Thưa Mẹ kính yêu, chính với Mẹ mà con sắp thổ lộ câu chuyện tâm hồn con. Khi Mẹ bảo con viết lại câu chuyện ấy, con đã sợ công việc này có thể khiến lòng con xao động, nhưng từ đó, Chúa đã đoái thương cho con hiểu rằng chính nhờ đơn sơ vâng phục mà con sẽ làm đẹp lòng Người hơn cả. Vì thế, con bắt đầu hát lên điều sẽ là khúc ca muôn đời của con: “những lòng thương xót của Chúa.”[1]
Trước khi bắt tay vào việc, con đã quỳ trước tượng Đức Mẹ, pho tượng từng cho gia đình con biết bao bằng chứng về sự chăm sóc yêu thương của Mẹ chúng ta trên trời.[2] Đang khi quỳ đó, con nài xin Mẹ kính yêu dẫn dắt ngòi bút con, để chỉ những gì đẹp lòng Mẹ mới được ghi lại nơi đây.
Rồi khi mở sách Tin Mừng, mắt con bắt gặp những lời này: “Chúa Giêsu lên núi và gọi đến với Người những kẻ chính Người muốn.”[3]
Những lời ấy đã soi sáng rõ ràng mầu nhiệm ơn gọi và toàn thể cuộc đời con, nhất là những hồng ân Chúa đã ban cho tâm hồn con. Người không gọi những ai xứng đáng, nhưng gọi những ai Người muốn. Như Thánh Phaolô nói: “Thiên Chúa muốn thương xót ai thì Người thương xót.[4] Vậy điều đó không tùy ở người muốn hay người chạy, nhưng tùy ở Thiên Chúa, Đấng tỏ lòng thương xót.”[5]
Con thường tự hỏi tại sao Thiên Chúa lại ưu ái người này hơn người kia, tại sao mọi linh hồn không nhận được ân sủng ngang nhau. Con vô cùng kinh ngạc khi thấy những hồng ân phi thường tuôn đổ trên những người tội lỗi nặng nề như Thánh Phaolô, Thánh Augustinô, Thánh Maria Mađalêna và nhiều vị khác, những người mà có thể nói là Người đã buộc phải đón nhận ân sủng của Người. Khi đọc hạnh các Thánh, con ngạc nhiên nhận thấy có những linh hồn được đặc ân, được Chúa ưu ái từ thuở lọt lòng cho đến lúc lìa đời; Người không để một chướng ngại nào trên đường có thể ngăn họ vươn lên cùng Người, cũng không để một tội lỗi nào làm hoen ố vẻ sáng ngời tinh tuyền của tấm áo rửa tội nơi họ. Và con lại băn khoăn tự hỏi tại sao biết bao người hoang dã đáng thương phải chết mà chưa hề được nghe danh Thiên Chúa.
Chúa đã đoái thương giải thích cho con mầu nhiệm này. Người mở cho con cuốn sách thiên nhiên, và con hiểu rằng mọi bông hoa Người dựng nên đều đẹp, rằng vẻ rực rỡ của hoa hồng và sắc trắng của hoa huệ không làm giảm hương thơm của hoa tím hay nét đơn sơ dịu dàng của hoa cúc. Con hiểu rằng nếu mọi bông hoa bé mọn đều muốn làm hoa hồng, thiên nhiên sẽ mất đi vẻ đẹp mùa xuân, và những cánh đồng sẽ không còn được điểm tô bằng muôn sắc đáng yêu. Trong thế giới các linh hồn, khu vườn sống động của Chúa, cũng vậy. Người đã vui lòng dựng nên những vị Thánh lớn có thể ví như hoa huệ và hoa hồng, nhưng Người cũng dựng nên những vị nhỏ bé hơn, những vị phải bằng lòng làm hoa cúc hay những đóa hoa tím đơn sơ nở dưới chân Người, với sứ mạng làm vui thánh nhan Người khi Người đoái nhìn xuống họ. Và họ càng vui lòng thi hành thánh ý Người bao nhiêu, thì càng nên hoàn thiện bấy nhiêu.
Con còn hiểu rằng Tình Yêu của Thiên Chúa được biểu lộ nơi một linh hồn đơn sơ không chống lại ân sủng của Người cũng như nơi một linh hồn được ban nhiều ân huệ hơn. Thật vậy, vì đặc tính của tình yêu là tự hạ, nên nếu mọi linh hồn đều giống như các Thánh Tiến sĩ đã soi sáng Hội Thánh, thì dường như khi đến với họ, Thiên Chúa vẫn chưa hạ mình xuống đủ thấp. Nhưng Người đã dựng nên trẻ thơ, chưa biết gì và chỉ có thể cất lên những tiếng khóc yếu ớt, cùng người hoang dã đáng thương chỉ có luật tự nhiên hướng dẫn; và chính đến tận lòng họ mà Người đoái thương hạ mình xuống. Đó là những bông hoa đồng nội mà nét đơn sơ làm Người say mê; và qua việc hạ cố đến với họ, Đấng Cứu Độ chúng ta tỏ bày sự cao cả vô biên của Người. Như mặt trời chiếu sáng cả cây hương bá lẫn đóa hoa bé nhỏ, Mặt Trời thần linh cũng soi sáng mọi linh hồn, lớn cũng như nhỏ, và tất cả đều đáp lại sự chăm sóc của Người — cũng như trong thiên nhiên, các mùa được sắp đặt sao cho đến ngày đã định, đóa cúc bé mọn nhất cũng xòe nở những cánh hoa.
Thưa Mẹ kính yêu, hẳn Mẹ sẽ tự hỏi tất cả những điều này dẫn đến đâu, vì cho đến giờ con vẫn chưa nói gì có vẻ là câu chuyện đời con; nhưng chẳng phải Mẹ đã bảo con cứ hoàn toàn tự do viết ra bất cứ điều gì nảy đến trong trí con sao? Vì thế, điều Mẹ sẽ tìm thấy trong những trang này không phải là cuộc đời con theo đúng nghĩa, mà là những suy nghĩ của con về các ân sủng Chúa đã vui lòng ban cho con.
Giờ đây con đã đến một thời điểm trong đời có thể nhìn lại quá khứ, vì tâm hồn con đã được tinh luyện trong lò những thử thách bên trong lẫn bên ngoài. Giờ đây, như một bông hoa sau cơn giông, con có thể ngẩng đầu lên và thấy những lời Thánh vịnh được thực hiện nơi con: “Chúa là mục tử chăn dắt con, con chẳng thiếu thốn gì. Người cho con nằm nghỉ trên đồng cỏ. Người dẫn con đến dòng nước mát trong. Người hồi phục linh hồn con. Người dẫn con trên những nẻo đường công chính vì danh Người. Dầu con có bước đi giữa bóng tối sự chết, con cũng chẳng sợ tai họa nào, vì Chúa ở cùng con.”[6]
Vâng, đối với con, Chúa vẫn luôn “nhân hậu và từ bi, chậm giận và giàu lòng thương xót.”[7]
Vì thế, thưa Mẹ kính yêu, con rất vui mừng được đến với Mẹ và ca hát lòng thương xót khôn tả của Người. Chỉ riêng cho Mẹ mà con viết câu chuyện về bông hoa nhỏ được Chúa Giêsu hái lấy. Ý nghĩ này sẽ giúp con thổ lộ cách tự nhiên, không bận tâm đến văn phong hay đến những lần con sẽ đi xa đề; vì lòng người mẹ luôn hiểu con mình, ngay cả khi đứa con chỉ mới biết bập bẹ, nên con tin chắc rằng Mẹ sẽ hiểu con và thấu cảm những điều con muốn nói.
Nếu một bông hoa nhỏ có thể nói được, tôi nghĩ nó sẽ hết sức đơn sơ kể cho chúng ta nghe tất cả những gì Thiên Chúa đã làm cho nó, mà không che giấu bất cứ ân ban nào nó đã nhận được. Nó sẽ không viện cớ khiêm nhường mà nói rằng mình không xinh đẹp, không có hương thơm dịu ngọt, rằng mặt trời đã làm héo những cánh hoa của mình, hay bão tố đã làm dập thân mình, nếu nó biết rằng sự thật không phải như thế.
Bông Hoa Nhỏ, giờ đây đang kể lại câu chuyện của mình, đã vui mừng vì được công bố những ân huệ Chúa chúng ta đã ban cho mình, dù mình hoàn toàn chẳng xứng đáng. Bông hoa ấy biết rằng nơi mình chẳng có gì đáng thu hút Người: chỉ có Lòng Thương Xót của Người đã tuôn đổ muôn phúc lành xuống trên nó. Người đã cho nó lớn lên trên mảnh đất thánh đượm hương thanh khiết, với tám đóa huệ trắng ngời đã mọc lên trước nó. Trong Tình Yêu của Người, Người muốn gìn giữ nó khỏi hơi thở độc hại của thế gian—những cánh hoa vừa hé nở, Vị Thầy nhân lành ấy đã đem nó trồng trên núi Cát Minh, khu vườn Đức Mẹ đã tuyển chọn.
Và giờ đây, thưa Mẹ yêu dấu, sau khi đã tóm lược trong vài lời tất cả những gì lòng nhân lành của Thiên Chúa đã làm cho con, con xin kể lại tỉ mỉ câu chuyện thời thơ ấu của mình. Con biết rằng, dù người khác có thể thấy dài dòng, trái tim từ mẫu của Mẹ sẽ tìm được niềm vui trong đó. Trong câu chuyện tâm hồn con, cho đến lúc con vào Dòng Cát Minh, có ba giai đoạn rõ rệt: giai đoạn đầu, tuy ngắn ngủi, nhưng tuyệt nhiên không phải là giai đoạn ít kỷ niệm nhất.
Giai đoạn ấy kéo dài từ khi con bắt đầu có trí khôn cho đến khi người mẹ con hết lòng yêu mến qua đời; nói cách khác, cho đến lúc con được bốn tuổi tám tháng. Thiên Chúa nhân lành đã ban cho con ơn được sớm mở mang trí khôn, và Người đã khắc sâu những kỷ niệm thời thơ ấu trong trí nhớ con đến nỗi những chuyện đã qua dường như mới xảy ra hôm qua. Chắc hẳn Người muốn con nhận biết và trân quý người mẹ mà Người đã ban cho con. Than ôi! Bàn Tay thần linh của Người đã sớm đưa mẹ rời xa con để đội triều thiên cho mẹ trên Thiên Đàng.
Suốt đời con, Người đã vui lòng để con được sống giữa tình yêu thương. Những ký ức đầu tiên của con là những nụ cười trìu mến và những cử chỉ vuốt ve dịu dàng; nhưng nếu Người đã khiến người khác yêu thương con đến thế, thì Người cũng khiến con yêu thương họ, bởi bản tính con vốn giàu tình cảm.
Mẹ khó lòng hình dung được con yêu cha mẹ con đến nhường nào; và vì rất hay bộc lộ tình cảm, con đã tỏ lòng yêu mến bằng muôn vàn cách nhỏ bé, dù bây giờ nghĩ lại những cách con đã dùng, con không khỏi mỉm cười.
Thưa Mẹ yêu dấu, Mẹ đã trao cho con những lá thư mẹ con viết vào thời ấy cho chị Pauline, lúc chị đang theo học tại tu viện Dòng Thăm Viếng ở Le Mans. Con nhớ rất rõ những sự việc được nhắc đến trong các thư ấy, nhưng với con, chỉ trích lại vài đoạn sẽ dễ dàng hơn, dù những lá thư duyên dáng ấy, được khơi nguồn từ tình mẫu tử, lại quá thường xuyên đầy những lời khen ngợi con.
Để minh chứng điều con vừa nói về cách con bày tỏ tình yêu đối với cha mẹ, đây là một ví dụ: “Bé là một cô nhóc tinh nghịch đáng yêu vô cùng; bé đến hôn mẹ, mà đồng thời lại mong mẹ chết. Bé nói: ‘Ôi, mẹ yêu ơi, con ước gì mẹ chết!’ Khi bị mắng, bé hết sức ngạc nhiên và đáp: ‘Nhưng con muốn mẹ lên Thiên Đàng, mà mẹ bảo phải chết mới lên đó được’; và trong lúc dạt dào tình yêu dành cho cha, bé cũng mong cha chết nữa. Cô bé đáng yêu ấy hầu như chẳng chịu rời mẹ, cứ theo mẹ khắp nơi, nhưng thích ra vườn nhất; nếu mẹ không ở đó, bé nhất định không chịu ở lại, và khóc đến nỗi người ta phải đưa bé về với mẹ. Ngay cả lên lầu một mình bé cũng không chịu, cứ mỗi bậc lại gọi: ‘Mẹ ơi! Mẹ ơi!’ Và nếu mẹ quên đáp: ‘Ơi, con yêu!’ thì bé cứ đứng nguyên tại chỗ, không chịu bước tiếp.”
Con gần ba tuổi khi mẹ con viết: “Hôm nọ, bé Têrêsa hỏi mẹ xem bé có được lên Thiên Đàng không. Mẹ bảo bé: ‘Có chứ, nếu con ngoan.’ Bé đáp: ‘Ôi, mẹ ơi, vậy nếu con không ngoan thì con sẽ xuống Hỏa Ngục sao? Thế thì mẹ biết con sẽ làm gì không—con sẽ bay lên với mẹ trên Thiên Đàng, rồi mẹ ôm con thật chặt trong vòng tay, lúc ấy làm sao Thiên Chúa có thể đem con đi được?’ Mẹ thấy bé tin chắc rằng Thiên Chúa chẳng thể làm gì được bé nếu bé nép mình trong vòng tay mẹ.”
“Marie rất yêu em gái nhỏ của mình; quả thật, bé là một đứa trẻ làm cả nhà đều vui thích. Bé thật thà khác thường, và thật đáng yêu khi thấy bé chạy theo mẹ để thú nhận những lỗi trẻ con của mình: ‘Mẹ ơi, con đã đẩy chị Céline; con tát chị một cái, nhưng con sẽ không làm thế nữa.’ Hễ vừa làm điều gì nghịch ngợm là bé phải cho mọi người biết ngay. Hôm qua, bé vô tình làm rách một mẩu giấy dán tường; con mà thấy thì hẳn sẽ thương bé lắm—bé muốn thưa ngay với cha. Bốn giờ sau, khi cha về nhà, mọi người khác đã quên chuyện ấy, nhưng bé liền chạy đến bên Marie mà nói: ‘Chị thưa với cha là em đã làm rách giấy đi.’ Bé đứng đợi ở đó như một phạm nhân chờ tuyên án; nhưng bé nghĩ rằng nếu tự thú lỗi thì sẽ dễ được tha thứ hơn.”
Nhắc đến cha là lòng con lại tràn ngập biết bao kỷ niệm hạnh phúc. Mẹ con vừa cười vừa nói rằng cha luôn làm theo mọi điều con muốn, nhưng cha đáp: “Thì sao chứ? Nó là Nữ Hoàng mà!” Rồi cha nhấc con lên vai và âu yếm con đủ cách. Tuy vậy, con không thể nói rằng cha đã nuông chiều làm con hư. Con nhớ một hôm, khi con đang chơi xích đu, cha đi ngang qua và gọi: “Lại hôn cha nào, Nữ Hoàng bé nhỏ.” Trái với thói quen mọi ngày, con cứ ngồi yên, không chịu nhúc nhích, lại còn đáp một cách xấc xược: “Cha phải đến đây thì con mới hôn.” Cha từ chối, thật đúng lẽ, rồi bỏ đi. Chị Marie có mặt ở đó liền mắng con: “Sao em hư thế, lại trả lời cha như vậy!” Lời trách của chị đã có tác dụng; con lập tức xuống khỏi xích đu, và tiếng khóc của con vang khắp nhà. Con vội chạy lên lầu, lần này không dừng lại gọi mẹ ở mỗi bậc nữa; con chỉ nghĩ đến việc tìm cha và làm hòa với cha. Chắc con chẳng cần thưa với Mẹ rằng việc ấy đã sớm được thực hiện.
Con không chịu nổi ý nghĩ mình đã làm buồn lòng cha mẹ yêu dấu, nên luôn nhận lỗi ngay, như câu chuyện nhỏ sau đây do mẹ con kể lại sẽ cho thấy: “Một buổi sáng, trước khi xuống nhà dưới, tôi muốn hôn Têrêsa; con bé có vẻ đang ngủ say, và tôi không muốn đánh thức nó, nhưng Marie nói: ‘Mẹ ơi, con chắc là em chỉ giả vờ thôi.’ Thế là tôi cúi xuống hôn trán con bé, lập tức nó rúc vào trong chăn, nói bằng giọng của một đứa trẻ được nuông chiều: ‘Con không muốn ai nhìn con đâu.’ Tôi không hài lòng về nó và đã nói cho nó biết. Một hai phút sau, tôi nghe tiếng con bé khóc và ngạc nhiên thấy nó đã ở bên cạnh mình. Nó đã tự trèo ra khỏi chiếc giường nhỏ, đi chân không xuống nhà dưới, vấp víu trong chiếc áo ngủ dài. Khuôn mặt bé nhỏ đẫm nước mắt, nó nhào vào lòng tôi và nói: ‘Mẹ ơi, con hối hận vì đã hư — mẹ tha lỗi cho con nhé!’ Tôi tha thứ ngay; tôi bế thiên thần bé nhỏ vào lòng, ôm ghì vào ngực và hôn lấy hôn để.”
Con cũng nhớ tình yêu thương sâu đậm con dành cho chị cả Marie, khi ấy vừa học xong ở trường. Tuy bề ngoài không để lộ, con ghi nhận tất cả những gì mình thấy và nghe, và con nghĩ hồi ấy con đã suy ngẫm về mọi sự như bây giờ. Con chăm chú lắng nghe khi chị dạy Céline, và hết sức ngoan ngoãn, vâng lời để được đặc ân ở trong phòng trong giờ học. Chị cho con nhiều món quà nho nhỏ khiến con vô cùng thích thú. Con hãnh diện về hai người chị lớn của mình; nhưng vì Pauline dường như ở xa chúng con quá, nên suốt ngày con cứ nghĩ đến chị. Khi con mới bập bẹ tập nói, mỗi lần mẹ hỏi: “Con đang nghĩ gì thế?”, câu trả lời của con bao giờ cũng là: “Pauline.” Đôi khi con nghe người ta nói Pauline sẽ làm nữ tu, và dù chưa hiểu rõ điều ấy nghĩa là gì, con vẫn nghĩ: “Mình cũng sẽ làm nữ tu.” Đây là một trong những ký ức đầu tiên của con, và con chưa bao giờ đổi ý; như thế, chính gương sáng của người chị yêu dấu này, ngay từ khi con lên hai tuổi, đã lôi cuốn con đến với Đấng Phu Quân Thần Linh của các trinh nữ. Mẹ rất yêu dấu của con, biết bao kỷ niệm dịu dàng về Pauline mà con có thể thổ lộ với Mẹ nơi đây! Nhưng kể ra thì sẽ dài quá.
Léonie cũng có một chỗ thật ấm áp trong lòng con; chị yêu con rất nhiều, và con cũng yêu chị như vậy. Buổi tối, khi đi học về, chị thường trông nom con trong lúc những người khác đi ra ngoài, và dường như con vẫn còn nghe được những bài hát dịu dàng chị hát để ru con ngủ. Con nhớ rất rõ ngày chị Rước lễ lần đầu, và con cũng nhớ người bạn đồng hành của chị, một em bé nghèo được mẹ con lo cho áo quần, theo phong tục đầy cảm động của các gia đình khá giả ở Alençon. Trong ngày hạnh phúc ấy, em bé này không rời Léonie một phút nào, và buổi tối, trong bữa tiệc thịnh soạn, em được ngồi ở chỗ danh dự. Tiếc thay! Con còn quá nhỏ, không thể thức để dự bữa tiệc này, nhưng nhờ lòng tốt của cha, con cũng được dự phần đôi chút, vì chính cha đã đến mang cho Nữ Hoàng bé nhỏ của mình một miếng bánh phủ đường.
Bây giờ chỉ còn Céline, người bạn thuở ấu thơ của con, là con chưa nói đến. Những kỷ niệm về chị nhiều đến nỗi con không biết chọn kỷ niệm nào. Chúng con hiểu nhau hoàn toàn, nhưng con bạo dạn và hiếu động hơn chị nhiều, lại kém hồn nhiên hơn chị rất nhiều. Thưa Mẹ yêu dấu, lá thư sau đây sẽ cho Mẹ thấy Céline dịu dàng biết bao, còn Têrêsa thì nghịch ngợm đến thế nào. Khi ấy con gần ba tuổi, còn Céline được sáu tuổi rưỡi. “Céline vốn có tính ngoan ngoãn; còn cô mèo nhỏ Têrêsa thì chưa thể biết sau này sẽ ra sao, vì nó còn quá nhỏ và vô tâm. Nó là một đứa trẻ rất thông minh, nhưng tính tình còn lâu mới dịu dàng được như chị, và tính bướng bỉnh của nó thì hầu như không sao thắng nổi. Một khi nó đã nói ‘Không’ thì chẳng gì có thể khiến nó đổi ý; có nhốt nó dưới hầm suốt ngày cũng không làm nó chịu nói ‘Có’. Nó thà ngủ luôn ở đó còn hơn.”
Con còn một tật xấu nữa mà mẹ con không nói đến trong các lá thư: đó là tính tự ái. Sau đây là hai thí dụ: — Một hôm, hẳn là muốn xem tính kiêu hãnh của con đi xa đến đâu, mẹ mỉm cười nói với con: “Têrêsa, nếu con chịu hôn đất, mẹ sẽ cho con một đồng nửa penny.” Thuở ấy, một đồng nửa penny là cả một gia tài, và để có được nó, con cũng chẳng phải cúi xuống bao nhiêu, vì con bé xíu, người con cách mặt đất chẳng là mấy; nhưng lòng kiêu hãnh của con nổi dậy chống đối, và con đứng thật thẳng, nói: “Không, con cảm ơn mẹ, con thà không có đồng tiền ấy còn hơn.”
Một lần khác, chúng con về miền quê thăm mấy người bạn. Mẹ bảo Marie mặc cho con chiếc váy đẹp nhất, nhưng đừng để con để trần hai cánh tay. Con không nói một lời, và tỏ ra dửng dưng như trẻ ở tuổi ấy nên có, nhưng trong lòng con tự nhủ: “Nếu để trần hai cánh tay, chắc mình sẽ đẹp hơn nhiều.”
Với tính khí như thế, con tin chắc rằng nếu được những bậc cha mẹ thiếu quan tâm nuôi dạy, con hẳn đã trở nên rất hư hỏng, và có lẽ đã mất linh hồn. Nhưng Chúa Giêsu đã gìn giữ vị Hiền Thê bé nhỏ của Người, và biến cả những lỗi lầm của nàng thành điều hữu ích, vì nhờ được uốn nắn ngay từ thuở nhỏ, những lỗi lầm ấy đã trở thành phương thế dẫn nàng tới sự trọn lành. Chẳng hạn, vì con vốn rất tự ái mà cũng sẵn lòng yêu mến điều thiện, nên chỉ cần nói với con một lần: “Con không được làm điều ấy”, là con không bao giờ muốn làm lại nữa. Trước mắt chỉ có những gương lành, tự nhiên con muốn noi theo, và con vui mừng nhận thấy qua các lá thư của mẹ rằng càng lớn lên, con càng đem lại nhiều an ủi hơn. Đây là điều mẹ viết vào năm 1876: “Ngay cả Thérèse cũng tha thiết muốn làm những việc hy sinh. Marie đã cho các em gái một chuỗi hạt để đếm những việc từ bỏ mình. Các con trò chuyện với nhau về những điều thật thiêng liêng, nhưng cũng rất ngộ nghĩnh. Hôm nọ Céline hỏi: ‘Làm sao Thiên Chúa có thể ở trong một tấm Bánh Thánh bé xíu như thế?’ Thérèse đáp: ‘Điều đó chẳng có gì lạ, vì Thiên Chúa là Đấng Toàn Năng!’ ‘Thế Toàn Năng nghĩa là gì?’ ‘Nghĩa là Người muốn làm gì cũng được.’
“Nhưng còn ngộ nghĩnh hơn nữa khi thấy Thérèse cứ hết lần này đến lần khác thọc tay vào túi để lần một hạt trên chuỗi, mỗi khi làm một việc hy sinh nho nhỏ. Hai đứa trẻ không rời nhau, và chỉ cần có nhau là đã đủ vui rồi. Vú nuôi đã cho Thérèse hai con gà tre, và ngày nào sau bữa ăn, con bé cũng cùng Céline ngồi bên lò sưởi chơi với chúng.
“Một buổi sáng, Thérèse ra khỏi chiếc giường nhỏ của mình và trèo sang giường Céline. Vú nuôi đi tìm con bé để mặc quần áo cho nó, và khi cuối cùng tìm thấy, con bé vừa ôm ghì lấy chị vừa nói: ‘Ôi, chị Louise! Cứ để em ở đây, chị không thấy chúng em giống như những con gà tre trắng bé nhỏ sao, chúng em không thể xa nhau được.'”
Quả thật con không thể rời Céline; con thà bỏ dở món tráng miệng trên bàn còn hơn để chị đi mà không có con, và hễ chị xuống khỏi ghế là con cũng tụt xuống khỏi chiếc ghế cao của mình, rồi hai chị em cùng đi chơi. Những ngày Chúa nhật, vì con còn quá nhỏ để tham dự các buổi cử hành phụng vụ kéo dài, mẹ ở nhà chăm sóc con. Con luôn rất ngoan, đi lại rón rén; nhưng vừa nghe tiếng cửa mở là con vỡ òa vui sướng—con lao đến ôm lấy chị nhỏ yêu dấu mà reo lên: “Ôi, Céline! Cho em bánh đã làm phép đi, mau lên!”[8] Một hôm chị không mang bánh về—biết làm sao đây? Con không thể thiếu bánh ấy, vì con gọi bữa tiệc nho nhỏ này là Thánh lễ của con. Chợt con nảy ra một ý hay: “Chị không có bánh đã làm phép à! —thì chị làm đi.” Céline lập tức mở tủ, lấy bánh ra, cắt một mẩu tí xíu, rồi hết sức trang nghiêm đọc một kinh Kính Mừng trên mẩu bánh ấy, sau đó đắc thắng trao cho con; còn con thì làm dấu Thánh giá và sốt sắng ăn, tưởng như bánh ấy có vị hệt như bánh đã làm phép thật.
Một hôm, Léonie, hẳn là nghĩ mình đã quá lớn để chơi búp bê, mang đến cho chúng con một chiếc giỏ đầy quần áo, những mảnh vải đẹp và các món đồ lặt vặt khác, bên trên đặt con búp bê của chị: “Này, các em yêu quý,” chị nói, “các em thích gì thì cứ chọn.” Céline nhìn vào giỏ và lấy một cuộn len. Sau khi suy nghĩ một lát, con đưa tay ra và nói: “Em chọn tất cả”, rồi chẳng chần chừ gì nữa, con mang cả búp bê lẫn chiếc giỏ đi.
Có thể nói, câu chuyện trẻ thơ ấy đã báo trước cả cuộc đời con. Về sau, khi con đường trọn lành mở ra trước mắt, con nhận ra rằng muốn nên Thánh thì phải chịu nhiều đau khổ, luôn tìm kiếm con đường trọn lành nhất và quên mình đi. Con cũng hiểu rằng có nhiều mức độ thánh thiện, mỗi linh hồn đều được tự do đáp lại những tiếng gọi của Chúa chúng ta, làm nhiều hay ít vì yêu mến Người—nói tóm lại, được chọn lựa trong số những hy sinh Người đòi hỏi. Và khi ấy, cũng như những ngày thơ bé, con đã thốt lên: “Lạy Thiên Chúa của con, con chọn tất cả, con không muốn nên Thánh nửa vời, con không sợ chịu đau khổ vì Chúa, con chỉ sợ một điều, đó là làm theo ý riêng mình. Xin Chúa đón nhận ý muốn con dâng lên, vì con chọn tất cả những gì Chúa muốn.”
Nhưng thưa Mẹ yêu dấu, con mải kể mà quên mất—con chưa được kể cho Mẹ nghe về thời thiếu nữ của con, con vẫn đang nói về đứa bé ba, bốn tuổi.
Con còn nhớ một giấc mơ hồi ấy đã in rất sâu trong trí nhớ con. Con tưởng mình đang đi một mình trong vườn thì bỗng thấy gần giàn cây hai con quỷ nhỏ xấu xí đang nhảy nhót nhanh nhẹn lạ thường trên một thùng vôi, mặc cho những xiềng sắt nặng nề buộc nơi chân chúng. Thoạt đầu, chúng nhìn con bằng những ánh mắt nảy lửa; rồi như thể bỗng kinh hãi, chỉ trong nháy mắt, con thấy chúng nhào xuống tận đáy thùng, rồi bằng cách nào đó lại chui ra, chỉ để chạy trốn vào phòng giặt thông ra vườn. Thấy chúng nhát gan đến thế, con muốn biết chúng sẽ làm gì, nên đã thắng nỗi sợ mà đến bên cửa sổ. Những con vật nhỏ khốn khổ ấy đang ở đó, chạy lăng xăng trên các bàn, không biết làm sao trốn khỏi ánh mắt con. Thỉnh thoảng chúng lại đến gần hơn, dáo dác nhìn qua cửa sổ với vẻ bất an; rồi thấy con vẫn còn đó, chúng lại bắt đầu chạy quanh, trông hết sức tuyệt vọng. Dĩ nhiên, giấc mơ này chẳng có gì phi thường; tuy vậy, con nghĩ Chúa đã dùng nó để cho con thấy rằng một linh hồn sống trong tình trạng ân sủng chẳng có gì phải sợ ma quỷ, vì nó là kẻ nhát gan, thậm chí còn chạy trốn cả ánh mắt của một trẻ nhỏ.
Mẹ kính yêu, hồi ấy con hạnh phúc biết bao! Con bắt đầu cảm nhận niềm vui sống, và chính sự thiện cũng dường như đầy sức quyến rũ. Có lẽ tính tình con khi ấy cũng giống như bây giờ, vì ngay từ thuở đó con đã rất biết tự chủ, và tập thói quen không bao giờ than phiền khi đồ đạc của mình bị lấy đi; ngay cả khi bị trách oan, con cũng thích giữ thinh lặng hơn. Điều ấy chẳng có công trạng gì, vì con làm như thế một cách tự nhiên.
Những năm tháng tuổi thơ ngập nắng ấy đã trôi qua nhanh biết bao, và đã ghi vào tâm trí con biết bao kỷ niệm dịu dàng! Con nhớ những buổi đi dạo ngày Chúa nhật, khi mẹ yêu dấu luôn đi cùng chúng con; và con vẫn còn cảm nhận được ấn tượng mà cảnh những cánh đồng rực rỡ hoa thanh cúc, hoa anh túc và hoa cúc trắng đã để lại trong trái tim thơ bé của con. Ngay từ tuổi ấy, con đã yêu những cảnh trời đất trải rộng đến xa tắp, những khoảng không chan hòa ánh nắng và những hàng cây uy nghi; nói tóm lại, toàn thể thiên nhiên đều làm con say mê và nâng tâm hồn con lên tới Trời.
Trong những buổi đi dạo ấy, chúng con thường gặp những người nghèo. Con luôn được chọn để trao cho họ chút của bố thí, và điều đó khiến con rất vui. Đôi khi, cha yêu dấu biết đường đi quá dài đối với cô Nữ hoàng nhỏ của cha, nên đưa con về nhà. Điều ấy làm con buồn, và để an ủi con, chị Céline hái đầy giỏ hoa cúc rồi đem về tặng con. Quả thật, mọi sự trên đời đều mỉm cười với con; mỗi bước đi con đều thấy hoa rải khắp lối, và tính tình vốn vui tươi của con lại góp phần làm cho cuộc sống thêm tươi sáng. Nhưng một thời kỳ mới sắp mở ra.
Con sẽ trở thành Hiền thê của Chúa khi còn rất trẻ, nên con cần phải chịu đau khổ ngay từ thuở ấu thơ. Như những đóa hoa đầu xuân bắt đầu nhú lên dưới tuyết và nở ra dưới những tia nắng đầu tiên, Bông Hoa Nhỏ mà con đang viết lại câu chuyện đời mình cũng phải đi qua mùa đông thử thách, để đài hoa mỏng manh của mình đong đầy những giọt sương nước mắt. ______________________________
[1] Thánh vịnh 88[89]:1.
[2] Pho tượng này đã hai lần hiện ra như thể có sự sống, để soi sáng và an ủi bà Martin, mẹ của Têrêsa. Chính Têrêsa cũng được ban một đặc ân tương tự, như sẽ thấy trong phần tiếp theo của câu chuyện.
[3] Máccô 3:13.
[4] X. Xuất hành 33:19.
[5] X. Rôma 9:16.
[6] X. Thánh vịnh 22[23]:1-4.
[7] Thánh vịnh 102[103]:8.
[8] Tại một số vùng ở Pháp vẫn còn giữ tục lệ làm phép bánh trong phần Dâng lễ của Thánh lễ, rồi phân phát cho các tín hữu. Bánh này được gọi là pain bénit. Việc làm phép này chỉ diễn ra trong Thánh lễ giáo xứ. [Biên tập viên]
Mục lục Những bài học từ Thánh Têrêsa: Sự khôn ngoan của Bông Hoa Nhỏ của Thiên Chúa