በሐዋርያው በቅዱስ ዮሐንስ ራእይ እንደተገለጠው፣ እግዚአብሔር ሦስት ጊዜ ቅዱስ ነው፦ «የነበረው፣ ያለውና የሚመጣው፣ ሁሉን የሚችል ጌታ አምላክ ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ ነው» (ራእይ 4:8)። በመጽሐፍ ቅዱስ አነጋገር፣ «ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ» የሚለው ሦስት ጊዜ የሚደገመው ጩኸት የእግዚአብሔርን ቅድስና ፍጹምነትና ሙላት ያመለክታል። በጌታ ጸሎት «ስምህ ይቀደስ» ብለን ስንጸልይ፣ ይህንን ዘላለማዊ እውነት እናስተጋባለን። ይህም «ስምህ በእኔ ውስጥና በፍጥረት ሁሉ ዘንድ ይክበር፣ ይቀደስ» ማለት ነው። በዚህ ልመና፣ የእግዚአብሔር ቅድስና ፍጹም፣ የማይለወጥና ከፍተኛው አክብሮታችን የሚገባው መሆኑን እናምናለን። ሱራፌል እርሱን ከማክበር ፈጽሞ እንደማያቋርጡ፣ እኛም በምናስበው፣ በምንመኘውና በምናደርገው ሁሉ ስሙን እየቀደስን፣ ያልተቋረጠ የምስጋና መዝሙር እንድናቀርብ ተጋብዘናል።
እግዚአብሔር ቅድስናውን ለሙሴ በመጀመሪያ የገለጠው እንዲህ ባለው ጊዜ ነው፦
«እኔ እግዚአብሔር አምላካችሁ ቅዱስ ስለሆንሁ፣ ቅዱሳን ሁኑ» (ዘሌዋውያን 19:2)።
ይህ ቅድስና ከጊዜ በኋላ ለነቢዩ ኢሳይያስ ተገለጠ፦
«ጌታን ከፍ ባለና በተራራ ዙፋን ላይ ተቀምጦ አየሁት፤ የልብሱም ዘርፍ ቤተ መቅደሱን ሞልቶ ነበር። በላዩም ሱራፌል ቆመው ነበር፤ እያንዳንዳቸው ስድስት ክንፎች ነበሯቸው፤ በሁለቱ ፊታቸውን ይሸፍኑ ነበር፣ በሁለቱ እግሮቻቸውን ይሸፍኑ ነበር፣ በሁለቱም ያንዣብቡ ነበር። አንዱም ለሌላው እንዲህ እያለ ይጮኽ ነበር፦
‹የሠራዊት ጌታ እግዚአብሔር ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ ነው! ምድር ሁሉ በክብሩ ተሞልታለች!›» (ኢሳይያስ 6:1–3)።
ይህ ዘላለማዊ እውነት፣ ማለትም እግዚአብሔር ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ መሆኑ፣ ስለ እግዚአብሔር ያለውን ከሁሉ የላቀ እውነት በፍጹም ሁኔታ ስለሚገልጥ፣ የጸሎት ሁሉ መሠረት ነው። ይህንን እውነት መገንዘባችን ከሱራፌል ጋር ወደ አምልኮ ይስበናል፣ በማያቋርጠው የምስጋና መዝሙራቸውም እንድንካፈል ያደርገናል። ሱራፌል እግዚአብሔርን ከማክበር ፈጽሞ እንደማያቋርጡ፣ እኛም እንዲሁ በጥምቀት በተሰጠን አዲስ ሕይወት አማካይነት፣ ስሙን ያለማቋረጥ የሚቀድስ ሕይወት እንድንኖር ተለይተናል።
እግዚአብሔርን ስለ እርሱ ራሱ መውደድ
በዚህ ምዕራፍ፣ «ስምህ ይቀደስ» የሚለውን የመጀመሪያውን ልመና እንመለከታለን። ይህ ልመና መላ ማንነታችንን ወደ ሕይወታችን ክቡር ዓላማ፣ ማለትም ወደ እግዚአብሔር ክብርና በክብሩ ውስጥ ወደሚኖረን ዘላለማዊ ተሳትፎ ለማስተካከልና ለመምራት ስለሚረዳን፣ ከሁሉ የላቀውን ምኞታችንን ይገልጣል፣ በውስጣችንም ይቀርጸዋል።
በዚህ ልመና የተጠቀሰው የግሪክ ግስ፣ ሃጊያስቴቶ፣ ድርጊቱን እንደ አንድ ሙሉ ክስተት በሚያቀርብ የተደራጊ ትእዛዝ ቅርጽ የተቀመጠ ነው። ይህ «ስምህ ይቀደስ!!!» የሚል ከልብ የሚቀርብና ቆራጥ ልመና ነው። ይህ ግስ አስቸኳይነትን ይገልጣል፤ የእግዚአብሔር ስም መቀደስም ቀስ በቀስ ወይም በከፊል ሳይሆን፣ ፍጹምና ሙሉ ድርጊት እንዲሆን ይጠይቃል። በመግቢያው እንደተጠቀሰው፣ ሦስት የቃለ አጋኖ ምልክቶችን የመጠቀሙ ሐሳብ የልመናውን ጥንካሬ በምሳሌያዊ መንገድ ይገልጣል፤ ልመናው የሚቀርበው በአስቸኳይነት፣ በቆራጥነት እና በፍጹምነት ነው። ይህንን ልመና ስንጸልይ፣ ሰዎች ሁሉ የእግዚአብሔር ስም የሚከብርባቸው መሣሪያዎች እንዲሆኑ እንለምናለን።
ጥምቀት እንደ መሠረት
ቅዱሳን የምንሆንበት የመጀመሪያው መንገድ ጥምቀት ነው፤ በእርሱም የውርስ ኃጢአት ይደመሰሳል፣ እኛም የአብ ልጆች እንሆናለን። ይህንን በተመለከተ፣ የካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን የእምነት ትምህርት የቅዱስ ሲፕርያኖስን ቃል እንዲህ በማለት ይጠቅሳል፦
«እግዚአብሔር ራሱ የሚቀድስ ከሆነ፣ እርሱን የሚቀድሰው ማን ነው? ነገር ግን፣ ‹እኔ እግዚአብሔር ቅዱስ ስለሆንሁ፣ ለእኔ ቅዱሳን ሁኑ› ስላለ፣ በጥምቀት የተቀደስን እኛ መሆን በጀመርነው እንድንጸና እንፈልጋለን፣ እንለምናለንም። ይህንንም በየቀኑ እንለምናለን፤ ምክንያቱም በየቀኑ የምንወድቅ እኛ፣ ያለማቋረጥ በመቀደስ ኃጢአቶቻችንን እንድናነጻ፣ በየቀኑ መቀደስ ያስፈልገናል።… ይህ ቅድስና በእኛ ውስጥ እንዲጸና እንጸልያለን» (የካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን የእምነት ትምህርት #2813)።
በጥምቀት አማካይነት የምንቀደሰውና ከኃጢአት እስራት ነጻ የምንወጣው ብቻ ሳይሆን፣ የክርስቶስ ጸሎት ለአብ የምናቀርበው ጸሎታችን እንዲሆን፣ በክርስቶስም ውስጥ የተሰወርን እንሆናለን። ጥምቀት ወደ ጸጋ ሕይወት የሚያስገባ በር ነው፤ ስለዚህም በወልድ በክርስቶስ አማካይነት፣ ከእርሱ ጋርና በእርሱ ውስጥ ለአብ ወደሚቀርብ የጸሎት ሕይወት የሚያስገባ በር ነው። በጥምቀት የተሰጠን ይህንን ክርስቶስን መምሰል ልናጣው አንችልም። የጥምቀት ጸጋ በሞት የሚያደርስ ኃጢአት ሊጠፋ ቢችልም፣ የተሳሳቱ ልጆች ብንሆን እንኳን፣ የእግዚአብሔር ልጆች መሆናችንን የሚያሳይ ማኅተም ለዘላለም ይኖርብናል። ለተቀበልነው የጉዲፈቻ ልጅነት ምላሽ በመስጠት፣ በድርጊቶቻችን የወልድን መልክ ለመምሰል ሁልጊዜ መጣር የጥምቀታችን ግዴታ ነው። «ስምህ ይቀደስ» ብለን በምንጸልይበት በእያንዳንዱ ጊዜ፣ በወልድ አማካይነት፣ ከእርሱ ጋርና በእርሱ ውስጥ እግዚአብሔርን የሚያከብሩ ልጆች ሆነን በቅድስና ለመኖር በጥምቀት የገባነውን ቃል እናድሳለን።
በጥምቀት አማካይነት በግል መቀደስን ብቻ አንቀበልም፤ የክርስቶስ ሕይወትና ከአብ ጋር ያለው ዘላለማዊ ውይይት አካል እንሆናለን። ስለዚህ ጸሎታችን የራሳችን ብቻ አይደለም፤ ከራሱና ከሊቀ ካህናቱ ከክርስቶስ ጋር የተዋሐደው ምሥጢራዊ አካሉ ጸሎት ነው።
በክርስቶስ ውስጥ ለአብ መጸለይ
ኢየሱስ እግዚአብሔር ቢሆንም፣ እርሱ ራሱ የአብን ቅድስና አውጇል፣ እኛንም እንዲሁ እንድናደርግ አስተምሮናል። የጌታ ጸሎት የመጀመሪያ ልመና፣ ሕይወቱ ሁሉና መሥዋዕቱ ወደ አብ ክብር ያነጣጠሩት የክርስቶስ ራሱ ልባዊና ጽኑ ምኞት ጋር አንድ ያደርገናል።
ኢየሱስ ሕማሙ ከመጀመሩ ጥቂት ጊዜ በፊት፣ “አባት ሆይ፣ ስምህን አክብር” ብሎ ጸለየ። (ዮሐንስ 12:28)። ይህ ጸሎት በሕይወቱ ሁሉ ያስተጋባ ነበር፤ ለጸሎታችንም ምሳሌ ሆኖልናል።
ኢየሱስ ከመያዙ በፊት፣ በአትክልቱ ስፍራ ሳለ፣ አብን አከበረ፤ አብም እርሱን እንዲያከብረው ለመነ። ይህ ጸሎት በዮሐንስ ወንጌል ምዕራፍ 17 የሚገኝ ሲሆን፣ የኢየሱስ የሊቀ ካህናት ጸሎት ተብሎ ይታወቃል። በጌታ ጸሎት ውስጥ ስላለው የመጀመሪያ ልመና ማወቅ ያለብንን ሁሉ በፍጹም ሁኔታ ያሳያል። ኢየሱስ እንዲህ ብሎ ጸለየ፦
“አባት ሆይ፣ ሰዓቱ ደርሷል። በሰዎች ሁሉ ላይ ሥልጣን እንደሰጠኸው፣ ለሰጠኸው ሁሉ የዘላለም ሕይወትን እንዲሰጥ፣ ልጅህም አንተን ያከብር ዘንድ ልጅህን አክብር። የዘላለም ሕይወትም ብቸኛውን እውነተኛ አምላክ አንተንና የላክኸውን ኢየሱስ ክርስቶስን ማወቃቸው ነው። እንዳደርገው የሰጠኸኝን ሥራ በመፈጸም በምድር ላይ አከበርኩህ። አሁንም፣ አባት ሆይ፣ ዓለም ከመፈጠሩ በፊት ከአንተ ጋር በነበረኝ ክብር፣ በአንተ ዘንድ አክብረኝ።” (ዮሐንስ 17:1–5)።
“ስምህ ይቀደስ” ብለን ስንጸልይ፣ አብ በሁሉ ነገር ሲከበር ለማየትና ከወልድ ጋር ያንን ክብር ለመካፈል ያለን ምኞት፣ ከክርስቶስ ራሱ ጥልቅ ምኞት ጋር ይተባበራል። የእግዚአብሔርን ቅድስና እውቅና እየሰጠን ብቻ ሳይሆን፣ ከኢየሱስ ጋር በአንድነት፣ ያንን ቅድስና በሚያንጸባርቅና በሚያውጅ መንገድ ለመኖር ራሳችንን እየሰጠን ነው። ጌታችን ጸሎታችንን በዚህ ልመና እንድንጀምር የሚያስተምረንም ለዚህ ነው፤ ምክንያቱም ከሁሉ በላይ የምንመኘው እግዚአብሔር እንዲከበር መሆን አለበት።
“ይህ ልመና ሌሎቹን ሁሉ በውስጡ ይይዛል። እንደሚከተሉት ስድስት ልመናዎች ሁሉ፣ ይህም በክርስቶስ ጸሎት ይፈጸማል። ወደ አባታችን የሚቀርበው ጸሎት በኢየሱስ ስም ከተጸለየ፣ የእኛ ጸሎት ነው። ኢየሱስ በክህነታዊ ጸሎቱ እንዲህ ብሎ ይለምናል፦ ‘ቅዱስ አባት ሆይ፣ የሰጠኸኝን በስምህ ጠብቃቸው’” (የካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን የእምነት ትምህርት #2815)።
“አባታችን” ይቀደስ
ከኢየሱስ ጋር በአንድነት ስንጸልይ፣ የራሱን ፍላጎቶች ብቻ እንደሚሻ አንድ ሰው ከሌሎች ተለይተን አንጸልይም። በክርስቶስ የምናቀርበው ጸሎት ከእርሱና የክርስቶስ አካል አባላት ከሆኑት ሁሉ ጋር አንድ ያደርገናል።
የጌታ ጸሎት የእኔ የግል ጸሎት ብቻ ሳይሆን፣ ለአብ የምናቀርበው የእኛ ጸሎት ነው፦ በሰማያት የምትኖር አባታችን ሆይ፣ ስምህ በእኔና በፍጥረት ሁሉ ይክበር፣ ይቀደስ። ይህን ልመና በትክክል የምንጸልይ ከሆነ፣ ሰዎች ሁሉ የእግዚአብሔርን ቅድስና እንዲያውቁ፣ እንዲወዱና እንዲያመልኩ በሚማጸን ፍቅር እንጸልየዋለን። ይህን ልመና ከኅብረታዊ ገጽታው ልንለየው አንችልም፤ አለበለዚያ ጸሎቱ በክርስቶስ የተጸለየ አይሆንም። ኢየሱስ የሊቀ ካህናት ጸሎቱን ሲቀጥል፣ ስለዚህ ኅብረታዊ ገጽታ እንዲህ ባለ ውብ አነጋገር ጸለየ፦
“ከዓለም ለይተህ ለሰጠኸኝ ሰዎች ስምህን ገለጥሁላቸው። የአንተ ነበሩ፣ ለእኔም ሰጠኸኝ፤ ቃልህንም ጠብቀዋል። የሰጠኸኝ ሁሉ ከአንተ መሆኑን አሁን ያውቃሉ፤ ምክንያቱም የሰጠኸኝን ቃሎች ሰጥቻቸዋለሁ፣ እነርሱም ተቀብለዋቸዋል። ከአንተ እንደመጣሁ በእውነት ተረድተዋል፣ አንተ እንደላክኸኝም አምነዋል። እኔ ስለ እነርሱ እጸልያለሁ። የምጸልየው ስለ ዓለም ሳይሆን፣ የአንተ ስለሆኑ፣ ስለ ሰጠኸኝ ሰዎች ነው። የእኔ የሆነው ሁሉ የአንተ ነው፣ የአንተም የሆነው ሁሉ የእኔ ነው፤ በእነርሱም ተከብሬአለሁ” (ዮሐንስ 17:6–10)።
ኢየሱስ በአትክልቱ ስፍራ ከጸለየላቸው መካከል እኛም አለን። ራሳችንን ከጸሎቱ ጋር ስናዋሕድ፣ ኢየሱስ እንዳደረገው እኛም በክርስቶስ ላሉት ወንድሞቻችንና እኅቶቻችን እንጸልያለን። ይሁን እንጂ ጸሎታችን በዚያ አያበቃም። ኢየሱስ ጸሎቱን ሲቀጥል፣ በእኛ አማካይነት፣ በምስክርነታችን ወደ እምነት ለሚመጡት ጸለየ። ስለዚህ ስሙ እንዲቀደስ ወደ አባታችን መጸለይ ማለት፣ ወደፊት ወደ እምነት ለሚመጡት ሁሉ መጸለይ ነው፤ ይህም ጸሎቱን በተስፋ የመጠባበቅ ጸሎት ያደርገዋል፦
“የምጸልየው ስለ እነዚህ ብቻ ሳይሆን፣ በቃላቸው አማካይነት በእኔ ለሚያምኑትም ነው። አባት ሆይ፣ አንተ በእኔ፣ እኔም በአንተ እንዳለሁ፣ ሁሉም አንድ እንዲሆኑ፣ እነርሱም በእኛ እንዲሆኑ፣ አንተ እንደላክኸኝም ዓለም እንዲያምን እጸልያለሁ” (ዮሐንስ 17:20–21)።
የእግዚአብሔር ስም
የእግዚአብሔር “ስም” እንዲቀደስ ለምን እንጸልያለን? በመጽሐፍ ቅዱሳዊ ትውፊት፣ ስም የአንድን ሰው ማንነት፣ ባሕርይና ተልእኮ ይገልጣል። በብሉይ ኪዳን፣ እግዚአብሔር ለአብራም ተገልጦ እንዲህ አለው፦ “እኔ ሁሉን ቻይ አምላክ ነኝ። በፊቴ ተመላለስ፣ ነቀፋ የሌለብህም ሁን። በእኔና በአንተ መካከል ኪዳኔን አቆማለሁ፣ እጅግም አበዛሃለሁ” (ዘፍጥረት 17:1–2)። ከዚያም እግዚአብሔር የአብራምን ስም ወደ አብርሃም ቀየረው፦ “ከእንግዲህ በኋላ አብራም አትባልም፤ የብዙ ሕዝቦች አባት እያደረግሁህ ስለሆነ፣ ስምህ አብርሃም ይሆናል” (ዘፍጥረት 17:5)።
በዕብራይስጥ፣ «አብራም» ማለት «ከፍ ያለ አባት» ማለት ሲሆን፣ «አብርሃም» ማለት ደግሞ «የብዙዎች አባት» ማለት ነው። ይህ የስም ለውጥ አዲስ መጠሪያ ብቻ ሳይሆን፣ በማንነትና በተልእኮ ላይ በእግዚአብሔር የሚደረግ ለውጥ ነው። በተመሳሳይ፣ በአዲስ ኪዳን ኢየሱስ ስምዖንን «ዐለት» ማለት በሆነው ጴጥሮስ በሚለው ስም እንደገና ይሰይመዋል፤ ይህም በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ያለውን መሠረታዊ ሚና ያመለክታል። በሁለቱም ሁኔታዎች፣ ስም ጥሪን፣ ከእግዚአብሔር የተሰጠ ተልእኮንና ማንነትን ያመለክታል።
በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የእግዚአብሔር ስም ከመጠሪያ ወይም ከማዕረግ በላይ ነው፤ ማንነቱን የሚገልጥ ነው። ለሙሴ፣ «እኔ ያለሁት ነኝ» (ያህዌ) ብሎ ሲያውጅ፣ ዘላለማዊ፣ በራሱ የሚኖርና የማይለወጥ ባሕርይ እንዳለው ይገልጣል። ስለዚህ፣ በጌታ ጸሎት የእግዚአብሔር ስም እንዲቀደስ ስንጸልይ፣ ወሰን የሌለው ቅድስና ያለውንና የማይለወጠውን መለኮታዊ ሕልውናውን እናምናለን።
የእግዚአብሔርን ስም ማክበርና መቀደስ በዋነኝነት እግዚአብሔርን ስለ ራሱ ብቻ መውደድ ማለት ነው። ለእኛ ስላደረገው ቸርነት ማመስገን አስፈላጊ ቢሆንም፣ እውነተኛ ፍቅር ከስጦታዎቹ አልፎ እርሱን በራሱ ለመውደድ ይደርሳል። ቅዱስ ቶማስ አኳይናስ፣ ከሁሉ የላቀው የፍቅር ተግባር ከሁሉ በላይ የእግዚአብሔርን ክብር መፈለግ እንደሆነ ያስተምራል፤ የመጀመሪያው ልመና ዋና ይዘትም ይህ ነው። የእግዚአብሔርን ክብር መመኘትና መፈለግ ሕይወታችንን ሥርዓት ያስይዛል። ሌላ ማንኛውንም ነገር ከመለመናችን በፊት፣ ቅድስናው እንዲታወቅ፣ እንዲከበርና እንዲመለክ እንናፍቃለን። እግዚአብሔር ይበልጥ ቅዱስ እንዲሆን አንጸልይም፤ እርሱ አስቀድሞም ወሰን በሌለው ቅድስና ቅዱስ ነው። ይልቁንም፣ እኛና ፍጥረት ሁሉ ቅድስናውን በትክክል እንድናውቅ፣ እንድናመልክና እንድናውጅ እንጸልያለን።
ይህ ልመና የእግዚአብሔርን ስም በቃል ከማክበር ያልፋል፤ ቅድስናው ልባችንንና ድርጊታችንን እንዲለውጥ በመፍቀድ፣ ስሙን በሕይወታችን እንድንቀድስ ይጠራናል። ስሙን ስንቀድስ፣ በምናደርገው ሁሉ የእግዚአብሔርን ቅድስና ለማወቅ፣ ለማወጅና ለማንጸባረቅ እንድንችል፣ ቅድስናው እንዲቀድሰንና እርሱን ይበልጥ እንድንመስል እንፈቅዳለን። በሕይወት ውስጥ ከዚህ የሚበልጥ ጥረት ሊኖር አይችልም!
ጽኑ መሠረት
ሕንፃ ጽኑ መሠረት ከሌለው እንደሚፈርስ ሁሉ፣ መንፈሳዊ ሕይወታችንም ከሁሉ በላይ የእግዚአብሔርን ክብር በመፈለግ ላይ ካልተመሠረተ ይፈርሳል።
ግዙፍ ሰማይ ጠቀስ ሕንፃ የምትነድፍ የሕንፃ ንድፍ ባለሙያ እንደሆንክ አስብ። አስተዋይ የሕንፃ ንድፍ ባለሙያ፣ «መሠረቱን ማንም አያየውም፤ ስለዚህ ያን ያህል አስፈላጊ ነው ብዬ አላስብም» ፈጽሞ አይልም። በዚያ መንገድ መቀጠል ወደፊት አውዳሚ ውጤቶችን ያስከትላል።
መንፈሳዊ ሕይወታችን ከሁሉ በላይ የእግዚአብሔርን ቅድስና ለማክበር ባለን ፍላጎት ላይ ካልተገነባ፣ ሌላው የእምነት ገጽታ ሁሉ ከትክክለኛው አቅጣጫ የመውጣት አደጋ ይኖርበታል። እግዚአብሔርን ራሱ ከሁሉ የላቀ በጎነት እንደሆነ ከመመልከት ይልቅ፣ ስጦታዎችን እንደሚሰጥ ብቻ የመቁጠር አደጋ ውስጥ እንወድቃለን።
የጸሎታችንና የሕይወታችን መሠረት ከስሙ ክብር ባሻገር ይሄዳል፤ እግዚአብሔርን በሙሉ ማንነቱ የፍቅራችንና የአምልኳችን ማዕከል እንድናደርግ ተጠርተናል። ይህም ለእግዚአብሔር ክብር፣ ስለ እግዚአብሔር ብቻ ነው፤ ምክንያቱም እግዚአብሔር ክብርና ፍቅር ሁሉ ይገባዋል። የካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ሃይማኖት እንደሚያስተምረው፣ ይህ ልመና «ስለ እርሱ ራሱ ወደ እርሱ ይመራናል» (የካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ሃይማኖት 2804)፤ «እጅግ ውስጣዊ በሆነው የመለኮቱ ምሥጢር» ውስጥም ያሰጥመናል (የካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ትምህርተ ሃይማኖት 2807)።
የሎዮላው ቅዱስ ኢግናጥዮስ፣ ድንቅ በሆነው መንፈሳዊ ሥራው፣ መንፈሳዊ ልምምዶች ውስጥ፣ «መርሕና መሠረት» ብሎ በሚጠራው ክፍል ይህንኑ እውነት ያስተምራል። እንዲህ በማለት ይጀምራል፦ «ሰው የተፈጠረው ጌታችን እግዚአብሔርን ለማመስገን፣ ለማክበርና ለማገልገል፣ በዚህም መንገድ ነፍሱን ለማዳን ነው…» የዐለት መሠረት ሕንፃን እንደሚያጸና ሁሉ፣ «ነፍሳችንን የሚያድነው» መሠረትም «ጌታችን እግዚአብሔርን ማመስገን፣ ማክበርና ማገልገል» ነው። ከሁሉ የላቀው ፍላጎታችን ለዚህ ዓላማ ሲሆን፣ ሕይወታችን በሙሉ በጽኑ መሠረት ላይ ይቆማል።
ይህ መሠረታዊ ፍላጎት፣ በእግዚአብሔር ፊት ከራሳችን ጋር ቅን የመሆን ተግባርም ነው። እግዚአብሔር ታላቅነቱን፣ ቅድስናውንና ፍጹምነቱን አስቀድሞ ያውቃል። ይህን ዘላለማዊ እውነት መመስከራችን ለእኛ ጥቅም እንጂ ለእርሱ ጥቅም አይደለም።
ይህ የመጀመሪያ ልመና ሌላውን ሁሉ ሥርዓት ያስይዛል። የቀረው ጸሎት ሁሉ ግብና ዓላማ ነው። በቀጣዮቹ ምዕራፎች እንደምናየው፣ በጌታ ጸሎት ውስጥ ያለ እያንዳንዱ ሌላ ልመና—መንግሥትህ ትምጣ፣ ፈቃድህ ይሁን፣ የዕለት እንጀራችንን ዛሬ ስጠን፣ ወዘተ—በመጨረሻ ይህ የመጀመሪያ ፍላጎት እንዲፈጸም ያገለግላል። በዚህ ምክንያት፣ ወደፊት ስንቀጥል ይህን ልመና ደጋግመን እናስታውሳለን። ለምሳሌ፦
- የእግዚአብሔር ስም በሕይወታችን በእውነት የሚቀደስ ከሆነ፣ መንግሥቱ በእርግጥ በእኛ ውስጥ ትነግሣለች።
- ስሙ በእውነት የሚቀደስ ከሆነ፣ ፈቃዱ በእርግጥ በእኛ ውስጥና በእኛ በኩል ይፈጸማል።
- ስሙ በእውነት የሚቀደስ ከሆነ፣ የሚያስፈልጉንን ሁሉ—መንፈሳዊም ሆነ ቁሳዊ—በእርግጥ ከልክ ያለፈ መጣበቅ ሳይኖረንና በምስጋና እንቀበላለን።
የመንፈስ ቅዱስ ስጦታ፦ ፍርሃተ እግዚአብሔር
ቅዱስ አውግስጢኖስና ቅዱስ ቶማስ አኳይናስ፣ «ስምህ ይቀደስ» የሚለውን ልመና ፍርሃተ እግዚአብሔር ተብሎ ከሚታወቀው የመንፈስ ቅዱስ ስጦታ ጋር ያያይዙታል። ይህ ስጦታ የመንፈሳዊ ሕይወት መሠረት ሲሆን፣ ወሰን በሌለው የእግዚአብሔር ቅድስና ፊት በነፍስ ውስጥ ጥልቅ አክብሮትን፣ አድናቆት የሞላበት ፍርሃትንና ፍቅርን ያሰርጻል።
የፍርሃተ እግዚአብሔር ስጦታ ነፍስን ወደሚከተሉት ያነሳሳታል፦
- ከሁሉ በላይ የእግዚአብሔርን ክብር እንድትፈልግ።
- ከኃጢአት እንድትርቅ፤ ይህም ቅጣትን በመፍራት ብቻ ሳይሆን፣ እግዚአብሔርን በመውደድ እንዲሆን።
- በትሕትናና አድናቆት በተሞላ ፍርሃት ቅድስናውን እንድታከብር።
- በቃል፣ በተግባርና በምኞት ስሙን እንድታከብር።
ፍርሃተ እግዚአብሔር በሁለት ደረጃዎች ይሠራል፦
የባሪያ ፍርሃት (የመጀመሪያው ደረጃ)፦
- እግዚአብሔር በኃጢአት ምክንያት የሚሰጠውን ቅጣት ይፈራል።
- ሕሊናን የእግዚአብሔርን ፍትሕ እንዲያውቅ ያነቃል።
- አንድ ልጅ የሚደርስበትን መዘዝ በመፍራት ለወላጁ የሚታዘዝበትን ሁኔታ ይመስላል።
- ወደ ንስሐ ሊመራ ይችላል፤ ነገር ግን በራስ ላይ ያተኮረ በመሆኑ ፍጹም አይደለም።
የልጅነት ፍርሃት (የዚህ ስጦታ ፍጹምነት)፦
- ኃጢአት አብን ስለሚያሳዝን ከእርሱ በሚርቅ የበሰለ ፍቅር እግዚአብሔርን ያከብራል።
- ከኃጢአት የሚርቀው መዘዙን በመፍራት ሳይሆን፣ ወሰን ለሌለው የእግዚአብሔር ቅድስና ካለው ፍቅር የተነሣ ነው።
- ከፍቅር ይመነጫል፤ የጥበብም መሠረት ይሆናል።
- በምሳሌ 9:10 ወደተገለጠው እውነት ይመራናል፦ “የጥበብ መጀመሪያ ጌታን መፍራት ነው፤ ቅዱሱንም ማወቅ ማስተዋል ነው።”
“ስምህ ይቀደስ” ብለን ስንጸልይ፣ የምንለምነው፦
- የእግዚአብሔር ቅድስና በተገባ እንዲታወቅ፣ እንዲከበርና እንዲወደስ ነው።
- በሁሉም ነገር እርሱ ሲከበር ለማየት እየናፈቅን፣ ልባችን በፍቅር እንዲቀጣጠል ነው።
- ስሙ ሲከበር እየተደሰትን፣ ሲረክስም እያዘንን፣ በቅዱስ ፍርሃት እንድናድግ ነው።
- ክብሩን ለመከላከል በቅንዓት፣ ሌሎችም እርሱን ሲያከብሩ በደስታ እንድንሞላ ነው።
ይህ የመጀመሪያው ልመና የሚጠራን፦
- የእግዚአብሔርን ቅድስና እንድናውቅ፣ እንድንሰግድለትና በሕይወታችን እንድናንጸባርቀው ነው።
- በጥምቀት ላገኘነው ጥሪ በሚገባ ክብር እንድንኖር ነው።
- ሕይወታችን ስሙን እንዲያከብር፣ ቅዱስ ፍርሃትን እንድናዳብር ነው።
ብፅዕና፦ “በመንፈስ ድኆች የሆኑ ብፁዓን ናቸው”
ቅዱስ አውግስጢኖስና ቅዱስ ቶማስ አኩዊናስ ሁለቱም የጌታን ጸሎት የመጀመሪያ ልመና ከመጀመሪያው ብፅዕና ጋር ያያይዙታል፦ “በመንፈስ ድኆች የሆኑ ብፁዓን ናቸው፤ መንግሥተ ሰማያት የእነርሱ ናትና” (ማቴዎስ 5:3)። ይህ ግንኙነት፣ የእግዚአብሔርን ቅድስና በተገባ ማወቅና ማክበር በመንፈሳዊ ድኅነት እንደሚጀምር ያሳያል። ይህም ነፍስን ጸጋ ለመቀበል የሚያዘጋጅና የእግዚአብሔር ንግሥና በውስጣችን እንዲመሠረት የሚያስችል ራስን ባዶ ማድረግ ነው።
በማቴዎስ ወንጌል፣ “በመንፈስ ድኻ” መሆን ማለት ሙሉ በሙሉ በእግዚአብሔር ለመደገፍ፣ በራስ ከመተማመን በትሕትና ነፃ መሆን ማለት ነው። ከራሳችን የሆነ ምንም እንደሌለን፣ ሁሉንም ከእርሱ እንደምንቀበል ማወቅ ነው። ይህ የመንፈስ ድኅነት፣ እምነትና ክብር ሁሉ ለእርሱ ብቻ በሚገባው በእግዚአብሔር ላይ ያለንን የማይናወጥ መታመን ያዳብራል።
ይህ ጸሎት፣ የእግዚአብሔር ቅድስና በእኛ እንዲከበር፣ ትዕቢትንና በራሳችን ብቻ መብቃትን ትተን በእውነተኛ መንፈሳዊ ድኅነት ለመኖር ያለንን ፍላጎት ይገልጻል። ይህን የመንፈስ ድኅነት የሚቀበሉ መንግሥተ ሰማያትን ይወርሳሉ፤ ምክንያቱም በእነርሱ የእግዚአብሔር ስም በተገባ ይከበራል፣ ቅድስናው ይነግሣል፣ መንግሥቱም በልባቸው ጸንታ ትመሠረታለች። ስለዚህ፣ “በመንፈስ ድኆች” የሆኑት፣ ቅድስናው በውስጣቸው እንዲነግሥ ራሳቸውን ሙሉ በሙሉ ባዶ በማድረግ፣ ከሁሉ በተሟላ ሁኔታ የእግዚአብሔርን ስም የሚቀድሱ ናቸው። ይህ መሠረታዊ ፍላጎት በትክክል ከተመራ በኋላ፣ ወደሚቀጥለው ታላቅ ምኞት መሸጋገር እንችላለን፦ “መንግሥትህ ትምጣ።”
ምኞቶቻችንን ከእግዚአብሔር ፈቃድ ጋር ማስማማት
ምናልባትም ከምናደርጋቸው ልምምዶች ሁሉ በላቀ አስፈላጊነት በሚኖረው በዚህ ልምምድ፣ አእምሯችንን፣ ፈቃዳችንንና ፍላጎታችንን ከጌታ ጸሎት የመጀመሪያ ልመና ጋር እንዴት ማስማማት እንደምንችል በጸሎት እናሰላስል።
በአእምሮ እንጀምራለን። ስምህ ይቀደስ የሚለውን ልመና ጥልቅ ትርጉም በመማር፣ በዘላለማዊው እውነት ብርሃን ሕሊናችንን የመመርመር ዕድል እናገኛለን። ከዚያም በፈቃዳችን ኃይል ሁሉ ይህን እንድንመርጥ እንጋበዛለን። ይህን በተደጋጋሚ ማድረግ ልማድን ይፈጥራል፤ ያ ልማድም በጎ ምግባር ይሆናል። ያም በጎ ምግባር ፍላጎታችንን ለውጦ፣ ልንሻው ከምንችለው ሁሉ ወደሚበልጠው በጎ ነገር፣ ማለትም ወደ እግዚአብሔር ክብር ይመራዋል።
በእግዚአብሔር ቅድስና ማመን
ሳያቋርጡ ወደ እግዚአብሔር እየጮኹ እንዲህ የሚሉትን ሰማያዊ የመላእክት ማዕርጋት በማሰላሰል እንጀምራለን፦
“የነበረው፣ ያለውና የሚመጣው፣ ሁሉን ቻይ ጌታ እግዚአብሔር ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ ነው” (ራእይ 4:8)።
የእርስዎስ ጸሎት ይህ ነውን? የእግዚአብሔርን ፍጹም ቅድስና ይገነዘባሉን? ያሰላሰልነው እያንዳንዱ መለኮታዊ ባሕርይና ሥራ ወደ አምልኮ ይስበናል። ይህም እግዚአብሔር ለእኛ ሊያደርግልን በሚችለው ነገር ምክንያት ሳይሆን፣ እግዚአብሔር እግዚአብሔር ስለሆነና ያለ ወሰን ምስጋናና ስግደት ስለሚገባው ነው።
በሰማይ፣ ዘላለማዊ ደስታችን እግዚአብሔርን ፊት ለፊት ማየትና ቅድስናውን ለዘላለም ማወጅ ይሆናል። በዚህ ዓለም ግን፣ ሌሎች ብዙ ጉዳዮች፣ ተስፋዎችና ምኞቶች በቀላሉ ሙሉ ትኩረታችንን ይወስዳሉ። እነዚህን ለጥቂት ጊዜ ወደ ጎን ትተው፣ ራስዎን ይጠይቁ፦
- እግዚአብሔር ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ የነበረ፣ ያለና የሚመጣ፣ ሁሉን የሚችል ጌታ አምላክ መሆኑን አምናለሁን?
- ከሁሉ በላይ እርሱን ማምለክ እመኛለሁን?
- ይህን ከሁሉ የላቀና ቅድሚያ የሚሰጠውን ምኞት ለመተካት የሚፎካከሩ ሌሎች ምኞቶችን በውስጤ አስተናግዳለሁን?
- ለመለወጥና የእግዚአብሔርን ክብር የሕይወቴ ዋነኛና መሠረታዊ አዋጅ ለማድረግ ፈቃደኛ ነኝን?
ወደ ሰማይ ከመድረሳችን በፊት የዚህን ምሥጢር ሙላት መረዳት ከአቅማችን በላይ ቢሆንም፣ ይህን እውነት በማሰላሰልና በሙሉ ኃይላችን በማመን ግንዛቤያችንን ማጥለቅ እንችላለን።
ለእግዚአብሔር ክብር መስጠት
በሙሉ ኃይላችን ማመን የፈቃድ ተግባር ነው፤ አስበንበት የምናደርገው ምርጫ ነው። አእምሯችን የእግዚአብሔርን ቅድስና ከተረዳ በኋላ፣ በተግባር ለመኖር መምረጥ አለብን። እግዚአብሔር ሦስት ጊዜ ቅዱስ ተብሎ በመጠራቱ ሐሳብ ብቻ አንስማማም፤ ይልቁንም በሙሉ አእምሯችን፣ ልባችን፣ ነፍሳችንና ኃይላችን ልናምነው፣ ልናውጀውና በተግባር ልንኖረው ይገባል፦
“ጌታ አምላክህን በሙሉ ልብህ፣ በሙሉ ነፍስህና በሙሉ አእምሮህ አፍቅር።” (ማቴዎስ 22:37)
እግዚአብሔር ማን እንደሆነ የሚገልጠውን ምሥጢር ለመረዳት ስንጥር፣ በማይናወጥ እምነት በእርሱ ስናምንና ቅድስናውን በጸሎት ብቻ ሳይሆን በእያንዳንዱ ሐሳብ፣ ቃልና ተግባር ስናውጅ፣ እግዚአብሔርን እናፈቅራለን።
በእግዚአብሔር ክብር መለወጥ
አሁን ምኞቶችህን ተመልከት፤ አንዳንዶቹ መልካም ናቸው፣ ሌሎቹ ግን ከትክክለኛው ሥርዓት ያፈነገጡ ናቸው። በመላ ማንነታችን ኃይል እግዚአብሔርን ለማፍቀር ከመረጥን፣ ይህ ደጋግመን የምናድሰው የፈቃድ ውሳኔ ለምኞቶቻችን ስምምነትንና ሥርዓትን ያመጣል። ቀስ በቀስም በዕለት ተዕለት ሕይወታችን ሁሉ የእግዚአብሔር ቅድስና በአእምሯችንና በልባችን እንዳለ እናያለን።
እንዲህ በማድረግ፣ እያንዳንዱ መልካም ምኞት ያንን ምኞትና ጸሎት የሚደግፍና ከእርሱም በታች የሚሆን እንዲሆን እንፈቅዳለን። የምናገኘውን ለውጥ ቅዱስ ጳውሎስ በሚገባ እንዲህ ይገልጸዋል፦
“ሁልጊዜ ደስ ይበላችሁ። ሳታቋርጡ ጸልዩ። በሁሉም ሁኔታ አመስግኑ፤ በክርስቶስ ኢየሱስ ለእናንተ የእግዚአብሔር ፈቃድ ይህ ነውና።” (1 ተሰሎንቄ 5:16–18)
እንዲህ ያለ የማያቋርጥ ደስታና ጸሎት ሕይወት ሊኖር የሚችለው፣ የእግዚአብሔር ቅድስና ወደ አእምሯችንና ፈቃዳችን በጥልቅ ገብቶ፣ ለእርሱ በጋለ ፍቅር እንድንነሣሣና በማይናወጥና በጋለ ተወሳእነት እንድናፈቅረው ሲያደርገን ብቻ ነው።
ይህ ምኞት እንዲኖርህ ጸልይ። በሕይወትህ ያለውን ሌላውን ሁሉ በልጦ፣ መላ ማንነትህን እንዲይዝ ፍቀድለት። ከመላው የክርስቶስ ምሥጢራዊ አካል ጋር ሆነን የእግዚአብሔርን ክብርና ቅድስና በምናውጅበት በዚህ የአምልኮ ተግባር ውስጥ ዓላማና አቅጣጫ እናገኛለን። በመንፈስ ድኆችና ብፁዓን እንሆናለን፤ የእግዚአብሔርን ፍቅርና ጸጋ ባለጠግነት በመውረስም እንካሳለን።
እንጸልይ፦
በሰማያት ያለህ አባታችን ሆይ፣ ስምህ በእኔና በፍጥረት ሁሉ ይክበር፣ ይቀደስም። ከሱራፌልና ከሰማይ ሠራዊት ሁሉ ጋር ወደ አንተ እጮኻለሁ፦
“የነበረው፣ ያለውና የሚመጣው፣ ሁሉን ቻይ ጌታ እግዚአብሔር ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ ነው” (ራእይ 4:8)።
“የታረደው በግ ኃይልንና ሀብትን፣ ጥበብንና ብርታትን፣ ክብርንና ምስጋናን፣ ቡራኬንም ለመቀበል የተገባው ነው…በዙፋኑ ላይ ለተቀመጠውና ለበጉ ቡራኬና ክብር፣ ምስጋናና ኃይል ለዘላለም ይሁን” (ራእይ 5:12–13)።
“ድኅነት በዙፋኑ ላይ ከተቀመጠው ከአምላካችንና ከበጉ ይመጣል…አሜን። ቡራኬና ምስጋና፣ ጥበብና ምሥጋና ማቅረብ፣ ክብር፣ ሥልጣንና ኃይል ለአምላካችን ለዘላለም ይሁን። አሜን” (ራእይ 7:10, 12)።
“ሁሉን የምትችል ጌታ አምላክ ሆይ፣ ሥራዎችህ ታላቅና ድንቅ ናቸው። የአሕዛብ ንጉሥ ሆይ፣ መንገዶችህ ጻድቃንና እውነተኞች ናቸው። ጌታ ሆይ፣ የማይፈራህ፣ ስምህንስ የማያከብር ማን ነው? አንተ ብቻ ቅዱስ ነህና። የጽድቅ ሥራዎችህ ተገልጠዋልና አሕዛብ ሁሉ መጥተው በፊትህ ይሰግዳሉ” (ራእይ 15:3–4)።
እጅግ ቅዱስ አባት ሆይ፣ ይህ የዘወትር ጸሎቴ ይሁን። በሕይወቴና በልጆችህ ሁሉ፣ በክርስቶስ ወንድሞቼና እኅቶቼ ሕይወት ተከበር። ቅድስናህን እያስተዋልን፣ ቅድስናህን እያንጸባረቅን፣ ቅድስናህም በሁሉ ዘንድ እንዲታወቅና እንዲወደድ እየተመኘን፣ በአንድነት የምስጋናና የአምልኮ ዝማሬ ሕብረት እንሁን።
እባክህ ልቤን አንጻ፣ በመንፈስም ድኻ አድርገኝ። ከሚያታልለኝ ከማንኛውም ኃጢአታዊ ቁርኝት እንድመለስ፣ በራሴ ለመተማመን የማደርገውን ሙከራ ሁሉ እንዳሸንፍና ሙሉ በሙሉ በአንተ እንድደገፍ አድርገኝ።
እባክህ ጌታን በመፍራት፣ በዚህ የመንፈስ ቅዱስ ስጦታ ሙላኝ። ከሁሉ በላይ የቅድስናህን መገለጥና መክበር ስፈልግ፣ የፍቅሬ ሁሉ የተገባህ አንተን ከማፍቀሬ የተነሣ፣ ከኃጢአት ሁሉና ወሰን የሌለውን ግርማህን ከሚያስቀይም ነገር ሁሉ እንድሸሽ አድርገኝ።
“የሠራዊት ጌታ ቅዱስ፣ ቅዱስ፣ ቅዱስ ነው! ምድር ሁሉ በክብሩ ተሞልታለች!” (ኢሳይያስ 6:3)።
ክብር ሁሉ ለአብ፣ ለወልድና ለመንፈስ ቅዱስ ይሁን፤ በመጀመሪያ እንደነበረ፣ አሁንም እንዳለ፣ ለዘላለምም እንደሚሆን።
በሰማያት ያለህ አባታችን ሆይ፣ ስምህ በእኔና በፍጥረት ሁሉ ይክበር፣ ይቀደስም። አሜን!
ለስላሳ ሽፋን ያለው መጽሐፍ – የኪንድል ኤሌክትሮኒክ መጽሐፍ – ኦዲብል – ጉግል ፕሌይ – አፕል ቡክስ – እና ሌሎችም!