Cebuano

Kapitulo 7 – Ang Simbahan

Balik sa Talaan sa mga Sulod

โ€œAng Simbahanโ€ mao ang Katawhan nga gitigom sa Diyos sa tibuok kalibotan. Anaa siya sa lokal nga mga katilingban ug makita sa tinuod diha sa liturhikanhong katigoman, labaw sa tanan sa Eukaristikanhong katigoman. Gikan sa pulong ug sa Lawas ni Kristo ang iyang kinabuhi, ug busa siya mismo nahimong Lawas ni Kristo (CCC #752).

Mibiya na ba gayod kanato si Jesus? Mikayab na ba gayod ang Iyang lawas? Oo ug dili. Oo, mikayab Siya ngadto sa tuo sa Amahan. Apan dili, wala Siya mobiya kanato. Buhi gayod Siya karon diha sa Simbahan. Ang Simbahan mao ang Iyang lawas, ug kini ang buhing presensya ni Kristo. Nagkinahanglan kini og gamayng pagpamalandong uban sa pag-ampo aron masabtan.

Sa dihang mikayab si Jesus sa langit, misaad Siya nga ipadala ang Manlalaban, ang Espiritu Santo. Sa dihang mikunsad ang Espiritu Santo, natawo ang Simbahan. Ug samtang ang Espiritu Santo padayong mikunsad, ang Simbahan nagpadayon. Kita, isip mga sakop sa Simbahan, nahimong tinuod nga mga sakop sa Lawas ni Kristo. Kita ang Iyang mga kamot ug mga tiil, ang Iyang baba ug kasingkasing. Nahimo kitang buhing presensya ni Kristo. Importante nga masabtan kini sa hustong paagi. Una, dili kita angay maghunahuna nga sa bisan unsang paagi โ€œAko si Kristoโ€ tungod sa akong kaugalingong maayong mga buhat. Dili, ang atong gipasabot mao nga gipili ni Kristo ang pagpuyo dinhi kanato kutob sa atong pagtugot Kaniya nga mosulod. Ug samtang atong gitugotan Siya nga mosulod, Siya ang nagpuyo dinhi kanato! Ang pagkahimong sakop ni Kristo Jesus, una sa tanan, Iyang buhat sa atong kinabuhi. Kini angayng mopuno kanato sa pagkamapasalamaton, pagpaubos ug balaang kahingangha.


Pipila ka Unang mga Pagkalahi

Sa dili pa kita magsugod sa pagsabot sa Simbahan, kinahanglan natong klarohon ang pipila ka unang mga pagkalahi. Kinahanglan natong ilahi ang โ€œKatolikoโ€ (nga adunay dakong K) ug ang โ€œkatolikoโ€ (nga adunay gamayng k). Kinahanglan usab natong ilahi ang โ€œSimbahang Katolikaโ€ ug ang โ€œSimbahan ni Kristo.โ€ Palihog, sabayi una ako niini. Tingali makalibog kini sa sinugdan, apan takos kini sa paningkamot. Ania ang mga pagkalahi:

Simbahan ni Kristo: Kini ang labing lapad nga kahulugan sa Simbahan. Nagtumong kini sa Simbahan sumala sa pagtan-aw sa Diyos niini sa iyang kahingpitan. Nagtumong kini sa matag usa ka tawo dinhi sa Yuta, sa Purgatoryo ug sa Langit nga nahiusa kang Kristo. Nagtumong kini sa matag usa nga nahiusa kang Kristo ingon man sa tanang organisadong pundok sa mga tawo (mga simbahan ug Kristohanong katilingban) nga, bisan sa labing gamay nga paagi, nahiusa kang Kristo ug anaa sa dalan paingon sa kaluwasan o nakaabot na niini. Mahimong maapil pa gani niini ang mga tawo nga, dili tungod sa ilang kaugalingong sala, wala makaila kang Kristo sa tin-aw apan nagsunod sa Iyang tingog diha sa ilang konsensya. Busa kini ang kinatibuk-ang hulagway. Kini ang bug-os nga hulagway sa Simbahan, ug mao kini ang atong gihisgotan sa tibuok nga paghisgot sa tanang simbolo ug mga hulagway sa Simbahan.

Simbahang Katolika: Kini ang Katoliko nga adunay dakong โ€œK.โ€ Niini atong gipasabot ang Simbahang Katolika Romana nga gipangulohan sa Santo Papa sa Roma. Diha sa Simbahang Katolika anaa ang kahingpitan sa Simbahan ni Kristo. Sa ato pa, ania dinhi ang tanan! Ang mga pagtulon-an, ang grasya, ang pagpamatuod sa pagtuo, ang misyonerong kalihokan, ug uban pa. Kini ang labing makita ug hingpit nga timaan sa Simbahan ni Kristo dinhi sa Yuta. Wala kini magpasabot nga ang ubang mga Kristohanon dili mahimong mga sakop sa Lawas ni Kristo, kay mahimo man sila. Apan ang Simbahang Katolika lamang ang adunay bug-os nga pagbubo sa grasya ug kamatuoran. Sa yano nga pagkasulti, ang Simbahang Katolika mao gayod โ€œang tinuod!โ€

katoliko: Kini ang katoliko nga adunay gamayng โ€œk.โ€ Nagtumong kini sa usa ka talagsaong bahin sa Simbahan ni Kristoโ€”ang iyang pagka-unibersal! Atong makita kini sa ulahing bahin niining kapituloha sa dihang hisgotan nato ang Upat ka mga Timaan sa Simbahan.


Mga Simbolo sa Simbahan

Usa sa mga paagi nga ang Balaang Kasulatan nagtudlo kanato bahin sa daghang kamatuoran sa atong pagtuo mao ang paggamit og simbolikong mga hulagway. Kini nga paggamit og simbolikong mga hulagway magamit usab sa Simbahan. Ania ang pipila ka mga hulagway sa Kasulatan nga naghatag kanato og pagsabot sa Simbahan:

Katawhan sa Dios: Nagpakita nga kita iya sa Dios.ย  Aduna Siyay usa ka matang sa โ€œpagpanag-iyaโ€ kanato.ย  Nagpakita usab kini nga ang Simbahan gipili gikan sa mga tawo nga misalikway sa Dios ug dili Iyang katawhan.ย  Nagpasabot kini nga ang katawhan sa Dios mao kadtong mitubag sa tawag nga mobalik ngadto Kaniya ug mogawas gikan sa pundok sa mga nangawala.ย  Isip Katawhan sa Dios, gitawag kita sa pag-ambit sa tulo ka pilo nga misyon ni Cristo: Saserdote, Propeta ug Hari.ย  (1) Saserdote: Atong gihalad ang atong kinabuhi isip sakripisyo ngadto sa Amahan.ย  (2) Propeta: Nagpadayon kita sa pagsangyaw sa Ebanghelyo sa tanang dapit pinaagi sa pulong ug buhat.ย  (3) Hari: Atong gidumala ang atong kaugalingong mga kalag, ang atong mga pamilya ug ang tibuok katilingban sumala sa kabubut-on sa Dios.

Lawas ni Cristo: Si Cristo mao ang atong Ulo ug kita ang Iyang lawas.ย  Kita mga bahin sa Iyang kaugalingong kinabuhi ug persona, apan Siya gihapon ang atong ulo.ย  Isip mga sakop sa Iyang lawas, suod kitang nahiusa Kaniya.ย  Dili lamang kita Iyang mga sumusunod, ug dili lamang Siya ang atong panig-ingnan; hinuon, nakig-ambit kita sa Iyang kinabuhi ug Siya ang atong ulo.ย 

Toril sa mga Karnero: Usa ka dapit nga gikoral alang sa mga karnero.ย  Kita ang Panon, ug ang Simbahan mao ang tibuok toril.ย  Si Cristo ang Magbalantay.

Giugmad nga Uma:ย  Ang Simbahan tinuod nga usa ka tabunok nga yuta nga naghatag ug daghang maayong bunga.ย  Tinuod gayod kini nga tabunok nga yuta.

Gambalay sa Dios: Si Cristo mao ang batong pamag-ang diin gitukod ang Simbahan, ug ang Simbahan mao ang puloy-anan sa Dios ug sa Iyang katawhan.

Ang Pangasaw-onon ni Cristo: Kita naminyo kang Cristo, nahiusa Kaniya isip usa.

Templo sa Espiritu Santo: Ang kalag ug lawas sa tawo dili mabulag.ย  Ang ilang panaghiusa maoy naglangkob sa tawhanong persona.ย  Sa samang paagi, ang Lawas ni Cristo ug ang Espiritu Santo suod nga nahiusa sama sa kalag ug lawas.ย  Usa sila ug naglihok isip usa.ย  Busa, ang Espiritu Santo, nga nagpuyo sa Lawas ni Cristo, mao ang Simbahan.ย  Usa ka pagpadayag sa Espiritu Santo diha sa Simbahan mao ang daghang mga karisma nga buhi diha sa Simbahan.ย  Ang karisma usa ka espesyal nga gasa nga gihatag sa tagsatagsa ka mga sakop sa Lawas ni Cristo aron gamiton sa paglig-on sa Simbahan.ย  Adunay daghang mga karisma, sama sa maayong pagdumala, propetikanhong pagtudlo, talagsaong kalooy alang sa mga kabos, ug daghan pang uban.ย  Aduna usab pipila ka talagsaong mga karisma, sama sa gasa sa pag-ayo ug uban pang milagrosong mga gasa.ย 

Atong Inahan: Natawo kita ngadto sa bag-ong kinabuhi pinaagi niining bag-ong inahan, ang Simbahan.ย  Makita usab nato ang atong Mahal nga Inahan niini nga tahas, nga atong susihon pa unya niining kapituloha.ย  Apan sa pagkakaron, atong makita siya isip larawan sa Simbahan tungod kay ang tanan nga natawo pag-usab diha sa grasya natawo pag-usab gikan kaniya diha sa iyang Anak nga si Jesus.ย  Siya ang Inahan sa Anak sa Dios; busa, siya ang Inahan niadtong naglangkob sa mga sakop sa Lawas sa iyang Anak.


Usa ka Mubo nga Panglantaw sa Kasaysayan

Nganong gibuhat man sa Dios ang Uniberso?ย  Yano ra ang tubag.ย  Alang kini sa Simbahan.ย  Ang Simbahan anaa na sa hunahuna sa Amahan sukad pa sa kahangtoran, ug ang tanan Niyang gibuhat gituyo aron ang Simbahan adunay dapit nga kaanaa niini.ย  Ang Katawhan sa Dios, ang Lawas ni Cristo, ang Toril sa mga Karnero, ug uban pa, anaa kining tanan sulod niining kahibulongang Uniberso nga gibuhat sa Dios.ย  Ug alang niining Simbahana nga Iyang gibuhat ang tanang butang.

Sa sinugdanan sa panahon, ang atong unang mga ginikanan nakasala ug nagbungkag sa ilang relasyon sa Dios.ย  Nawala ang ilang pakighiusa Kaniya.ย  Apan niadtong mao gayong higayona gisugdan sa Dios Amahan ang pag-andam kanato aron tigomon pagbalik ngadto Kaniya diha sa Simbahan, ang Lawas sa Iyang Anak.ย  Buot Niya nga tan-awon kita ug, sa makausa pa, makita ang Iyang mga anak nga lalaki ug babaye.ย  Mao kini ang Simbahan!ย ย 

Sa hinayhinay, sa paglabay sa panahon, gisugdan sa Dios ang pag-andam ug pagtigom og usa ka katawhan alang Kaniya. Gisugdan Niya ang pagtigom og usa ka katawhan nga gawasnong mahigugma Kaniya ug mahiusa pag-usab Kaniya diha sa Iyang Anak pinaagi sa buhat sa Espiritu Santo. Gibuhat Niya kini sa dihang nakighimo Siya og pakigsaad kang Noe, kang Abraham, ug sa tanang patriarka ug propeta nga misunod kanila. Sa hinayhinay gisugdan sa Dios ang pagtukod og bag-ong kahusay ug bag-ong relasyon uban sa katawhan nga Iyang gibuhat. Ug sa hinayhinay gisugdan Niya ang mahimong Simbahan.

Sa dihang ang Anak nagpakatawo ug nahimong usa kanato, ang posibilidad sa pakighiusa sa Dios hingpit nang gipalihok. Unya ang Iyang kamatayon naglaglag sa kamatayon mismo, ug ang Iyang pagkabanhaw naghimo nga ang tanan nga kaambit sa Iyang tawhanong kinaiya mabanhaw usab uban Kaniya. Mamatay kita sa sala ug mabanhaw diha sa grasya. Kini nga lihok sa atong adlaw-adlaw nga kinabuhi naghiusa kanato kang Cristo, ug sa ingon naghimo kanatong mga sakop sa Simbahan.

Gitukod ni Jesus ang Iyang Gingharian, ug kana nga Gingharian moabot sa kahingpitan niini sa umaabot sa dihang mobalik Siya sa bug-os nga himaya, nga maglaglag sa tanang sala ug kamatayon hangtod sa kahangtoran. Apan ang Iyang Gingharian ug pagmando natukod na diha sa Simbahan karon samtang gitugyan nato ang atong kinabuhi ngadto Kaniya ug gitugotan Siya sa pagmando kanato. Pinaagi niining buhata, mahimo kitang mga sakop niining bag-ong Gingharian nga gitawag og Simbahan.


Ang Misteryo sa Simbahan

Ang Simbahan pisikal ug espirituhanon. Kini tawhanon ug diosnon. Kini mao si Cristo ug ang Iyang katawhan nga nagkinabuhi nga nagkahiusa isip usa. Usa kini ka dakong misteryo. Apan usa usab kini ka mahimayaong kamatuoran. Mao kini ang pagkasulti ni San Bernardo sa Clairvaux:

O pagkamapainubsanon! O pagkahalangdon! Tabernakulo sa sedro ug sangtuwaryo sa Dios; puloy-anan sa yuta ug palasyo sa langit; balay nga yutang kulonon ug harianong hawanan; lawas sa kamatayon ug templo sa kahayag; ug sa kataposan, gitamay sa mga mapahitas-on ug pangasaw-onon ni Cristo! Siya itom apan matahom, O mga anak nga babaye sa Jerusalem, kay bisan kon ang kahago ug kasakit sa iyang dugayng pagkadestiyero nakapausab sa iyang kolor, ang katahom sa langit nagdayandayan gihapon kaniya (San Bernardo sa Clairvaux, In Cant. Sermo 27:14: PL 183:920D). (CCC #771)ย 

Ang Simbahan gitan-aw usab isip usa ka sakramento sa Dios. Sa pag-ingon og โ€œsakramento,โ€ dili lamang ang pito ka Sakramento ang atong gihisgotan. Hinunoa, gitan-aw nato ang Simbahan isip usa ka โ€œsakramentoโ€ pinaagi sa analohiya. Tingali, sa usa ka diwa, matawag nato ang Simbahan nga ikawalong sakramento, sa labing menos sa paagi nga analohiko. Ang sakramento usa ka pisikal nga kamatuoran, usa ka timaan nga adunay mga lihok ug materya nga nagpatungha sa tinuod nga presensya ni Cristo sa kalibotan. Usa kini ka paagi sa paghiusa sa Langit ug Yuta. Mao usab kana ang kamatuoran sa Simbahan. Pinaagi sa pisikal nga mga aspeto sa Simbahan, ang diosnong mga aspeto gipasa. Pinaagi sa Santo Papa ug sa mga obispo, ang Ebanghelyo gipasa sa matag panahon sa paagi nga depinitibo. Pinaagi sa mga sakramento, ang kinabuhi sa grasya gihatag. Pinaagi sa mga misyonaryo, ang Ebanghelyo gisangyaw ngadto sa tanang katawhan. Ug pinaagi sa pagkabalaan sa matag usa ka sakop, ang Dios gipadayag!

Busa ang Simbahan isip usa ka sakramento nagpasabot nga ang Langit moanhi sa Yuta sa tinuod ug gamhanang paagi. Ang Dios nagpuyo diha sa Iyang katawhan, sa Liturhiya, ug sa herarkiya sa Simbahan sa nagkalainlaing paagi. Kining pakighiusa sa Dios kanato sa kaminyoon mao ang naglangkob sa Iyang Simbahan!


Mga Timaan sa Simbahan

Sa tradisyon, gihisgotan nato ang โ€œUpat ka Timaan sa Simbahanโ€ isip upat ka talagsaon ug sukaranang mga hiyas sa Simbahan. Kining upat ka timaan nagpadayag sa kinaiyahan sa Simbahan ug naghatag usab kanato og pagsabot mahitungod sa Dios, samtang gipamalandongan nato ang paagi sa Iyang paghulma sa Simbahan mismo. Ang Upat ka Timaan mao kini: Usa, Balaan, Katolika ug Apostolika.

Usa: Kitang tanan nahibalo nga adunay dili maihap nga mga relihiyon ug bisan gani dili maihap nga mga denominasyong Kristiyano. Kon atong tan-awon ang kasaysayan sa Kristiyanismo, atong makita nga adunay daghang panagbangi nga misangpot sa mga pagkabahin ug sa pagtukod og bag-ong mga simbahan. Apan walay bag-ong Simbahan, aduna lamang bag-ong mga simbahan. Ang akong gipasabot mao nga usa lamang ang Lawas ni Kristo, usa lamang ang Simbahan, ug kanang usa ka Simbahan mao ang Simbahan ni Kristo Jesus. Nagtuo ug nagpahayag kita nga kining usa ka Simbahan ni Kristo anaa, sa tibuok nga kahingpitan niini, sulod sa Simbahang Katolika. Sumala sa gisulti sa Ikaduhang Konsilyo sa Vaticano nga gikutlo sa Katekismo:

โ€œKay pinaagi lamang sa Simbahang Katolika ni Kristo, nga mao ang unibersal nga tabang alang sa kaluwasan, nga maangkon ang kahingpitan sa mga paagi sa kaluwasan. Nagtuo kita nga sa kolehiyo lamang sa mga apostoles, nga si Pedro mao ang pangulo, gitugyan sa atong Ginoo ang tanang panalangin sa Bag-ong Tugon, aron matukod dinhi sa yuta ang usa ka Lawas ni Kristo diin ang tanan nga sa bisan unsang paagi nahisakop sa Katawhan sa Dios kinahanglan hingpit nga maapilโ€ (UR 3 ยง 5). (CCC #816)

Busa ang mahinungdanon dinhi mao ang pag-ila sa kalainan tali sa โ€œSimbahanโ€ ug sa โ€œSimbahang Katolika.โ€ Moingon kita nga ang Simbahang Katolika mao ang instrumento diin makaplagan ang kahingpitan sa Simbahan ug sa kaluwasan. Apan ang Simbahan ni Kristo makaplagan usab sa gawas sa makita nga mga estruktura sa Simbahang Katolika, bisan sa dili ingon ka hingpit nga sukod. Apan makapainteres nga moingon gihapon kita nga, sa usa ka pagsabot, ang matag usa nga sakop ni Kristo sakop gihapon, sa tinuod gayod nga paagi, sa Iyang usa ka Simbahang Katolika…wala lang sila mahibalo niini!

Ang pangunang prinsipyo nga naglihok dinhi mao ang panaghiusa. Usa si Kristo, ug usa ang Iyang lawas. Kining panaghiusa mahitabo ilabina pinaagi sa gugma ug pagtuo. Mahitabo kini tungod kay nahiusa kita diha sa gugma ug pagtuo kang Kristo nga atong ulo. Apan bisan pa niana, talagsaon usab ang pagkalainlain sulod sa Simbahan. Ang pagkalainlain DILI pagkabahinbahin. Hinuon, ang pagkalainlain makatabang gayod sa pagpalambo sa tinuod nga panaghiusa. Ang pagkalainlain nagtumong sa nagkalainlaing kultura, pinulongan, tradisyon ug mga pagpahayag sa pagtuo. Busa, ang piho nga paagi sa pagsimba sa usa ka tawo sa Aprika mahimong lahi kaayo sa paagi sa pagsimba sa usa ka tawo sa Uropa, Indonesia, Mehiko o Estados Unidos. Ang paagi sa atong pagsimba karon mahimong lahi sa paagi sa pagsimba sa mga Kristiyano 500 ka tuig na ang milabay. Bisan tuod lahi ug nagkalainlain ang pagpahayag, pareho ra ang pagtuo ug gugma. Ug tungod niana, ang pagkalainlain sa kultural nga pagpahayag ug sa susamang mga butang makatabang gayod sa pagpalambo sa tinuod nga panaghiusa sa mas lawom nga ang-ang sa gugma ug pagtuo. Sa laing pagkasulti, tungod kay nagkalainlain kita sa mas gawasnon nga mga ang-ang, ang atong panaghiusa kinahanglang mahitabo sa mas lawom nga ang-ang. Ug kanang mas lawom nga ang-ang mao ang pagtuo ug gugma. Kini ang tinuod nga panaghiusa!

Sama kini sa bana ug asawa, o sa duha ka suod kaayong managhigala, nga gamay ra kaayo og managsamang hilig. Ang usa ganahan og isports, ang usa ganahan og mga hinimo sa kamot. Ang usa ganahang mobasa, ang usa ganahang mogawas. Lagmit dili nila makaplagan ang panaghiusa sa ilang kasagarang mga hilig. Apan mahimo kining maayo. Mahimo kining maayo kay mapugos sila sa pagpangita og panaghiusa sa mas lawom ug mas mahinungdanon kaayong ang-ang. Kinahanglan nilang pangitaon ang panaghiusa sa ang-ang sa ilang gugma ug pag-atiman sa usag usa imbes nga sa pagkagusto lamang sa managsamang mga hilig. Ingon usab niini ang nagkalainlaing pagpahayag sa atong pagtuo. Kini naghatag og kahigayonan ug nagdapit sa Simbahan nga maghiusa diha sa mahinungdanong mga butang imbes nga sa mga pagpahayag niini.

Makapainteres nga bisan ang sala ug pagkabahinbahin mopugos sa mga anaa sa sulod sa Simbahan ngadto sa panaghiusa. Ang sala, pananglitan, mopugos kanato sa pagpangita og kalooy alang sa usag usa ug pakig-uli. Naghatag kini kanato og kahigayonan sa pagpasaylo (usa ka buhat sa kalooy) ug sa pagpangayo og pasaylo. Busa ang tanang butang mahimong makatampo sa kaayohan ug panaghiusa sa Simbahan diha kang Kristo Jesus!

Busa bisan unsa pa ang sa sinugdan daw hinungdan sa pagkabahinbahin (nagkalainlaing kultura, sala, panaglalis, pagkabahin), sa kataposan magtukmod kanato sa pagpangita og panaghiusa sa mas lawom pang ang-ang sa grasya, kaluoy ug pagtuo. Importante kini, kay kon gusto kitang mahimong mga sakop sa Lawas ni Cristo, gusto usab natong mahiusa sa matag usa sa ubang mga sakop. Ug kining tinguhaa ug pasalig maghimo kanatong bukas kang Cristo nga magpatunhay niining panaghiusa sulod sa Iyang usa ka Simbahan!

Balaan: Kon ang Simbahan mao ang Pangasaw-onon ni Cristo, ang Lawas ni Cristo, ug ang Templo sa Espiritu Santo, nan ang Simbahan dili lamang kinahanglan nga nagkahiusa kondili balaan usab. Dili mahimong suod kaayong nahiusa kang Cristo ug, sa samang higayon, walay kabalaan. Sa pagkatinuod, samtang nagkadaghan ang atong mga sala, nagkagamay usab ang atong pagka-sakop sa Simbahan. Busa kon buot kitang mahimong hingpit nga buhing mga sakop sa Simbahan, kinahanglan nga ang matag usa kanato mahimong balaan. Kinahanglan kitang mahimong mga santos!

Ang kasingkasing sa kabalaan mao ang gugma. Busa, samtang ang matag usa kanato motubo sa gugma, motubo usab kita sa kabalaan. Gikutlo sa Katesismo si Santa Teresa sa Lisieux mahitungod sa iyang pagkakaplag niini:

Kon ang Simbahan usa ka lawas nga gilangkob sa nagkalainlaing mga sakop, dili mahimong wala niini ang labing halangdon sa tanan; kinahanglan nga aduna kini Kasingkasing, ug usa ka Kasingkasing nga NAGDILAAB SA GUGMA. Ug akong nasabtan nga kining gugma lamang mao ang tinuod nga gahom nga nagpalihok sa ubang mga sakop sa Simbahan; kon mohunong kini sa paglihok, makalimot ang mga Apostoles sa pagsangyaw sa Ebanghelyo, magdumili ang mga Martir sa pag-ula sa ilang dugo. ANG GUGMA, SA PAGKATINUOD, MAO ANG BOKASYON NGA NAGLAKIP SA TANANG UBAN PA; USA KINI KA UNIBERSO SA IYANG KAUGALINGON, NGA NAGLANGKOB SA TANANG PANAHON UG LUNAโ€”WALAY KATAPOSAN KINI! (CCC #826)

Gamhanan kaayo ang sugilanon nga giasoy ni Santa Teresa sa iyang espirituhanong awtobiyograpiya. Iyang gipaambit nga nagtinguha siyang motuman sa daghang nagkalainlaing mga misyon sulod sa Simbahan. Nangandoy siyang mahimong misyonera, namalandong kon unsa kaha ang mahimong pari, ug padayon niyang gipangita kon unsa ang iyang papel sulod sa Simbahan, sulod sa Lawas ni Cristo. Usa ka adlaw, kalit niya kining nasabtan. Iyang nakaplagan nga ang iyang misyon mao ang mahimong kasingkasing ni Cristo, ang kasingkasing sa Simbahan. Ug sa iyang pagka-kasingkasing, kinahanglan nga siya mahimong gugma. Ug sa iyang pagka-gugma, mahimo siyang tanan.

Kini gayod ang kabalaan! Ug kining pagkakaplag sa pagkahimong gugma ug pagkinabuhi sa gugma mao ang naghimo sa Simbahan nga tinuod nga balaan!

Ang atong Mahal nga Inahan mao ang labing hingpit nga sulondan sa kabalaan diha sa Simbahan tungod kay hingpit siyang napuno sa gugma. Busa, hingpit usab siyang balaan.

Katoliko: Ang Simbahan โ€œkatolikoโ€ usab, nga nagpasabot nga kini alang sa tanan. Dinhi naghisgot kita sa katoliko nga gamay ang โ€œk.โ€ Sa pagka-โ€œunibersalโ€ duha ka butang ang atong gipasabot:

1) Una sa tanan, ang Simbahan kompleto. Anaa sa Simbahan ang kahingpitan sa kaluwasan tungod kay anaa sa Simbahan si Cristo Jesus. Busa kini unibersal, puno ug kompleto tungod kay ang Simbahan mao ang Lawas ni Cristo.

2) Ang Simbahan unibersal usab tungod kay bukas kini sa tanang tawo ug gipadala aron dad-on ang tanang tawo ngadto sa iyang panon. Aduna kitay misyon sa pagsangyaw sa Ebanghelyo ug sa pagdapit sa tanan ngadto sa panon ni Cristo. Dili kinahanglan nga matawo ka nga sakop sa Simbahan; kondili, kinahanglan kang matawo pag-usab diha kang Cristo, ug kining buhata bukas alang sa tanan.

Busa komosta man ang tanang dili Katoliko? O komosta man ang mga dili Kristiyano? Komosta man ang mga Muslim, mga Hudiyo, ug bisan ang mga ateyista? Aduna bay paglaom alang kanila?

Sugdan nato sa ateyista. Usa sa mga dokumento sa Ikaduhang Konsilyo sa Vaticano nagpatin-aw niini sa ingon:

Kadtong, nga dili tungod sa ilang kaugalingong sala, wala makaila sa Ebanghelyo ni Cristo o sa iyang Simbahan, apan nangita gihapon sa Diyos uban sa kinasingkasing nga katinuoran, ug, giaghat sa grasya, naningkamot sa ilang mga buhat sa pagtuman sa iyang kabubut-on sumala sa ilang nasabtan pinaagi sa dikta sa ilang konsensiyaโ€”sila usab mahimong makab-ot ang kaluwasang walay kataposan (LG 16; cf. DS 3866โ€“3872). (CCC #847)

Human niana, importante usab nga ipatin-aw nga kining matang sa tawo, ang tawo nga โ€œdili tungod sa iyang kaugalingong sala,โ€ wala makadiskobre sa tin-aw nga mga kamatuoran sa Diyos, nga mao ang tanan nga gipadayag sa Kasulatan ug pinaagi sa Magisteryo, mahimo gihapon gayong maluwas. Sa unsang paagi? Pinaagi sa pagsunod sa Diyos diha sa iyang konsensiya. Nagpakita kini kanato nga ang kaluwasan, labaw sa tanan, usa ka butang nga gitanyag kanato sa atong kinasuloran. Ug kon ang usa ka tawo wala gayod mahatagi og kahigayonan sa pagdiskobre sa kaluwasan pinaagi sa mga butang sa gawas, ang Diyos makasulti gihapon kaniya sa iyang kinasuloran. Kon maminaw siya, sakop siya sa Simbahan ug mahimong maluwas.

Usa ka kasagarang pananglitan niini mao ang tawo nga natawo ug nagdako sa usa ka isla nga walay laing nagpuyo. Wala gayod siya makadungog mahitungod kang Jesus, sa Kasulatan o bisan sa Diyos. Apan, bisan pa niana, iyang namatikdan ang usa ka hilom, hinay apan tin-aw nga tingog sa iyang konsensiya nga nag-ingon nga โ€œbuhata kiniโ€ ug โ€œlikayi kana.โ€ Kon maminaw siya, nagtubag siya sa grasya. Kon dili, iyang gisalikway ang kaluwasan. Ug kon motubag gayod siya, sa usa ka tinuod gayod nga paagi, usa siya ka Kristiyano nga wala mailhi nga ingon niana, nasayod man siya niini o wala! Busa kon ang usa ka ateyista nahimong ateyista nga โ€œdili tungod sa iyang kaugalingong sala,โ€ mahimo siyang maluwas. Apan, kon ateyista siya tungod sa kagahi sa iyang kasingkasing ug sa pagdumili sa pagpaminaw bisan sa tingog sa Diyos diha sa iyang konsensiya, nan dili siya maluwas.

Tinuod usab kini alang sa tanang relihiyon sa kalibotan. Dili nato isalikway ang bisan unsang tinuod diha sa ubang mga relihiyon. Pananglitan, kon adunay moingon, โ€œAng akong relihiyon nagtudlo nga kinahanglan natong higugmaon ang tanang tawo.โ€ Moingon kita, โ€œMaayo kaayo!โ€ Tungod kay ilang gidawat kining kamatuorana, usa ka kamatuoran nga tinuod dili tungod kay gitudlo kini sa laing relihiyon kondili tungod lamang kay kini tinuod gayod, nagtubag sila sa grasya ug sa usa ka bahin mga sakop sila sa bugtong Simbahan ni Cristo!

Apan ang samang prinsipyo magamit kanila sama usab sa ateyista. Kon magpabilin sila sa ilang relihiyon ug dili makadiskobre sa tin-aw nga paagi sa Kristohanong mga kamatuoran sa kaluwasan tungod kay gahi sila og ulo o sirado og hunahuna, nan aduna kitay problema. Apan kon, โ€œdili tungod sa ilang kaugalingong sala,โ€ wala nila madiskobrehi kining mga kamatuorana apan nangita lamang sila sa mga kamatuoran sa Diyos nga anaa usab diay sa ilang relihiyon, nan sila usab anaa sa dalan padulong sa kaluwasan ug, sa usa ka sukod, mga sakop sa Simbahan.

Ingon usab niini ang dili Katolikong mga Kristiyano. Nakaila sila kang Cristo Jesus. Anaa kanila ang Kasulatan. Nag-ampo sila ug nagsimba sa Diyos nga Trinidad. Apan wala nila masabti ang pipila ka bahin sa kahingpitan sa pagtuo. Mga sakop usab sila sa bugtong Simbahan ni Cristo kutob nga nahiusa sila sa mga kamatuoran sa pagtuo. Bisan tuod wala kanila ang kahingpitan sa pagtuo sumala sa gipadayag ni Cristo pinaagi sa Simbahang Katolika, mga sakop gihapon sila sa Simbahan ni Cristo basta matinud-anon silang nagsunod Kaniya diha sa ilang konsensiya ug wala magsalikway niining kahingpitan sa pagtuo tungod sa ilang kaugalingong sala.

Ug, sa pagkatinuod, dili usab pasabot nga tungod kay Katoliko ang usa ka tawo, hingpit na gayod siyang sakop sa Simbahan ni Cristo. Dili igo ang pagka-Katoliko sa ngalan lamang. Kinahanglan kining buhaton. Ang mga Katoliko adunay talagsaong gasa, ang labing dako sa tanang mga gasa, kay anaa kanila ang kahingpitan sa pagtuo nga tin-awng gihatag, ingon man ang mga paagi aron madawat kana nga grasya diha sa mga Sakramento. Apan tungod lamang kay ania kanato kining gasaha, wala kana magpasabot nga ato gayod kining gigamit!

Sa kataposan, angay isulti nga kadtong gitugyanan sa Ebanghelyo, ilabina ang mga Katoliko nga gitugyanan sa kahingpitan sa pagtuo, gitawag sa pagpakaylap sa dayag nga mensahe sa atong pagtuo aron madala ang tanan ngadto sa Simbahan ni Kristo ug bisan ngadto sa Simbahang Katolika mismo. Gitawag kita nga mahimong mga misyonero sa panimalay, sa trabahoan, sa langyaw nga mga dapit, sa publikong dapit ug bisan asa. Kinahanglan natong sabton nga katungdanan ug pribilehiyo nato ang pagpaambit sa Maayong Balita ngadto sa tanan!

Sa kataposan, ang tanan gidawat ug ang tanan gitawag sa pagkab-ot sa kahingpitan sa pagtuo kang Kristo ug sa pagkinabuhi niini dili lamang diha sa ilang konsensiya kondili sa dayag usab, nga nagmantala sa tanang kamatuoran sa pagtuo. Kini ang misyon sa tanan ug nagpadayag sa tinuod nga kahulogan sa pulong nga โ€œkatoliko.โ€

Apostolikanhon: Si Jesus migahin og tulo ka tuig sa pagtudlo, pagbuhat og mga milagro, ug pagtigom og mga sumusunod. Lakip niadtong mga sumusunod ang dose ka talagsaong mga tawo nga gitawag og mga Apostoles. Gitawag sila ni Jesus sa paggahin og dugang nga panahon uban Kaniya, sa pagbaton og lawom nga pagsabot sa Iyang mga pagtulon-an, ug dayon sa paglakaw ngadto sa kinatumyan sa Yuta aron imantala ang Ebanghelyo. Sa John 20:21, miingon si Jesus sa Iyang mga Apostoles human sa pagkabanhaw:

Maingon nga gipadala Ako sa Amahan, karon gipadala Ko usab kamo. Ug sa nakasulti na Siya niini, gihuyopan Niya sila ug miingon, โ€œDawata ninyo ang Espiritu Santo…โ€

Dinhi nagsugod ang apostolikanhong misyon sa Simbahan. Gipadala si Jesus aron dad-on ang Maayong Balita ngadto sa tanan. Ug karon gitugyan Niya kining Iya mismong misyon ngadto sa mga Apostoles. Responsibilidad na nila karon ang pagtuman niini nga misyon isip talagsaong mga sakop sa Simbahan nga naglihok diha sa mismong Persona ni Kristo nga Ulo.

Ang โ€œapostolikanhong pagpuliโ€ maoy termino nga kanunay natong gigamit sa pagpasabot nga kining dose ka mga Apostoles milakaw ug nagpakaylap sa Ebanghelyo ug nagtugyan niining talagsaong misyon sa pagkahimong Kristo nga Ulo ngadto sa ubang mga Apostoles. Nagpadayon kini hangtod karon diha sa atong mga obispo. Sa teknikal nga pagsabot, ang matag obispo nga buhi karon makasubay sa kutay sa iyang ordinasyon balik ngadto sa mga Apostoles ug ngadto niining usa ka higayon sa dihang gihatag ni Jesus ang Iyang grasya ngadto sa mga Apostoles pinaagi sa paghuyop sa Espiritu Santo diha kanila. Ang mga pari nakig-ambit usab niini nga misyon sa usa ka talagsaong paagi tungod kay gitawag sila sa pagtinabangay uban sa obispo sa iyang ministeryo.

Aron mahimong apostolikanhon, kinahanglan usab nga maningkamot ang Simbahan sa pagpakaylap sa Ebanghelyo ngadto sa tanang katawhan. Mahimong magpasabot kini sa mga ginikanan nga nagtudlo sa ilang mga anak unsaon pag-ampo ug unsaon pagkabalaan. Mahimong magpasabot kini sa buluhaton sa pagdala sa Ebanghelyo ngadto sa trabahoan ug katilingban. Mahimong magpasabot kini sa buluhaton sa mga misyonero nga moadto sa langyaw nga mga dapit aron ipaambit ang Ebanghelyo ngadto niadtong wala makaila kang Kristo. Ang apostolado usa ka pagpakig-ambit sa usa ka misyon ni Kristo. Ang misyon nga gipadala Siya sa Amahan aron tumanon. Ug kini mao ang misyon nga Iya usab gitugyan ngadto sa Simbahan. Kitang tanan nakig-ambit niini nga misyon, busa sugdan na nato ang buluhaton!


Ang Herarkiya ug ang Santo Papa

Una sa tanan, timan-i nga ang pulong sa ibabaw mao ang โ€œhierarchyโ€ ug dili โ€œhigher-archy.โ€ Sa laing pagkasulti, ang herarkiya dili โ€œmas taasโ€ kay sa uban. Hinuon, aduna lamang kini talagsaon ug balaan kaayong tawag sulod sa Simbahan. Apan labaw sa tanan, kini usa ka tawag sa pag-alagad.

Ang โ€œherarkiyaโ€ nagkahulogan og โ€œpagdumala sa mga pari.โ€ Hieros = pari, ug archy = pagdumala. Busa nagpasabot lamang kini nga ang Simbahan gitukod aron dumalahan, o sa mas tukmang pagkasulti, atimanon isip panon pinaagi sa mga pari, niadtong giordinahan, niadtong gihatagan nianang pinasahing โ€œpaghuyop sa Espiritu Santo.โ€

Ang herarkiya gilangkoban ilabina sa Santo Papa ug sa mga obispo. Ang mga pari nakig-ambit usab niini nga tahas sa ilang talagsaong paagi pinaagi sa pag-atiman sa tagsatagsa ka simbahan ug sa mga tawo isip panon. Ang tawag sa herarkiya mao ang piho nga pagpakig-ambit sa misyon sa pag-atiman isip panon, pagtudlo ug pagbalaan sa katawhan sa Diyos. Ug ilabina tahas sa Santo Papa ang pagkinabuhi niini. Sa dili pa nato susihon ang tulo ka bahin sa misyon sa Simbahanโ€”ang pag-atiman isip panon, pagtudlo ug pagbalaanโ€”atong tan-awon una ang talagsaong tahas ug sinugdanan sa Santo Papa.

Ang Santo Papa mao ang manununod ni San Pedro. Gihatagan ni Jesus si San Pedro og talagsaong gahom sa dihang gidapit Niya si Pedro sa pagpahayag sa iyang pagtuo. Gipangutana ni Jesus si Pedro kon kinsa Siya alang kaniya, ug mitubag si Pedro:

Ikaw ang Mesiyas, ang Anak sa buhing Dios. (Mt 16:16)

Unya mitubag si Jesus kang Pedro:

Bulahan ka, Simon nga anak ni Jonas. Kay dili unod ug dugo ang nagpadayag niini kanimo, kondili ang akong Amahan sa langit. Ug busa sultihan ko ikaw: ikaw si Pedro, ug ibabaw niining batoha tukoron ko ang akong Simbahan, ug ang mga ganghaan sa kalibotan sa mga patay dili makabuntog niini. Ihatag ko kanimo ang mga yawi sa gingharian sa langit. Bisan unsa ang imong bugkoson dinhi sa yuta, bugkoson usab sa langit; ug bisan unsa ang imong hubaran dinhi sa yuta, hubaran usab sa langit. (Mt 16:17โ€“19)

Busa, gidayeg lang ba ni Jesus si Pedro aron patason ang iyang pagtan-aw sa iyang kaugalingon? Nagpasalamat lang ba Siya kang Pedro tungod sa pag-ila kon kinsa gayod Siya? O aduna pa Siyang laing gibuhat nga labaw pa niini? Naghimo ba Siya og saad kang Pedro nga matuman sa umaabot? Sa pagkatinuod, mao gayod kining naulahi. Gisultihan ni Jesus si Pedro nga mahimo siyang batong patukoranan sa Simbahan ug nga makabaton siya sa talagsaong espirituhanong gahom sa mga Yawi sa Langit. Pagkatalagsaon! Pagkadakong gasa niadto!

Miingon si Jesus, โ€œBisan unsa ang imong bugkoson dinhi sa yuta, bugkoson usab sa Langit…โ€ Dili kini gamayng gasa nga madawat. Ug angay natong sabton kini isip usa ka literal nga pasalig ni Jesus kang Pedro. Busa, sa dihang gitukod ni Jesus ang Iyang Simbahan, sa dihang โ€œgihuypanโ€ Niya ang mga Apostoles human sa Iyang pagkabanhaw, gihatag usab Niya kang Pedro kining gisaad nga gasa sa kinatas-ang awtoridad sulod sa Iyang Simbahanโ€”ang gahom sa pagbugkos ug paghubad.

Sigurado ako nga, sa sinugdan, wala hingpit masabti ni Pedro kining talagsaong gasa. Tingali sa pagsugod sa Simbahan, sulod sa unang pipila ka tuig, gipahinumdoman sa Espiritu Santo ang ubang mga Apostoles nga gisulti kini ni Jesus. Tingali si Pedro usab, diha sa iyang pagkamapainubsanon, gipahinumdoman sa Espiritu Santo nga gisulti kini ni Jesus. Ug sa paglabay sa panahon, walay angayng ikaduhaduha nga gisugdan ni Pedro ang pagdawat ug pag-angkon niining talagsaong gasa sa kinatas-ang awtoridad. Makita nato ang unang tin-aw nga paggamit niining awtoridad sa Acts 15, sa Konsilyo sa Jerusalem, sa dihang adunay panaglalis bahin sa pagpatuli. Human sa taas nga panaglalis, mitindog si Pedro ug misulti uban ang awtoridad. Sukad niadto, misunod ang uban, ug makita nato nga ang pangutana nga ilang gilalisan naklaro ug nasulbad.

Sukad niadtong panahona, gipadayon sa mga Apostoles ang ilang buluhaton sa pagtudlo, pag-atiman isip mga magbalantay, ug pagbalaan. Sa ulahi, miadto si Pedro sa Roma aron sa pagsangyaw ug aron mahimong unang obispo didto. Didto sa Roma siya namatay, ug ang matag manununod ni Apostol Pedro sa Roma midawat niining talagsaong gasa sa kinatas-ang awtoridad sulod sa Simbahan. Sa pagkatinuod, wala tuyoa ni Jesus nga kining gasa sa kinatas-ang awtoridad molungtad lamang samtang buhi pa si Pedro. Mao nga makita nato nga kining awtoridad gipasa ngadto sa tanan niyang mga manununod nga mao ang mga obispo sa Roma. Ug mao nga gitawag nato ang atong Simbahan nga Simbahang Romano Katoliko. Makapainteres nga kon miadto pa si Pedro sa Malta o Jerusalem o Asia, lagmit ang atong Simbahan karon gitawag unta nga Simbahang Katoliko sa Malta o sa Jerusalem o sa Asia. Busa Romano ang Simbahan tungod una sa tanan kay didto miadto si Pedro; busa, atua didto ang kinatas-ang awtoridad.

Sulod sa mga siglo, mas nasabtan nato kining talagsaong gasa sa kinatas-ang awtoridad ug mas tin-aw kining gihubit. Nagpasabot kini nga si San Pedro, ug ang tanan niyang mga manununod, adunay bug-os ug diha-diha nga awtoridad sa pagtudlo sa tino ug kataposang paagi bahin sa pagtuo ug pamatasan ug sa pagdumala, o pag-atiman isip mga magbalantay, sumala sa hunahuna ug kabubut-on ni Cristo. Busa kon ang Santo Papa moingon nga tinuod ang usa ka butang bahin sa pagtuo o pamatasan, nan sa walay lipodlipod, tinuod gayod kini. Ug kon mohimo siya og desisyon bahin sa pagdumala sa Simbahan, nan sa yano nga pagkasulti, mao kana ang gusto sa Dios nga buhaton. Ingon niana ka yano.

Kining gasa sa kinatas-ang awtoridad, bahin sa pagtudlo sa pagtuo ug moralidad, gitawag nga โ€œpagkadili masayop.โ€ Gigamit kini sa nagkalainlaing paagi. Ang labing gamhanang paagi sa paggamit niini mao kon ang papa mosulti โ€œex cathedraโ€ o โ€œgikan sa lingkoranan.โ€ Sa simbolikong kahulogan, kini nagpasabot nga gikan sa Lingkoranan ni Pedro. Niining kahimtanga, iyang gitudlo ang gitawag nga โ€œdogmaโ€ sa pagtuo. Ang matag dogma tinuod ug sigurado, ug obligado kita sa pagtuo sa pagdawat niini. Pananglitan, niadtong 1950, ang papa misulti โ€œex cathedraโ€ bahin sa Pagsaka ni Maria sa Langit. Pinaagi nianang deklarasyon, obligado kita sa konsensiya sa pagtuo niini. Si Maria tinuod gayong gidala sa Langit, lawas ug kalag, sa pagkahuman sa iyang kinabuhi dinhi sa yuta. Mao gayod kana!

Siyempre, kining gahom dili magamit sa mga butang nga walay kalabotan sa pagtuo ug moralidad. Busa kon ang papa moingon nga nagtuo siyang modaog ang Argentina sa sunod nga World Cup, naglaom lamang siya, ug dili ko morekomendar nga ipusta nimo kanila ang tanan nimong kuwarta. Wala siyay espesyal nga grasya sa pagtudlo sa ingon nianang mga butanga. Apan dili ba makalingaw unta kon aduna!


Ang Tulo ka Katungdanan sa Pagsangyaw, Pagbalaan ug Pag-atiman sa Panon

Sama sa nahisgotan na, adunay tulo ka responsibilidad nga giambitan sa herarkiya. Gisalig kanila ang responsibilidad sa pagsangyaw, pag-atiman sa panon, ug pagbalaan. Ang matag usa niining mga responsibilidad gilandongan na sa Daang Tugon ug hingpit nga natuman diha kang Jesus. Ug ang matag usa niini natuman diha kang Jesus sa duha ka paagi. Si Jesus mao ang bantog nga Magtutudlo ug usab ang Kamatuoran nga gitudlo, Siya mao ang bantog nga Magbalantay ug usab ang Toril alang sa mga karnero (kita kana!) nga naggiya kanato ngadto sa Iyang kaugalingon, ug Siya mao ang bantog nga Magbabalaan (ang nagpagawas kanato gikan sa sala ug nagtubos kanato) ug usab ang paagi diin kita gibalaan (pinaagi sa Iyang sakripisyo sa Krus). Ang kaparian nakig-ambit niining tulo ka misyon ni Jesus ug nagpadayon sa Iyang aktuwal nga buhat. Atong tan-awon ang matag usa.

Pagsangyaw: Sa Daang Tugon, atong nakita nga ang Diyos nagsugod sa pagtudlo kanato pinaagi sa balaod nga gihatag kang Moises ug usab pinaagi sa ministeryo sa dagkong mga propeta. Ilang gisulti ang pulong sa Diyos ug gisugdan ang pagpahimutang sa pundasyon alang sa umaabot nga Mesiyas nga magtudlo kanato sa tibuok Kamatuoran. Sa pagkatinuod, si Jesus Mismo giila nga mao ang kahingpitan sa Kamatuoran mismo.

Si Jesus, sa tibuok Niyang kinabuhi, mihatag sa kataposan ug hingpit nga paghubad sa balaod ug sa mga propeta. Usa kini sa mga hinungdan nga nasuko ang mga lider sa relihiyon sa Iyang panahon. Si Jesus nagtudlo isip usa nga adunay awtoridad. Ug kini usa ka awtoridad nga dili madawat sa mga lider sa relihiyon niadtong panahona tungod sa ilang garbo. Iyang gihatagan sa kataposan ug hingpit nga paghubad ang balaod ug ang mga propeta sa Daang Tugon ug mihatag pa og mas lawom nga pagsabot sa gipadayag nga mga kamatuoran sa Langit. Siya misulti bahin sa kaluwasan, bag-ong kinabuhi, sa Iyang Amahan, ug daghan pa kaayo! Iyang gipaila ang Iyang kaugalingon ingong โ€œang dalan ug ang kamatuoran ug ang kinabuhi.โ€ Ug nga โ€œWalay makaadto sa Amahan gawas kon pinaagi kanakoโ€ (Jn 14:6).

Kining awtoridad sa pagtudlo sa Kamatuoran, sa pagtudlo nga Siya mao ang katumanan sa tibuok Kamatuoran, ug nga Siya mao ang Kamatuoran mismo, sa ulahi gipasa ngadto sa mga Apostoles, nga mipasa usab niini ngadto sa mga presbitero (mga pari) nga mitabang kanila. Gipasa pa gani kini, sa usa ka sukod, ngadto sa mga diyakono. Ang tanang klerigo nakig-ambit sa katakos sa pagtudlo uban sa awtoridad, nga usa ka talagsaong gasa!

Ania ang usa ka paagi sa pagsabot niining gasa. Pananglitan, usa ka layko ang nagtudlo sa usa ka kamatuoran sa Ebanghelyo. Unya, pananglitan usab, usa ka ordinadong ministro ang nagtudlo sa mao gayong kamatuoran. Aduna bay kalainan? Oo, aduna. Ang kalainan mao nga, bisan tuod pareho ang sulod sa ilang gitudlo, ang ordinadong ministro nagtudlo niini uban sa usa ka talagsaong awtoridad. Sa usa ka diwa, kini naghatag og dugang gibug-aton sa pagtulon-an. Apan tinuod usab kini sa kaatbang nga kahimtang. Pananglitan, usa ka layko ang nagtudlo og usa ka sayop bahin sa pagtuo. Unya, pananglitan usab, usa ka ordinadong ministro ang nagtudlo sa mao gihapong sayop. Aduna bay kalainan? Sa makausa pa, oo ang tubag. Ang kalainan mao nga kon ang ordinadong ministro magtudlo sa sayop, dili lamang kini usa ka sayop kondili, tungod sa iyang ordinasyon ug sagradong awtoridad, usa usab ka matang sa sakrilehiyo. Busa doble ang grasya kon Kamatuoran ang gitudlo, apan doble usab ang kadaot kon sayop kini.

Ang pagtudlo uban sa awtoridad ginahimo pinaagi sa katekesis, tagsatagsa nga pagtambag, ug sa pagsaulog sa Liturhiya. Ang pagsangyaw sulod mismo sa Liturhiya mao ang labing taas nga porma sa pagsangyaw ug pagtudlo ug adunay katakos sa paghatag sa labing abundang bunga (o kadaot kon sayop ang gitudlo).

Pagbalaan: Ang pagbalaan nagpasabot sa paghimo nga balaan. Nagpasabot kini nga ang mga sala sa usa ka tawo gipasaylo ug adunay tinuod nga pagpasig-uli. Makita kini sa Daang Tugon, ilabina sa nagkalainlaing paghalad og mga mananap nga gihimo niadto. Ang mga saserdote sa Diyos, gikan kang Abraham hangtod sa tanang saserdoteng Levihanon nga naglihok sumala sa balaod, naghalad og mga sakripisyo ngadto sa Diyos. Kining mga paghalad og mga mananap (mga nating karnero, kanding, salampati, ug uban pa) dili gayod makawagtang sa mga sala. Hinunoa, usa kini ka paagi sa paghulagway daan sa umaabot. Mga timaan kini sa bugtong ug hingpit nga Kordero sa Diyos nga moanhi ug mohalad sa Iyang Kaugalingon isip hingpit ug bugtong sakripisyo nga nagwagtang sa tanang sala. Busa, si Jesus mao ang hingpit ug kataposang Labawng Saserdote ug mao usab ang hingpit ug kataposang Korderong Ihalad. Ug pinaagi sa Iyang paghalad, ang paghalad sa Iyang Kaugalingon, ang mga sala napapas.

Gitukod ni Jesus ang gasa sa Labing Balaang Eukaristiya isip walay kataposang pagpakig-ambit niining bugtong nga Sakripisyo sa Iyang Kaugalingon isip Pari ug Biktimaโ€”ang naghalad sa Sakripisyo ug ang gihalad isip Sakripisyo. Ang Iyang Krus nahimong altar, ug ang Iyang kamatayon mao ang pagbayad-sala alang sa tanang sala.

Pinaagi sa paghalad niining bugtong nga Sakripisyo sa Iyang Kaugalingon sulod sa Panihapon sa Paskuwa (ang Kataposang Panihapon), Iyang gipadayon hangtod sa kahangturan kining bugtong nga Sakripisyo alang sa tanang tawo sa tanang umaabot nga panahon. Niadtong Panihapon sa Paskuwa, Iyang giingnan ang Iyang mga Apostoles nga โ€œbuhata kini sa paghandum kanako.โ€ Kining โ€œpaghandumโ€ dili lamang usa ka sugo ngadto sa Iyang mga Apostoles nga isaysay ang Iyang sugilanon ug buhaton ang Iyang gibuhat aron matabangan ang mga tawo nga mahinumdom sa Iyang gibuhat. Hinunoa, ang kahulogan niining โ€œpaghandumโ€ mao nga sa dihang sila mismo โ€œmobuhat niini,โ€ ilang dapiton ang tanang anaa didto nga tinuod nga makig-ambit niadtong bugtong ug walay kataposang Panihapon sa Paskuwa! Busa, matag higayon nga ang mga Apostoles โ€œmobuhat niini,โ€ ilang himoong presente, sa tinuod apan tinago nga paagi, kadtong bugtong nga Sakripisyo ni Jesus alang sa mga nakig-ambit niini. Sa paglabay sa panahon, nasabtan kini isip usa ka Sakramento. Ang Sakramento mao ang pagsubli sa piho nga mga timaan ug mga buhat nga tinuod nga nagtuman sa ilang gipasabot (tan-awa ang Katekismo #1155). Sa laing pagkasulti, ang pagsaulog sa Eukaristiya tinuod nga naghimo kanatong presente sa Kataposang Panihapon, ug nakig-ambit kita sa mga bunga niining bugtong ug walay kataposang Sakripisyo ni Kristo, ang Labawng Saserdote ug Biktima! Sama kini nga mosulod kita sa usa ka makina sa pagbiyahe latas sa panahon matag higayon nga moapil kita sa Liturhiya ug dad-on ngadto niining talagsaong higayon sa grasya.

Sa dihang gihatag ni Jesus sa Iyang mga Apostoles ang sugo nga โ€œbuhata kini sa paghandum kanako,โ€ gisugo Niya sila sa pagbalaan (paghimong balaan) sa Iyang katawhan pinaagi sa pagdala kanila sa dakong Gasa sa pagkabalaan. Gisugo Niya sila sa pagdala sa Iyang saserdotal nga Sakripisyo ngadto sa tanan. Ang mga Apostoles, sa ilang bahin, nagpasa niining grasya ug sugo ngadto sa tanan nga mosunod kanila sa ilang katungdanan isip mga obispo, ug ang matag obispo nagpasa niining awtoridad ngadto sa mga pari nga nag-alagad uban kaniya.

Kining gahum sa pagbalaan gihatag lamang sa mga pari ug mga obispo ug makita una sa tanan diha sa Eukaristiya. Apan makita usab kini sa matag Sakramento nga gisaulog, kay ang matag Sakramento nagakuha sa gahum niini gikan sa bugtong Sakripisyo ni Kristo, ang Labawng Saserdote ug Halad. Ang mga diyakono nakaambit niining katungdanan kutob sa ilang pagpahigayon sa mga Sakramento sama sa Bunyag, nga naghatag og grasya. Apan ang gahum sa pagbarog diha sa Persona ni Kristo sa Misa iya lamang sa katungdanan sa pari ug obispo.

Magbalantay: Sukad sa sinugdanan sa panahon, ang Dios nagsugod na sa pagpili og pipila ka mga pangulo nga mahimong mga larawan sa bugtong ug walay kataposang Magbalantay. Gikan kang Noe, Abraham ug Moises, hangtod sa dagkong mga Hari sama kang David, gitawag sa Dios ang pipila ka mga pangulo nga mahimong mga pasiuna nga hulagway sa Iyang Kaugalingon, nga moabot isip tinuod ug hingpit nga Magbalantay. Si Jesus, siyempre, mao kining bugtong Magbalantay.

Ang pagkamagbalantay mao ang pagpangulo ug pagdumala uban sa espirituhanong awtoridad. Sa kinatibuk-an, dili lamang kini yutan-ong pagdumala kondili una sa tanan usa ka espirituhanong pagdumala sa espirituhanon ug walay kataposang Gingharian. Kini pagdumala sa atong mga kalag, sa atong katilingban, sa Simbahan, ug sa kataposan pagdumala sa kalibotan nga moabot! Ang Gingharian sa Langit, ang Gingharian sa gisaad nga Bag-ong mga Langit ug Bag-ong Yuta, mao ang kataposang dapit niining pagdumala.

Apan gipasa ni Jesus ngadto sa mga Apostoles kining awtoridad sa paglihok sa Iyang ngalan ug uban sa Iyang awtoridad. Sila usab nagpasa niini ngadto sa ilang mga manununod, nga nagpasa usab niini ngadto sa ilang mga pari. Ang mga diyakono dili, sa hustong diwa, nakaambit sa katungdanan sa pagdumala. Hinuon, gitawag sila una sa tanan ngadto sa ministeryo sa pag-alagad.

Ang mga giordenahang ministro nga nakaambit niining ministeryo sa pagkamagbalantay nagdawat una sa responsibilidad sa pag-atiman sa mga kalag. Kini nagpasabot nga ang Dios naglihok pinaagi niining mga pari ug mga obispo sa paagi nga ang tagsatagsa ka tawo madala nila ngadto sa Dios. Dugang pa, pipila ka mga pari ang gipili sa paggamit niining awtoridad sa pagkamagbalantay ibabaw sa usa ka katilingban pinaagi sa pagkahimong mga kura paroko sa usa ka piho nga simbahan. Adunay mga katabang nga pari (mga Katabang nga Kura Paroko) nga motabang niining mga kura paroko.

Gitugyan ngadto sa mga obispo ang katungdanan sa pag-atiman sa tibuok mga diyosesis (usa ka panagtigom sa nagkalainlaing lokal nga mga parokya). Sila ang tinuod nga mga magbalantay niining mga katilingban ug nagsalig sa tabang sa mga kura paroko aron matuman ang ilang buluhaton.


Ang mga Layko

Dili lamang ang giordenahang ministro ang nakaambit sa tulo ka katungdanan ni Jesus sa pagsangyaw, pagbalaan ug pagkamagbalantay. Ang mga layko nakaambit usab sa ilang kaugalingong paagi. Sa โ€œmga layko,โ€ atong gipasabot ang tanan nga dili obispo, pari o diyakono. Gitawag nato kining pag-ambit sa mga layko sa tulo ka katungdanan ni Kristo nga โ€œHarianong Pagkasaserdote.โ€ Kining mga pulonga gikan sa Unang Sulat ni San Pedro 2:9, โ€œApan kamo usa ka piniling kaliwatan, usa ka harianong pagkasaserdote, usa ka balaang nasod, usa ka katawhan nga Iyang kaugalingon…โ€

Ang pangunang katungdanan sa mga matuohon mao ang pagdala sa Ebanghelyo ngadto sa publikong kinabuhi. Sila ang anaa sa unahang linya sa Simbahan dinhi sa kalibotan. Busa, dili una sa tanan katungdanan sa mga obispo ug mga pari ang paggawas ngadto sa kalibotan ug pag-usab niini. Ang mga giordenahan nagbuhat niini ilabina sulod sa Simbahan. Ang mga layko, sa ilang bahin, nagbuhat niini una sa tanan diha sa kalibotan. Ang Katesismo nagkutlo sa Ikaduhang Konsilyo Vaticano sa pagpahayag sa mosunod:

โ€œTungod sa ilang talagsaong bokasyon, katungdanan sa mga layko ang pagpangita sa gingharian sa Diyos pinaagi sa pag-apil sa temporal nga mga kalihokan ug pagdumala niini sumala sa kabubut-on sa Diyos…. Ilabi nang ila ang katungdanan sa paghatag ug kahayag ug paghan-ay sa tanang temporal nga mga butang nga suod nilang gikalambigitan, aron kini kanunay nga matuman ug molambo sumala kang Kristo ug mahimong alang sa himaya sa Magbubuhat ug Manunubosโ€ (LG 31 ยง 2). (CCC #898)ย 

Giunsa nila kini pagbuhat? Sa unsang paagi sila nakig-ambit niining tulo ka katungdanan ni Kristo? Atong tan-awon ang ilang talagsaong pagpakig-ambit:

Pagsangyaw: Pinaagi sa ilang bunyag ug gipalig-on sa ilang kumpirmasyon, ang mga layko gitawag sa pagdala sa Ebanghelyo ngadto sa kinatumyan sa yuta. Ilabi silang gitawag sa pagbag-o sa katilingban pinaagi sa pagdala sa mga kamatuoran sa Ebanghelyo ug sa natural nga balaod bisan asa sila moadto. Ilang katungod ug katungdanan ang pagdala sa mga kamatuoran bahin sa dignidad sa tawo ug bisan sa mga kamatuoran sa kaluwasan ngadto sa tanang dapit. Kinahanglan usab silang maningkamot sa pagdala sa Ebanghelyo ug sa natural nga mga kamatuoran ngadto sa tanang balaod, kahimtang sa katilingban, kalingawan, ug tanang uban pang nakaapekto sa katawhan. Dugang pa, ang mga ginikanan adunay talagsaong katungdanan sa pagtudlo sa ilang mga anak sa mga kamatuoran sa pagtuo ug sa dignidad sa tawo.ย ย 

Pagbalaan: Ang mga ginikanan adunay talagsaong katungdanan sa pagsiguro nga ang ilang mga anak makaila kang Kristo Hesus, mabunyagan, mapadako sa pagkinabuhi sa pagtuo, ug padayon nga mosulod sa mas lawom nga pagkakabig samtang sila motubo ug mohamtong. Ang matag tawo usab, una sa tanan, adunay katungdanan alang sa iyang kaugalingong kalag. Kini nga katungdanan naglakip sa pagpangita sa mga kamatuoran sa Diyos, pagsunod sa moral nga balaod, ug pagtinguha sa personal nga pagkabalaan.ย ย 

Pagpangalagad isip Magbalantay: Kini nga tahas gituman usab sa mga ginikanan sa paaging gihisgotan sa ibabaw, kay kinahanglan nilang giyahan ang ilang mga anak ngadto sa pagtuo. Gitawag usab sila sa pagtukod ug maayong kahapsay sa ilang panimalay, aron mahimo kini nga tinuod nga Kristohanong palibot nga nagpalambo sa pagkakabig sa tibuok pamilya. Ang mga Kristohanon kinahanglan usab nga moapil sa sosyal ug politikanhong kahusay, nga nasayod nga ang Diyos mao ang labing hataas nga Magbabalaod ug nga ang Iyang mga balaod, ilabina ang natural nga mga balaod bahin sa dignidad sa tawo nga masabtan pinaagi lamang sa tawhanong pangatarungan, gilakip sa sibil nga mga balaod sa matag komunidad. Ilabi silang gitugyanan sa tahas sa pagsiguro nga ang mga balaod nga nagyatak sa dignidad sa tawo mapawalay-bisa.


Kinabuhing Gikonsagrar

Usa sa daghang paagi diin ang mga layko gitawag sa pagkinabuhi sa ilang bokasyon mao ang kinabuhing gikonsagrar. Adunay pipila nga gitawag sa pagsunod kang Kristo sa usa ka โ€œmas suodโ€ nga paagi sa pagkinabuhi diin ilang gipahinungod ang ilang kaugalingon sa Diyos lamang. Kadaghanan sa mga layko gitawag sa paghigugma sa Diyos ilabina pinaagi sa paghigugma sa ilang pamilya. Ang kinabuhing gikonsagrar usa ka tawag sa paghigugma sa Diyos sa mas direkta nga paagi pinaagi sa mga tambag sa Ebanghelyo. Ang labing kasagarang mga tambag sa Ebanghelyo mao ang kakabos, kaputli ug pagkamasinugtanon. Kining mga tambaga gikinabuhi sulod sa mga orden nga relihiyoso, sa kinabuhi isip ermitanyo, isip mga birhen nga gikonsagrar, pinaagi sa mga sekular nga instituto ug pinaagi sa mga katilingban sa apostolikanhong kinabuhi.ย ย 

Relihiyosong Kinabuhi: Mao kini ang kinabuhi sa mga gitawag sa kaputli, kakabos ug pagkamasinugtanon sulod sa usa ka piho nga komunidad nga, sa hiniusang paagi, nagtuman sa usa ka piho nga karisma sulod sa Simbahan. Pananglitan, ang mga Pransiskano usa ka orden nga relihiyoso nga nag-unang gipahinungod sa pagsangyaw, pagtudlo ug pag-alagad sa mga kabos. Ang mga Dominikano gitawag sa pagtuon ug pagsangyaw. Ang Missionaries of Charity (ang orden nga gitukod ni Santa Madre Teresa) nag-unang nag-alagad sa labing kabos sa mga kabos. Kining tanang komunidad nagsunod sa piho nga mga lagda sa pagkinabuhi ug nagkinabuhi nga nagkahiusa ubos niana nga lagda, uban sa paggiya sa mga superyor, nga nagtuman sa misyon ug karisma sa ilang komunidad.

Kinabuhi sa mga Ermitanyo: Kini mao ang mga komunidad sa mga lalaki o babaye nga gitawag sa pagsunod sa mga tambag sa Ebanghelyo ug gitawag usab sa pagkinabuhi isip mga ermitanyo. Kini nga kinabuhi ilabinang gipahinungod sa kahilom, pag-inusara, pag-ampo ug pagtuon. Nag-uban sila niining kinabuhia, nga nagtinabangay sa usag usa niining balaang pagtawag.

Mga Birhen nga Konsagrado: Kini usa ka kinabuhi nga adunay espesyal nga pagtawag sa pagkinabuhi sa selibasiya ubos sa paggiya sa obispo sa diyosesis. Ang usa ka birhen nga konsagrado usa ka babaye nga mohimo og piho nga mga panaad ubos sa paggiya sa obispo ug magkinabuhi sumala niining mga panaara sa iyang kaugalingon alang sa kaayohan sa Simbahan.

Mga Sekular nga Instituto ug mga Katilingban sa Apostolikanhong Kinabuhi: Kini talagsaong mga porma sa kinabuhing konsagrado nga gikinabuhi sumala sa ilang kaugalingong mga konstitusyon ug misyon alang sa kaayohan sa katilingban. Ang kinabuhing konsagrado usa ka maanindot nga gasa sa Simbahan. Kadtong gitawag niining kinabuhia naglihok isip mga misyonaryo sa Ebanghelyo sa ilang kaugalingong talagsaong paagi. Ang uban aktibong nagsangyaw ug nagtudlo, ang uban nag-atiman sa mga panginahanglan sa uban pinaagi sa pagtuman sa espirituhanon ug lawasnong mga buhat sa kalooy, ug ang uban gitawag sa usa ka kinabuhi sa pag-ampo. Apan silang tanan naglihok isip mga misyonaryo sa Ebanghelyo sa usa o laing paagi. Ug silang tanan mga timaan ngadto sa tibuok Simbahan kon unsa gayod ang importante sa kinabuhiโ€”ang hingpit nga pagpahinungod sa Diyos sa tanang butang.

Ang kinabuhing konsagrado miagi og lisod nga panahon sulod sa Simbahan diha-diha human sa Ikaduhang Konsilyo sa Vaticano. Apan sa hinayhinay, giorganisar ug gihan-ay pag-usab sa Diyos kining paagiha sa pagkinabuhi; busa, daghan kitag maayong mapaabot sa umaabot!

Sunod: Kapitulo 8: Ang Mahimayaon ug Kataposang mga Butang!

Balik sa Talaan sa mga Sulod


Anaa Usab sa eBook & Paperback

Amazon.comย โ€“ย Google Playย โ€“ย iTunesย โ€“ย Barnes and Noble