मराठी

चौतीसावा दिवस: समेट

प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील शनिवार

कल्पना करा की तुम्ही दिवसभर उन्हाच्या तडाख्यात बागेत कष्ट केले आहेत. त्यानंतर आंघोळ करून स्वच्छ कपडे घालण्याइतके ताजेतवाने करणारे दुसरे काही नसते. आत्म्याचेही तसेच आहे. या जगाच्या शेतात कष्ट करताना—कामाच्या ठिकाणी, कुटुंबात किंवा समाजात वावरताना—पापाचा थोडाफार मळ आपल्याला लागतोच. कदाचित आपल्या हातून गंभीर पाप घडणार नाही, पण निदान काही हलकी पापे आणि आध्यात्मिक उणिवा तरी राहतात. या पापांची सवय लागली की आपल्या आत्म्यावरचा मळ आणखी वाढतो. आणि पाप मरणकारक असेल, तर आत्मा फारच मलिन होतो.

तुम्ही निर्मळ आणि मुक्त व्हावे, अशी देवाची इच्छा आहे. आपला मुलगा किंवा मुलगी पापाच्या मळात आणि लज्जेत गुरफटलेली त्याला पाहवत नाही. म्हणूनच त्याने आपल्याला समेटाचा हा गौरवशाली संस्कार दिला आहे.

गेल्या काही दिवसांत सात मूळ पापांवर मनन केल्यामुळे, तुमच्या स्वतःच्या पापांची जाणीव आता अधिक तीव्र झाली असेल. आपली पापे मान्य करण्यात लाज वाटण्यासारखे काही नाही. ती नाकारण्यात आणि लपवण्यातच लाज आहे. नम्र अंतःकरणाचे लोक देवाकडे दयेची याचना करतात आणि आपल्या दुर्बलता व पापे मनमोकळेपणाने कबूल करतात, विशेषतः सवयीची किंवा गंभीर पापे.

उपवासकाळ हा आध्यात्मिक नूतनीकरणाचा शोध घेण्याचा काळ आहे. समेटाच्या संस्कारात आपल्याला शुद्ध करणाऱ्या सामर्थ्याइतके आपले नूतनीकरण दुसरे काहीही करू शकत नाही. या संस्कारात देव तुमच्या आत्म्याला स्पर्श करतो आणि तुमच्यावर ओझे बनून राहिलेल्या सर्व गोष्टींपासून त्याला शुद्ध करतो. तो तुम्हाला स्वातंत्र्य आणि शांती देतो आणि नव्याने सुरुवात करण्यास समर्थ करतो.

पापस्वीकार हा खऱ्या अर्थाने मनपरिवर्तनाचा आरंभ आहे, कारण तो पापाचा दोष नाहीसा करतो. पण चर्च शिकवते की आत्मा पापाच्या “दोषा”पासून शुद्ध झाला, तरी पापाबद्दलची “कालिक शिक्षा” बाकी राहते. म्हणूनच तुम्हाला हवे असलेले स्वातंत्र्य मिळवण्याच्या वाटेवर पापस्वीकार ही केवळ सुरुवात आहे.

कालिक शिक्षेचा अर्थ असा समजून घेता येईल: पापामुळे सवयी लागतात, आणि त्या बदलल्या नाहीत, तर पुन्हा त्याच पापांत पडण्याची शक्यता असते. मनपरिवर्तनाने आणि मन व इच्छाशक्ती यांच्या शुद्धीकरणाने पापी सवयी बदलतात. प्रार्थना, सद्गुणांना अनुसरून केलेल्या निवडी, कृपा आणि प्रायश्चित्त यांद्वारे हे घडते. पापस्वीकारानंतर प्रायश्चित्त दिले जाते, त्यामागचा एक हेतू असा आहे की, आता पापाची क्षमा मिळाली आहे, तर यापुढे आपले आचरण बदलण्याची गरज आहे, याची त्या व्यक्तीला जाणीव राहावी.

चर्चने परंपरेने दंडमुक्ती मिळवण्याचे अनेक मार्ग दिले आहेत. दंडमुक्ती ही एक आध्यात्मिक कृती आहे, जिच्याद्वारे “पापांबद्दल भोगाव्या लागणाऱ्या कालिक शिक्षेतून” मुक्त होण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व कृपा मिळते (पाहा कॅथलिक चर्चची धर्मशिक्षणसंहिता #1471). तुमच्यात पूर्ण बदल घडण्यासाठी आवश्यक असलेली सर्व कृपा तुम्हाला उपलब्ध होईल, याची देव खात्री देतो; दंडमुक्ती हा त्यासाठीचा एक मार्ग आहे. त्या कृपेचा लाभ घ्यायचा की नाही, हे तुमच्यावर अवलंबून आहे.

या उपवासकाळात तुम्हाला अजून सविस्तर पापस्वीकार करण्याची संधी मिळाली नसेल, तर पापापासून खरे स्वातंत्र्य मिळवण्याची इच्छा तुमच्या अंतःकरणात शोधा. ती इच्छा जाणवू लागली की तिच्यावर पुन्हा पुन्हा मनन करा. ती तुमच्यात वाढू द्या आणि समेटाच्या संस्कारात देवाच्या क्षमेचा आनंद साजरा करण्याची प्रेरणा तुम्हाला तिच्यातून मिळू द्या. तुम्ही सविस्तर आणि प्रामाणिकपणे पापस्वीकार केला असेल, तर त्या पवित्र कृतीच्या शुद्ध करणाऱ्या सामर्थ्यावर मनन करा. तुम्हाला मिळालेल्या या देणगीचा आनंद माना आणि अजूनही टिकून असलेली प्रत्येक वाईट सवय दूर करण्याचा प्रयत्न करा, जेणेकरून तुमचे स्वातंत्र्य वाढेल आणि तुम्हाला मोठा आनंद लाभेल.

हे माझ्या क्षमाशील प्रभू, तुझे पवित्र हृदय परिपूर्ण दयेने भरलेले आहे. तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाच्या विपुलतेतून तू स्वतःला आणि तुझे सर्वस्व आम्हाला देतोस; तू काहीही राखून ठेवत नाहीस. माझे पाप मान्य करून ते कबूल करण्यासाठी आणि अशा रीतीने तुझ्यासमोर नम्र होण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. त्यामुळे मला स्वातंत्र्य, शांती आणि आनंद लाभू दे. त्यानंतर सर्व वाईट सवयींवर मात करण्यासाठी आणि पापात पडण्याचा धोका असलेले प्रसंग टाळण्यासाठी मला प्रयत्न करता येऊ दे. तुझ्या विपुल दयेबद्दल मी तुझे आभार मानतो! हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

हेही पाहा: चौतीसावा दिवस: क्रुसाच्या पायाशी 40 दिवस

अनुक्रमणिका

प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य