ikiwa unataka kustawi katika utakatifu, unahitaji kuchukua hatua kwa imani na kusitisha kwa muda maamuzi mengi unayoyafanya kwa busara yako ya kawaida ya kibinadamu. Unahitaji kutafuta hekima mpya, kujivika fikra mpya, kujitazama katika mwanga mpya, na kuruhusu mapenzi ya Mungu yatawale utashi wako. Hili linafanyika hasa kwa kuukabidhi utashi wako kwa Mungu, si kwa kuulazimisha ubaki ndani ya mipaka ya uelewa wako mdogo wa kile unachokiona kuwa bora kwako. Hili linadai tumaini la kina sana kwa Mungu. Unapotenda kwa kutegemea tumaini hili, utagundua kwamba wakati mwingine unatenda kwa namna ambazo huzielewi kikamilifu lakini zinakuletea mema mengi. Hutaelewa daima mara moja kile Mungu anachofanya katika nafsi yako, lakini utamruhusu atende na kujikabidhi Kwake kwa yote uliyo.

Kinyume cha kumtumainia Mungu ni hofu inayolemaza na yenye madhara. Mtu mwenye busara kupita kiasi anaogopa kufanya yale yanayohitajika ili kusonga mbele katika maisha ya kiroho. Anaogopa kufanya matendo makali ya kitubio. Anaogopa kusali sana. Anaogopa kuwasamehe wengine. Anaogopa kukua katika fadhila. Anaogopa kumkabidhi Mungu maisha yake. Anaogopa kufanya mabadiliko yanayohitajika katika maisha yake, na anaogopa hata kukiri mambo yanayohitaji kubadilika. Hivyo, anaishi maisha anayoweza kuyadhibiti na anakataa kuacha kujilinda ili amruhusu Mungu amfunulie kile anachohitaji kweli.

Tafakari: Je, unamtumainia Mungu? Inaelekea unamtumainia, angalau kwa kiasi fulani. Kutumaini kunakutaka uachane na hofu. Unapohisi Mungu akikuita kufanya jambo linaloonekana kuwa gumu, ni rahisi kuiacha akili yako ya kibinadamu itawale na kutoa sababu mbalimbali za kutolifanya. Hiyo ni hofu inayofanya kazi ndani yako. Je, huwa unafanya hivyo mara kwa mara? Fikiria jambo ambalo unaona Mungu anataka ufanye, kisha jaribu kuchunguza sababu zilizokufanya ulikwepe. Je, hofu na kujijali vilikuwa sehemu ya msukumo wako?  Kwa mfano, Mungu anaweza kukuita kufunga kwa kula mkate na kunywa maji tu, lakini akili yako ya kibinadamu itapinga jambo hilo, ikikuambia kwamba si jambo la busara kwako. Lazima ujifunze kupiga hatua kwa imani na kutokubali kutawaliwa na akili yako inayotaka kushika hatamu.

Ukimtumainia Mungu kwa kina, basi unapohisi akikuita kufanya jambo linaloonekana kuwa gumu, hutasita kuitikia. Kwa namna ya kusema, “utaingia motoni,” bila sababu nyingine yoyote isipokuwa kwamba Mungu amekuomba ufanye hivyo. Mungu anakuita utoe sadaka gani? Anakuomba umtolee huduma gani takatifu? Anataka mabadiliko gani katika maisha yako?

Je, Mungu anataka ujitolee kutumia muda wa ziada katika sala, hata kama hujisikii kufanya hivyo? Je, anakuomba ukubali aina fulani ya kitubio, kama vile kufunga? Je, anataka uepuke aina fulani za burudani, masengenyo na nafasi nyingine za kutenda dhambi kwa sababu unajua kuwa ni nafasi za kutenda dhambi? Je, anataka uchukue hatua ya kumfikia mtu ambaye uhusiano wako naye una matatizo? Je, anataka usamehe kwa undani zaidi?

Tafakari jinsi ulivyo tayari kufanya chochote Mungu anachotaka kutoka kwako—bila kujali kitakugharimu nini wala kitakuwa kigumu kiasi gani. Ondoa hofu yote. Ikatae na usikubali kamwe iwe nguvu inayotawala maisha yako. Kufanya hivyo kutakufungua uweze kutumaini kwa kina zaidi, na hilo litafanya mapenzi yako yapatane zaidi na mapenzi ya Mungu.

Bwana wangu unayestahili kutumainiwa, unaniita kuishi maisha ya utakatifu wa dhati kabisa. Kukubali mapenzi Yako makamilifu kunadai upendo wa kina, kujifungua kabisa kutoka kwa yote yanayonifunga, na kujisalimisha kikamilifu. Nisaidie kuitikia mapenzi Yako matakatifu kwa matumaini. Nisaidie kukuambia “Ndiyo” hata wakati ambapo ni vigumu kuyakubali mapenzi Yako. Nikutumainie Wewe zaidi sana kuliko ninavyojitumainia mwenyewe, na nikutumikie katika mambo yote.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Thelathini: Unyenyekevu Zaidi Unahitajika

Ikiwa unataka kusonga mbele zaidi ya makao ya tatu, unyenyekevu hautoshi. Lazima uutafute “unyenyekevu wa hali ya juu kabisa” kwa moyo wako wote.

…unyenyekevu wa hali ya juu kabisa ndilo jambo kuu. Ninaamini kwamba kukosekana kwake ndiko kunakozuia watu kusonga mbele. Huenda ikaonekana kwamba tumepiga hatua ndogo tu: tunapaswa kuamini kwamba ndivyo ilivyo, na kwamba masista wenzetu wanasonga mbele kwa kasi zaidi kuliko sisi. Hatupaswi tu kutamani wengine watuchukulie kuwa sisi ndio wabaya kuliko wote; tunapaswa kujitahidi kuwafanya wafikiri hivyo (III.II #12).

“Unyenyekevu wa hali ya juu kabisa” ni nini? Ni zaidi ya kutambua dhambi zako. Ni kuielewa roho yako kwa mtazamo wa Mungu. Maana yake ni kwamba unajiona katika mwanga wa utukufu wa Mungu. Unaona mambo yaliyokufunga na dhambi zako. Pia unaona fadhila zako na mambo mengi mema ambayo Mungu ametenda ndani ya roho yako. Kupata ufahamu huo huzaa unyenyekevu wa kina kabisa. Huzaa kujifahamu kwa kina huku ukiwekwa huru hata kutoka katika mafungamano madogo kabisa yasiyo na mpangilio mwema.

Kuna njia mbalimbali za kupata ufahamu huu safi na wa kina wa roho yako. Kama ilivyotajwa tayari, ukavu katika sala utakusaidia kwa kukuweka huru kutoka katika kushikamana na faraja za kiroho ulizopata mwanzoni na ambazo umeanza kuzitegemea. Zaidi ya hayo, matendo ya hiari ya kujikana na ya kitubio yatasaidia pia. Matendo ya kujikana ni mema kwetu, si kwa sababu mambo tunayoyaacha ni mabaya kwa lazima, bali kwa sababu tunahitaji kuweza kutambua kila namna ya kujipenda tuliyo nayo, ili tuweze kujifungua kutoka katika mambo hayo na kujifungamanisha na mapenzi ya Mungu pekee.

Kukua katika fadhila ya unyenyekevu kunaweza kuchosha. Mara nyingi itachukua muda kukua katika fadhila hii kwa sababu kuipata kunahusisha mchakato wa kujitambua wewe ni nani. Hatua kwa hatua, lazima utambue ubinafsi wote uliomo ndani ya roho yako. Lazima ugundue namna unavyojitegemea mwenyewe zaidi kuliko unavyomtegemea Mungu. Lazima uchunguze kila namna unavyokataa kuitikia neema ya Mungu kwa moyo wote. Kugundua mambo haya kuhusu wewe ulivyo kama Mungu anavyokuona ndiyo njia ya kufikia unyenyekevu wa kina zaidi. Njia hii inaweza kupitiwa tu kwa kuyafanya maisha yako ya sala yawe ya kina zaidi.

Ukavu katika sala, kujikana, kitubio, kukubali mateso kwa hiari na kila namna nyingine ya kujinyima vitakusaidia kujifungua kutoka katika kila kitu ambacho si Mungu mwenyewe, ili uweze kupata furaha ya ndani kabisa katika Mungu pekee. Namna hii ya kujifungua kiroho itazaa sala ya kina, ambayo itazaa unyenyekevu. Unyenyekevu utazaliwa wakati mrundikano wa faraja za juu juu utakapoondolewa na roho kuachwa peke yake ili imwone Mungu, ijione yenyewe kwa mtazamo wa Mungu, ifurahie mapenzi ya Mungu na imtumikie Yeye pekee.

Tafakari: Je, wewe ni mnyenyekevu? Kiburi ni mazoea yanayotufanya tuwe na mtazamo uliopotoka kuhusu sisi wenyewe. Tunapofushwa na kiburi na kubaki tukijifanya kitovu cha kila kitu, tukijijali sisi wenyewe, tukijiongoza kwa matakwa yetu wenyewe na kujiona kuwa bora kuliko tulivyo. Unyenyekevu ni mchakato wa kuondoa taswira hizi za uongo na za ubinafsi tulizo nazo kuhusu sisi wenyewe, ili tuweze kujiona vizuri zaidi kama Mungu anavyotuona. Je, umejitoa kwa dhati kufuata mchakato huo?

Njia moja ya vitendo inayoweza kutusaidia kukua katika unyenyekevu ni kuacha kwa makusudi, kwa muda, kujihukumu kwa namna yoyote. Unapoitazama nafsi yako, jaribu kusahau yote unayoamini kuhusu wewe mwenyewe. Ikiwa unafikiri wewe ni mtakatifu, jaribu kutambua dhambi yako. Ikiwa unafikiri una fadhila fulani, tafuta namna ambavyo pia unapungukiwa na fadhila hiyo. Weka kando kwa muda hukumu zote ulizojijengea kuhusu wewe mwenyewe kadiri ya muda, na umwombe Mungu akusaidie kujitazama kwa macho mapya.

Je, uko tayari kuupokea ukweli? Kutafuta unyenyekevu si kitu kingine ila kutafuta kwa unyoofu ukweli wa jinsi ulivyo. Usihofu kamwe kugundua mambo kuhusu wewe mwenyewe ambayo bado huyaelewi. Hili litawezekana tu ikiwa utakubali ukweli kwamba kwa hakika hujijui kama Mungu anavyokujua. Bila shaka umeshikamana na dhambi fulani ambazo hata wewe mwenyewe huzitambui. Jitoe katika safari hii ya kujitambua ili Mungu aweze kukupa ufahamu bora zaidi wa nafsi yako, kisha utumie ufahamu huo kukusaidia kujilinganisha kikamilifu zaidi na mapenzi Yake makamilifu.

Bwana wangu mnyenyekevu, Wewe ni ukamilifu wa unyenyekevu kwa sababu unajijua kikamilifu kabisa. Tafadhali uniweke huru kutokana na mitazamo potovu niliyo nayo juu yangu mwenyewe, na unifunulie namna nyingi ninavyoshindwa kujilinganisha na ukamilifu wa mapenzi Yako matakatifu. Ninapojitoa katika safari hii ya kujitambua kwa kina zaidi, Bwana mpendwa, tafadhali uniongoze katika njia hiyo.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Thelathini na Moja: Utii Bila Kukawia

Utakatifu haupatikani katika kufarijiwa maishani; unapatikana katika upendo mkubwa zaidi. Hata hivyo, mara nyingi sana tunachagua faraja badala ya upendo usio na ubinafsi na wa kujitoa sadaka. Upendo huu mkubwa zaidi hudhihirika pale utashi wako unapochagua mapenzi ya Mungu kwa sababu tu ni mapenzi ya Mungu, si kwa sababu ni rahisi au yanapendeza.

Hili ni gumu kulitimiza kwa nguvu zako mwenyewe. Kwa hiyo, Mtakatifu Teresa anawashauri masista wenzake wamtegemee kiongozi wa kiroho ili awasaidie kuulinganisha utashi wao na mapenzi ya Mungu. Anasema kwamba njia bora zaidi ya kutimiza hili ni kwa “utii wa haraka” kwa kiongozi wa kiroho.

Nafsi ambazo kwa huruma ya Mungu zimefikishwa hatua hii…zitafaidika sana kwa kujizoeza utii wa haraka. Hata kama haziko katika maisha ya kitawa, ingekuwa vyema, kama watu wengine fulani wanavyofanya, zijipatie kiongozi, ili kamwe zisifuate mapenzi yao wenyewe, ambayo ndiyo sababu ya matatizo yetu mengi (III.II #18).

Kwa Teresa, ilikuwa vigumu kupata kiongozi mzuri wa kiroho. Hakutaka kiongozi wa kiroho ambaye yeye mwenyewe alikuwa na “busara kupita kiasi.” Busara ni njema na ni tendo la akili ya mwanadamu. Lakini ikiwa mtu anataka kupaa hadi mbinguni, anahitaji kiongozi anayeelewa kweli zinazopita uwezo wa asili wa akili ya mwanadamu. Kiongozi huyo anahitaji kuelewa ukavu wa kiroho, jinsi ya kukabiliana na majaribu na namna nyingine za mateso, jinsi ya kuondoa kila mshikamano na dhambi, na jinsi ya kujilinganisha kabisa na mapenzi ya Mungu. Hii si kazi ya kuchukuliwa kirahisi!

Ingawa watu wengi hawatakuwa na kiongozi wa kiroho wa kuwasaidia kwa namna Teresa anavyopendekeza, ni muhimu kuelewa kwamba inaweza kuwa vigumu sana kujiongoza wenyewe, kwa busara yetu, kuelekea vilele vya juu kabisa vya utakatifu.

Hata kama huna kiongozi wa kiroho unayeweza kumtegemea, kujizoeza utii wa haraka kunafaa sana katika maisha ya kiroho. Zoezi hili huanza kwa kufanya azimio thabiti rohoni mwako la kutenda chochote Mungu anachokuomba, hata kiwe nini, hata kionekane kigumu kiasi gani. Roho hii yenye utayari wa kusema “Ndiyo” mara tu unapoelewa mapenzi ya Mungu ina thamani kubwa. Kwa kweli, kwa kujitahidi kuuzoeza utashi wako kutenda chochote Mungu anachokuomba, mara tu anapokuomba, utakuwa tayari zaidi kuisikia sauti Yake na kuitikia kwa upendo.

Tafakari: Kutenda mapenzi ya Mungu hakutuletei daima hisia nzuri, angalau si mara moja. Je, unaukubali ukweli huo? Je, uko tayari kutenda jambo linaloonekana gumu na lisilokuvutia kwa sababu moja tu kwamba Mungu amekuomba jambo fulani?

Unapoitazama nafsi yako, je, kuna mambo ambayo unafikiri huenda Mungu anataka uyatende, lakini unayapinga? Jaribu kutambua ni mambo gani hayo. Kwanza, angalia mwelekeo wowote wa kupinga ulio ndani yako. Kwa kawaida, hili hutokea tunapojitafutia sababu za kulikataa jambo ambalo tunafikiri huenda Mungu anatuomba. Kwa mfano, siku moja unaweza kuhisi kwamba unapaswa kuacha jambo fulani, kubadili tabia fulani, au kuanza mazoea fulani katika maisha yako ya kila siku. Unapohisi hivyo, unaweza pia kujikuta ukipinga jambo hilo na, kwa hiyo, ukaliondoa haraka wazo hilo akilini. Usifanye hivyo. Anza kwa kutafakari jambo lolote ambalo unalipinga mara kwa mara.

Wakati mwingine tunayapinga mapenzi yetu wenyewe, na hilo ni jema. Lakini kuyatii mapenzi ya Mungu bila kukawia lazima kuwe mazoea. Ikiwa utii utakuwa mazoea katika nafsi yako, jaribu kuupinga ule mwelekeo wako wa kupinga. Kwa maneno mengine, jaribu kufanya mambo ambayo mwanzoni hutaki kuyafanya. Ukihisi kwamba Mungu anataka utumie dakika kumi zaidi katika sala, basi fanya hivyo mara moja, bila kusita. Na hakikisha kwamba ni dakika kumi kamili za ziada. Ikiwa unamkumbuka mtu ambaye una hasira naye na unajua kwamba unapaswa kumsamehe, basi msamehe moyoni mara moja. Usichanganue kupita kiasi, tenda tu. Kadiri muda unavyopita, zoezi hili la kiroho litakusaidia kuitikia neema ya Mungu kwa urahisi zaidi na kwa haraka zaidi mara tu anapougusa utashi wako.

Bwana wangu unayenidai mengi, unaniita nikutii daima, kwa moyo wote, mara tu unaposema. Nisaidie kuizoea sauti Yako ya upole na kukusikiliza Wewe kwa makini zaidi kuliko ninavyofuata mapenzi yangu mwenyewe. Niyashinde mapenzi yangu mwenyewe na nikutii daima bila kuchelewa, ili nizidi kupatana kikamilifu na mapenzi Yako katika mambo yote.

Utatu Mtakatifu unayekaa ndani yangu, nakupenda, nakutumainia, nayakabidhi maisha yangu Kwako.

Somo la Thelathini na Mbili: Kutiwa Moyo na Wengine

Mara nyingi sana, majaribu ya maisha hutuvunja moyo. Iwe ni ukavu katika sala, kutotaka kuachana na raha za kijuujuu, au shida nyingine tunayoletwa, majaribu mengi ya namna hiyo yanaweza kutuzuia kupaa juu katika kutimiza mapenzi ya Mungu.

Inatia moyo kuona kwamba majaribu ambayo kwetu yalionekana kuwa magumu mno kuyakubali yanaweza kuvumiliwa na wengine, nao huyavumilia kwa upole. Kuruka kwao hutufanya tujaribu kupaa juu, kama makinda yanayofundishwa na ndege wakubwa, ambayo, ingawa mwanzoni hayawezi kuruka mbali, kidogo kidogo huwaiga wazazi wao: ninajua faida kubwa ya jambo hili (III.II #18).

Baadhi ya watu katika makao haya hujivunia sana na hujionyesha kuwa bora kuliko wengine, hali ambayo hailingani na ukweli. Wao ni wepesi kuwaambia wengine jinsi walivyo wema, na huziona dhambi za wale wanaozungumza nao. Hii ni hatari halisi, nasi lazima tujitahidi kufanya kinyume chake. Badala ya kutafuta kuwashauri wengine, tunapaswa kuwaendea ili watuongoze. Lakini hatutawahi kutafuta mwongozo tunaouhitaji isipokuwa kwanza tuwe wakweli kuhusu hali yetu wenyewe, tukikiri kuchanganyikiwa kwetu, udhaifu wetu, kushindwa kwetu na hofu zetu.

Ukijikuta umelemewa na jaribu au shida fulani maishani, usifiche hali hiyo wala kujifanya kwamba haipo. Badala yake, pata msukumo kutoka kwa wengine ambao pia wamevumilia majaribu kama hayo na wameibuka washindi. Tunahitaji ushuhuda wa watu hawa watakatifu na imara ili utusaidie kutambua kwamba tunaweza kuvumilia jambo lolote kwa neema ya Mungu.

Katika makao haya ya tatu, Mtakatifu Teresa alibainisha majaribu mengi ya namna hiyo. Jione kama kinda ambaye bado hajui kuruka. Watazame wale ambao fadhila zinaonekana wazi katika maisha yao. Jifunze kutokana na mfano wao. Sikiliza wanayosema. Waombe mwongozo. Kubali kwamba unahitaji msaada. Jua kwamba kwa msaada wa Mungu unaweza kujifunza si kuruka tu, bali pia kupaa hadi kwenye vilele vya neema, ukitegemea pia ushuhuda wa watumishi wengine watakatifu wa Mungu.

Tafakari: Ni nani unayemfahamu ambaye anakupa msukumo wa kweli? Ni nani anayekutia moyo, akikusaidia kuamini kwamba unaweza kusonga mbele zaidi katika maisha ya kiroho? Watafute watu hawa watakatifu kwa sababu unahitaji ushuhuda wao.

Leo, kwa msaada wa intaneti na hata mitandao ya kijamii, sote tuna nafasi kubwa zaidi ya kuwafikia watu wengi. Ikiwa hujabarikiwa kuwa na urafiki wa karibu na mtu anayekupa msukumo na kuwa shahidi wa utakatifu, basi mtafute mtu wa namna hiyo mahali pengine. Huenda kuna mwelekezi wa kiroho kwenye intaneti anayechapisha mahubiri, tafakari na mafundisho kuhusu maisha ya kiroho. Huenda makala fulani zinakupa lishe nzuri.

Chunguza mahusiano yako na wale wanaowasiliana kupitia njia za kisasa za mawasiliano, ili uweze kuwatambua watu ambao Mungu anataka kuwatumia kusema nawe. Uwe na hakika kwamba Mungu atawaleta watu hao maishani mwako unapowahitaji. Kwa unyenyekevu, geukia ushuhuda na mfano wao, na umruhusu Mungu akuvute Kwake kupitia upatanishi wao.

Bwana mtakatifu sana, unanijia kwa njia nyingi na mbalimbali. Unasema nami kupitia sala yangu, kupitia usomaji wangu wa Maandiko Matakatifu, na kupitia watu wengine. Tafadhali nisaidie kuwatambua watu hao watakatifu ambao unataka kuwatumia kama chombo cha upendo Wako na mapenzi Yako. Nikuelekee kwa unyenyekevu kupitia msukumo ninaoupata kutoka kwao.

Utatu Mtakatifu Sana ukaaye ndani yangu, ninakupenda, ninakutumainia, ninakukabidhi maisha yangu.

Yaliyomo