Tobie, droga Matko, pragnę powierzyć dzieje mojej duszy. Kiedy poprosiłaś mnie o ich spisanie, obawiałam się, że zadanie to może zakłócić mój spokój, lecz od tamtej pory nasz Pan raczył dać mi zrozumieć, że najbardziej spodobam Mu się przez proste posłuszeństwo. Zaczynam więc śpiewać pieśń, którą mam śpiewać przez wieczność: „Miłosierdzie Pańskie”.[1]
Zanim przystąpiłam do tego zadania, uklękłam przed figurą Matki Bożej, za której pośrednictwem moja rodzina otrzymała tak wiele dowodów czułej opieki naszej Niebieskiej Matki.[2] Klęcząc, błagałam tę drogą Matkę, by prowadziła moją rękę, tak aby znalazło się tu tylko to, co będzie Jej miłe.
Następnie otworzyłam Ewangelię, a mój wzrok padł na te słowa: „Jezus wszedł na górę i przywołał do siebie tych, których sam chciał”.[3]
Rzuciły one jasne światło na tajemnicę mojego powołania i całego mojego życia, a przede wszystkim na łaski, których nasz Pan udzielił mojej duszy. Nie powołuje On tych, którzy są godni, lecz tych, których chce. Jak mówi św. Paweł: „Bóg okazuje miłosierdzie temu, komu chce je okazać.[4] Nie zależy to więc od tego, kto chce, ani od tego, kto się ubiega, ale od Boga, który okazuje miłosierdzie”.[5]
Często zadawałam sobie pytanie, dlaczego Bóg ma swoich wybranych, dlaczego nie wszystkie dusze otrzymują jednakową miarę łaski. Ogarniało mnie zdumienie, gdy widziałam nadzwyczajne łaski zsyłane na wielkich grzeszników, takich jak św. Paweł, św. Augustyn, św. Maria Magdalena i wielu innych, których On niejako zmusił do przyjęcia swojej łaski. Czytając żywoty świętych, dziwiłam się, że są pewne uprzywilejowane dusze, które nasz Pan obdarzał łaskami od kołyski aż po grób, nie dopuszczając na ich drodze żadnej przeszkody, która mogłaby powstrzymać je we wznoszeniu się ku Niemu, ani nie pozwalając, by jakikolwiek grzech splamił nieskalaną jasność ich szaty chrzcielnej. Zastanawiało mnie również, dlaczego tylu biednych dzikich umiera, nie usłyszawszy nawet imienia Boga.
Nasz Pan raczył wyjaśnić mi tę tajemnicę. Otworzył przede mną księgę przyrody i zrozumiałam, że każdy stworzony przez Niego kwiat jest piękny, że blask róży i biel lilii nie ujmują nic woni fiołka ani pełnej wdzięku prostocie stokrotki. Zrozumiałam, że gdyby wszystkie niepozorne kwiaty chciały być różami, przyroda straciłaby swoje wiosenne piękno, a pola nie mieniłyby się już uroczymi barwami. Tak samo jest w świecie dusz, żywym ogrodzie naszego Pana. Spodobało Mu się stworzyć wielkich świętych, których można porównać do lilii i róży, ale stworzył także mniejszych, którzy muszą zadowolić się tym, że są stokrotkami lub zwykłymi fiołkami kwitnącymi u Jego stóp, a ich posłannictwem jest radować Jego Boskie oczy, gdy raczy na nich spojrzeć. Im chętniej zaś pełnią Jego wolę, tym większa jest ich doskonałość.
Zrozumiałam także, że miłość Boga objawia się równie dobrze w prostej duszy, która nie opiera się Jego łasce, jak w duszy hojniej obdarowanej. Istotnie, skoro właściwością miłości jest uniżanie się, to gdyby wszystkie dusze przypominały świętych Doktorów, którzy oświecili Kościół, zdaje się, że Bóg, przychodząc do nich, nie pochylałby się dostatecznie nisko. Stworzył jednak małe dziecko, które nic nie wie i potrafi jedynie wydawać słabe kwilenie, oraz biednego dzikiego, któremu za przewodnika służy tylko prawo naturalne, i to ku ich sercom raczy się pochylać. Są to polne kwiaty, których prostota Go zachwyca; pochylając się ku nim, nasz Zbawiciel ukazuje swoją nieskończoną wielkość. Jak słońce świeci zarówno nad cedrem, jak i nad małym kwiatkiem, tak Boskie Słońce oświeca każdą duszę, wielką i małą, a wszystkie odpowiadają na Jego troskę — podobnie jak w przyrodzie pory roku są tak urządzone, by w wyznaczonym dniu najskromniejsza stokrotka rozwinęła swoje płatki.
Zapewne zastanawiasz się, droga Matko, do czego to wszystko zmierza, skoro dotąd nie powiedziałam niczego, co przypominałoby historię mojego życia; czy jednak nie poleciłaś mi pisać zupełnie swobodnie wszystkiego, co przyjdzie mi na myśl? Na tych stronach znajdziesz więc nie tyle moje życie w ścisłym tego słowa znaczeniu, ile moje rozważania o łaskach, którymi nasz Pan zechciał mnie obdarzyć.
Jestem teraz w takim okresie życia, w którym mogę spojrzeć wstecz, gdyż moja dusza została oczyszczona w tyglu prób wewnętrznych i zewnętrznych. Teraz, niczym kwiat po burzy, mogę podnieść głowę i zobaczyć, że spełniają się we mnie słowa Psalmu: „Pan jest moim Pasterzem i niczego mi nie zabraknie. Umieścił mnie na pastwisku. Zaprowadził mnie nad wody orzeźwienia. Odnowił moją duszę. Poprowadził mnie ścieżkami sprawiedliwości przez wzgląd na swoje imię. Choćbym bowiem szła pośród cienia śmierci, zła się nie ulęknę, bo Ty jesteś ze mną”.[6]
Tak, nasz Pan zawsze był dla mnie „współczujący i miłosierny, cierpliwy i pełen miłosierdzia”.[7]
Dlatego wielką radość sprawia mi, droga Matko, że mogę przyjść do ciebie i wyśpiewywać Jego niewysłowione miłosierdzie. Tylko dla ciebie spisuję dzieje małego kwiatka zerwanego przez Jezusa. Ta myśl pomoże mi mówić swobodnie, bez troski o styl ani o liczne dygresje, które poczynię; serce Matki zawsze bowiem rozumie swoje dziecko, nawet gdy potrafi ono jedynie gaworzyć, dlatego jestem pewna, że mnie zrozumiesz i właściwie odczytasz sens moich słów.
Gdyby mały kwiatek umiał mówić, wydaje mi się, że opowiedziałby nam z całą prostotą o wszystkim, co Bóg dla niego uczynił, nie ukrywając żadnego z otrzymanych darów. Nie mówiłby pod pozorem pokory, że nie jest piękny ani że nie wydaje miłej woni, że słońce sprawiło, iż zwiędły jego płatki, albo że burza uszkodziła jego łodyżkę, gdyby wiedział, że tak nie jest.
Mały Kwiatek, który teraz opowiada swoje dzieje, radował się, że może rozgłaszać całkowicie niezasłużone łaski, jakimi obdarzył go nasz Pan. Wie, że nie miał w sobie niczego, co byłoby godne przyciągnąć Jego uwagę: jedynie Jego Miłosierdzie obsypało go błogosławieństwami. Pozwolił mu wzrastać na świętej ziemi, przepojonej wonią czystości, gdzie poprzedziło go osiem lilii o lśniącej bieli. W swej Miłości zechciał go ustrzec przed zatrutym tchnieniem świata — ledwie rozwinęły się jego płatki, ten dobry Mistrz przesadził go na górę Karmel, do wybranego ogrodu Matki Bożej.
A teraz, droga Matko, streściwszy w kilku słowach wszystko, co dobroć Boża dla mnie uczyniła, opowiem szczegółowo dzieje mojego dzieciństwa. Wiem, że choć innym mogą się one wydawać nużące, twoje macierzyńskie serce znajdzie w nich upodobanie. W dziejach mojej duszy, aż do chwili wstąpienia do Karmelu, wyraźnie zaznaczają się trzy okresy: pierwszy, mimo że krótki, bynajmniej nie jest najuboższy we wspomnienia.
Obejmuje on czas od pierwszych przebłysków rozumu aż do śmierci mojej najukochańszej Mamy, czyli do chwili, gdy miałam cztery lata i osiem miesięcy. Bóg w swej dobroci obdarzył mnie łaską bardzo wczesnego rozbudzenia umysłu i tak głęboko wyrył w mojej pamięci wspomnienia dzieciństwa, że minione wydarzenia zdają się pochodzić zaledwie z wczoraj. Niewątpliwie pragnął, abym poznała i doceniła Matkę, którą mi dał. Niestety! Jego Boska Ręka wkrótce mi ją zabrała, by ukoronować ją w Niebie.
Przez całe moje życie upodobał sobie otaczać mnie miłością. Moje pierwsze wspomnienia to pełne miłości uśmiechy i czułe pieszczoty; lecz skoro sprawił, że inni tak bardzo mnie kochali, sprawił również, że i ja ich kochałam, miałam bowiem czułą naturę.
Trudno ci sobie wyobrazić, jak bardzo kochałam Tatę i Mamę, a ponieważ byłam bardzo wylewna, okazywałam im miłość na tysiąc drobnych sposobów, choć środki, jakimi się posługiwałam, wywołują dziś mój uśmiech, gdy o nich myślę.
Droga Matko, dałaś mi listy, które moja Mama pisała w tym czasie do Pauliny, uczącej się w szkole przy klasztorze wizytek w Le Mans. Doskonale pamiętam wydarzenia, o których w nich mowa, łatwiej mi jednak będzie po prostu przytoczyć kilka fragmentów, choć te urocze listy, natchnione miłością Matki, zbyt często pełne są pochwał pod moim adresem.
Na potwierdzenie tego, co powiedziałam o moim sposobie okazywania rodzicom miłości, oto przykład: „Maleńka jest najdroższym małym urwisem; przychodzi mnie pocałować, a jednocześnie życzy mi śmierci. «Och, jakże chciałabym, żebyś umarła, kochana Mamusiu» — powiedziała, a kiedy ją zbesztano, zdziwiła się bardzo i odparła: «Ale ja chcę, żebyś poszła do Nieba, a przecież mówisz, że trzeba umrzeć, żeby tam pójść»; a w przypływie czułości do Taty jemu także życzy śmierci. To kochane maleństwo prawie mnie nie odstępuje, chodzi za mną wszędzie, ale najbardziej lubi wychodzić do ogrodu; kiedy mnie tam nie ma, nie chce zostać i tak płacze, że trzeba ją przyprowadzić z powrotem. Nie wejdzie nawet sama na górę, nie wołając mnie na każdym stopniu: «Mamusiu! Mamusiu!», a jeśli zapomnę odpowiedzieć: «Tak, kochanie!», czeka w miejscu i ani drgnie”.
Miałam prawie trzy lata, kiedy Mama pisała: „Mała Teresa zapytała mnie niedawno, czy pójdzie do Nieba. «Tak, jeśli będziesz grzeczna» — powiedziałam jej. «Och, Mamusiu — odpowiedziała — to jeśli nie będę grzeczna, pójdę do piekła? No to wiesz, co zrobię? Polecę do ciebie do Nieba, a ty mocno przytulisz mnie do siebie; jakże wtedy Bóg mógłby mnie zabrać?» Widziałam, że była przekonana, iż Bóg nic nie może jej zrobić, jeśli ukryje się w moich ramionach”.
„Maria bardzo kocha swoją małą siostrzyczkę; rzeczywiście jest to dziecko, które nas wszystkich zachwyca. Jest nadzwyczaj szczera i uroczo jest patrzeć, jak biegnie za mną, żeby wyznać swoje dziecięce przewinienia: «Mamusiu, popchnęłam Celinę; uderzyłam ją raz, ale już więcej tego nie zrobię». Gdy tylko coś zbroi, wszyscy muszą o tym wiedzieć. Wczoraj niechcący oderwała kawałeczek tapety; żal by ci jej było — chciała natychmiast powiedzieć o tym tacie. Kiedy wrócił do domu cztery godziny później, wszyscy inni już o tym zapomnieli, ale ona od razu pobiegła do Marii, mówiąc: «Powiedz Tatusiowi, że podarłam tapetę». Czekała tam jak przestępca na wyrok; sądzi jednak, że łatwiej uzyska przebaczenie, jeśli sama się oskarży”.
Samo słowo „Tatuś” przywołuje we mnie wiele szczęśliwych wspomnień. Mamusia ze śmiechem mówiła, że zawsze robił wszystko, czego chciałam, ale on odpowiadał: „A czemu nie? Przecież to Królewna!”. Potem brał mnie na ramię i pieścił na wszelkie sposoby. Nie mogę jednak powiedzieć, że mnie rozpieszczał. Pamiętam, jak pewnego dnia, gdy się huśtałam, zawołał, przechodząc obok: „Chodź mnie pocałować, mała Królewno”. Wbrew swemu zwyczajowi nie chciałam się ruszyć i zuchwale odparłam: „Musisz sam przyjść po całusa, Tatusiu”. Najsłuszniej odmówił i odszedł. Maria była przy tym i zganiła mnie, mówiąc: „Jak nieładnie tak odpowiadać Tatusiowi!”. Jej upomnienie poskutkowało; natychmiast zeszłam z huśtawki, a cały dom rozbrzmiał moim płaczem. Pobiegłam na górę, tym razem nie zatrzymując się, by na każdym stopniu wołać Mamusię; myślałam tylko o tym, żeby znaleźć Tatusia i się z nim pojednać. Nie muszę ci mówić, że wkrótce to nastąpiło.
Nie mogłam znieść myśli, że sprawiłam przykrość moim ukochanym rodzicom, i natychmiast przyznawałam się do winy, jak pokaże to drobne zdarzenie opowiedziane przez moją Mamę: „Pewnego ranka, zanim zeszłam na dół, chciałam pocałować Teresę; zdawało się, że śpi mocno, i nie chciałam jej budzić, ale Maria powiedziała: «Mamusiu, jestem pewna, że ona tylko udaje». Pochyliłam się więc, aby pocałować ją w czoło, a ona natychmiast schowała się pod pościelą, mówiąc tonem rozpieszczonego dziecka: «Nie chcę, żeby ktokolwiek na mnie patrzył». Nie byłam z niej zadowolona i powiedziałam jej o tym. Po minucie czy dwóch usłyszałam jej płacz i ze zdziwieniem zobaczyłam ją przy sobie. Sama wydostała się z łóżeczka i zeszła na dół boso, potykając się o długą koszulkę nocną. Jej buzia była mokra od łez: «Mamusiu — powiedziała, rzucając mi się na kolana — żałuję, że byłam niegrzeczna, przebacz mi!». Przebaczenie otrzymała natychmiast; wzięłam małego aniołka w ramiona i przycisnęłam do serca, obsypując pocałunkami”.
Pamiętam również moje wielkie przywiązanie do najstarszej siostry Marii, która właśnie ukończyła szkołę. Choć nie było tego po mnie widać, chłonęłam wszystko, co widziałam i słyszałam, i sądzę, że rozmyślałam wówczas nad różnymi sprawami tak samo jak teraz. Słuchałam uważnie, gdy uczyła Celinę, i byłam bardzo grzeczna i posłuszna, aby zasłużyć na przywilej przebywania w pokoju podczas lekcji. Dawała mi wiele drobnych upominków, które sprawiały mi ogromną radość. Byłam dumna z moich dwóch starszych sióstr; ponieważ jednak Paulina wydawała się tak od nas daleka, myślałam o niej przez cały dzień. Kiedy dopiero uczyłam się mówić, a Mama pytała: „O czym myślisz?”, moja odpowiedź niezmiennie brzmiała: „O Paulinie”. Czasami słyszałam, jak mówiono, że Paulina zostanie zakonnicą, i nie wiedząc dokładnie, co to znaczy, myślałam: „Ja też zostanę zakonnicą”. Jest to jedno z moich pierwszych wspomnień i nigdy nie zmieniłam zdania; to zatem przykład tej ukochanej siostry już od drugiego roku życia pociągał mnie ku Boskiemu Oblubieńcowi dziewic. Moja najdroższa Matko, ileż czułych wspomnień o Paulinie mogłabym Ci tutaj powierzyć! Zajęłoby mi to jednak zbyt wiele czasu.
Leonia również zajmowała bardzo ciepłe miejsce w moim sercu; bardzo mnie kochała, a ja odwzajemniałam jej miłość. Wieczorem, gdy wracała ze szkoły, opiekowała się mną, podczas gdy pozostali wychodzili, i zdaje mi się, że wciąż jeszcze słyszę słodkie piosenki, którymi usypiała mnie do snu. Doskonale pamiętam dzień jej Pierwszej Komunii Świętej, a także jej towarzyszkę, ubogą dziewczynkę, którą moja Mama ubrała zgodnie ze wzruszającym zwyczajem zamożnych rodzin w Alençon. W tym szczęśliwym dniu dziewczynka ani na chwilę nie odstępowała Leonii, a wieczorem, podczas uroczystej kolacji, siedziała na honorowym miejscu. Niestety! Byłam zbyt mała, by nie spać aż do tej uczty, ale dzięki dobroci Taty miałam w niej choć niewielki udział, gdyż sam przyszedł przynieść swojej małej Królewnie kawałek lukrowanego ciasta.
Pozostało mi już tylko opowiedzieć o Celinie, towarzyszce mojego dzieciństwa. Mam tak wiele związanych z nią wspomnień, że nie wiem, które wybrać. Rozumiałyśmy się doskonale, lecz ja byłam o wiele śmielsza i żywsza, a znacznie mniej prostoduszna. Oto list, który pokaże Ci, droga Matko, jak łagodna była Celina, a jak niegrzeczna Teresa. Miałam wtedy prawie trzy lata, a Celina sześć i pół. „Celina z natury skłania się ku dobremu; co do małej kotki, Teresy, nie sposób powiedzieć, co z niej wyrośnie, jest jeszcze taka mała i nierozważna. To bardzo inteligentne dziecko, ale nie ma usposobienia nawet w przybliżeniu tak łagodnego jak jej siostra, a jej upór jest niemal nie do przezwyciężenia. Kiedy powie «Nie», nic nie skłoni jej do zmiany zdania; można by zostawić ją na cały dzień w piwnicy, a i tak nie powiedziałaby «Tak». Wolałaby tam zasnąć”.
Miałam jeszcze inną wadę, o której moja Mama nie wspominała w listach: była nią miłość własna. Oto dwa przykłady: — Pewnego dnia, zapewne chcąc zobaczyć, jak daleko posunie się moja duma, uśmiechnęła się i powiedziała do mnie: „Tereso, jeśli pocałujesz ziemię, dam ci pół pensa”. W owych czasach pół pensa było majątkiem, a żeby go zdobyć, nie musiałam się nisko pochylać, bo byłam tak malutka, że niewielka odległość dzieliła mnie od ziemi; lecz moja duma zbuntowała się i, prostując się jak struna, powiedziałam: „Nie, dziękuję, Mamusiu, wolę się bez tego obejść”.
Innym razem wybieraliśmy się na wieś, aby odwiedzić przyjaciół. Mama poleciła Marii włożyć mi najładniejszą sukienkę, ale nie zostawiać mi odkrytych ramion. Nie odezwałam się ani słowem i wydawałam się tak obojętna, jak powinny być dzieci w tym wieku, lecz powiedziałam sobie w duchu: „Wyglądałabym o wiele ładniej z odkrytymi ramionami”.
Mając takie usposobienie, jestem pewna, że gdyby wychowywali mnie niedbali rodzice, stałabym się bardzo zła, a może nawet zatraciłabym duszę. Lecz Jezus czuwał nad swoją małą oblubienicą i nawet jej wady obracał na korzyść, gdyż poskramiane od wczesnych lat życia stawały się środkiem prowadzącym ją ku doskonałości. Na przykład, ponieważ miałam wielką miłość własną, a zarazem wrodzone umiłowanie dobra, wystarczyło powiedzieć mi raz: „Nie wolno ci tego robić”, a już nigdy nie chciałam tego powtórzyć. Mając przed oczyma wyłącznie dobry przykład, pragnęłam go oczywiście naśladować i z radością widzę w listach mojej Mamy, że w miarę jak dorastałam, stawałam się dla niej coraz większą pociechą. Oto co pisze w 1876 roku: „Nawet Teresa bardzo pragnie podejmować wyrzeczenia. Maria dała swoim małym siostrom sznureczki z koralikami, aby mogły liczyć swoje akty zaparcia się siebie. Prowadzą ze sobą rozmowy prawdziwie duchowe, a przy tym bardzo zabawne. Niedawno Celina zapytała: «Jak Bóg może być w tak maleńkiej Hostii?». Teresa odpowiedziała: «To nic dziwnego, bo Bóg jest wszechmogący!». «A co to znaczy: wszechmogący?». «To znaczy, że może uczynić wszystko, co zechce».
„Jeszcze zabawniej jest jednak patrzeć, jak Teresa raz po raz wkłada rękę do kieszeni, by przesunąć koralik na sznureczku, ilekroć podejmie jakieś małe wyrzeczenie. Dzieci są nierozłączne i zupełnie wystarcza im własne towarzystwo. Niania dała Teresie dwie kurki karzełki i codziennie po obiedzie siada ona z Celiną przy kominku i bawią się z nimi.
„Pewnego ranka Teresa wyszła ze swojego łóżeczka i wspięła się do łóżka Celiny. Niania przyszła po nią, żeby ją ubrać, a kiedy wreszcie ją znalazła, maleństwo, mocno przytulając siostrę, powiedziało: «Och, Ludwiko! Zostaw mnie tutaj, czy nie widzisz, że jesteśmy jak te małe białe kurki karzełki? Nie można nas rozdzielać»”.
To prawda, że nie mogłam rozstać się z Celiną; wolałam zostawić niedojedzony deser na stole, niż pozwolić jej odejść beze mnie, a gdy schodziła z krzesła, ja także zsuwałam się ze swojego wysokiego krzesełka i szłyśmy razem się bawić. W niedziele, ponieważ byłam jeszcze za mała, by chodzić na długie nabożeństwa, Mama zostawała w domu, żeby się mną opiekować. Zawsze byłam bardzo grzeczna, chodziłam na paluszkach; lecz gdy tylko słyszałam otwierające się drzwi, wybuchałam ogromną radością — rzucałam się na moją kochaną siostrzyczkę, wołając: „Och, Celino! Daj mi prędko poświęcony chleb!”[8] Pewnego dnia nie przyniosła go wcale — co robić? Nie mogłam się bez niego obejść, bo tę małą ucztę nazywałam moją Mszą świętą. Wpadłam na świetny pomysł: „Nie masz poświęconego chleba! — to go zrób”. Celina natychmiast otworzyła szafkę, wyjęła chleb, odkroiła maleńki kawałek i, odmówiwszy nad nim bardzo uroczyście „Zdrowaś Maryjo”, podała mi go triumfalnie; ja zaś, uczyniwszy znak krzyża, zjadłam go pobożnie, wyobrażając sobie, że smakuje dokładnie tak samo jak prawdziwy poświęcony chleb.
Pewnego dnia Leonia, uznawszy zapewne, że jest już za duża na zabawę lalkami, przyniosła nam koszyk pełen ubranek, ładnych kawałków materiału i innych drobiazgów, na których leżała jej lalka. „Proszę, kochane — powiedziała — wybierzcie sobie, co chcecie”. Celina przyjrzała się temu i wzięła kłębek wełny. Ja zaś, po chwili namysłu, wyciągnęłam rękę, mówiąc: „Wybieram wszystko”, i bez dalszych ceregieli zabrałam zarówno lalkę, jak i koszyk.
To dziecięce zdarzenie było, można powiedzieć, zapowiedzią całego mojego życia. Później, gdy otworzyła się przede mną droga doskonałości, zrozumiałam, że aby zostać świętą, trzeba wiele cierpieć, zawsze szukać najdoskonalszej drogi i zapominać o sobie. Zrozumiałam także, że istnieje wiele stopni świętości, że każda dusza może w sposób wolny odpowiadać na wezwania naszego Pana, czynić wiele lub niewiele z miłości do Niego — jednym słowem, wybierać spośród ofiar, o które On prosi. I wtedy również, jak za dni mojego dzieciństwa, zawołałam: „Mój Boże, wybieram wszystko, nie chcę być świętą tylko połowicznie, nie boję się cierpieć dla Ciebie, lękam się tylko jednego: pełnić własną wolę. Przyjmij ofiarę z mojej woli, bo wybieram wszystko, czego Ty chcesz”.
Lecz, droga Matko, zapominam się — nie powinnam ci jeszcze opowiadać o moich latach dziewczęcych, wciąż przecież mówię o trzy- i czteroletnim maleństwie.
Pamiętam sen, który miałam w tym wieku i który bardzo głęboko wyrył mi się w pamięci. Śniło mi się, że spacerowałam samotnie po ogrodzie, gdy nagle ujrzałam w pobliżu altany dwa ohydne diabełki, tańczące ze zdumiewającą zwinnością na beczce z wapnem, mimo ciężkich kajdan przykutych do ich nóg. Z początku rzucały mi płomienne spojrzenia; potem, jakby nagle przerażone, na moich oczach w mgnieniu oka rzuciły się na dno beczki, skąd jakoś się wydostały, po czym pobiegły ukryć się w pralni, której drzwi wychodziły na ogród. Widząc, jakie z nich tchórze, chciałam się dowiedzieć, co zamierzają zrobić, i przezwyciężając lęk, podeszłam do okna. Nędzne stworzonka biegały tam po stołach, nie wiedząc, jak ukryć się przed moim wzrokiem. Od czasu do czasu podchodziły bliżej i z niepokojem wyglądały przez okna, a widząc, że wciąż tam jestem, znów zaczynały biegać, wyglądając na zupełnie zrozpaczone. Oczywiście sen ten nie był niczym nadzwyczajnym; sądzę jednak, że nasz Pan posłużył się nim, aby mi pokazać, że dusza w stanie łaski nie ma się czego obawiać ze strony diabła, który jest tchórzem i ucieknie nawet przed spojrzeniem małego dziecka.
Droga Matko, jakże byłam szczęśliwa w tym wieku! Zaczynałam cieszyć się życiem, a samo dobro wydawało mi się pełne uroku. Zapewne miałam taki sam charakter jak teraz, bo już wtedy bardzo nad sobą panowałam i miałam zwyczaj nigdy się nie skarżyć, gdy zabierano moje rzeczy; nawet gdy niesłusznie mnie oskarżano, wolałam milczeć. Nie było w tym żadnej zasługi, bo przychodziło mi to naturalnie.
Jakże szybko minęły te słoneczne lata mojego dzieciństwa i jak czułe wspomnienia pozostawiły w mojej pamięci! Pamiętam niedzielne spacery, podczas których zawsze towarzyszyła nam moja droga Mama; do dziś czuję wzruszenie, jakie w moim dziecięcym sercu budził widok pól barwnych od chabrów, maków i margerytek. Już w tym wieku kochałam rozległe widoki, skąpane w słońcu przestrzenie i dostojne drzewa; jednym słowem, cała przyroda zachwycała mnie i wznosiła moją duszę ku Niebu.
Często podczas tych spacerów spotykaliśmy ubogich. Zawsze mnie wybierano, abym wręczyła im jałmużnę, co sprawiało mi wielką radość. Niekiedy mój drogi Tato, wiedząc, że droga jest zbyt długa dla jego małej Królewny, odprowadzał mnie do domu. Było to dla mnie powodem smutku, toteż Celina, chcąc mnie pocieszyć, napełniała swój koszyczek stokrotkami i dawała mi je po powrocie. Doprawdy wszystko na ziemi uśmiechało się do mnie; na każdym kroku znajdowałam rozsypane kwiaty, a moje z natury pogodne usposobienie dodawało życiu blasku. Nadchodził jednak nowy okres.
Miałam zostać Oblubienicą naszego Pana w tak młodym wieku, że konieczne było, abym cierpiała już od dzieciństwa. Jak pierwsze wiosenne kwiaty zaczynają wyrastać spod śniegu i otwierają się przy pierwszych promieniach słońca, tak Mały Kwiatek, którego dzieje spisuję, musiał przejść przez zimę próby, a jego delikatny kielich musiał napełnić się rosą łez. ______________________________
[1] Ps 88[89]:1.
[2] Figura ta dwukrotnie sprawiała wrażenie, jakby ożyła, aby oświecić i pocieszyć panią Martin, matkę Teresy. Podobna łaska została udzielona samej Teresie, jak zobaczymy w dalszym ciągu opowieści.
[3] Mk 3:13.
[4] Por. Wj 33:19.
[5] Por. Rz 9:16.
[6] Por. Ps 22[23]:1-4.
[7] Ps 102[103]:8.
[8] W niektórych częściach Francji nadal utrzymuje się zwyczaj błogosławienia chleba podczas ofiarowania we Mszy świętej, a następnie rozdawania go wiernym. Chleb ten nosi nazwę pain bénit. Błogosławieństwo to odbywa się wyłącznie podczas Mszy świętej parafialnej. [Przyp. red.]
Spis treści książki Lekcje świętej Teresy: Mądrość Bożego Małego Kwiatka