Bumalik sa Talaan ng mga Nilalaman
“Ang Simbahan” ay ang Bayang tinitipon ng Diyos sa buong daigdig. Umiiral siya sa mga lokal na pamayanan at nagiging isang kongkretong katotohanan bilang isang liturhikong pagtitipon, higit sa lahat bilang isang pagtitipong Eukaristiko. Humuhugot siya ng buhay mula sa salita at sa Katawan ni Kristo, at sa gayon siya mismo ay nagiging Katawan ni Kristo (CCC #752).
Talaga bang wala na sa piling natin si Jesus? Talaga bang umakyat sa langit ang Kanyang katawan? Oo at hindi. Oo, umakyat Siya sa kanan ng Ama. Ngunit hindi, hindi Siya nawala. Buhay na buhay Siya ngayon sa Simbahan. Ang Simbahan ay ang Kanyang katawan, at ito ang buhay na presensya ni Kristo. Kailangan itong pagnilayan nang may panalangin upang maunawaan.
Nang umakyat sa langit si Jesus, nangako Siyang isusugo ang Tagapagtanggol, ang Espiritu Santo. Nang bumaba ang Espiritu Santo, isinilang ang Simbahan. At habang patuloy na bumababa ang Espiritu Santo, patuloy ring nabubuhay ang Simbahan. Tayo, bilang mga kasapi ng Simbahan, ay nagiging mga kasapi mismo ng Katawan ni Kristo. Tayo ang Kanyang mga kamay at paa, ang Kanyang bibig at puso. Nagiging buhay na presensya tayo ni Kristo. Mahalagang maunawaan ito nang tama. Una, hindi natin dapat isipin na sa anumang paraan ay “ako si Kristo” dahil sa sarili kong mabubuting gawa. Hindi; ang ibig nating sabihin ay pinili ni Kristo na manahan sa atin ayon sa lawak ng ating pagtanggap sa Kanya. At habang tinatanggap natin Siya, Siya mismo ang nabubuhay sa atin! Ang pagiging kasapi ni Kristo Jesus ay una sa lahat bunga ng Kanyang pagkilos sa ating buhay. Dapat itong pumukaw sa atin ng pasasalamat, kababaang-loob at pagkamangha.
Ilang Paunang Pagkakaiba
Bago natin simulan ang pag-unawa sa Simbahan, kailangan muna nating linawin ang ilang pagkakaiba. Kailangan nating pag-ibahin ang “Katoliko” (na may malaking K) at “katoliko” (na may maliit na k). Dapat din nating pag-ibahin ang “Simbahang Katolika” at ang “Simbahan ni Kristo.” Pagtiyagaan muna ninyo ako rito. Maaaring nakalilito ito sa simula, ngunit sulit ang pagsisikap. Narito ang mga pagkakaiba:
Simbahan ni Kristo: Ito ang pinakamalawak na kahulugan ng Simbahan. Tumutukoy ito sa Simbahan sa kabuuan nito ayon sa pagkakakita ng Diyos. Tumutukoy ito sa bawat tao sa lupa, sa Purgatoryo at sa Langit na kaisa ni Kristo. Tumutukoy ito sa lahat ng kaisa ni Kristo bilang mga indibidwal, gayundin sa lahat ng organisadong pangkat ng mga tao (mga simbahan at mga pamayanang Kristiyano) na, kahit sa napakaliit na antas, ay kaisa ni Kristo at alinman sa nasa landas tungo sa kaligtasan o nakamit na ito. Maaari pa ngang kabilang dito ang mga indibidwal na, hindi dahil sa sarili nilang kasalanan, ay hindi tahasang nakakakilala kay Kristo ngunit sumusunod sa Kanyang tinig sa kanilang budhi. Ito, kung gayon, ang malawak na larawan. Ito ang buong larawan ng Simbahan, at ito ang tinutukoy natin sa lahat ng mga simbolo at larawan ng Simbahan sa kabuuan ng ating pagtalakay.
Simbahang Katolika: Ito ang Katoliko na may malaking “K.” Ang ibig nating sabihin dito ay ang Simbahang Katolika Romana na pinamumunuan ng papa sa Roma. Nananahan sa Simbahang Katolika ang kapuspusan ng Simbahan ni Kristo. Sa madaling salita, narito ang lahat! Ang mga turo, ang biyaya, ang patotoo ng pananampalataya, ang gawaing misyonero, at iba pa. Ito ang pinakanakikita at pinakaganap na tanda ng Simbahan ni Kristo sa lupa. Hindi nito ibig sabihin na hindi maaaring maging kasapi ng Katawan ni Kristo ang ibang mga Kristiyano, sapagkat maaari silang maging kasapi nito. Ngunit tanging ang Simbahang Katolika lamang ang nagtataglay ng buong pagbubuhos ng biyaya at katotohanan. Sa karaniwang pananalita, ang Simbahang Katolika ang “tunay na tunay!”
katoliko: Ito ang katoliko na may maliit na “k.” Tumutukoy ito sa isang natatanging aspeto ng Simbahan ni Kristo—ang pagiging pangkalahatan nito! Makikita natin ito sa bandang huli ng kabanatang ito kapag tinalakay natin ang Apat na Katangian ng Simbahan.
Mga Simbolo ng Simbahan
Isa sa mga paraan ng pagtuturo sa atin ng Banal na Kasulatan tungkol sa maraming katotohanan ng ating pananampalataya ay ang paggamit ng mga simbolikong larawan. Ginagamit din ang mga simbolikong larawang ito para sa Simbahan. Narito ang ilang larawan sa Banal na Kasulatan na nagbibigay sa atin ng pagkaunawa sa Simbahan:
Bayan ng Diyos: Ipinapakita nito na tayo ay sa Diyos. May tiyak Siyang “pagmamay-ari” sa atin. Ipinapakita rin nito na ang Simbahan ay hinirang mula sa mga taong tumalikod sa Diyos at hindi Niya bayan. Nangangahulugan ito na ang bayan ng Diyos ay yaong mga tumugon sa tawag na bumalik sa Kanya at humiwalay sa pangkat ng mga naliligaw. Bilang Bayan ng Diyos, tinatawag tayong makibahagi sa tatlong misyon ni Kristo: Pari, Propeta at Hari. (1) Pari: Iniaalay natin ang ating buhay bilang handog sa Ama. (2) Propeta: Patuloy nating ipinapalaganap ang Ebanghelyo sa lahat ng dako sa pamamagitan ng salita at gawa. (3) Hari: Pinamamahalaan natin ang ating sariling kaluluwa, ang ating pamilya at ang buong lipunan ayon sa kalooban ng Diyos.
Katawan ni Kristo: Si Kristo ang ating Ulo at tayo ang Kanyang katawan. Tayo ay mga sangkap ng Kanyang mismong buhay at pagkatao, ngunit Siya pa rin ang ating ulo. Bilang mga sangkap ng Kanyang katawan, tayo ay malapit na kaisa Niya. Hindi lamang tayo mga tagasunod Niya, at hindi lamang Siya ang ating huwaran; sa halip, nakikibahagi tayo sa Kanyang buhay at Siya ang ating ulo.
Kulungan ng mga Tupa: Isang bakuran para sa mga tupa. Tayo ang Kawan, at ang Simbahan ang buong kulungan ng mga tupa. Si Kristo ang Pastol.
Bukiring Nililinang: Ang Simbahan ay tunay na matabang lupain na nagbubunga ng saganang mabubuting bunga. Tunay itong matabang lupa.
Gusali ng Diyos: Si Kristo ang batong panulok na pinagtatayuan ng Simbahan, na siyang tahanan ng Diyos at ng Kanyang bayan.
Ang Nobya ni Kristo: Tayo ay ikinasal kay Kristo at kaisa Niya bilang iisa.
Templo ng Espiritu Santo: Hindi mapaghihiwalay ang kaluluwa at katawan ng tao. Ang kanilang pagkakaisa ang bumubuo sa taong ganap. Gayundin, ang Katawan ni Kristo at ang Espiritu Santo ay malapit na magkaisa tulad ng kaluluwa at katawan. Sila ay iisa at kumikilos bilang iisa. Kaya, ang Espiritu Santo, na nananahan sa Katawan ni Kristo, ang siyang Simbahan. Isa sa mga pagpapamalas ng Espiritu Santo sa Simbahan ang maraming karismang buhay sa Simbahan. Ang karisma ay isang natatanging kaloob na ibinibigay sa bawat kasapi ng Katawan ni Kristo upang gamitin sa pagpapatatag ng Simbahan. Maraming karisma, tulad ng mahusay na pamamahala, pagtuturong propetiko, pambihirang habag sa mga dukha, at marami pang iba. Mayroon ding ilang natatanging karisma, tulad ng kaloob ng pagpapagaling at iba pang mga mahimalang kaloob.
Ang Ating Ina: Isinisilang tayo sa bagong buhay sa pamamagitan ng bagong inang ito, ang Simbahan. Nakikita rin natin ang ating Mahal na Ina sa papel na ito, na susuriin pa natin sa bandang huli ng kabanata. Ngunit sa ngayon, nakikita natin siya bilang larawan ng Simbahan sapagkat ang lahat ng muling isinisilang sa biyaya ay muling isinisilang mula sa kanya sa kanyang Anak na si Hesus. Siya ang Ina ng Anak ng Diyos; samakatuwid, siya ang Ina ng mga bumubuo sa mga sangkap ng Katawan ng kanyang Anak.
Kaunting Pananaw sa Kasaysayan
Bakit nilikha ng Diyos ang Sansinukob? Simple ang sagot. Para ito sa Simbahan. Nasa isip na ng Ama ang Simbahan mula pa sa walang hanggan, at ang lahat ng Kanyang nilikha ay upang magkaroon ang Simbahan ng lugar na iiral. Ang Bayan ng Diyos, ang Katawan ni Kristo, ang Kulungan ng mga Tupa, at iba pa, ay pawang umiiral sa loob ng kahanga-hangang Sansinukob na ito na nilikha ng Diyos. At para sa Simbahang ito Niya nilikha ang lahat ng bagay.
Sa simula ng panahon, nagkasala ang ating mga unang magulang at nasira ang kanilang ugnayan sa Diyos. Nawala ang pakikipag-isa sa Kanya. Ngunit sa mismong sandaling iyon, sinimulan ng Diyos Ama ang paghahanda sa atin upang muling tipunin sa Kanyang piling sa Simbahan, ang Katawan ng Kanyang Anak. Ninais Niyang pagmasdan tayo at muling makita ang Kanyang mga anak na lalaki at babae. Ito ang Simbahan!
Dahan-dahan, sa paglipas ng panahon, sinimulan ng Diyos na maghanda at magtipon ng isang bayan para sa Kanyang sarili. Sinimulan Niyang tipunin sa Kanyang sarili ang isang bayang kusang magmamahal sa Kanya at muling makakaisa Niya sa Kanyang Anak sa pamamagitan ng pagkilos ng Espiritu Santo. Ginawa Niya ito nang makipagtipan Siya kay Noe, kay Abraham, at sa lahat ng patriyarka at propetang sumunod sa kanila. Unti-unting sinimulan ng Diyos na magtatag ng isang bagong kaayusan at isang bagong ugnayan sa mga taong Kanyang nilikha. At unti-unti Niyang sinimulan ang magiging Simbahan.
Nang magkatawang-tao ang Anak at maging isa sa atin, ganap na naisakatuparan ang daan tungo sa pakikipagkaisa sa Diyos. Pagkatapos, winasak ng Kanyang kamatayan ang kamatayan mismo, at binigyang-kakayahan ng Kanyang muling pagkabuhay ang lahat ng nakikibahagi sa Kanyang kalikasang pantao na mabuhay ring muli kasama Niya. Namamatay tayo sa kasalanan at muling nabubuhay sa biyaya. Ang pagkilos na ito sa ating pang-araw-araw na buhay ay nag-uugnay sa atin kay Kristo, at sa gayon ay ginagawa tayong mga kasapi ng Simbahan.
Itinatatag ni Hesus ang Kanyang Kaharian, at ang Kahariang iyon ay darating sa ganap na kaganapan sa hinaharap kapag bumalik Siya sa buong kaluwalhatian, na pupuksa sa lahat ng kasalanan at kamatayan magpakailanman. Ngunit ang Kanyang Kaharian at pamamahala ay naitatag na sa Simbahan ngayon habang iniaalay natin ang ating buhay sa Kanya at hinahayaan natin Siyang mamahala sa atin. Sa gawaing ito, nagiging mga kasapi tayo ng bagong Kahariang ito na tinatawag na Simbahan.
Ang Misteryo ng Simbahan
Ang Simbahan ay kapwa pisikal at espirituwal. Ito ay pantao at banal. Ito ay si Kristo at ang Kanyang bayan na namumuhay nang magkakasama sa pagkakaisa bilang iisa. Isa itong dakilang misteryo. Ngunit isa rin itong maluwalhating katotohanan. Ganito ang pagkakasabi ni San Bernardo ng Clairvaux:
O kababaan! O kadakilaan! Kapwa tabernakulong yari sa sedro at santuwaryo ng Diyos; tahanang makalupa at palasyong makalangit; bahay na putik at bulwagang maharlika; katawan ng kamatayan at templo ng liwanag; at sa huli, kapwa tampulan ng paghamak ng mga palalo at nobya ni Kristo! Siya ay maitim ngunit maganda, O mga anak na babae ng Jerusalem, sapagkat kahit na maaaring nagbago ang kanyang kulay dahil sa pagpapagal at sakit ng kanyang mahabang pagkakatapon, gayunman ay pinalamutian siya ng kagandahan ng langit (San Bernardo ng Clairvaux, In Cant. Sermo 27:14: PL 183:920D). (CCC #771)
Ang Simbahan ay nakikita rin bilang isang sakramento ng Diyos. Sa salitang “sakramento,” hindi lamang ang pitong Sakramento ang ating tinutukoy. Sa halip, nakikita natin ang Simbahan bilang isang “sakramento” sa pamamagitan ng paghahambing. Marahil, sa isang tiyak na diwa, maaari nating tawaging ikawalong sakramento ang Simbahan, kahit man lamang sa paraang analohikal. Ang sakramento ay isang pisikal na realidad, isang tandang may mga pagkilos at materyang naghahatid ng tunay na presensiya ni Kristo sa mundo. Isa itong paraan ng pag-uugnay ng Langit at Lupa. Gayundin ang realidad ng Simbahan. Sa pamamagitan ng mga pisikal na aspekto ng Simbahan, naipahahatid ang mga banal na aspekto nito. Sa pamamagitan ng papa at mga obispo, naipahahayag ang Ebanghelyo sa bawat panahon sa isang tiyak at pangwakas na paraan. Sa pamamagitan ng mga sakramento, ipinagkakaloob ang buhay ng biyaya. Sa pamamagitan ng mga misyonero, naipalalaganap ang Ebanghelyo sa lahat ng bayan. At sa pamamagitan ng kabanalan ng bawat isang kasapi, nahahayag ang Diyos!
Kaya ang pagiging sakramento ng Simbahan ay nangangahulugang ang Langit ay bumababa sa Lupa sa isang tunay at makapangyarihang paraan. Nananahan ang Diyos sa Kanyang bayan, sa Liturhiya, at sa herarkiya ng Simbahan sa iba’t ibang paraan. Ang pag-iisang-dibdib na ito ng Diyos at natin ang bumubuo sa Kanyang Simbahan!
Mga Katangian ng Simbahan
Ayon sa tradisyon, tinutukoy natin ang “Apat na Katangian ng Simbahan” bilang apat na natatangi at saligang katangian nito. Ipinahahayag ng apat na katangiang ito ang pinakadiwa ng Simbahan at binibigyan din tayo ng higit na pag-unawa sa Diyos habang pinagninilayan natin kung paano Niya dinisenyo ang Simbahan mismo. Ang Apat na Katangian ay: Iisa, Banal, Katolika at Apostolika.
Iisa: Batid nating lahat na napakaraming relihiyon at maging mga denominasyong Kristiyano. Sa pagsuri natin sa kasaysayan ng Kristiyanismo, makikita natin ang maraming alitang humantong sa pagkakahati-hati at sa pagtatatag ng mga bagong simbahan. Ngunit walang bagong Simbahan, mayroon lamang mga bagong simbahan. Ang ibig kong sabihin ay iisa lamang ang Katawan ni Kristo, iisa lamang ang Simbahan, at ang iisang Simbahang iyon ay ang Simbahan ni Kristo Hesus. Sumasampalataya at nagpapahayag tayo na ang iisang Simbahang ito ni Kristo ay matatagpuan, sa buong kaganapan nito, sa loob ng Simbahang Katolika. Gaya ng sinipi mula sa Ikalawang Konsilyo Vaticano sa Katesismo:
“Sapagkat sa pamamagitan lamang ng Simbahang Katolika ni Kristo, na siyang panlahat na tulong tungo sa kaligtasan, matatamo ang kaganapan ng mga paraan ng kaligtasan. Sumasampalataya tayo na sa kalipunan lamang ng mga apostol, na si Pedro ang pinuno, ipinagkatiwala ng ating Panginoon ang lahat ng pagpapala ng Bagong Tipan, upang maitatag sa lupa ang iisang Katawan ni Kristo, kung saan dapat lubos na mapabilang ang lahat ng kabilang sa Bayan ng Diyos sa anumang paraan” (UR 3 § 5). (CCC #816)
Kaya ang mahalaga rito ay ang kakayahang makilala ang pagkakaiba ng “Simbahan” at ng “Simbahang Katolika.” Sinasabi natin na ang Simbahang Katolika ang kasangkapan kung saan matatagpuan ang kaganapan ng Simbahan at ng kaligtasan. Ngunit ang Simbahan ni Kristo ay matatagpuan din sa labas ng nakikitang mga kaayusan ng Simbahang Katolika, bagaman sa mas mababang antas. Gayunman, kapansin-pansing masasabi pa rin natin na, sa isang diwa, ang bawat kasapi ni Kristo ay kasapi pa rin, sa isang tunay na paraan, ng Kanyang iisang Simbahang Katolika…hindi lamang nila ito alam!
Ang pangunahing prinsipyong umiiral dito ay ang pagkakaisa. Iisa si Kristo, at iisa ang Kanyang katawan. Nabubuo ang pagkakaisang ito lalo na sa pamamagitan ng pag-ibig at pananampalataya. Nabubuo ito dahil kaisa tayo sa pag-ibig at pananampalataya ni Kristo na ating ulo. Gayunman, mayroon ding napakalaking pagkakaiba-iba sa loob ng Simbahan. Ang pagkakaiba-iba ay HINDI pagkakawatak-watak. Sa halip, ang pagkakaiba-iba ay maaari talagang makatulong sa pagpapalago ng tunay na pagkakaisa. Ang pagkakaiba-iba ay tumutukoy sa sari-saring kultura, wika, tradisyon at pagpapahayag ng pananampalataya. Kaya ang kongkretong paraan ng pagsamba ng isang tao sa Aprika ay maaaring ibang-iba sa paraan ng pagsamba ng isang tao sa Europa, Indonesia, Mexico o Estados Unidos. Ang paraan ng ating pagsamba ngayon ay maaaring iba sa paraan ng pagsamba ng mga Kristiyano 500 taon na ang nakalilipas. Bagaman maaaring magkakaiba at sari-sari ang pagpapahayag, iisa ang pananampalataya at pag-ibig. Dahil dito, ang pagkakaiba-iba ng pagpapahayag ng kultura at mga katulad nito ay talagang nakatutulong sa pagpapalago ng tunay na pagkakaisa sa mas malalim na antas ng pag-ibig at pananampalataya. Sa madaling salita, dahil magkakaiba tayo sa mas panlabas na mga antas, ang ating pagkakaisa ay kailangang maganap sa mas malalim na antas. At ang mas malalim na antas na iyon ay ang pananampalataya at pag-ibig. Ito ang tunay na pagkakaisa!
Maihahambing ito sa mag-asawa, o sa dalawang matalik na magkaibigan, na kakaunti lamang ang magkatulad na interes. Mahilig ang isa sa isports, samantalang ang isa naman ay mahilig sa paggawa ng mga likhang-kamay. Mahilig magbasa ang isa, samantalang ang isa naman ay mahilig lumabas. Malamang na hindi nila matatagpuan ang pagkakaisa sa kanilang pangkaraniwang mga interes. Ngunit maaari itong maging mabuti. Maaari itong maging mabuti dahil itutulak sila nitong hanapin ang pagkakaisa sa mas malalim at higit na mahalagang antas. Kakailanganin nilang matagpuan ang pagkakaisa sa antas ng kanilang pagmamahal at pagmamalasakit sa isa’t isa, sa halip na sa pagkahilig lamang sa magkatulad na mga interes. Gayundin ang sari-saring pagpapahayag ng ating pananampalataya. Nagbibigay ito ng kakayahan at paanyaya sa Simbahan na magkaisa sa mga bagay na mahalaga sa pananampalataya sa halip na sa mga pagpapahayag nito.
Kapansin-pansin na maging ang kasalanan at pagkakahati-hati ay nagtutulak sa mga nasa loob ng Simbahan tungo sa pagkakaisa. Halimbawa, itinutulak tayo ng kasalanan na hangarin ang awa sa isa’t isa at ang pakikipagkasundo. Binibigyan tayo nito ng pagkakataong magpatawad (isang gawa ng awa) at humingi ng kapatawaran. Kaya ang lahat ng bagay ay maaaring makatulong tungo sa kabutihan at pagkakaisa ng Simbahan kay Kristo Hesus!
Kaya anuman ang sa simula ay tila sanhi ng pagkakawatak-watak (pagkakaiba-iba ng kultura, kasalanan, hindi pagkakasundo, pagkakahati-hati), sa huli ay nagtutulak sa atin na hanapin ang pagkakaisa sa mas malalim pang antas ng biyaya, awa at pananampalataya. Mahalaga ito, sapagkat kung nais nating maging mga bahagi ng Katawan ni Kristo, nais din nating makaisa ang bawat iba pang bahagi nito. At ang pagnanais at paninindigang ito ang magbibigay sa atin ng kakayahang maging bukás sa pagkilos ni Kristo upang maisakatuparan ang pagkakaisang ito sa loob ng Kanyang iisang Simbahan!
Banal: Kung ang Simbahan ay ang Nobya ni Kristo, ang Katawan ni Kristo, at ang Templo ng Espiritu Santo, kung gayon ang Simbahan ay likas na hindi lamang nagkakaisa kundi banal din. Hindi maaaring maging gayon kalapit ang pakikipagkaisa kay Kristo at kasabay nito ay salat sa kabanalan. Sa katunayan, habang lalo tayong nagkakasala, lalo namang nababawasan ang ating pagiging bahagi ng Simbahan. Kaya kung nais nating maging ganap at buháy na mga bahagi ng Simbahan, kailangang maging banal ang bawat isa sa atin. Kailangan nating maging mga santo!
Ang pinakapuso ng kabanalan ay ang pag-ibig sa Diyos at sa kapwa. Kaya habang lumalago ang bawat isa sa atin sa pag-ibig na ito, lumalago rin tayo sa kabanalan. Sinipi sa Katesismo si Santa Teresa ng Lisieux nang matuklasan niya ito:
Kung ang Simbahan ay isang katawang binubuo ng iba’t ibang bahagi, hindi maaaring wala rito ang pinakamarangal sa lahat; tiyak na mayroon itong Puso, at isang Pusong NAG-AALAB SA PAG-IBIG. At naunawaan kong ang pag-ibig na ito lamang ang tunay na puwersang nagpapakilos sa iba pang mga bahagi ng Simbahan; kung hihinto ito sa pagkilos, malilimutan ng mga Apostol ang pangangaral ng Ebanghelyo, tatanggi ang mga Martir na ibuhos ang kanilang dugo. ANG PAG-IBIG, SA KATUNAYAN, ANG BOKASYONG SUMASAKLAW SA LAHAT NG IBA PANG BOKASYON; ISA ITONG SARILING SANLIBUTAN, NA SUMASAKLAW SA LAHAT NG PANAHON AT KALAWAKAN—ITO AY WALANG HANGGAN! (CCC #826)
Lubhang makapangyarihan ang salaysay ni Santa Teresa sa kanyang espirituwal na sariling talambuhay. Ibinahagi niya na hinangad niyang tuparin ang napakaraming iba’t ibang misyon sa loob ng Simbahan. Ninais niyang maging misyonero, pinag-isipan kung ano kaya ang maging pari, at patuloy na hinanap kung ano ang kanyang papel sa loob ng Simbahan, sa loob ng Katawan ni Kristo. Isang araw, bigla niya itong naunawaan. Natuklasan niyang ang kanyang misyon ay maging puso ni Kristo, puso ng Simbahan. At sa pagiging puso, siya ay magiging pag-ibig. At sa pagiging pag-ibig, siya ay magiging lahat ng bagay.
Ito nga ang kabanalan! At ang pagtuklas na ito sa pagiging pag-ibig at pagsasabuhay ng pag-ibig ang siyang nagpapabanal nang tunay sa Simbahan!
Ang ating Mahal na Ina ang pinakadakilang huwaran ng kabanalan sa Simbahan sapagkat siya ay ganap na puspos ng pag-ibig. Kaya naman, siya ay ganap na banal.
Katoliko: Ang Simbahan ay “katoliko” rin, na nangangahulugang pangkalahatan. Dito, ang tinutukoy natin ay katoliko na nagsisimula sa maliit na “k.” Dalawa ang ibig nating sabihin sa “pangkalahatan”:
1) Una sa lahat, ang Simbahan ay ganap. Nasa Simbahan ang kapuspusan ng kaligtasan sapagkat nasa Simbahan si Kristo Hesus. Kaya ito ay pangkalahatan, puspos at ganap sapagkat ang Simbahan ay ang Katawan ni Kristo.
2) Ang Simbahan ay pangkalahatan din sapagkat bukás ito sa lahat ng tao at isinugo upang tipunin ang lahat ng tao sa kanyang kawan. May misyon tayong magpahayag ng Ebanghelyo at anyayahan ang lahat sa kawan ni Kristo. Hindi kailangang isilang ka sa loob ng Simbahan; sa halip, kailangang isilang kang muli kay Kristo, at ang gawaing ito ay bukás sa lahat.
Paano naman ang lahat ng hindi Katoliko? O ang mga hindi Kristiyano? Paano ang mga Muslim, mga Hudyo, at maging ang mga ateista? May pag-asa ba para sa kanila?
Magsimula tayo sa ateista. Ganito ang paliwanag ng isa sa mga dokumento ng Ikalawang Konsilyo Vaticano:
Yaong mga hindi nakakakilala sa Ebanghelyo ni Kristo o sa Kanyang Simbahan nang hindi nila kasalanan, ngunit naghahanap pa rin sa Diyos nang may tapat na puso at, sa udyok ng biyaya, nagsisikap na gawin sa kanilang mga kilos ang Kanyang kalooban ayon sa pagkakakilala nila rito sa pamamagitan ng mga atas ng kanilang budhi—sila rin ay maaaring magkamit ng walang hanggang kaligtasan (LG 16; cf. DS 3866–3872). (CCC #847)
Ngayong nasabi na iyan, mahalaga ring ipaliwanag na ang ganitong tao, na “nang hindi niya kasalanan” ay hindi nakatuklas sa mga hayagang katotohanan ng Diyos, samakatuwid, sa lahat ng inihayag sa Banal na Kasulatan at sa pamamagitan ng Magisteryo, ay maaari pa ring maligtas. Paano? Sa pamamagitan ng pagsunod sa Diyos sa kanyang budhi. Ipinakikita nito sa atin na ang kaligtasan ay una sa lahat iniaalok sa ating kalooban. At kapag ang isang tao ay hindi kailanman nabigyan ng pagkakataong matuklasan ang kaligtasan sa pamamagitan ng mga panlabas na paraan, maaari pa ring mangusap ang Diyos sa kanyang kalooban. Kung makikinig siya, siya ay kasapi ng Simbahan at maaaring maligtas.
Isang karaniwang halimbawa nito ang taong isinilang at lumaki sa isang liblib na isla na walang ibang naninirahan. Hindi niya kailanman narinig ang tungkol kay Hesus, sa Banal na Kasulatan o maging sa Diyos. Gayunman, naramdaman niya sa kanyang budhi ang isang banayad at mahinang tinig na malinaw na nagsasabing “gawin mo ito” at “iwasan mo iyon.” Kung makikinig siya, tumutugon siya sa biyaya. Kung hindi, tinatanggihan niya ang kaligtasan. At kung tumutugon siya, siya ay, sa isang tunay na diwa, isang Kristiyanong hindi nakikilala bilang gayon, batid man niya ito o hindi! Kaya kung ang isang ateista ay ateista “nang hindi niya kasalanan,” maaari siyang maligtas. Ngunit kung siya ay ateista dahil sa katigasan ng puso at pagtangging makinig maging sa tinig ng Diyos sa kanyang budhi, hindi siya maliligtas.
Gayundin ang totoo para sa lahat ng relihiyon sa daigdig. Hindi natin tinatanggihan ang anumang totoo sa ibang mga relihiyon. Halimbawa, kung may magsasabing, “Itinuturo ng aking relihiyon na dapat nating mahalin ang lahat ng tao.” Sasabihin natin, “Napakaganda!” Sa pagtanggap nila sa katotohanang ito, isang katotohanang totoo hindi dahil itinuturo ito ng ibang relihiyon kundi dahil lamang ito ay totoo, tumutugon sila sa biyaya at bahagyang mga kasapi ng iisang Simbahan ni Kristo!
Ngunit ang prinsipyong inilapat sa ateista ay angkop din sa kanila. Kung nananatili sila sa kanilang relihiyon at hindi natutuklasan nang hayagan ang mga katotohanang Kristiyano tungkol sa kaligtasan dahil matigas ang kanilang ulo o sarado ang kanilang isip, may problema tayo. Ngunit kung “nang hindi nila kasalanan” ay hindi nila natutuklasan ang mga katotohanang ito, subalit hinahanap lamang nila ang mga katotohanan ng Diyos na nagkataong naroroon din sa kanilang relihiyon, sila rin ay nasa landas tungo sa kaligtasan at, sa isang antas, mga kasapi ng Simbahan.
Gayundin ang mga Kristiyanong hindi Katoliko. Kilala nila si Kristo Hesus. Nasa kanila ang Banal na Kasulatan. Nananalangin sila at sumasamba sa Diyos na Santatlo. Ngunit hindi nila nauunawaan ang ilang aspeto ng kapuspusan ng pananampalataya. Sila rin ay mga kasapi ng iisang Simbahan ni Kristo sa abot ng kanilang pakikiisa sa mga katotohanan ng pananampalataya. Bagaman wala sa kanila ang kapuspusan ng pananampalatayang inihayag ni Kristo sa pamamagitan ng Simbahang Katolika, sila pa rin ay mga kasapi ng Simbahan ni Kristo hangga’t tunay nilang sinusunod Siya sa kanilang budhi at hindi nila tinatanggihan ang kapuspusang ito ng pananampalataya dahil sa sarili nilang pagkakasala.
At sa totoo lang, ang pagiging Katoliko ng isang tao ay hindi rin nangangahulugang ganap na siyang kasapi ng Simbahan ni Kristo. Hindi sapat ang pagiging Katoliko sa pangalan lamang. Dapat itong isabuhay. May kamangha-manghang kaloob ang mga Katoliko, ang pinakadakila sa mga kaloob, sapagkat nasa kanila ang kapuspusan ng pananampalatayang hayagang ibinigay, pati na ang mga paraan upang makamit ang biyayang iyon sa mga Sakramento. Ngunit ang pagkakaroon natin ng kaloob na ito ay hindi nangangahulugang ginagamit natin ito!
Sa huli, dapat sabihin na ang mga pinagkatiwalaan ng Mabuting Balita, lalo na ang mga Katolikong pinagkatiwalaan ng kapuspusan ng pananampalataya, ay tinatawag na ipalaganap ang hayagang mensahe ng ating pananampalataya upang maakay ang lahat tungo sa Simbahan ni Kristo at maging sa mismong Simbahang Katolika. Tinatawag tayong maging mga misyonero sa tahanan, sa trabaho, sa ibang bansa, sa mga pampublikong lugar at saanman. Kailangan nating maunawaan na tungkulin at pribilehiyo nating ibahagi ang Mabuting Balita sa lahat!
Sa huli, malugod na tinatanggap ang lahat at tinatawag ang lahat na marating ang kapuspusan ng pananampalataya kay Kristo at isabuhay ito hindi lamang sa kanilang budhi kundi maging sa hayagang paraan, na ipinahahayag ang buong katotohanan ng pananampalataya. Ito ang misyon ng lahat at inihahayag nito ang tunay na kahulugan ng salitang “katoliko.”
Apostolika: Tatlong taon na nagturo si Hesus, gumawa ng mga himala, at nagtipon ng mga tagasunod. Kabilang sa mga tagasunod na iyon ang labindalawang natatanging tao na tinawag na mga Apostol. Tinawag sila ni Hesus upang maglaan ng higit na panahon kasama Niya, magkaroon ng malalim na pagkaunawa sa Kanyang mga aral, at pagkatapos ay humayo hanggang sa mga dulo ng daigdig upang ipahayag ang Mabuting Balita. Sa John 20:21, sinabi ni Hesus sa Kanyang mga Apostol matapos ang muling pagkabuhay:
Kung paanong isinugo Ako ng Ama, gayundin naman isinusugo Ko kayo ngayon. At nang masabi Niya ito, hiningahan Niya sila at sinabi, “Tanggapin ninyo ang Espiritu Santo…”
Dito nagsisimula ang apostolikong misyon ng Simbahan. Isinugo si Hesus upang dalhin ang Mabuting Balita sa lahat. At ngayon ay ipinagkakatiwala Niya sa mga Apostol ang mismong misyong ito na Kanyang ginagampanan. Pananagutan na nila ngayon na isakatuparan ang misyong ito bilang mga natatanging kasapi ng Simbahan na kumikilos sa mismong Persona ni Kristong Ulo.
Ang “apostolikong paghalili” ay isang katagang madalas nating gamitin upang ipaliwanag na ang labindalawang Apostol na ito ay humayo, nagpalaganap ng Mabuting Balita, at nagpasa sa iba pang mga Apostol ng natatanging misyong ito ng pagiging si Kristong Ulo. Nagpapatuloy ito hanggang ngayon sa katauhan ng ating mga obispo. Sa teknikal na diwa, matutunton ng bawat obispong nabubuhay ngayon ang hanay ng kanilang ordinasyon pabalik sa mga Apostol at sa sandaling ito nang ipagkaloob ni Hesus ang Kanyang biyaya sa mga Apostol sa pamamagitan ng paghinga sa kanila ng Espiritu Santo. Nakikibahagi rin ang mga pari sa misyong ito sa isang natatanging paraan dahil tinatawag silang makipagtulungan sa obispo sa kanyang ministeryo.
Upang maging apostolika, dapat ding sikapin ng Simbahan na ipalaganap ang Mabuting Balita sa lahat ng mga bayan. Maaaring tumukoy ito sa mga magulang na nagtuturo sa kanilang mga anak kung paano manalangin at maging banal. Maaari itong tumukoy sa tungkuling dalhin ang Mabuting Balita sa lugar ng trabaho at sa lipunan. Maaari itong tumukoy sa gawain ng mga misyonerong pumupunta sa ibang bansa upang ibahagi ang Mabuting Balita sa mga hindi nakakakilala kay Kristo. Ang apostolado ay pakikibahagi sa iisang misyon ni Kristo. Ang misyong isinugo Siya ng Ama upang isakatuparan. At ito ang misyong ipinasa naman Niya sa Simbahan. Tayong lahat ay nakikibahagi sa misyong ito, kaya kumilos na tayo!
Ang Herarkiya at ang Santo Papa
Pansinin muna na ang salita sa itaas ay “hierarchy” at hindi “higher-archy.” Sa madaling salita, ang herarkiya ay hindi “mas mataas” kaysa sa iba. Sa halip, mayroon lamang itong natatangi at napakabanal na pagtawag sa loob ng Simbahan. Ngunit ito ay una sa lahat isang pagtawag sa paglilingkod.
Ang “herarkiya” ay nangangahulugang “pamamahalang saserdotal.” Hieros = pari, at archy = pamamahala. Kaya ang ibig lamang nitong sabihin ay isinaayos ang Simbahan upang pamahalaan, o mas wastong sabihin, pastulan ng mga pari, ng mga naordinahan, ng mga pinagkalooban ng natatanging “hininga ng Espiritu Santo.”
Ang herarkiya ay binubuo lalo na ng Santo Papa at mga obispo. Nakikibahagi rin ang mga pari sa tungkuling ito sa kanilang natatanging paraan sa pamamagitan ng pagpapastol sa mga indibidwal na simbahan at mga tao. Ang pagtawag sa herarkiya ay partikular na pakikibahagi sa misyong pastulan, turuan at pabanalin ang bayan ng Diyos. At lalo nang tungkulin ng Santo Papa na isabuhay ito. Bago natin tingnan ang tatluhang misyon ng Simbahan na pastulan, turuan at pabanalin, tingnan muna natin ang natatanging tungkulin at pinagmulan ng Santo Papa.
Ang papa ang kahalili ni San Pedro. Binigyan ni Jesus si San Pedro ng isang natatanging kapangyarihan nang anyayahan Niya si Pedro na ipahayag ang kanyang pananampalataya. Tinanong ni Jesus si Pedro kung sino Siya sa palagay nito, at sumagot si Pedro:
Ikaw ang Mesiyas, ang Anak ng Diyos na buhay. (Mt 16:16)
Pagkatapos ay sumagot si Jesus kay Pedro:
Mapalad ka, Simon na anak ni Jonas. Sapagkat hindi laman at dugo ang nagpahayag nito sa iyo, kundi ang aking Ama sa langit. At sinasabi ko sa iyo, ikaw ay Pedro, at sa ibabaw ng batong ito ay itatayo ko ang aking Simbahan, at hindi mananaig dito ang mga pintuan ng daigdig ng mga patay. Ibibigay ko sa iyo ang mga susi ng kaharian ng langit. Anumang iyong talian sa lupa ay tatalian sa langit; at anumang iyong kalagan sa lupa ay kakalagan sa langit. (Mt 16:17–19)
Pinupuri lamang ba ni Jesus si Pedro upang palakihin ang tingin nito sa sarili? Pinasasalamatan lamang ba Niya si Pedro sa pagkilala kung sino talaga Siya? O may higit pa Siyang ginagawa? Nangangako ba Siya kay Pedro ng isang bagay na matutupad balang araw? Tiyak na ito ang huli. Sinasabi ni Jesus kay Pedro na siya ang magiging batong pundasyon ng Simbahan at tatanggap siya ng natatanging espirituwal na kapangyarihan ng mga Susi ng Langit. Aba! Tunay na kamangha-mangha ang kaloob na iyon!
Sinasabi ni Jesus, “Anumang iyong talian sa lupa ay tatalian sa Langit…” Hindi maliit na kaloob ito. At dapat natin itong ituring na isang literal na pangako ni Jesus kay Pedro. Kaya nang itatag ni Jesus ang Kanyang Simbahan, nang “hiningahan” Niya ang mga Apostol matapos ang Kanyang muling pagkabuhay, ipinagkaloob din Niya kay Pedro ang ipinangakong kaloob na ito ng kataas-taasang awtoridad sa loob ng Kanyang Simbahan—ang kapangyarihang magtali at magkalag.
Tiyak kong sa simula ay hindi lubos na naunawaan ni Pedro ang natatanging kaloob na ito. Marahil, noong nagsisimula pa lamang ang Simbahan, sa mga unang taon nito, ipinaalala ng Espiritu Santo sa iba pang mga Apostol na sinabi ito ni Jesus. Marahil, sa kanyang kababaang-loob, pinaalalahanan din si Pedro ng Espiritu Santo na sinabi ito ni Jesus. At sa paglipas ng panahon, walang dapat pagdudahan na nagsimulang yakapin at angkinin ni Pedro ang natatanging kaloob na ito ng kataas-taasang awtoridad. Nakikita natin ang unang malinaw na paggamit ng awtoridad na ito sa Acts 15, sa Konsilyo ng Jerusalem, nang magkaroon ng hindi pagkakasundo tungkol sa pagtutuli. Matapos ang mahabang pagtatalo, tumayo si Pedro at nagsalita nang may awtoridad. Mula roon, sumunod ang iba, at nakikita nating nalinaw at nalutas ang usaping kanilang pinagtatalunan.
Mula noon, ipinagpatuloy ng mga Apostol ang kanilang gawain ng pagtuturo, pagpapastol at pagpapabanal. Kalaunan ay nagtungo si Pedro sa Roma upang mangaral at maging unang obispo roon. Sa Roma siya namatay, at bawat kahalili ni Apostol Pedro sa Roma ang tumanggap ng natatanging kaloob na ito ng kataas-taasang awtoridad sa loob ng Simbahan. Tiyak na hindi nilayon ni Jesus na manatili lamang ang kaloob na ito ng kataas-taasang awtoridad habang nabubuhay si Pedro. Kaya nakikita nating ipinapasa ang awtoridad na ito sa lahat ng kanyang kahalili na mga obispo ng Roma. At kaya tinatawag nating Simbahang Katolika Romana ang ating Simbahan. Kapansin-pansin na kung nagtungo sana si Pedro sa Malta o Jerusalem o Asya, malamang na Simbahang Katolika ng Malta o ng Jerusalem o ng Asya ang mayroon tayo ngayon. Kaya Romano ang Simbahan pangunahin dahil doon nagtungo si Pedro; samakatuwid, naroon ang kataas-taasang awtoridad.
Sa paglipas ng mga siglo, higit nating naunawaan ang natatanging kaloob na ito ng kataas-taasang awtoridad at mas malinaw natin itong binigyang-kahulugan. Nangangahulugan ito na si San Pedro, at ang lahat ng kanyang kahalili, ay may ganap at tuwirang awtoridad na magturo nang pinal tungkol sa pananampalataya at moralidad at mamahala, o magpastol, ayon sa isip at kalooban ni Kristo. Kaya kung sinasabi ng papa na totoo ang isang bagay tungkol sa pananampalataya o moralidad, kung tutuusin, totoo nga iyon. At kung gumawa siya ng pasiya tungkol sa pamamahala sa Simbahan, sa madaling salita, iyon ang nais ng Diyos na gawin. Ganoon lamang kasimple iyon.
Ang kaloob na ito ng pinakamataas na awtoridad sa pagtuturo hinggil sa pananampalataya at moralidad ay tinatawag na “kawalang-pagkakamali.” Ginagamit ito sa iba’t ibang paraan. Ang pinakamakapangyarihang paraan ng paggamit nito ay kapag nagsasalita ang papa nang “ex cathedra” o “mula sa luklukan.” Sa makasagisag na diwa, nangangahulugan itong mula sa Luklukan ni Pedro. Sa ganitong pagkakataon, itinuturo niya ang tinatawag na “dogma” ng pananampalataya. Ang bawat dogma ay totoo at tiyak, at tungkulin nating paniwalaan ito nang may pananampalataya. Halimbawa, noong 1950, nagsalita ang papa nang “ex cathedra” tungkol sa Pag-aakyat kay Maria sa Langit. Dahil sa pahayag na iyon, tungkulin ng ating budhi na maniwala. Tunay ngang iniakyat si Maria sa Langit, katawan at kaluluwa, nang matapos ang kanyang buhay sa lupa. Iyon na iyon!
Siyempre, hindi saklaw ng kapangyarihang ito ang mga bagay na walang kinalaman sa pananampalataya at moralidad. Kaya kung sabihin ng papa na naniniwala siyang mananalo ang Argentina sa susunod na World Cup, umaasa lamang siya, at hindi ko iminumungkahing ipusta ninyo sa kanila ang lahat ng inyong pera. Wala siyang natatanging biyaya upang magturo ng mga bagay na ganoon. Pero hindi ba’t masaya kung mayroon!
Ang Tatluhang Tungkuling Mangaral, Magpabanal at Magpastol
Gaya ng nabanggit na, may tatluhang pananagutang pinaghahati-hatian ang mga kabilang sa herarkiya. Ipinagkatiwala sa kanila ang pananagutang mangaral, magpastol, at magpabanal. Ang bawat isa sa mga pananagutang ito ay paunang inilalarawan sa Lumang Tipan at lubos na natutupad kay Jesus. At ang bawat isa sa mga ito ay natutupad kay Jesus sa dalawang paraan. Si Jesus ang dakilang Guro at gayundin ang Katotohanang itinuturo; Siya ang dakilang Pastol at gayundin ang Kulungan ng mga tupa (tayo iyon!), na umaakay sa atin patungo sa Kanyang sarili; at Siya ang dakilang Tagapagpabanal (ang nagpapalaya sa atin mula sa kasalanan at tumutubos sa atin) at gayundin ang paraan kung paano tayo pinababanal (sa pamamagitan ng Kanyang sakripisyo sa Krus). Nakikibahagi ang kaparian sa tatluhang misyong ito ni Jesus at ipinagpapatuloy ang Kanyang mismong gawain. Tingnan natin ang bawat isa.
Mangaral: Sa Lumang Tipan, nakita nating nagsimulang magturo sa atin ang Diyos sa pamamagitan ng kautusang ibinigay kay Moises at gayundin sa pamamagitan ng ministeryo ng mga dakilang propeta. Ipinahayag nila ang salita ng Diyos at sinimulang ilatag ang pundasyon para sa darating na Mesiyas na magtuturo sa atin ng buong Katotohanan. Sa katunayan, si Jesus mismo ay kinikilala bilang kaganapan ng Katotohanan mismo.
Sa buong buhay ni Jesus, nagbigay Siya ng tiyak at ganap na pagpapakahulugan sa kautusan at sa mga propeta. Isa ito sa mga dahilan kung bakit nagalit sa Kanya ang mga pinunong panrelihiyon noong Kanyang panahon. Nagturo si Jesus bilang isang may awtoridad. At ito ay isang awtoridad na hindi matanggap ng mga pinunong panrelihiyon noon dahil sa kanilang kapalaluan. Tiyak at ganap Niyang ipinaliwanag ang kautusan ng Lumang Tipan at ang mga propeta, at nagbigay pa ng mas malalim na pag-unawa sa mga inihayag na katotohanan ng Langit. Nagsalita Siya tungkol sa kaligtasan, bagong buhay, sa Kanyang Ama, at marami pang iba! Ipinakilala Niya ang Kanyang sarili bilang “ang daan at ang katotohanan at ang buhay.” At sinabi Niya, “Walang sinumang makaparoroon sa Ama kundi sa pamamagitan ko” (Jn 14:6).
Ang awtoridad na ito na ituro ang Katotohanan, na ituro na Siya ang katuparan ng buong Katotohanan, at na Siya ang Katotohanan mismo, ay kalaunang ipinasa sa mga Apostol, na siya namang nagpasa nito sa mga presbitero (pari) na tumutulong sa kanila. Ipinasa rin ito, sa isang antas, sa mga diyakono. Ang lahat ng kabilang sa kaparian ay nakikibahagi sa kakayahang magturo nang may awtoridad—isang kahanga-hangang kaloob!
Narito ang isang paraan upang maunawaan ang kaloob na ito. Ipagpalagay na nagtuturo ang isang layko ng isang katotohanan ng Ebanghelyo. At ipagpalagay namang itinuturo ng isang ordinadong ministro ang mismong katotohanang iyon. May pagkakaiba ba? Oo, mayroon. Ang pagkakaiba ay ito: bagaman magkapareho ang nilalaman ng itinuturo, itinuturo iyon ng ordinadong ministro taglay ang isang natatanging awtoridad. Sa isang diwa, nagdaragdag ito ng bigat sa turo. Ngunit totoo rin ang kabaligtaran. Ipagpalagay na nagtuturo ang isang layko ng isang kamalian tungkol sa pananampalataya. At ipagpalagay namang itinuturo ng isang ordinadong ministro ang gayunding kamalian. May pagkakaiba ba? Muli, oo ang sagot. Ang pagkakaiba ay ito: kapag ang ordinadong ministro ang nagtuturo ng kamalian, hindi lamang iyon isang kamalian kundi, dahil sa kanyang ordinasyon at banal na awtoridad, isa ring uri ng sakrilehiyo. Kaya dobleng biyaya ito kapag Katotohanan ang itinuturo, ngunit dobleng pinsala kapag kamalian.
Ang pagtuturo nang may awtoridad ay nagaganap sa katekesis, pagpapayo sa indibidwal, at pagdiriwang ng Liturhiya. Ang pangangaral sa loob mismo ng Liturhiya ang pinakamataas na anyo ng pangangaral at pagtuturo at may kakayahang magbunga nang pinakasagana (o magdulot ng pinsala kung mali ang itinuturo).
Magpabanal: Ang pagpapabanal ay nangangahulugang gawing banal. Nangangahulugan itong napapatawad ang mga kasalanan ng isang tao at nagkakaroon ng tunay na pakikipagkasundo. Makikita ito sa Lumang Tipan, lalo na sa iba’t ibang paghahandog ng mga hayop na isinagawa noon. Ang mga pari ng Diyos, mula kay Abraham hanggang sa lahat ng paring Levita na kumilos alinsunod sa batas, ay nag-alay ng mga handog sa Diyos. Ang mga handog na hayop na ito (mga kordero, kambing, kalapati, atbp.) ay hindi talaga makapag-aalis ng mga kasalanan. Sa halip, ang mga ito ay isang paraan ng paunang paglalarawan sa darating. Mga tanda ang mga ito ng iisa at ganap na Kordero ng Diyos na darating at mag-aalay ng Kanyang sarili bilang ganap at tanging handog na nag-alis ng lahat ng kasalanan. Kaya si Hesus ay kapwa nagiging ganap at pangwakas na Punong Pari at ganap at pangwakas na Korderong Inihahandog. At sa pamamagitan ng Kanyang pag-aalay, ang pag-aalay ng Kanyang sarili, napapawi ang mga kasalanan.
Itinatag ni Hesus ang kaloob ng Kabanal-banalang Eukaristiya bilang walang hanggang pakikibahagi sa iisang Sakripisyong ito ng Kanyang sarili bilang kapwa Pari at Handog—ang nag-aalay ng Sakripisyo at ang iniaalay bilang Sakripisyo. Ang Kanyang Krus ang nagiging altar, at ang Kanyang kamatayan ang pagbabayad-sala para sa lahat ng kasalanan.
Sa pag-aalay ng iisang Sakripisyong ito ng Kanyang sarili sa loob ng Hapunan ng Paskuwa (ang Huling Hapunan), pinamalagi Niya ang iisang Sakripisyong ito para sa lahat ng tao sa lahat ng panahong darating. Sa Hapunang iyon ng Paskuwa, sinabi Niya sa Kanyang mga Apostol na “gawin ninyo ito bilang pag-alaala sa akin.” Ang “pag-alaalang” ito ay hindi lamang isang utos sa Kanyang mga Apostol na isalaysay ang Kanyang kuwento at gawin ang Kanyang ginawa upang matulungan ang mga tao na alalahanin ang Kanyang ginawa. Sa halip, ang kahulugan ng “pag-alaalang” ito ay na kapag talagang “ginagawa nila ito,” inaanyayahan nila ang lahat ng naroroon na tunay na makibahagi sa iisa at walang hanggang Hapunan ng Paskuwa! Samakatuwid, tuwing “ginagawa ito” ng mga Apostol, ginagawa nilang naroroon, sa isang tunay ngunit natatalukbungang paraan, ang iisang Sakripisyong iyon ni Hesus para sa mga nakikibahagi rito. Sa paglipas ng panahon, naunawaan ito bilang isang Sakramento. Ang Sakramento ay ang pag-uulit ng ilang tanda at kilos na tunay na nagsasakatuparan ng ipinahihiwatig nito (tingnan ang Katekismo #1155). Sa madaling salita, ang pagdiriwang ng Eukaristiya ay tunay na ginagawa tayong naroroon sa Huling Hapunan, at nakikibahagi tayo sa mga bunga ng iisa at tanging walang hanggang Sakripisyong ito ni Kristo na Punong Pari at Handog! Para bang pumapasok tayo sa isang makinang naglalakbay sa panahon tuwing nakikibahagi tayo sa Liturhiya at dinadala tayo sa pambihirang sandaling ito ng biyaya.
Nang iutos ni Jesus sa Kanyang mga Apostol na “gawin ninyo ito sa pag-alaala sa akin,” inuutusan Niya silang pabanalin (gawing banal) ang Kanyang bayan sa pamamagitan ng paghahatid sa kanila ng dakilang Kaloob ng kabanalan at pagiging banal. Inuutusan Niya silang ihatid sa lahat ang Kanyang Makasaserdoteng Sakripisyo. Ipinasa naman ng mga Apostol ang biyaya at utos na ito sa lahat ng hahalili sa kanila bilang mga obispo, at ipinapasa ng bawat obispo ang kapangyarihang ito sa mga paring naglilingkod kasama niya.
Ang kapangyarihang ito na magpabanal ay natatanging ipinagkaloob lamang sa mga pari at obispo at nakikita una sa lahat sa Eukaristiya. Ngunit nakikita rin ito sa bawat Sakramentong ipinagdiriwang, sapagkat ang bawat Sakramento ay humuhugot ng kapangyarihan nito mula sa iisang Sakripisyo ni Kristo, ang Dakilang Saserdote at Handog. Nakikibahagi ang mga diyakono sa tungkuling ito sa pamamagitan ng paggawad ng mga Sakramento tulad ng Binyag, na nagdudulot ng biyaya. Ngunit ang kapangyarihang kumilos sa Persona ni Kristo sa Misa ay natatangi sa tungkulin ng pari at obispo.
Magpastol: Mula pa sa simula ng panahon, nagsimula nang humirang ang Diyos ng ilang pinunong magiging mga larawan ng iisa at walang-hanggang Pastol. Mula kina Noe, Abraham at Moises, hanggang sa mga dakilang Hari tulad ni David, tumawag ang Diyos ng ilang pinunong magsisilbing mga paunang larawan Niya na darating bilang tunay at ganap na Pastol. Si Jesus, siyempre, ang naging iisang Pastol na ito.
Ang magpastol ay manguna at mamahala nang may espirituwal na kapangyarihan. Sa pinakadiwa nito, hindi lamang ito pamamahala sa daigdig kundi, una sa lahat, espirituwal na pamamahala sa espirituwal at walang-hanggang Kaharian. Ito ay pamamahala sa ating mga kaluluwa, sa ating lipunan, sa Simbahan, at sa huli, sa daigdig na darating! Ang Kaharian ng Langit, ang ipinangakong Kaharian ng Bagong Langit at Bagong Lupa, ang panghuling saklaw ng pamamahalang ito.
Gayunman, ipinasa ni Jesus sa mga Apostol ang kapangyarihang ito na kumilos sa Kanyang pangalan at taglay ang Kanyang kapangyarihan. Ipinasa naman nila ito sa kanilang mga kahalili, na siya namang nagpapasa nito sa kanilang mga pari. Hindi tuwirang nakikibahagi ang mga diyakono sa tungkulin ng pamamahala. Sa halip, tinatawag sila, una sa lahat, sa ministeryo ng paglilingkod.
Ang mga ministrong inordenan na nakikibahagi sa ministeryong ito ng pagpapastol ay tumatanggap, una sa lahat, ng pananagutang magpastol sa mga kaluluwa. Nangangahulugan ito na kumikilos ang Diyos sa pamamagitan ng mga pari at obispong ito upang maakay nila sa Diyos ang bawat tao. Bukod dito, may mga paring pinipiling gumamit ng kapangyarihang ito sa pagpapastol sa isang pamayanan sa pamamagitan ng pagiging mga kura paroko ng isang partikular na simbahan. May mga katuwang na pari (Mga Katuwang na Kura Paroko) na tumutulong sa mga kura parokong iyon.
Ipinagkakatiwala sa mga obispo ang tungkuling magpastol sa buong mga diyosesis (isang kalipunan ng iba’t ibang lokal na parokya). Sila ang tunay na mga pastol ng mga pamayanang ito at umaasa sa tulong ng mga kura paroko upang matupad ang kanilang gawain.
Ang mga Layko
Hindi lamang ang ministrong inordenan ang nakikibahagi sa tatluhang tungkulin ni Jesus na mangaral, magpabanal at magpastol. Nakikibahagi rin dito ang mga layko sa sarili nilang paraan. Sa salitang “mga layko,” tinutukoy natin ang lahat ng hindi obispo, pari o diyakono. Tinatawag nating “Makaharing Pagkasaserdote” ang pakikibahaging ito ng mga layko sa tatluhang tungkulin ni Kristo. Ang pariralang ito ay mula sa Unang Sulat ni San Pedro 2:9, “Ngunit kayo ay isang lahing hinirang, isang makaharing pagkasaserdote, isang bansang banal, isang bayang Kanyang pag-aari…”
Ang pangunahing tungkulin ng mga mananampalataya ay dalhin ang Ebanghelyo sa pampublikong buhay. Sila ang nasa unahan ng Simbahan sa daigdig. Samakatuwid, hindi pangunahing tungkulin ng mga obispo at pari na humayo sa daigdig at baguhin ito. Ginagawa ito ng mga inordenan lalo na sa loob ng Simbahan. Ang mga layko naman ay gumagawa nito, una sa lahat, sa daigdig. Sinisipi ng Katesismo ang Ikalawang Konsilyo Vaticano sa pagpapahayag ng sumusunod:
“Dahil sa kanilang natatanging bokasyon, tungkulin ng mga layko na hanapin ang kaharian ng Diyos sa pamamagitan ng pakikibahagi sa mga gawaing temporal at paggabay sa mga ito ayon sa kalooban ng Diyos…. Sa natatanging paraan, tungkulin nilang tanglawan at isaayos ang lahat ng bagay na temporal na malapit na kaugnay ng kanilang buhay, upang ang mga ito ay laging maisakatuparan at umunlad ayon kay Kristo at maging para sa kaluwalhatian ng Maylalang at Manunubos” (LG 31 § 2). (CCC #898)
Paano nila ito ginagawa? Paano sila nakikibahagi sa tatlong tungkuling ito ni Kristo? Tingnan natin ang kanilang natatanging pakikibahagi:
Mangaral: Sa bisa ng kanilang binyag at pinatatag ng kanilang kumpil, tinatawag ang mga layko na dalhin ang Ebanghelyo hanggang sa mga dulo ng daigdig. Natatangi silang tinatawag na baguhin ang lipunan sa pamamagitan ng pagdadala ng mga katotohanan ng Ebanghelyo at ng likas na batas saanman sila magpunta. Karapatan at pananagutan nilang dalhin saanman ang mga katotohanan tungkol sa dignidad ng tao at maging ang mga katotohanan ng kaligtasan. Dapat din nilang sikaping dalhin ang Ebanghelyo at ang mga likas na katotohanan sa lahat ng batas, kalagayang panlipunan, libangan, at lahat ng iba pang nakaaapekto sa sangkatauhan. Bukod dito, may natatanging pananagutan ang mga magulang na ituro sa kanilang mga anak ang mga katotohanan ng pananampalataya at ng dignidad ng tao.
Magpabanal: May natatanging pananagutan ang mga magulang na tiyaking makilala ng kanilang mga anak si Kristo Hesus, mabinyagan sila, mapalaki sa pagsasabuhay ng pananampalataya, at patuloy na maranasan ang mas malalim na pagbabalik-loob habang sila ay lumalaki at nagiging ganap ang pag-iisip. Ang bawat tao rin ang una at pangunahing may pananagutan sa sarili niyang kaluluwa. Kabilang sa pananagutang ito ang paghahanap sa mga katotohanan ng Diyos, pagsunod sa batas moral, at pagsisikap na makamit ang personal na kabanalan.
Magpastol: Ginagampanan din ng mga magulang ang tungkuling ito sa paraang nabanggit sa itaas, sapagkat dapat nilang akayin ang kanilang mga anak tungo sa pananampalataya. Tinatawag din silang magtatag ng mabuting kaayusan sa kanilang tahanan, upang maging tunay itong kapaligirang Kristiyano na nagtataguyod ng pagbabalik-loob ng buong pamilya. Dapat ding makibahagi ang mga Kristiyano sa kaayusang panlipunan at pampolitika, na nalalamang ang Diyos ang pinakamataas na Tagapagbigay ng Batas at na ang Kanyang mga batas, lalo na ang mga likas na batas hinggil sa dignidad ng tao na mauunawaan sa pamamagitan lamang ng katwiran ng tao, ay nakapaloob sa mga batas sibil ng bawat pamayanan. Natatanging ipinagkatiwala sa kanila ang tungkuling tiyaking mapawalang-bisa ang mga batas na yumuyurak sa dignidad ng tao.
Buhay na Konsagrado
Kabilang sa maraming paraan ng pagsasabuhay ng mga layko ng kanilang bokasyon ang buhay na konsagrado. May ilang tinatawag na sumunod kay Kristo sa isang “higit na matalik” na paraan ng pamumuhay, kung saan iniaalay nila ang kanilang sarili sa Diyos lamang. Karamihan sa mga layko ay tinatawag na mahalin ang Diyos pangunahin sa pamamagitan ng pagmamahal sa kanilang pamilya. Ang buhay na konsagrado ay isang tawag na mahalin ang Diyos sa mas tuwirang paraan sa pamamagitan ng mga payong ebangheliko. Ang pinakakaraniwan sa mga payong ebangheliko ay ang karukhaan, kalinisang-puri, at pagsunod. Isinasabuhay ang mga payong ito sa loob ng mga orden ng relihiyoso, sa pamumuhay bilang ermitanyo, bilang mga birheng konsagrado, sa pamamagitan ng mga institusyong sekular, at sa pamamagitan ng mga samahan ng buhay apostoliko.
Buhay Relihiyoso: Ito ang buhay ng mga tinatawag sa kalinisang-puri, karukhaan, at pagsunod sa loob ng isang partikular na pamayanan na sama-samang nagsasakatuparan ng isang tiyak na karisma sa loob ng Simbahan. Halimbawa, ang mga Pransiskano ay isang orden ng relihiyoso na pangunahing nakatalaga sa pangangaral, pagtuturo, at paglilingkod sa mga dukha. Ang mga Dominikano ay tinatawag sa pag-aaral at pangangaral. Ang Missionaries of Charity (ang orden na itinatag ni Santa Madre Teresa) ay pangunahing naglilingkod sa mga pinakadukha sa mga dukha. Ang lahat ng pamayanang ito ay namumuhay ayon sa mga tiyak na tuntunin ng buhay at namumuhay nang magkakasundo sa ilalim ng mga tuntuning iyon, sa patnubay ng mga nakatataas, na isinasakatuparan ang misyon at karisma ng kanilang pamayanan.
Buhay eremitiko: Ito ay mga pamayanan ng mga lalaki o babae na tinatawag na sundin ang mga payong ebangheliko at mamuhay rin bilang mga ermitanyo. Ang buhay na ito ay natatanging nakatuon sa katahimikan, pag-iisa, panalangin at pag-aaral. Sama-sama nilang isinasabuhay ito, na sinusuportahan ang isa’t isa sa banal na bokasyong ito.
Mga Birheng Konsagrada: Ito ay isang buhay na may natatanging tawag na mamuhay sa selibasiya sa ilalim ng patnubay ng obispo ng diyosesis. Ang isang birheng konsagrada ay isang babaeng gumagawa ng ilang panata sa ilalim ng patnubay ng obispo at isinasabuhay ang mga ito nang mag-isa para sa kabutihan ng Simbahan.
Mga Institusyong Sekular at mga Samahan ng Buhay Apostoliko: Ito ay mga natatanging anyo ng buhay konsagrado na isinasabuhay ayon sa kani-kanilang mga konstitusyon at misyon para sa kabutihan ng lipunan. Ang buhay konsagrado ay isang kahanga-hangang kaloob sa Simbahan. Ang mga tinatawag sa buhay na ito ay kumikilos bilang mga misyonero ng Ebanghelyo sa kani-kanilang natatanging paraan. Ang ilan ay aktibong nangangaral at nagtuturo, ang ilan ay tumutugon sa mga pangangailangan ng kapwa sa pamamagitan ng mga gawa ng awa sa kaluluwa at sa katawan, at ang iba naman ay tinatawag sa isang buhay ng pananalangin. Ngunit silang lahat ay kumikilos bilang mga misyonero ng Ebanghelyo sa iba’t ibang paraan. At silang lahat ay mga tanda para sa buong Simbahan ng kung ano ang tunay na mahalaga sa buhay—ang ganap na pagtatalaga ng sarili sa Diyos sa lahat ng bagay.
Dumaan sa isang mahirap na panahon ang buhay konsagrado sa Simbahan kaagad pagkatapos ng Ikalawang Konsilyo Vaticano. Ngunit unti-unting muling isinasaayos at binabago ng Diyos ang balangkas ng ganitong paraan ng pamumuhay; kaya marami tayong maaasahan sa hinaharap!
Susunod: Kabanata 8: Ang mga Maluwalhati at Huling Bagay!
Bumalik sa Talaan ng mga Nilalaman
Mayroon din sa eBook & Paperback
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble

