मराठी

सामान्य काळातील अकरावा आठवडा

एक पवित्र पाचारण

सामान्य काळातील अकरावा रविवार, वर्ष अ

मग येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “पीक भरपूर आहे, पण मजूर थोडे आहेत. म्हणून पिकाच्या धन्याला विनंती करा की त्याने आपल्या पिकाची कापणी करण्यासाठी मजूर पाठवावेत.” मत्तय 9:37-38

या वचनातून ख्रिस्तसभेच्या हितासाठी असलेले आपल्या सर्वांचे एक अत्यावश्यक कर्तव्य स्पष्ट होते. देवाने अधिक जणांना याजकपदासाठी पाचारण करावे, म्हणून प्रार्थना करण्याचे आवाहन या वचनातून आपल्याला केले आहे.

येशूने ख्रिस्तसभेची स्थापना करताना स्वतःच्या नावाने कार्य करण्यासाठी सामान्य माणसांची निवड केली, ही लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट आहे. इतर सर्वांप्रमाणे याजकही पापी आहेत. तरीही मेंढपाळ म्हणून सेवा करण्याच्या अत्यंत पवित्र कार्यासाठी येशू त्यांना पाचारण करतो. या दोन्ही गोष्टी आपण समजून घेणे आवश्यक आहे.

पहिली गोष्ट म्हणजे, येशू पापी माणसांना याजकपदासाठी पाचारण करतो. हे कठोर बोलणे किंवा टीका नव्हे; ही केवळ वस्तुस्थिती आहे. पहिले बिशप, म्हणजे प्रेषित, यांच्याकडे पाहिले की त्यांच्या दुर्बलता लगेच आपल्या लक्षात येतात. याजकांना पवित्र जीवनाचे पाचारण नक्कीच आहे आणि त्यांनी संत होण्यासाठी प्रयत्न केले पाहिजेत. पण ते येशूइतके पवित्र नसले, तर आपल्याला आश्चर्य वाटू नये. देवाच्या अनुमती देणाऱ्या इच्छेचा हा एक भाग आहे: पापी माणसांनी देवपुत्र येशूच्या व्यक्तिरूपाने कार्य करावे, अशी तो अनुमती देतो. किती आश्चर्यकारक आहे हे!

दुसरी गोष्ट म्हणजे, याजकांना आपले मेंढपाळ होण्यासाठी पाचारण केले आहे आणि आपण त्यांना त्यानुसार वागवले पाहिजे. नम्रपणे त्यांच्या दुर्बलतांपलीकडे पाहता आले, तर देव त्यांच्याद्वारे खरोखरच आपली मेंढपाळाप्रमाणे काळजी घेतो, हे आपल्याला उमगेल. त्यांच्या पवित्र याजकाभिषेकामुळे पवित्र आत्मा याजकपदाद्वारे आपल्या आत्म्यांना अगदी थेट आणि सखोल रीतीने स्वर्गाकडे नेऊ शकतो. पण याजकामधला मेंढपाळ खरोखर ओळखण्यासाठी कधी कधी मेंढराने स्वतः नम्र असावे लागते.

पवित्र याजकपदाच्या महान देणगीवर आज मनन करा. आपण आपल्या याजकांवर प्रेम केले पाहिजे, त्यांचा आदर केला पाहिजे आणि विशेषतः त्यांच्यासाठी प्रार्थना करून त्यांना पाठिंबा दिला पाहिजे. द्राक्षमळ्यात आणखी कामकरी यावेत म्हणून प्रार्थना करण्याची आपल्या प्रभूची आज्ञाही आपण पाळली पाहिजे. आपल्या जगाला नेहमीच मेंढपाळांची गरज आहे. या पवित्र सेवेसाठी देवाने अनेक याजक उभे करावेत म्हणून प्रार्थना करणे हे ख्रिस्तसभेच्या प्रत्येक सदस्याचे कर्तव्य आहे.

प्रभू येशू, आमच्या महान प्रमुख याजका, कृपा करून तुझ्या द्राक्षमळ्यात पुष्कळ मजूर पाठव. या पवित्र सेवेसाठी तू ज्यांना पाचारण करतोस, त्यांना तुला “हो” म्हणण्याचे आणि पावित्र्यपूर्ण जीवन स्वीकारण्याचे धैर्य दे. आमचे पवित्र पिता पोप, आमचे बिशप, आमचे धर्मगुरू आणि तुझ्या ख्रिस्तसभेत विशेष रीतीने सेवा करणारे सर्व जण यांना आशीर्वाद दे. आम्ही तुझे लोक आहोत; आमच्या मेंढपाळांवर प्रेम करण्यास आणि त्यांना नेहमी योग्य ती साथ देण्यास आम्हाला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाच्या राज्यातील अद्भुत गोष्टी

सामान्य काळातील अकरावा रविवार, वर्ष ब

येशू लोकसमुदायाला म्हणाला, “देवाचे राज्य असे आहे: एखादा मनुष्य जमिनीवर बी पेरतो. रात्र होते तेव्हा तो झोपतो आणि दिवस उजाडतो तेव्हा उठतो. हे असे चालू असताना बी उगवते आणि वाढते; पण हे कसे घडते, ते त्याला माहीत नसते.” मार्क 4:26-27

आपल्यामध्ये देवाचे राज्य कसे अंकुरते, वाढते आणि फळ देते, याचे किती सुंदर चित्र आहे हे!

आपले राज्य यावे, अशी देवाची इच्छा आहे. प्रभूच्या प्रार्थनेत आपण यासाठी प्रार्थना करतो. त्याचे राज्य यावे अशी प्रार्थना करतो, तेव्हा त्याचा अर्थ काय? पहिली गोष्ट म्हणजे, देवाला आपल्यामध्ये येऊन वस्ती करायची आहे आणि आपल्या अंतःकरणात व आत्म्यात आपले राज्य प्रस्थापित करायचे आहे. आपण त्याच्या राज्याचे जिवंत सदस्य बनले पाहिजे आणि तो आपला अधिपती व मार्गदर्शक असला पाहिजे.

दुसरी गोष्ट म्हणजे, आपल्या जगात देवाचे नियम प्रस्थापित व्हावेत आणि त्याची इच्छा प्रत्यक्षात यावी, असाही याचा अर्थ आहे. म्हणजेच, देवाच्या कृपेने सामाजिक, राजकीय आणि सांस्कृतिक व्यवस्थेचे असे परिवर्तन झाले पाहिजे की ती त्याच्या राज्यात सहभागी होईल आणि त्या राज्याचे फळ देईल. यात आपल्यालाही काम करायचे आहे!

तिसरे म्हणजे, येशू वैभवाने आणि प्रतापाने पुन्हा येईल, तेव्हा त्याचे राज्य अंतिम आणि गौरवशाली रीतीने येईल, अशी आपण अपेक्षा करतो. शेवटी सर्व गोष्टींचे रूपांतर होईल आणि देव जगाचा अंतिम न्याय करून सर्व काही नवे करील.

पण वर दिलेला उतारा विशेषतः हे ‘कसे’ घडेल, हे आपल्याला दाखवतो. देवाचे राज्य हळूहळू, अलगद आणि चमत्कारिक रीतीने रुजेल, असे तो सांगतो. हे आपल्या जीवनात घडेल. आपण ख्रिस्ती या कार्याला स्वतःला वाहून घेऊ, तसे हे आपल्या जगातही घडेल. आणि काळाच्या शेवटी येशू पुन्हा येईल, तेव्हा हे चमत्कारिक रीतीने घडेल.

येशूने आपल्यासमोर ठेवलेल्या या चित्राचा विचार करा. शेतकरी बी पेरतो. हळूहळू ते अंकुरते, वाढते आणि त्याला फळ येते. हे सर्व “कसे घडते, हे त्याला कळत नाही.”

देव कोणकोणत्या गूढ मार्गांनी आपले राज्य प्रस्थापित करतो, यावर आज चिंतन करा. हे कार्य मुख्यतः त्याच्याच हाती आहे. पण तुम्हीही तुमच्या वाट्याचे काम केले पाहिजे. तुम्ही आपले हृदय आणि आपल्या भोवतालचे जग सुपीक जमीन बनवले पाहिजे. तुम्ही बी पेरा, गरजेप्रमाणे पाणी घाला आणि मग देवाला त्याचे कार्य करू द्या. त्याचे राज्य तुमच्या जीवनात आणि जगात साकार व्हावे, अशी त्याची इच्छा आपल्यापैकी कोणाच्याही इच्छेपेक्षा कितीतरी प्रबळ आहे. तुम्ही तुमच्या वाट्याचे काम केले, तर त्याच्या कृपेचे हे गौरवशाली कार्य कसे वाढत जाते, हे पाहून तुम्हीही थक्क व्हाल.

माझ्या दैवी राजा, माझे हृदय तुझ्या राज्यासाठी सुपीक जमीन होऊ दे. माझ्या हृदयात तुझे राज्य वाढवण्याचे कार्य तुला करू देता यावे आणि आपल्या जगात मी त्या राज्याचे साधन बनावे, यासाठी मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाची दया

सामान्य काळातील अकरावा रविवार, वर्ष क

सुगंधी लेपाची संगमरवरी कुपी घेऊन ती आली आणि त्याच्या मागे, त्याच्या पायांशी रडत उभी राहिली. ती आपल्या अश्रूंनी त्याचे पाय भिजवू लागली. मग तिने आपल्या केसांनी ते पुसले, त्यांचे चुंबन घेतले आणि त्यांना सुगंधी लेप लावला. ज्याने त्याला आमंत्रण दिले होते, तो परुशी हे पाहून मनात म्हणाला, “हा मनुष्य संदेष्टा असता, तर त्याला स्पर्श करणारी ही स्त्री कोण आहे आणि कशी आहे, हे त्याला कळले असते. ती तर पापी स्त्री आहे.” लूक 7:37b-39

परुश्याचे हे विधान विचार करण्यासारखे आहे. कारण येशू संदेष्टा होताच (सर्व संदेष्ट्यांमधील सर्वोच्च संदेष्टा), आणि आपल्याला स्पर्श करणारी ही स्त्री कशी आहे, हे त्याला खरोखरच माहीत होते. तिची सर्व पापे त्याला माहीत होती. तिला दोष देणाऱ्या त्या परुश्यापेक्षा ती खरोखर कशी आहे, हे येशूला कितीतरी अधिक चांगले माहीत होते. खरे तर, याच कारणांमुळे येशू तिच्याशी तसा वागला.

ही स्त्री कशी होती? ती मनापासून पश्चात्ताप करणारी पापी स्त्री होती. आपल्या पापाबद्दल तिला झालेल्या दुःखामुळे येशूचे हृदय उघडले आणि त्यातून त्याची विपुल दया ओसंडून वाहिली. दुर्दैवाने, परुश्याला वरवर दिसणाऱ्या गोष्टींपलीकडे पाहता आले नाही; पण येशूला तिच्या अंतःकरणात काय होते ते दिसले.

या प्रसंगातून आपण दोन धडे घेतले पाहिजेत. पहिला असा की, येशू आपले अंतःकरण पाहतो, हे आपण ओळखले पाहिजे. तो आपल्या अंतःकरणात डोकावतो आणि तिथे काय दडले आहे, हे इतर कोणापेक्षाही, इतकेच नव्हे तर आपल्यापेक्षाही, त्याला अधिक चांगले माहीत असते. आपल्या मनात हट्टीपणा आहे की दुःख, हे येशू जाणतो. तिथे पश्चात्ताप आहे की उदासीनता, हेही तो जाणतो. त्याला सर्व काही माहीत आहे आणि त्यानुसार तो वागेल. आपल्या प्रभूला फसवता येत नाही.

दुसरा धडा असा की, इतरांना दोष देण्याची आपली प्रवृत्ती या प्रसंगाच्या प्रकाशात आपण तपासली पाहिजे. वरवर जे दिसते त्यावरून निष्कर्ष काढणे सोपे असते. पण अशा प्रकारे एखाद्याविषयी निर्णय देताना आपल्याला संपूर्ण वस्तुस्थिती माहीत नसते. त्यामुळे आपला निर्णय नेहमीच चुकीचा ठरेल.

आपल्या तारणाऱ्याच्या परिपूर्ण प्रेमाने भरलेल्या हृदयावर आज चिंतन करा. तुमच्या स्वतःच्या अंतःकरणाची त्याला जी परिपूर्ण जाण आहे, त्यावरही चिंतन करा. त्याला तुमच्या अंतःकरणात येऊ द्या आणि तुमचे पाप व तुमचा कमकुवतपणा तुम्हाला दाखवू द्या. तो हे मोठ्या कोमलतेने आणि दयेने करील आणि तुम्हाला प्रामाणिक पश्चात्ताप करण्यास बोलावील. तुम्ही त्याच्या हाकेला प्रतिसाद दिलात, तर त्याने जसा या पापी स्त्रीचा स्वीकार केला, तसाच तो तुमचाही स्वीकार करील.

हे परमदयाळू प्रभू, मी पापी आहे हे मला ठाऊक आहे आणि तुझ्या अपार दयेची मी याचना करतो. मी माझ्या पापाचा पश्चात्ताप करतो आणि तू मला क्षमा करावी अशी विनंती करतो. हे प्रिय प्रभू, इतरांचा न्याय करून त्यांना दोषी ठरवण्याच्या सापळ्यात मी कधीही अडकू नये म्हणून मला मदत कर. या प्रकारच्या गर्वातून मला मुक्त कर आणि तू माझ्यावर दाखवतोस तशी दया इतरांवर दाखवायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


दुसरा गाल पुढे करणे

सामान्य काळातील अकराव्या आठवड्याचा सोमवार

“पण मी तुम्हाला सांगतो, दुष्ट माणसाला प्रतिकार करू नका. कोणी तुमच्या उजव्या गालावर मारले, तर त्याच्यापुढे दुसराही गाल करा.” मत्तय 5:39

ही शिकवण स्वीकारणे कठीण आहे!

येशूला खरोखर असेच म्हणायचे होते का? कोणी आपल्याशी अन्यायाने वागले किंवा आपल्याला दुखावले, की अनेकदा आपण लगेच काहीतरी सबब शोधून शुभवर्तमानातील हा उतारा आपल्याला लागू होत नाही, असे गृहीत धरतो. हो, ही शिकवण खरी मानणे कठीण आहे; पण तिच्याप्रमाणे जगणे त्याहूनही कठीण आहे.

“दुसरा गाल पुढे करणे” म्हणजे काय? प्रथम या शब्दांचा शब्दशः अर्थ पाहूया. येशूने जे म्हटले, ते खरोखरच त्याला अभिप्रेत होते. स्वतः येशूच याचे परिपूर्ण उदाहरण आहे. त्याच्या गालावर केवळ चपराक मारली गेली नाही, तर त्याला निर्दयपणे मारहाण करून क्रुसावर लटकवण्यात आले. त्यावर तो म्हणाला, “पित्या, त्यांना क्षमा कर; ते काय करीत आहेत हे त्यांना कळत नाही.” म्हणून, जे करण्याची स्वतः येशूची तयारी नव्हती, असे काहीही करण्यास तो आपल्याला सांगत नाही.

दुसरा गाल पुढे करणे म्हणजे दुसऱ्याचे अपमानास्पद शब्द किंवा अत्याचारी वर्तन झाकून ठेवणे नव्हे. त्या व्यक्तीने काहीच चुकीचे केले नाही, असे सोंग आपण आणू नये. स्वतः येशूने पाप्यांना क्षमा करताना आणि पित्याकडे त्यांच्यासाठी क्षमा मागताना, त्यांच्या हातून आपल्यावर घोर अन्याय झाला होता, हे मान्य केले. पण महत्त्वाची गोष्ट ही की त्याने स्वतःला त्यांच्या द्वेषभावनेत ओढले जाऊ दिले नाही.

अनेकदा, कोणी आपल्यावर जणू चिखलफेक केली असे वाटले की, त्याच्यावरही लगेच चिखलफेक करण्याचा मोह आपल्याला होतो. भांडून दादागिरी करणाऱ्याला त्याच्याच भाषेत उत्तर देण्याचा मोह होतो. पण दुसऱ्याच्या दुष्टपणावर आणि क्रूरतेवर मात करण्याचा मार्ग म्हणजे स्वतःला त्या चिखलात ओढले जाऊ न देणे. दुसरा गाल पुढे करणे म्हणजे क्षुल्लक कुरबुरीत किंवा वादात पडून आपण स्वतःची पातळी खालावणार नाही, हे दाखवणे. अविवेकी वर्तनाला आपण तसेच प्रत्युत्तर देत नाही. उलट, जे घडले ते शांतपणे स्वीकारून आणि क्षमा करून, त्या व्यक्तीचा दुष्टपणा तिला स्वतःला आणि इतरांनाही दिसू देण्याचा आपण निर्णय घेतो.

याचा अर्थ असा नाही की आपल्या सहनशक्तीपलीकडचा छळ होत असलेल्या नात्यात आपण कायम राहावे, अशी येशूची इच्छा आहे. पण आपल्यापैकी प्रत्येकाला कधी ना कधी अन्यायाला सामोरे जावे लागेल. अशा वेळी आपण दयाळूपणे वागून लगेच क्षमा केली पाहिजे आणि दुष्टपणाला दुष्टपणाने उत्तर देण्याच्या मोहात पडू नये.

आज, जी नाती तुम्हाला निभावणे कठीण जाते, त्यांवर चिंतन करा. विशेषतः, क्षमा करण्याची आणि दुसरा गाल पुढे करण्याची तुमची कितपत तयारी आहे, याचा विचार करा. असे केल्याने त्या नात्यात तुम्ही शोधत असलेली शांती आणि स्वातंत्र्य कदाचित तुम्हाला मिळेल.

हे माझ्या क्षमाशील प्रभू, तुझ्या अपार दयेचे आणि क्षमाशीलतेचे अनुकरण करायला मला मदत कर. ज्यांनी मला दुखावले आहे त्यांना क्षमा करायला आणि मला सोसाव्या लागणाऱ्या कोणत्याही अन्यायाच्या पलीकडे जायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


आपल्या शत्रूंवर प्रेम करा

सामान्य काळातील अकराव्या आठवड्याचा मंगळवार

“पण मी तुम्हाला सांगतो, तुमच्या शत्रूंवर प्रेम करा आणि जे तुमचा छळ करतात त्यांच्यासाठी प्रार्थना करा, यासाठी की तुम्ही तुमच्या स्वर्गीय पित्याची मुले व्हावे.” मत्तय 5:44-45a

आपल्या प्रभूची ही आज्ञा पाळणे सोपे नाही. पण ही प्रेमाची आज्ञा आहे.

प्रथम, तो आपल्याला आपल्या शत्रूंवर प्रेम करण्यास सांगतो. आपले शत्रू कोण आहेत? ज्यांचा द्वेष करण्याचे आपण जाणूनबुजून ठरवले आहे, असे कोणी ‘शत्रू’ आपल्या आयुष्यात नसावेत, अशी आशा आहे. पण आपल्या आयुष्यात अशा काही व्यक्ती असू शकतात की ज्यांच्यावर राग धरावासा वाटतो आणि ज्यांच्यावर प्रेम करणे आपल्याला कठीण जाते. कदाचित, ज्यांच्याशी जुळवून घेणे आपल्याला कठीण जाते, अशा कोणत्याही व्यक्तीला आपण आपले शत्रू मानू शकतो.

त्यांच्यावर प्रेम करणे म्हणजे त्यांच्याशी अगदी जिवलग मैत्री करणे आवश्यक आहे, असे नाही. पण त्यांच्याविषयी आपल्या मनात खरी आपुलकी निर्माण व्हावी म्हणून आपण प्रयत्न केले पाहिजेत. या आपुलकीत त्यांची काळजी घेणे, त्यांच्या भल्याची चिंता करणे, त्यांना समजून घेणे आणि क्षमा करणे यांचा समावेश आहे. प्रत्येकाविषयी अशी आपुलकी बाळगणे कठीण असले, तरी ते आपले ध्येय असले पाहिजे.

या आज्ञेचा दुसरा भाग आपल्याला यासाठी मदत करतो. जे आपला छळ करतात त्यांच्यासाठी प्रार्थना केल्याने, आपल्या मनात जे प्रेम आणि आपुलकी जोपासण्याची गरज आहे, ती वाढण्यास मदत होते. प्रेमाची ही बाजू समजायला अगदी सोपी आहे, पण आचरणात आणायला तितकीच कठीण आहे.

ज्यांच्यावर प्रेम करणे तुम्हाला फार कठीण जाते, अशा व्यक्तींचा विचार करा. ज्यांच्याबद्दल तुमच्या मनात राग आहे, त्यांचाही विचार करा. ती व्यक्ती कुटुंबातील एखादी व्यक्ती, कामाच्या ठिकाणची कोणी व्यक्ती, एखादी शेजारी व्यक्ती किंवा पूर्वीच्या आयुष्यातील अशी कोणी व्यक्ती असू शकते, जिच्याशी तुमचा अजूनही समेट झालेला नाही. किमान एका व्यक्तीशी, किंवा कदाचित एकाहून अधिक व्यक्तींशी, तुमचे संबंध ताणलेले आहेत, मग तो ताण तुमच्या वागण्यात दिसत असो किंवा फक्त मनात असो, हे प्रामाणिकपणे कबूल करणे या शुभवर्तमानाच्या उताऱ्याशी सुसंगत आहे. हे मान्य करणे म्हणजे केवळ स्वतःशी प्रामाणिक राहणे.

अशी व्यक्ती किंवा अशा व्यक्ती कोण आहेत हे लक्षात आल्यावर, तुम्ही त्यांच्यासाठी प्रार्थना करता का, याचा विचार करा. प्रार्थनेत त्यांना देवाच्या हाती सोपवण्यासाठी तुम्ही नियमितपणे वेळ देता का? देवाने त्यांच्यावर आपली कृपा आणि दया विपुलपणे वर्षवावी, अशी तुम्ही प्रार्थना करता का? हे करणे कठीण वाटू शकते, पण तुमच्या स्वतःच्या हितासाठी तुम्ही करू शकणाऱ्या सर्वांत चांगल्या गोष्टींपैकी ही एक आहे. त्यांच्याविषयी प्रेम आणि आपुलकी व्यक्त करणे कठीण जाऊ शकते; पण त्यांच्यासाठी प्रार्थना करण्याचा जाणीवपूर्वक निर्णय घेणे कठीण नाही.

ज्यांच्याशी वागणे आपल्याला कठीण जाते, त्यांच्यासाठी प्रार्थना करणे महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे देवाला आपल्या अंतःकरणात त्यांच्याविषयी खरे प्रेम आणि कळकळ वाढवू देण्यास आपण तयार होतो. अशा प्रार्थनेतून आपण देवाला आपल्या भावना बदलू देतो, जेणेकरून राग किंवा अगदी द्वेषही मनात धरून ठेवण्याची गरज आपल्याला उरणार नाही.

ज्या व्यक्तीशी जुळवून घेणे तुम्हाला सर्वांत कठीण जाते, त्या व्यक्तीसाठी प्रार्थना करण्याचा आज निश्चय करा. या प्रार्थनेने त्या व्यक्तीवर प्रेम करण्याच्या तुमच्या वृत्तीत एका रात्रीत बदल होईल असे बहुधा नाही. पण दररोज अशी प्रार्थना करण्याचा निश्चय पाळलात, तर कालांतराने देव हळूहळू तुमचे अंतःकरण बदलेल. सर्वांवर तुम्ही प्रेम करावे अशी त्याची इच्छा आहे; त्या प्रेमाच्या आड येणाऱ्या रागाच्या आणि मनाला झालेल्या दुखापतींच्या ओझ्यातून तो तुम्हाला मुक्त करेल.

हे परिपूर्ण प्रेमाच्या प्रभू, ज्या व्यक्तीसाठी मी प्रार्थना करावी अशी तुझी इच्छा आहे, त्या व्यक्तीसाठी मी प्रार्थना करतो. सर्वांवर प्रेम करायला आणि विशेषतः ज्यांच्यावर प्रेम करणे कठीण जाते त्यांच्यावर प्रेम करायला मला मदत कर. त्यांच्याविषयीच्या माझ्या भावनांना योग्य वळण दे आणि मनातला सगळा राग सोडून द्यायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवासाठी जगलेले गुप्त जीवन

सामान्य काळातील अकराव्या आठवड्याचा बुधवार

येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “लोकांनी पाहावे म्हणून तुम्ही सत्कृत्ये करू नका, याची काळजी घ्या; नाहीतर तुमच्या स्वर्गीय पित्याकडून तुम्हाला कोणतेही प्रतिफळ मिळणार नाही.” मत्तय 6:1

बरेचदा आपण एखादी चांगली गोष्ट करतो, तेव्हा ती इतरांनी पाहावी असे आपल्याला वाटते. आपण किती चांगले आहोत हे त्यांना कळावे, अशी आपली इच्छा असते. का? कारण इतरांनी आपली दखल घेतली आणि आपला गौरव केला की आपल्याला बरे वाटते. पण येशू आपल्याला याच्या अगदी उलट करायला सांगतो.

येशू आपल्याला सांगतो की, आपण एखादे सेवाकार्य करतो, उपवास करतो किंवा प्रार्थना करतो, तेव्हा ते गुप्तपणे करावे. म्हणजेच, लोकांनी आपली दखल घ्यावी आणि आपली प्रशंसा करावी या हेतूने ते करू नये. आपली चांगली कृत्ये इतरांच्या नजरेस पडण्यात काही गैर आहे, असे नाही. येशूची शिकवण आपल्या सत्कृत्यांमागील हेतूवर बोट ठेवते. लोकांनी आपली दखल घ्यावी आणि आपली प्रशंसा करावी म्हणून नव्हे, तर देवाच्या अधिक जवळ जावे आणि त्याच्या इच्छेनुसार सेवा करावी म्हणून आपण पवित्रतेने वागावे, हे येशू आपल्याला सांगू इच्छितो.

ही आपल्याला आपल्या हेतूंचा खोलवर आणि प्रामाणिकपणे विचार करण्याची उत्तम संधी देते. तुम्ही जे करता, ते का करता? तुम्ही जी चांगली कामे करण्याचा प्रयत्न करता, त्यांचा विचार करा. मग ती कामे करण्यामागे तुमचा हेतू काय आहे, याचा विचार करा. पवित्र व्हावे आणि देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागावे, या इच्छेतूनच तुम्हाला पवित्र कृत्ये करण्याची प्रेरणा मिळत असेल, अशी आशा आहे. तुमची सत्कृत्ये केवळ देवानेच पाहावीत, यात तुम्ही समाधानी आहात का? तुमच्या निःस्वार्थीपणाची आणि प्रेमाच्या कृतींची इतर कोणीही दखल घेतली नाही, तरी तुम्हाला चालेल का? याचे उत्तर “होय” असेल, अशी आशा आहे.

पवित्रता विशेषतः तुमच्या गुप्त जीवनात दिसून येते. तिथे, जिथे केवळ देवच तुम्हाला पाहतो, तिथे त्याला आवडेल असे तुम्ही वागले पाहिजे. फक्त देवच पाहत असतानाही तुम्ही सद्गुण, प्रार्थना, त्याग आणि आत्मदान यांचे जीवन जगले पाहिजे. तुम्ही तुमच्या गुप्त जीवनात असे जगलात, तर खात्री बाळगा की कृपेने भरलेल्या तुमच्या या गुप्त जीवनाचा इतरांवर असा परिणाम होईल, जो केवळ देवच घडवून आणू शकतो. तुम्ही गुप्तपणे पवित्रतेसाठी प्रयत्न करता, तेव्हा देव ते पाहतो आणि त्या प्रयत्नांतून चांगले घडवतो. कृपेचे हे गुप्त जीवन तुमच्या व्यक्तिमत्त्वाचा आणि इतरांशी तुम्ही ज्या प्रकारे वागता त्याचा पाया बनते. तुम्ही जे काही करता ते सगळे त्यांना दिसेलच असे नाही, पण तुमच्या आत्म्यातील चांगुलपणाचा त्यांच्यावर परिणाम होईल.

हे परमपवित्र प्रभू, तुझ्या कृपेने कोणताही गाजावाजा न करता जगायला मला मदत कर. कोणी पाहत नसतानाही तुझी सेवा करायला मला मदत कर. त्या एकांताच्या क्षणांतून तुझी कृपा आणि दया जगापर्यंत पोहोचू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


प्रभूची प्रार्थना

सामान्य liturgical काळातील अकराव्या आठवड्याचा गुरुवार

“तुम्ही अशी प्रार्थना करा: हे आमच्या स्वर्गातील पित्या…” मत्तय 6:9

पुढील उतारा माझी कॅथलिक उपासना! या पुस्तकाच्या अकराव्या प्रकरणातून घेतला आहे. तो प्रभूच्या प्रार्थनेविषयी आहे:

प्रभूची प्रार्थना म्हणजे खरोखरच संपूर्ण शुभवर्तमानाचा सारांश आहे. येशूने स्वतः आपल्याला प्रार्थना करायला शिकवण्यासाठी ती दिली, म्हणून तिला ‘प्रभूची प्रार्थना’ म्हणतात. या प्रार्थनेत आपण देवाकडे सात विनंत्या करतो. पवित्र शास्त्रात आढळणारी माणसाच्या मनातली प्रत्येक आस आणि श्रद्धेची प्रत्येक अभिव्यक्ती या सात विनंत्यांत सामावलेली आहे. जीवन आणि प्रार्थना यांविषयी आपल्याला जे काही जाणून घेणे आवश्यक आहे, ते सर्व या सुंदर प्रार्थनेत सामावलेले आहे.

सर्व प्रार्थनांचा आदर्श म्हणून स्वतः येशूने आपल्याला ही प्रार्थना दिली. प्रभूच्या प्रार्थनेचे शब्द आपण नियमितपणे मुखाने उच्चारणे चांगले आहे. विविध संस्कारविधींमध्ये आणि उपासनाविधींमध्येही ही प्रार्थना म्हटली जाते. पण केवळ ही प्रार्थना म्हणणे पुरेसे नाही. तिचा प्रत्येक पैलू अंतःकरणात रुजवणे हे आपले ध्येय आहे, जेणेकरून देवाकडे वैयक्तिक विनंती करण्याचा आणि आपले संपूर्ण जीवन त्याच्या हाती सोपवण्याचा आदर्श ही प्रार्थना ठरेल.

प्रार्थनेचा पाया

प्रभूच्या प्रार्थनेची सुरुवात एखाद्या विनंतीने होत नाही. उलट, आपण पित्याची मुले आहोत, ही आपली ओळख मान्य करून ती सुरू होते. प्रभूची प्रार्थना योग्य रीतीने करण्यासाठी ही जाणीव पायाभूत आहे. प्रत्येक प्रार्थनेत आणि संपूर्ण ख्रिस्ती जीवनात आपली मूलभूत भूमिका काय असावी, हेही यातून दिसते. सात विनंत्यांपूर्वीचे सुरुवातीचे वचन असे आहे: “हे आमच्या स्वर्गातील पित्या.” प्रभूच्या प्रार्थनेतील या सुरुवातीच्या वचनात काय सामावले आहे, ते पाहूया.

देवाची मुले म्हणून धैर्य: मिस्साबलिदानात याजक विश्वासणाऱ्यांना प्रभूची प्रार्थना म्हणण्याचे आमंत्रण देताना म्हणतात, “तारणाऱ्याच्या आज्ञेनुसार आणि दैवी शिकवणुकीने घडलेले आपण धैर्याने म्हणतो…” हे धैर्य देव आपला पिता आहे या मूलभूत जाणिवेतून येते. प्रत्येक ख्रिस्ती व्यक्तीने देवपित्याला ‘माझा पिता’ म्हणून ओळखले पाहिजे. आपण देवाची मुले आहोत हे जाणून, एखादे मूल ज्या विश्वासाने आपल्या आईवडिलांकडे जाते, त्याच विश्वासाने आपण त्याच्याकडे गेले पाहिजे. प्रेमळ आई किंवा वडील असतील, तर मुलाला त्यांची भीती वाटत नाही. उलट, काहीही झाले तरी आईवडील आपल्यावर प्रेम करतात, असा मुलांना दृढ विश्वास असतो. आपल्या हातून पाप झाले तरी आपल्यावर प्रेम केले जाते, हे मुलांना माहीत असते. आपल्या प्रत्येक प्रार्थनेची सुरुवात याच जाणिवेतून झाली पाहिजे. काहीही झाले तरी देव आपल्यावर प्रेम करतो, हे आपण प्रथम समजून घेतले पाहिजे. देवाला अशी ओळखल्यावर त्याला हाक मारण्यासाठी लागणारा पूर्ण विश्वास आपल्याला मिळेल.

अब्बा: देवाला ‘पिता’ किंवा अधिक नेमकेपणाने ‘अब्बा’ म्हणणे म्हणजे त्याला अत्यंत जिव्हाळ्याने, अगदी आपलेपणाने हाक मारणे. ‘अब्बा’ ही पित्याला प्रेमाने मारलेली हाक आहे. यावरून दिसते की देव केवळ सर्वशक्तिमान नाही; तो त्याहूनही कितीतरी अधिक आहे. देव माझा प्रेमळ पिता आहे आणि मी त्याचा लाडका मुलगा किंवा लाडकी मुलगी आहे.

‘आमचा’ पिता: देवाला ‘आमचा’ पिता म्हणण्यातून ख्रिस्त येशूच्या रक्ताने प्रस्थापित झालेल्या नव्या करारामुळे निर्माण झालेले एक पूर्णपणे नवे नाते व्यक्त होते. या नव्या नात्यात आपण आता देवाचे लोक आहोत आणि तो आपला देव आहे. या नात्यात देव आणि आपण एकमेकांचे झालो आहोत; म्हणूनच हे नाते इतके जिव्हाळ्याचे आहे. हे नवे नाते म्हणजे देवाने दिलेली देणगीच आहे; त्यावर आपला कोणताही हक्क नाही. देवाला आपला पिता म्हणण्याचा अधिकार आपल्याला स्वतःहून नाही. ही एक कृपा आहे, एक देणगी आहे.

या कृपेतून देवाचा पुत्र येशू याच्याशी असलेले आपले गाढ ऐक्यही प्रकट होते. आपण येशूशी एक आहोत म्हणूनच देवाला “पिता” म्हणू शकतो. येशूच्या मानवस्वभावामुळे आपण त्याच्याशी एकरूप होतो आणि आता त्याच्याशी आपले घनिष्ठ नाते आहे.

देवाला “आमचा” पिता म्हणण्यातून आपले एकमेकांशी असलेले ऐक्यही प्रकट होते. जे सर्व जण देवाला इतक्या जिव्हाळ्याने आपला पिता म्हणतात, ते ख्रिस्तामध्ये बंधुभगिनी आहेत. म्हणून आपले एकमेकांशी केवळ घनिष्ठ नाते आहे असे नव्हे, तर आपल्याला एकत्र येऊन देवाची उपासनाही करता येते. अशा वेळी आपण व्यक्तिवाद मागे सोडून बंधुभावाचे ऐक्य स्वीकारतो. आपण या एकाच दैवी कुटुंबाचे सदस्य आहोत, ही देवाची किती गौरवशाली देणगी आहे!

हे आमच्या स्वर्गातील पित्या, तुझे नाव पवित्र मानले जावो. तुझे राज्य येवो. जशी स्वर्गात तशी पृथ्वीवरही तुझ्या इच्छेप्रमाणे होवो. आमची रोजची भाकर आज आम्हाला दे. जशी आम्ही आमच्याविरुद्ध अपराध करणाऱ्यांना क्षमा करतो, तशी तू आमच्या अपराधांची आम्हाला क्षमा कर. आम्हाला परीक्षेत पडू देऊ नकोस, पण वाईटापासून आमची सुटका कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


तुमचा खजिना आणि तुमचे हृदय

सामान्य काळातील अकराव्या आठवड्याचा शुक्रवार

“पृथ्वीवर स्वतःसाठी खजिने साठवू नका. येथे कसर लागून किंवा कुजून त्यांचा नाश होतो आणि चोर घरफोडी करून ते चोरून नेतात. त्याऐवजी स्वर्गात खजिने साठवा. तेथे ना कसर लागून ना कुजून त्यांचा नाश होतो, आणि चोरही घरफोडी करून ते चोरून नेत नाहीत. कारण जिथे तुमचा खजिना आहे, तिथेच तुमचे हृदयही असेल.” मत्तय 6:19-21

मग तुमचे हृदय कुठे आहे? या प्रश्नाचे उत्तर वर दिले आहे. जिथे तुमचा खजिना आहे, तिथेच तुमचे हृदय आहे. मग प्रश्न असा आहे: “तुमचा खजिना काय आहे?”

या उताऱ्यात भौतिक संपत्तीची अति आसक्ती बाळगण्यातला धोका दाखवला आहे. पण या जीवनात ज्या कोणत्याही गोष्टीची आपल्याला आसक्ती जडू शकते, तिलाही हेच लागू होते. तुम्हाला कशाची आसक्ती आहे? तुमचा खजिना काय आहे?

देवाला ज्या गोष्टींशी आपले मन जडावे असे वाटते, त्यांच्याशीच ते जडलेले असावे. असे असेल, तर ज्या गोष्टी आपल्याला प्रिय आहेत, त्याच आपण जपाव्यात अशी देवाची इच्छा आहे आणि त्याच आपला खरा ठेवा आहेत. त्या गोष्टींवर प्रेम करताना आपण त्यांना देणाऱ्या आणि त्यांच्यावर प्रेम करायला आपल्याला बोलावणाऱ्या देवावरच प्रेम करतो.

आपल्या खजिन्यात आपले कुटुंब नक्कीच असायला हवे. तसेच, ज्यांच्यावर खास जिव्हाळ्याने प्रेम करण्यास आणि ज्यांची काळजी घेण्यास देव आपल्याला बोलावतो, अशा इतर व्यक्तींनाही त्यात स्थान असायला हवे. आपले प्रार्थनेचे आणि उपासनेचे जीवन हाही आपला खजिना असायला हवा. या जगात देवावर प्रेम करण्याचा तो सर्वांत थेट मार्ग आहे. ज्या विशिष्ट सेवाकार्यांची आपल्याला प्रेरणा मिळते, ती कार्ये किंवा देवाच्या इच्छेत बसणारी कोणतीही गोष्ट हाही आपला खजिना असू शकतो.

या गोष्टी तुम्हाला प्रिय आहेत का? हाच तुमचा ठेवा आहे का? अडचण अशी आहे की, देव आपल्याला ज्या गोष्टींवर प्रेम करायला बोलावतो, त्यांपलीकडच्या कितीतरी गोष्टींवरही आपण अनेकदा प्रेम करू लागतो. श्रीमंत होण्याच्या आणि पुष्कळ वस्तू मिळवण्याच्या कल्पनेत आपले मन फार गुंतते. पण आपल्या या अपायकारक ‘आसक्ती’ केवळ संपत्ती आणि भौतिक वस्तूंपुरत्याच मर्यादित नसतात.

आज अशा गोष्टींवर चिंतन करा, ज्यांना तुम्ही कदाचित अवाजवी महत्त्व देऊन आपल्या जीवनाचा ‘खजिना’ बनवले आहे. या क्षणभंगुर जगात तुम्हाला कशाची अति आसक्ती आहे? पैशाची? की आणखी कशाची? ती आसक्ती कोणती हे देवाला तुम्हाला दाखवू द्या आणि मग त्याला तुम्हाला तिच्यातून मुक्त करू द्या. सर्वांत मोठ्या संपत्तीने समृद्ध अशा जीवनाच्या दिशेने हे पहिले पाऊल आहे!

हे खऱ्या संपत्तीच्या प्रभू, माझे मन तुझ्यावर स्थिर ठेवायला मला मदत कर. तू आणि तुझी इच्छा हाच माझा सर्वांत मौल्यवान ठेवा असावा, यासाठी मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


काळजी करू नका

सामान्य काळातील अकराव्या आठवड्याचा शनिवार

“काळजी करून तुमच्यापैकी कुणाला आपल्या आयुष्यात एक क्षण तरी वाढवता येईल काय?… प्रथम देवाचे राज्य आणि त्याचे नीतिमत्त्व शोधा, म्हणजे या सर्व गोष्टीही तुम्हाला दिल्या जातील. उद्याची काळजी करू नका; उद्या आपली काळजी स्वतः घेईल.” मत्तय 6:27 & 33-34

हा सल्ला आपण सगळ्यांनी ऐकायला हवा. पण म्हणतात ना, “सांगणं सोपं, करणं कठीण.”

काही जणांसाठी काळजी करणे हा रोजच्या जगण्याचाच भाग बनतो. दररोज आपल्याला असंख्य गोष्टींची काळजी वाटू शकते. आर्थिक प्रश्न, नातेसंबंध, काम, कुटुंब, आरोग्य आणि जीवनातल्या इतर अनेक गोष्टींमुळे खूप काळजी, भीती, चिंता आणि अगदी नैराश्यही येऊ शकते. अतिशय काळजी करण्याची सवय योग्य रीतीने हाताळली नाही, तर तिचे खरोखरच मोठे ओझे होऊ शकते.

मग ज्या गोष्टींची तुम्हाला काळजी वाटते, त्यांना सामोरे जाण्याचा योग्य मार्ग कोणता? विश्वास ठेवा. देवावर, त्याच्या विश्वासूपणावर, तुमच्यावरील त्याच्या अथांग प्रेमावर आणि त्याच्या दैवी काळजीवर विश्वास ठेवा. तुमच्या कल्पनेपलीकडे तो तुमच्यावर प्रेम करतो आणि तुमची काळजी घेतो. तुम्हाला भेडसावू शकणारी प्रत्येक अडचण आणि तिचा प्रत्येक तपशील त्याला माहीत आहे.

देवाचे प्रेम आणि त्याचे अमर्याद ज्ञान आपल्याला खरोखर उमगले, तर आपण कशाचीही काळजी करणार नाही. आपण दररोज त्याच्यावर विश्वास ठेवून सर्व काही त्याच्या हाती सोपवू शकू. त्याला आपल्या जीवनात येऊ देऊ आणि आपल्या जीवनासाठी त्याने आखलेल्या परिपूर्ण योजनेनुसार त्याने आपल्याला आशेने पुढे नेऊ द्यावे, अशी आपली तयारी असेल. पण वर म्हटल्याप्रमाणे, हे बोलणे सोपे आहे; प्रत्यक्षात करणे तितके सोपे नाही.

जीवनातील काळजी आणि चिंता यांवर मात करण्यासाठी सत्याचा शोध घेणेही महत्त्वाचे आहे. सत्य जाणल्याने आपण मुक्त होतो आणि अगदी कठीण परिस्थितीतही देवाचा हात कसा कार्य करतो हे आपल्याला दिसू लागते. कधीकधी देवाने आपल्याला सोडून दिल्यासारखे वाटले, तरी तो आपल्याला कधीच सोडत नाही. त्याची वाणी ऐकण्याचा आणि त्याची इच्छा, त्याचे शहाणपण व त्याचे सत्य जाणून घेण्याचा आपण प्रयत्न केला, तर त्याच्यावर भरवसा ठेवणे अधिक सोपे जाईल. त्याच्यावर भरवसा ठेवला की आपल्या आत्म्याला शांती मिळते आणि काळजीचे जड ओझे उतरल्यासारखे वाटते.

आज तुम्हाला सर्वांत जास्त काळजी कशाची वाटते, यावर चिंतन करा. कदाचित ती मनावर फार मोठे ओझे टाकणारी भीती असेल. किंवा मनाच्या कोपऱ्यात सतत रेंगाळणारा एखादा विचार असेल. तुमची परिस्थिती काहीही असो, कोणत्या गोष्टीचे ओझे तुम्हाला सर्वांत जड वाटते आणि कशामुळे तुम्हाला सर्वाधिक काळजी वाटते, हे ओळखण्याचा प्रयत्न करा. मग तुमच्या परिस्थितीत देवाचे सत्य काय सांगते हे जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे तुमच्या जीवनासाठी असलेल्या त्याच्या परिपूर्ण योजनेवर भरवसा ठेवून तुम्ही स्वतःला त्याच्या हाती सोपवू शकाल.

हे परिपूर्ण ज्ञानाच्या प्रभू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे, पण तो जसा असायला हवा तितका दृढ नसतो. जीवनातील ओझी आणि चिंता मला दबवून टाकतात, तेव्हा त्या चिंता तुझ्या हाती सोपवायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

 

सामान्य काळातील बारावा आठवडा

अनुक्रमणिका


मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध