“Ìjọ” ni Àwọn Ènìyàn tí Ọlọ́run ń kó jọ káàkiri ayé. Ó wà nínú àwọn àwùjọ ní onírúurú agbègbè, ó sì ń fara hàn ní ti gidi gẹ́gẹ́ bí àpéjọ fún ìjọsìn, pàápàá jù lọ àpéjọ fún Ẹ̀wẹ̀ Mímọ́. Ó ń rí ìyè rẹ̀ gbà láti inú ọ̀rọ̀ àti Ara Kristi, nípa bẹ́ẹ̀, òun fúnra rẹ̀ sì di Ara Kristi (CCC #752).
Ṣé lóòótọ́ ni Jésù ti fi wá sílẹ̀? Ṣé ara Rẹ̀ ti gòkè lọ sí ọ̀run ní tòótọ́? Bẹ́ẹ̀ ni, bẹ́ẹ̀ kọ́ sì ni. Bẹ́ẹ̀ ni, Ó ti gòkè lọ sí ọwọ́ ọ̀tún Baba. Ṣùgbọ́n bẹ́ẹ̀ kọ́, kò fi wá sílẹ̀. Ó wà láàyè ní kíkún lónìí nínú Ìjọ. Ìjọ ni ara Rẹ̀, ó sì jẹ́ wíwàláàyè Kristi láàárín wa. Ó gba ìrònú díẹ̀ pẹ̀lú àdúrà láti lóye èyí.
Nígbà tí Jésù Gòkè lọ sí Ọ̀run, Ó ṣèlérí láti rán Alágbàwí náà, Ẹ̀mí Mímọ́, wá. Nígbà tí Ẹ̀mí Mímọ́ sọ̀kalẹ̀, a bí Ìjọ. Bí Ẹ̀mí Mímọ́ sì ṣe ń bá a lọ láti sọ̀kalẹ̀, bẹ́ẹ̀ ni Ìjọ ń bá a lọ. Àwa, gẹ́gẹ́ bí ọmọ Ìjọ, di ẹ̀yà Ara Kristi ní ti gidi. Àwa ni ọwọ́ àti ẹsẹ̀ Rẹ̀, ẹnu àti ọkàn Rẹ̀. Àwa ń di wíwàláàyè Kristi láàárín àwọn ènìyàn. Ó ṣe pàtàkì láti lóye èyí dáadáa. Lákọ̀ọ́kọ́, a kò gbọ́dọ̀ rò pé lọ́nà kan, “Èmi ni Kristi” nítorí àwọn iṣẹ́ rere tèmi fúnra mi. Rárá, ohun tí a ń sọ ni pé Kristi ti yàn láti máa gbé inú wa dé ìwọ̀n tí a bá gbà Á láyè láti wọlé. Bí a sì ṣe ń gbà Á láyè láti wọlé, Òun gan-an ni ó ń gbé inú wa! Láti jẹ́ ẹ̀yà Kristi Jésù jẹ́ iṣẹ́ Rẹ̀ nínú ìgbésí ayé wa lákọ̀ọ́kọ́ àti ju gbogbo rẹ̀ lọ. Èyí yẹ kí ó mú kí a kún fún ìmoore, ìrẹ̀lẹ̀ àti ìbẹ̀rù ọ̀wọ̀.
Àwọn Ìyàtọ̀ Kan Láti Bẹ̀rẹ̀
Kí a tó bẹ̀rẹ̀ sí í wá òye nípa Ìjọ, a nílò láti kọ́kọ́ fi àwọn ìyàtọ̀ kan hàn. A ní láti fi ìyàtọ̀ hàn láàárín “Kátólíìkì” (pẹ̀lú K ńlá) àti “kátólíìkì” (pẹ̀lú k kékeré). Ó sì yẹ kí a fi ìyàtọ̀ hàn láàárín “Ìjọ Kátólíìkì” àti “Ìjọ Kristi.” Ẹ fi sùúrù bá mi lọ nínú èyí. Ó lè dà bí ohun tí ó ń dáni lójú rú ní ìbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n ó tọ́ sí ìsapá náà. Àwọn ìyàtọ̀ náà rèé:
Ìjọ Kristi: Èyí ni ìtumọ̀ Ìjọ tí ó gbòòrò jù lọ. Ó ń tọ́ka sí Ìjọ bí Ọlọ́run ṣe rí i nínú ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ rẹ̀. Ó ń tọ́ka sí olúkúlùkù ènìyàn lórí Ilẹ̀ Ayé, ní Pọ́gátórì àti ní Ọ̀run tí ó wà ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú Kristi. Ó ń tọ́ka sí gbogbo ẹni tí ó wà ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú Kristi gẹ́gẹ́ bí ẹnì kọ̀ọ̀kan, àti gbogbo ẹgbẹ́ àwọn ènìyàn tí a ṣètò (àwọn ìjọ àti àwùjọ Kristẹni) tí ó wà ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú Kristi, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ní ìwọ̀n díẹ̀ jọjọ, tí wọ́n sì wà lójú ọ̀nà sí ìgbàlà tàbí tí wọ́n ti dé ibẹ̀. Ó tún lè kan àwọn ènìyàn tí, láìjẹ́ ẹ̀bi tiwọn, kò mọ Kristi ní kedere, síbẹ̀ tí wọ́n ń tẹ̀lé ohùn Rẹ̀ nínú ẹ̀rí-ọkàn wọn. Nítorí náà, èyí ni àwòrán gbòòrò náà. Ó jẹ́ àwòrán Ìjọ ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́, èyí sì ni ohun tí a ń sọ nípa rẹ̀ ní gbogbo ìgbà nínú gbogbo àmì àti àwòrán Ìjọ.
Ìjọ Kátólíìkì: Èyí ni Kátólíìkì pẹ̀lú “K” ńlá. Ohun tí a ń sọ nípa rẹ̀ ni Ìjọ Kátólíìkì Róòmù tí Póòpù ní Róòmù ń darí. Nínú Ìjọ Kátólíìkì ni ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ Ìjọ Kristi wà. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, gbogbo rẹ̀ ló wà níhìn-ín! Àwọn ẹ̀kọ́, oore-ọ̀fẹ́, ẹ̀rí ìgbàgbọ́, iṣẹ́ ìjíhìnrere, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Òun ni àmì Ìjọ Kristi tí ó fara hàn jù lọ, tí ó sì pé jù lọ lórí Ilẹ̀ Ayé. Èyí kò túmọ̀ sí pé àwọn Kristẹni mìíràn kò lè jẹ́ ẹ̀yà Ara Kristi, nítorí wọ́n lè jẹ́ bẹ́ẹ̀. Ṣùgbọ́n Ìjọ Kátólíìkì nìkan ni ó ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìtújáde oore-ọ̀fẹ́ àti òtítọ́ nínú rẹ̀. Bí a bá sọ ọ́ lọ́nà ọ̀rọ̀ ojoojúmọ́, Ìjọ Kátólíìkì ni “ojúlówó náà!”
kátólíìkì: Èyí ni kátólíìkì pẹ̀lú “k” kékeré. Èyí ń tọ́ka sí àbùdá kan tí ó ṣe pàtàkì nínú Ìjọ Kristi—bí ó ṣe kárí ayé! A ó rí èyí níwájú nínú orí yìí nígbà tí a bá sọ̀rọ̀ nípa Àwọn Àmì Mẹ́rin ti Ìjọ.
Àwọn Àmì Ìjọ
Ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tí Ìwé Mímọ́ fi ń kọ́ wa nípa ọ̀pọ̀ òtítọ́ ìgbàgbọ́ wa ni lílo àwọn àwòrán tí ó dúró fún ohun kan. Lílo irú àwọn àwòrán yìí tún kan Ìjọ. Àwọn àwòrán kan nínú Ìwé Mímọ́ tí ó ń fún wa ní òye nípa Ìjọ rèé:
Àwọn Ènìyàn Ọlọ́run: Èyí fi hàn pé ti Ọlọ́run ni àwa. Ó ní irú “ẹ̀tọ́ olóhun” kan lórí wa. Èyí tún fi hàn pé a yan Ìjọ láti inú àwọn ènìyàn tí wọ́n ti kọ Ọlọ́run sílẹ̀, tí wọn kì í sì í ṣe ènìyàn Rẹ̀. Èyí túmọ̀ sí pé àwọn ènìyàn Ọlọ́run ni àwọn tí wọ́n ti dáhùn sí ìpè láti padà sọ́dọ̀ Rẹ̀, kí wọ́n sì jáde kúrò láàárín àwọn tí ó sọnù. Gẹ́gẹ́ bí Àwọn Ènìyàn Ọlọ́run, a pè wá láti kópa nínú iṣẹ́ Kristi tí ó ní apá mẹ́ta: Àlùfáà, Wòlíì àti Ọba. (1) Àlùfáà: A ń fi ìgbésí ayé wa rú ẹbọ sí Baba. (2) Wòlíì: A ń bá a lọ láti tan Ìhìnrere kálẹ̀ níbi gbogbo nípa ọ̀rọ̀ àti ìṣe. (3) Ọba: A ń darí ọkàn tiwa fúnra wa, ìdílé wa àti gbogbo àwùjọ ní ìbámu pẹ̀lú ìfẹ́ Ọlọ́run.
Ara Kristi: Kristi ni Orí wa, àwa sì ni ara Rẹ̀. A jẹ́ ẹ̀yà ìyè Rẹ̀ gan-an àti ti Òun fúnra Rẹ̀, ṣùgbọ́n Òun ṣì ni orí wa. Gẹ́gẹ́ bí ẹ̀yà ara Rẹ̀, a wà ní ìṣọ̀kan tímọ́tímọ́ pẹ̀lú Rẹ̀. Kì í ṣe ọmọlẹ́yìn Rẹ̀ lásán ni wá, Òun náà kì í sì í ṣe àpẹẹrẹ wa lásán; dípò bẹ́ẹ̀, a ń pín nínú ìyè Rẹ̀, Òun sì ni orí wa.
Ọgbà Àgùntàn: Ibi tí a mọ odi yí ká fún àwọn àgùntàn. Àwa ni Agbo Àgùntàn, Ìjọ sì ni gbogbo ọgbà àgùntàn náà. Kristi ni Olùṣọ́ Àgùntàn.
Pápá Tí A Ń Rò: Lóòótọ́, Ìjọ jẹ́ ilẹ̀ ọlọ́ràá tí ń so èso rere lọ́pọ̀lọpọ̀. Ó jẹ́ ilẹ̀ ọlọ́ràá ní tòótọ́.
Ilé Ọlọ́run: Kristi ni òkúta igun ilé tí a kọ́ Ìjọ lé lórí, Ìjọ sì ni ibùgbé Ọlọ́run àti àwọn ènìyàn Rẹ̀.
Ìyàwó Kristi: A ti dara pọ̀ mọ́ Kristi nínú ìgbéyàwó, a sì wà ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú Rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan.
Tẹ́ńpìlì Ẹ̀mí Mímọ́: Ọkàn àti ara ènìyàn kò ṣeé yà sọ́tọ̀. Ìṣọ̀kan wọn ló para pọ̀ di ènìyàn. Bákan náà, Ara Kristi àti Ẹ̀mí Mímọ́ wà ní ìṣọ̀kan tímọ́tímọ́, gẹ́gẹ́ bí ọkàn àti ara. Wọ́n jẹ́ ọ̀kan, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan. Nítorí náà, Ẹ̀mí Mímọ́, tí ń gbé inú Ara Kristi, ni Ìjọ. Ọ̀kan lára bí Ẹ̀mí Mímọ́ ṣe ń fi ara Rẹ̀ hàn nínú Ìjọ ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn àkànṣe tí ń ṣiṣẹ́ nínú Ìjọ. Ẹ̀bùn àkànṣe jẹ́ ẹ̀bùn pàtàkì tí a fi fún ẹnì kọ̀ọ̀kan lára àwọn ẹ̀yà Ara Kristi láti lò fún gbígbé Ìjọ ró. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀bùn àkànṣe ló wà, bí ìṣàkóso rere, ẹ̀kọ́ alásọtẹ́lẹ̀, àánú àrà ọ̀tọ̀ fún àwọn tálákà, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ mìíràn. Àwọn ẹ̀bùn àkànṣe kan tún wà tí ó yàtọ̀ sí àwọn yòókù, bí ẹ̀bùn ìwòsàn àti àwọn ẹ̀bùn iṣẹ́ ìyanu mìíràn.
Ìyá Wa: A bí wa sínú ìyè tuntun nípasẹ̀ ìyá tuntun yìí, tí í ṣe Ìjọ. A tún rí Ìyá Alábùkún wa nínú ipò yìí, èyí tí a ó túbọ̀ ṣàyẹ̀wò ní apá tó tẹ̀ lé nínú orí yìí. Ṣùgbọ́n ní báyìí, a rí i gẹ́gẹ́ bí àwòrán Ìjọ, nítorí pé gbogbo àwọn tí a tún bí nínú oore-ọ̀fẹ́ ni a tún bí láti ọ̀dọ̀ rẹ̀ nínú Jésù Ọmọ rẹ̀. Òun ni Ìyá Ọmọ Ọlọ́run; nítorí náà, òun ni Ìyá àwọn tí ó jẹ́ ẹ̀yà Ara Ọmọ rẹ̀.
Ìwò Díẹ̀ Láti Ojú Ìtàn
Èé ṣe tí Ọlọ́run fi dá àgbáálá ayé? Ìdáhùn náà rọrùn. Nítorí Ìjọ ni. Ìjọ ti wà lọ́kàn Baba láti ayérayé, gbogbo ohun tí Ó sì dá jẹ́ kí Ìjọ lè ní ibi tí yóò wà. Àwọn Ènìyàn Ọlọ́run, Ara Kristi, Ọgbà Àgùntàn, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ, gbogbo wọn ló wà nínú àgbáálá ayé àgbàyanu yìí tí Ọlọ́run dá. Nítorí Ìjọ yìí sì ni Ó ṣe dá ohun gbogbo.
Ní ìbẹ̀rẹ̀ àkókò, àwọn òbí wa àkọ́kọ́ dẹ́ṣẹ̀, wọ́n sì ba àjọṣe wọn pẹ̀lú Ọlọ́run jẹ́. Àjọṣepọ̀ tímọ́tímọ́ pẹ̀lú Rẹ̀ sì sọnù. Ṣùgbọ́n ní àkókò yẹn gan-an ni Ọlọ́run Baba bẹ̀rẹ̀ sí í múra wa sílẹ̀ kí a lè tún kó wa jọ sọ́dọ̀ Rẹ̀ nínú Ìjọ, tí í ṣe Ara Ọmọ Rẹ̀. Ó fẹ́ kí Òun lè wò wá, kí Ó sì tún rí àwọn ọmọ Rẹ̀ ọkùnrin àti obìnrin. Èyí ni Ìjọ!
Díẹ̀díẹ̀, bí àkókò ti ń lọ, Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀ sí í mú àwọn ènìyàn kan sílẹ̀, Ó sì ń kó wọn jọ sọ́dọ̀ ara Rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í kó àwọn ènìyàn jọ sọ́dọ̀ Rẹ̀, àwọn tí yóò fẹ́ Rẹ̀ láti inú ìfẹ́ inú tiwọn, tí a ó sì tún so pọ̀ mọ́ Ọn nínú Ọmọ Rẹ̀ nípasẹ̀ iṣẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́. Ó ṣe èyí bí Ó ti ń bá Nóà, Ábráhámù, àti gbogbo àwọn baba ńlá àti wòlíì tí ó tẹ̀ lé wọn dá májẹ̀mú. Díẹ̀díẹ̀ ni Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀ sí í gbé ètò tuntun àti àjọṣe tuntun kalẹ̀ pẹ̀lú àwọn ènìyàn tí Ó dá. Díẹ̀díẹ̀ sì ni Ó bẹ̀rẹ̀ ohun tí yóò di Ìjọ.
Nígbà tí Ọmọ gba ẹran ara tí Ó sì di ọ̀kan lára wa, àǹfààní fún ìṣọ̀kan pẹ̀lú Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́ ní kíkún. Ikú Rẹ̀ sì pa ikú fúnra rẹ̀ run, àjíǹde Rẹ̀ sì mú kí gbogbo àwọn tí wọ́n ní ẹ̀dá ènìyàn bíi Rẹ̀ lè jíǹde pẹ̀lú Rẹ̀. A kú sí ẹ̀ṣẹ̀, a sì jíǹde nínú oore-ọ̀fẹ́. Ìṣe yìí nínú ìgbésí ayé wa ojoojúmọ́ ń so wá pọ̀ mọ́ Kristi, ó sì tipa bẹ́ẹ̀ sọ wá di ọmọ Ìjọ.
Jésù gbé Ìjọba Rẹ̀ kalẹ̀, Ìjọba náà yóò sì dé ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ rẹ̀ lọ́jọ́ iwájú nígbà tí Ó bá padà dé nínú gbogbo ògo Rẹ̀, tí yóò pa gbogbo ẹ̀ṣẹ̀ àti ikú run títí láé. Ṣùgbọ́n Ìjọba àti ìṣàkóso Rẹ̀ ti fìdí múlẹ̀ nínú Ìjọ lónìí bí a ti ń fi ìgbésí ayé wa fún Un tí a sì ń jẹ́ kí Ó ṣàkóso wa. Nípa ṣíṣe èyí, a di ọmọ Ìjọba tuntun yìí tí a ń pè ní Ìjọ.
Àdììtú Ìjọ
Ìjọ jẹ́ ti ara àti ti ẹ̀mí. Ó jẹ́ ti ènìyàn àti ti Ọlọ́run. Òun ni Kristi àti àwọn ènìyàn Rẹ̀ tí ń gbé papọ̀ ní ìṣọ̀kan gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan. Àdììtú ńlá ni èyí. Ṣùgbọ́n ó tún jẹ́ òtítọ́ ológo. Báyìí ni Bẹ́nárdì Mímọ́ ti Clairvaux ṣe sọ ọ́:
Áà, ìrẹ̀lẹ̀! Áà, ọlá gíga! Àgọ́ igi kédárì àti ibùjọsìn Ọlọ́run; ibùgbé ayé àti ààfin ọ̀run; ilé amọ̀ àti gbọ̀ngàn ọba; ara ikú àti tẹ́ńpìlì ìmọ́lẹ̀; àti ní ìkẹyìn, ẹni tí àwọn agbéraga ń kẹ́gàn àti ìyàwó Kristi! Ó dúdú ṣùgbọ́n ó rẹwà, ẹ̀yin ọmọbìnrin Jerúsálẹ́mù, nítorí bí iṣẹ́ àṣekára àti ìrora ìgbèkùn rẹ̀ pípẹ́ tilẹ̀ ti yí àwọ̀ rẹ̀ padà, ẹwà ọ̀run ti ṣe é lọ́ṣọ̀ọ́ (Bẹ́nádù Mímọ́ ti Clairvaux, Ìwàásù lórí Orin àwọn Orin 27:14: PL 183:920D). (CCC #771)
A tún ń wo Ìjọ gẹ́gẹ́ bí sakramenti Ọlọ́run. Nígbà tí a bá sọ “sakramenti,” kì í ṣe àwọn Sakramenti méje nìkan ni à ń sọ̀rọ̀ nípa wọn. Kàkà bẹ́ẹ̀, à ń wo Ìjọ gẹ́gẹ́ bí “sakramenti” nípa ìfiwéra. Bóyá, ní ìtumọ̀ kan, a lè pe Ìjọ ní sakramenti kẹjọ, ó kéré tán ní ọ̀nà ìfiwéra. Sakramenti jẹ́ ohun gidi tí a lè fi ojú rí, àmì kan tí ó ní àwọn ìṣe àti àwọn ohun èlò, tí ó mú kí Kristi wà ní ayé ní tòótọ́. Ó jẹ́ ọ̀nà kan láti so Ọ̀run àti Ayé pọ̀. Bákan náà ni Ìjọ rí. Nípasẹ̀ àwọn ohun tí a lè rí nínú Ìjọ, a ń gba àwọn ohun tí ó jẹ́ ti Ọlọ́run. Nípasẹ̀ póòpù àti àwọn bíṣọ́ọ̀pù, a ń fi Ìhìnrere lélẹ̀ lọ́nà tí ó dájú ní gbogbo ọjọ́ àti sáà. Nípasẹ̀ àwọn sakramenti, a ń gba ìyè oore-ọ̀fẹ́. Nípasẹ̀ àwọn míṣọ́nnárì, Ìhìnrere ń tàn dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn. Àti nípasẹ̀ ìwà mímọ́ olúkúlùkù ọmọ Ìjọ, Ọlọ́run ń fi ara Rẹ̀ hàn!
Nítorí náà, pé Ìjọ jẹ́ sakramenti túmọ̀ sí pé Ọ̀run ń wá sí Ayé ní ọ̀nà tí ó jẹ́ òtítọ́ tí ó sì lágbára. Ọlọ́run ń gbé láàárín àwọn ènìyàn Rẹ̀, nínú ìjọsìn Ìjọ, àti láàárín àwọn aṣáájú Ìjọ ní oríṣiríṣi ọ̀nà. Ìṣọ̀kan Ọlọ́run yìí pẹ̀lú wa, bí ti ìgbéyàwó, ni ó para pọ̀ di Ìjọ Rẹ̀!
Àwọn Àmì Ìjọ
Gẹ́gẹ́ bí àṣà Ìjọ, a máa ń sọ̀rọ̀ nípa “Àmì Mẹ́rin Ìjọ” gẹ́gẹ́ bí àwọn ànímọ́ mẹ́rin tí ó dá Ìjọ yàtọ̀ tí wọ́n sì jẹ́ ìpìlẹ̀ rẹ̀. Àwọn àmì mẹ́rin wọ̀nyí ń sọ ohun tí Ìjọ jẹ́ gan-an, wọ́n sì tún ń jẹ́ kí a túbọ̀ mọ Ọlọ́run bí a ṣe ń ronú nípa bí Ó ṣe dá Ìjọ fúnra rẹ̀ sílẹ̀. Àwọn Àmì Mẹ́rin náà ni: Ọ̀kan ṣoṣo, Mímọ́, Kátólíìkì àti Ti Àwọn Àpọ́sítélì.
Ọ̀kan ṣoṣo: Gbogbo wa ló mọ̀ pé ẹ̀sìn tí a kò lè kà ló wà, àti pé àní àwọn ẹ̀ka ẹ̀sìn Kristẹni tí a kò lè kà náà wà. Bí a ṣe ń wo ìtàn ẹ̀sìn Kristẹni, a lè rí i pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìjà ló ṣẹlẹ̀ tí ó yọrí sí ìpínyà àti dídá àwọn ìjọ tuntun sílẹ̀. Ṣùgbọ́n kò sí Ìjọ tuntun, àwọn ìjọ tuntun nìkan ló wà. Ohun tí mo ń sọ ni pé Ara Kristi kan ṣoṣo ló wà, Ìjọ kan ṣoṣo ló wà, Ìjọ kan ṣoṣo yẹn sì ni Ìjọ Kristi Jésù. A gbà gbọ́, a sì jẹ́wọ́ pé Ìjọ Kristi kan ṣoṣo yìí wà ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ rẹ̀ nínú Ìjọ Kátólíìkì. Gẹ́gẹ́ bí a ṣe fa ọ̀rọ̀ Ìgbìmọ̀ Vatican Kejì yọ nínú Kátíkísímù:
“Nítorí pé nípasẹ̀ Ìjọ Kátólíìkì ti Kristi nìkan, tí í ṣe ìrànlọ́wọ́ fún gbogbo ènìyàn láti rí ìgbàlà, ni a fi lè rí ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ àwọn ọ̀nà ìgbàlà gbà. A gbà gbọ́ pé àjọ àwọn àpọ́sítélì nìkan, tí Pétérù jẹ́ olórí rẹ̀, ni Olúwa wa fi gbogbo ìbùkún Májẹ̀mú Tuntun lé lọ́wọ́, kí Ó lè fi ìdí Ara Kristi kan ṣoṣo múlẹ̀ lórí ilẹ̀ ayé, kí gbogbo àwọn tí ó jẹ́ ara Àwọn Ènìyàn Ọlọ́run lọ́nà èyíkéyìí lè di ara rẹ̀ ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́” (UR 3 § 5). (CCC #816)
Nítorí náà, ohun pàtàkì níhìn-ín ni pé kí a lè mọ ìyàtọ̀ láàárín “Ìjọ” àti “Ìjọ Kátólíìkì.” A sọ pé Ìjọ Kátólíìkì ni ohun èlò tí a fi ń rí ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ Ìjọ àti ìgbàlà. Ṣùgbọ́n Ìjọ Kristi tún wà ní òde àwọn ètò Ìjọ Kátólíìkì tí a lè rí, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé kò pé tó bẹ́ẹ̀. Síbẹ̀, ohun tí ó fani mọ́ra ni pé a ṣì máa sọ pé, ní ìtumọ̀ kan, gbogbo ẹni tí ó jẹ́ ara Kristi ṣì jẹ́ ọmọ Ìjọ Kátólíìkì Rẹ̀ kan ṣoṣo ní ọ̀nà tí ó jẹ́ òtítọ́ gan-an…wọn kàn kò mọ̀ ni!
Ìlànà pàtàkì tí ó ń ṣiṣẹ́ níhìn-ín ni ìṣọ̀kan. Kristi jẹ́ ọ̀kan, ara Rẹ̀ sì jẹ́ ọ̀kan. Ìṣọ̀kan yìí ń wá ní pàtàkì nípasẹ̀ ìfẹ́ àti ìgbàgbọ́. Ó ń wá nítorí pé a wà ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú Kristi, orí wa, nínú ìfẹ́ àti ìgbàgbọ́. Ṣùgbọ́n pẹ̀lú gbogbo èyí, onírúurú ọ̀nà ìgbésí ayé tó pọ̀ gan-an tún wà nínú Ìjọ. Onírúurú ọ̀nà ìgbésí ayé KÌ Í ṣe àìsí ìṣọ̀kan. Kàkà bẹ́ẹ̀, onírúurú ọ̀nà ìgbésí ayé lè ṣèrànwọ́ láti mú ìṣọ̀kan tòótọ́ dàgbà. Èyí ń tọ́ka sí oríṣiríṣi àṣà, èdè, ìṣe ìbílẹ̀ àti ọ̀nà fífi ìgbàgbọ́ hàn. Nítorí náà, ọ̀nà tí ènìyàn ń gbà jọ́sìn ní Áfíríkà lè yàtọ̀ gan-an sí ọ̀nà tí ènìyàn ń gbà jọ́sìn ní Yúróòpù, Indonésíà, Mẹ́síkò tàbí Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà. Ọ̀nà tí a ń gbà jọ́sìn lónìí lè yàtọ̀ sí ọ̀nà tí àwọn Kristẹni gbà jọ́sìn ní 500 ọdún sẹ́yìn. Bí ọ̀nà fífi ìgbàgbọ́ hàn tilẹ̀ lè yàtọ̀ tí ó sì jẹ́ onírúurú, ìgbàgbọ́ àti ìfẹ́ náà jẹ́ ọ̀kan náà. Fún ìdí yìí, onírúurú ọ̀nà fífi àṣà hàn àti irú wọn ń ṣèrànwọ́ láti mú ìṣọ̀kan tòótọ́ dàgbà ní ìpele tí ó jinlẹ̀ sí i, ìyẹn ìfẹ́ àti ìgbàgbọ́. Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, nítorí pé a yàtọ̀ sí ara wa ní àwọn ìpele tí kò jinlẹ̀ tó, ìṣọ̀kan wa gbọ́dọ̀ wáyé ní ìpele tí ó jinlẹ̀ sí i. Ìpele tí ó jinlẹ̀ sí i yẹn sì ni ìgbàgbọ́ àti ìfẹ́. Èyí ni ìṣọ̀kan tòótọ́!
Èyí dà bí ọkọ àti aya, tàbí ọ̀rẹ́ méjì tímọ́tímọ́, tí àwọn ohun tí wọ́n nífẹ̀ẹ́ sí kò fi bẹ́ẹ̀ jọra. Ọ̀kan fẹ́ràn eré ìdárayá, èkejì fẹ́ràn iṣẹ́ ọwọ́. Ọ̀kan fẹ́ràn kíkàwé, èkejì fẹ́ràn lílọ síta. Ó ṣeé ṣe kí wọ́n má rí ìṣọ̀kan nínú àwọn ohun tí wọ́n sábà máa ń nífẹ̀ẹ́ sí. Ṣùgbọ́n èyí lè dára. Ó lè dára nítorí pé yóò mú kí wọ́n wá ìṣọ̀kan ní ìpele tí ó jinlẹ̀ tí ó sì ṣe pàtàkì púpọ̀ sí i. Wọn yóò ní láti rí ìṣọ̀kan nínú ìfẹ́ àti ìtọ́jú tí wọ́n ní fún ara wọn, dípò pé kí ó jẹ́ kìkì nínú ìfẹ́ tí wọ́n ní sí àwọn ohun kan náà. Bẹ́ẹ̀ náà ni ó rí pẹ̀lú onírúurú ọ̀nà tí a ń gbà fi ìgbàgbọ́ wa hàn. Èyí ń jẹ́ kí Ìjọ lè wà ní ìṣọ̀kan, ó sì ń pè é sí ìṣọ̀kan nínú àwọn ohun pàtàkì, dípò àwọn ọ̀nà tí a ń gbà fi ìgbàgbọ́ hàn.
Ó yanilẹ́nu pé àní ẹ̀ṣẹ̀ àti ìpínyà pàápàá ń mú kí àwọn tí ó wà nínú Ìjọ wá ìṣọ̀kan. Bí àpẹẹrẹ, ẹ̀ṣẹ̀ ń mú kí a wá àánú àti ìlàjà pẹ̀lú ara wa. Ó ń jẹ́ kí a lè dárí ji ara wa (èyí tí í ṣe iṣẹ́ àánú), kí a sì tọrọ ìdáríjì. Nítorí náà, ohun gbogbo lè ṣiṣẹ́ fún ire àti ìṣọ̀kan Ìjọ nínú Kristi Jésù!
Nítorí náà, ohunkóhun tí ó lè kọ́kọ́ dà bí ohun tí ń fa àìṣọ̀kan (onírúurú àṣà, ẹ̀ṣẹ̀, àìfohùnṣọ̀kan, ìpínyà), ní ìkẹyìn, ń mú kí a wá ìṣọ̀kan ní ìpele oore-ọ̀fẹ́, àánú àti ìgbàgbọ́ tí ó tún jinlẹ̀ sí i. Èyí ṣe pàtàkì, nítorí bí a bá fẹ́ jẹ́ ẹ̀yà Ara Kristi, a ó tún fẹ́ wà ní ìṣọ̀kan pẹ̀lú gbogbo ẹ̀yà yòókù. Ìfẹ́-ọkàn àti ìfaramọ́ yìí yóò sì jẹ́ kí a ṣí ọkàn wa sí Kristi láti mú ìṣọ̀kan yìí wá nínú Ìjọ Rẹ̀ kan ṣoṣo!
Mímọ́: Bí Ìjọ bá jẹ́ Ìyàwó Kristi, Ara Kristi, àti Tẹ́ńpìlì Ẹ̀mí Mímọ́, nígbà náà, kò ṣeé ṣe kí Ìjọ má wà ní ìṣọ̀kan gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan, kí ó sì tún jẹ́ mímọ́. Kò ṣeé ṣe láti wà ní ìṣọ̀kan tímọ́tímọ́ bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú Kristi, kí a sì ṣaláìní ìwà mímọ́ ní àkókò kan náà. Ní tòótọ́, bí a ṣe ń dẹ́ṣẹ̀ sí i, bẹ́ẹ̀ ni jíjẹ́ ẹ̀yà Ìjọ wa ń dín kù. Nítorí náà, bí a ó bá di ẹ̀yà Ìjọ tí ó wà láàyè ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́, olúkúlùkù wa gbọ́dọ̀ di mímọ́. A gbọ́dọ̀ di ẹni mímọ́!
Ìfẹ́ ni kókó ìwà mímọ́. Nítorí náà, bí ẹnì kọ̀ọ̀kan wa ṣe ń dàgbà nínú ìfẹ́, bẹ́ẹ̀ náà ni à ń dàgbà nínú ìwà mímọ́. A fa ọ̀rọ̀ Mímọ́ Thérèse ti Lisieux yọ nínú Kátíkísímù nípa bí ó ṣe rí òtítọ́ yìí:
Bí Ìjọ bá jẹ́ ara tí ó ní onírúurú ẹ̀yà, kò lè ṣaláìní èyí tí ó lọ́lá jù lọ nínú gbogbo wọn; ó gbọ́dọ̀ ní Ọkàn, àti Ọkàn tí Ń JÓ FÚN ÌFẸ́. Mo sì mọ̀ pé ìfẹ́ yìí nìkan ni agbára tòótọ́ tí ń mú kí àwọn ẹ̀yà Ìjọ yòókù ṣiṣẹ́; bí ó bá dáwọ́ iṣẹ́ dúró, àwọn Àpọ́sítélì yóò gbàgbé láti wàásù ìhìnrere, àwọn Ajẹ́rìíkú yóò kọ̀ láti ta ẹ̀jẹ̀ wọn sílẹ̀. NÍ TÒÓTỌ́, ÌFẸ́ NI ÌPÈ TÍ Ó KÓ GBOGBO ÌPÈ YÒÓKÙ SÍNÚ; Ó JẸ́ ÀGBÁYÉ TÍ Ó DÁ WÀ FÚNRA RẸ̀, TÍ Ó KÓ GBOGBO ÀKÓKÒ ÀTI ÀAYÈ SÍNÚ—Ó WÀ TÍTÍ LÁÉ! (CCC #826)
Ìtàn tí Mímọ́ Thérèse sọ nínú ìwé tí ó kọ nípa ìgbésí ayé ẹ̀mí rẹ̀ jẹ́ èyí tí ó ní agbára púpọ̀. Ó sọ pé òun ń fẹ́ láti ṣe onírúurú iṣẹ́ ìránṣẹ́ nínú Ìjọ. Ó ń hára gàgà láti jẹ́ míṣọ́nnárì, ó ronú nípa bí jíjẹ́ àlùfáà yóò ṣe rí, ó sì ń bá a lọ láti wá ohun tí ipa tirẹ̀ jẹ́ nínú Ìjọ, nínú Ara Kristi. Ní ọjọ́ kan, ó wá yé e lójijì. Ó rí i pé iṣẹ́ tí a rán òun ni láti jẹ́ ọkàn Kristi, ọkàn Ìjọ. Ní jíjẹ́ ọkàn náà, ó ní láti jẹ́ ìfẹ́. Ní jíjẹ́ ìfẹ́, ó ní láti jẹ́ ohun gbogbo.
Èyí gan-an ni ìwà mímọ́! Rírí òtítọ́ yìí pé a ní láti jẹ́ ìfẹ́ àti láti gbé ìgbé ayé ìfẹ́ ni ó ń sọ Ìjọ di mímọ́ ní tòótọ́!
Ìyá wa Alábùkún-fún ni àpẹẹrẹ gíga jù lọ ti ìwà mímọ́ nínú Ìjọ nítorí pé ó kún fún ìfẹ́ ní pípé. Nítorí náà, ó jẹ́ mímọ́ ní pípé.
Kátólíìkì: Ìjọ tún jẹ́ “kátólíìkì,” èyí tí ó túmọ̀ sí pé ó jẹ́ fún gbogbo àgbáyé. Níhìn-ín, à ń sọ̀rọ̀ nípa kátólíìkì tí a fi “c” kékeré bẹ̀rẹ̀. Nípa “fún gbogbo àgbáyé,” ohun méjì ni a ní lọ́kàn:
1) Lákọ̀ọ́kọ́, Ìjọ pé pátápátá. Nínú Ìjọ ni ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbàlà wà, nítorí pé nínú Ìjọ ni Kristi Jésù wà. Nítorí náà, ó jẹ́ fún gbogbo àgbáyé, ó kún, ó sì pé pátápátá nítorí pé Ìjọ ni Ara Kristi.
2) Ìjọ tún jẹ́ fún gbogbo àgbáyé níwọ̀n bí ó ti ṣí sí gbogbo ènìyàn, tí a sì rán an láti mú gbogbo ènìyàn wọ inú agbo rẹ̀. A ní iṣẹ́ láti kéde Ìhìnrere àti láti pe gbogbo ènìyàn wọ inú agbo Kristi. Kò pọn dandan kí a bí ọ sínú Ìjọ; dípò bẹ́ẹ̀, a ní láti tún ọ bí nínú Kristi, ìṣe yìí sì ṣí sí gbogbo ènìyàn.
Nígbà náà, àwọn tí kì í ṣe Kátólíìkì ńkọ́? Tàbí àwọn tí kì í ṣe Kristẹni ńkọ́? Àwọn Mùsùlùmí, àwọn Júù, àti àní àwọn tí kò gbà pé Ọlọ́run wà ńkọ́? Ṣé ìrètí kankan wà fún wọn?
Ẹ jẹ́ ká bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹni tí kò gbà pé Ọlọ́run wà. Ọ̀kan nínú àwọn ìwé Ìgbìmọ̀ Vátíkánì Kejì ṣàlàyé rẹ̀ báyìí:
Àwọn tí kò mọ Ìhìnrere Kristi tàbí Ìjọ Rẹ̀, láìjẹ́ pé ó jẹ́ ẹ̀bi tiwọn, ṣùgbọ́n tí wọ́n ń fi ọkàn òtítọ́ wá Ọlọ́run síbẹ̀, tí oore-ọ̀fẹ́ sì ń sún wọn láti gbìyànjú nínú ìṣe wọn láti ṣe ìfẹ́ Rẹ̀ bí wọ́n ṣe mọ̀ ọ́n nípasẹ̀ ohun tí ẹ̀rí-ọkàn wọn ń sọ fún wọn—àwọn náà lè rí ìgbàlà àìnípẹ̀kun gbà (LG 16; cf. DS 3866–3872). (CCC #847)
Níwọ̀n bí a ti sọ èyí, ó tún ṣe pàtàkì láti ṣàlàyé pé irú ẹni bẹ́ẹ̀, ẹni tí kò wá mọ àwọn òtítọ́ Ọlọ́run ní kedere “láìjẹ́ pé ó jẹ́ ẹ̀bi tirẹ̀,” ìyẹn, gbogbo ohun tí a fi hàn nínú Ìwé Mímọ́ àti nípasẹ̀ àṣẹ ìkọ́ni Ìjọ, ṣì lè rí ìgbàlà gbà ní tòótọ́. Báwo? Nípa títẹ̀lé Ọlọ́run nínú ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀. Èyí fi hàn wá pé ìgbàlà jẹ́ ohun tí a ń fi lọ́ni ní inú ọkàn wa ṣáájú ohun gbogbo. Nígbà tí a kò bá sì tíì fún ẹnì kan ní àǹfààní láti mọ ìgbàlà nípasẹ̀ ohun tí ó wá láti òde, Ọlọ́run ṣì lè bá a sọ̀rọ̀ ní inú ọkàn rẹ̀. Bí ó bá fetí sílẹ̀, ó jẹ́ ọmọ Ìjọ, ó sì lè rí ìgbàlà gbà.
Àpẹẹrẹ tí ó ṣe kedere nípa èyí ni ẹni tí a bí, tí a sì tọ́ dàgbà ní erékùṣù kan tí kò sí ẹlòmíràn. Kò gbọ́ nípa Jésù rí, tàbí Ìwé Mímọ́, tàbí Ọlọ́run pàápàá. Síbẹ̀, ó gbọ́ ohùn pẹ̀lẹ́ kan tí ó rọra ń sọ̀rọ̀ ṣùgbọ́n tí ó ṣe kedere nínú ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀ pé kí ó “ṣe èyí” àti kí ó “yẹra fún ìyẹn.” Bí ó bá fetí sílẹ̀, ó ń dáhùn sí oore-ọ̀fẹ́. Bí kò bá ṣe bẹ́ẹ̀, ó ń kọ ìgbàlà sílẹ̀. Bí ó bá sì dáhùn, ní ọ̀nà kan tí ó jẹ́ òtítọ́ gan-an, ó jẹ́ Kristẹni tí a kò mọ̀ sí bẹ́ẹ̀, yálà ó mọ̀ bẹ́ẹ̀ tàbí kò mọ̀! Nítorí náà, bí ẹni tí kò gbà pé Ọlọ́run wà bá jẹ́ bẹ́ẹ̀ “láìjẹ́ pé ó jẹ́ ẹ̀bi tirẹ̀,” ó lè rí ìgbàlà gbà. Ṣùgbọ́n bí ó bá kọ̀ láti gbà pé Ọlọ́run wà nítorí líle ọkàn rẹ̀ àti kíkọ̀ láti fetí sí ohùn Ọlọ́run pàápàá nínú ẹ̀rí-ọkàn rẹ̀, nígbà náà, kò ní rí ìgbàlà gbà.
Bákan náà ni ó rí fún gbogbo ẹ̀sìn àgbáyé. A kò kọ ohunkóhun tí ó jẹ́ òtítọ́ nínú àwọn ẹ̀sìn mìíràn sílẹ̀. Bí àpẹẹrẹ, bí ẹnì kan bá sọ pé, “Ẹ̀sìn mi ń kọ́ wa pé kí a nífẹ̀ẹ́ gbogbo ènìyàn.” A ó sọ pé, “Ó dára púpọ̀!” Níwọ̀n bí wọ́n ti gba òtítọ́ yìí, òtítọ́ tí kì í ṣe pé ó jẹ́ òtítọ́ nítorí pé ẹ̀sìn mìíràn ń kọ́ni nípa rẹ̀, bí kò ṣe kìkì nítorí pé ó jẹ́ òtítọ́, wọ́n ń dáhùn sí oore-ọ̀fẹ́, wọ́n sì jẹ́ ọmọ Ìjọ kan ṣoṣo ti Kristi ní apá kan!
Ṣùgbọ́n ìlànà kan náà kan àwọn náà gẹ́gẹ́ bí ó ti kan ẹni tí kò gbà pé Ọlọ́run wà. Bí wọ́n bá dúró nínú ẹ̀sìn wọn tí wọn kò sì wá mọ àwọn òtítọ́ Kristẹni nípa ìgbàlà ní kedere nítorí pé wọ́n jẹ́ alágídí tàbí pé wọn kò fẹ́ ṣí ọkàn wọn sí ohun mìíràn, nígbà náà, ìṣòro kan wà. Ṣùgbọ́n bí wọn kò bá wá mọ àwọn òtítọ́ wọ̀nyí “láìjẹ́ pé ó jẹ́ ẹ̀bi tiwọn,” tí wọ́n sì kàn ń wá àwọn òtítọ́ Ọlọ́run tí ó tún ṣẹlẹ̀ pé wọ́n wà nínú ẹ̀sìn wọn, nígbà náà, àwọn náà wà ní ọ̀nà ìgbàlà, wọ́n sì jẹ́ ọmọ Ìjọ dé ìwọ̀n kan.
Bákan náà ni ó rí fún àwọn Kristẹni tí kì í ṣe Kátólíìkì. Wọ́n mọ Kristi Jésù. Wọ́n ní Ìwé Mímọ́. Wọ́n ń gbàdúrà, wọ́n sì ń jọ́sìn sí Ọlọ́run Mẹ́talọ́kan. Ṣùgbọ́n wọn kò lóye àwọn apá kan nínú ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbàgbọ́. Àwọn náà jẹ́ ọmọ Ìjọ kan ṣoṣo ti Kristi dé ìwọ̀n tí wọ́n ti so ara wọn pọ̀ mọ́ àwọn òtítọ́ ìgbàgbọ́. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kò ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbàgbọ́ bí Kristi ti fi í hàn nípasẹ̀ Ìjọ Kátólíìkì, síbẹ̀ wọ́n jẹ́ ọmọ Ìjọ Kristi níwọ̀n ìgbà tí wọ́n bá ń tẹ̀lé E ní tòótọ́ nínú ẹ̀rí-ọkàn wọn, tí wọn kò sì kọ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbàgbọ́ yìí sílẹ̀ nítorí ẹ̀bi tiwọn.
Àti pé, láti sọ òtítọ́, kìkì pé ẹnì kan jẹ́ Kátólíìkì kò túmọ̀ sí pé ó dájú pé ó jẹ́ ọmọ Ìjọ Kristi ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ pẹ̀lú. Kò tó láti jẹ́ Kátólíìkì lórúkọ. Ó gbọ́dọ̀ hàn nínú ìṣe. Àwọn Kátólíìkì ní ẹ̀bùn àgbàyanu kan, tí ó tóbi jù lọ nínú gbogbo ẹ̀bùn, nítorí pé wọ́n ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbàgbọ́ tí a fi fún wọn ní kedere, pẹ̀lú àwọn ọ̀nà láti gba oore-ọ̀fẹ́ yẹn nínú àwọn Sakramenti. Ṣùgbọ́n kìkì pé a ní ẹ̀bùn yìí kò túmọ̀ sí pé ó dájú pé à ń lò ó!
Ní ìparí, a gbọ́dọ̀ sọ pé àwọn tí a ti fi Ìhìnrere lé lọ́wọ́, ní pàtàkì àwọn Kátólíìkì tí a ti fi ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbàgbọ́ lé lọ́wọ́, ni a pè láti tan ìhìn ìgbàgbọ́ wa kálẹ̀ ní kedere, kí wọ́n lè mú gbogbo ènìyàn wọ inú Ìjọ Kristi, àti sínú Ìjọ Kátólíìkì fúnra rẹ̀ pàápàá. A pè wá láti jẹ́ míṣọ́nnárì ní ilé, níbi iṣẹ́, ní ilẹ̀ òkèèrè, ní àwọn ibi ìpéjọpọ̀ ìlú àti níbi gbogbo. A ní láti lóye pé ojúṣe àti àǹfààní wa ni láti pín Ìhìnrere pẹ̀lú gbogbo ènìyàn!
Ní ìgbẹ̀yìn, a tẹ́wọ́ gba gbogbo ènìyàn, a sì pe gbogbo ènìyàn láti wá sínú ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ ìgbàgbọ́ nínú Kristi àti láti gbé ní ìbámu pẹ̀lú rẹ̀, kì í ṣe nínú ẹ̀rí-ọkàn wọn nìkan, ṣùgbọ́n ní kedere pẹ̀lú, nípa kíkéde gbogbo òtítọ́ ìgbàgbọ́ ní ẹ̀kúnrẹ́rẹ́. Èyí ni iṣẹ́ ìránṣẹ́ gbogbo ènìyàn, ó sì fi ìtumọ̀ tòótọ́ ọ̀rọ̀ náà “kátólíìkì” hàn.
Ti Àwọn Àpọ́sítélì: Jésù lo ọdún mẹ́ta láti kọ́ni, láti ṣe iṣẹ́ ìyanu, àti láti kó àwọn ọmọlẹ́yìn jọ. Lára àwọn ọmọlẹ́yìn wọ̀nyẹn ni àwọn ènìyàn méjìlá pàtàkì kan tí a ń pè ní Àwọn Àpọ́sítélì. Jésù pè wọ́n láti máa lo àkókò púpọ̀ sí i pẹ̀lú Rẹ̀, láti lóye àwọn ẹ̀kọ́ Rẹ̀ jinlẹ̀, àti lẹ́yìn náà láti lọ sí òpin ayé láti kéde Ìhìnrere. Nínú Jòhánù 20:21, Jésù sọ fún àwọn Àpọ́sítélì Rẹ̀ lẹ́yìn àjíǹde pé:
Bí Baba ti rán Mi, bẹ́ẹ̀ ni Èmi náà rán yín nísinsin yìí. Nígbà tí Ó sì ti sọ èyí, Ó fẹ́ èémí lé wọn, Ó sì sọ pé, “Ẹ gba Ẹ̀mí Mímọ́…”
Èyí ni ìbẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ àpọ́sítélì ti Ìjọ. A rán Jésù láti mú Ìhìnrere wá fún gbogbo ènìyàn. Ní báyìí, Ó ń fi iṣẹ́ tirẹ̀ gan-an yìí lé àwọn Àpọ́sítélì lọ́wọ́. Ó ti di ojúṣe wọn báyìí láti ṣe iṣẹ́ yìí gẹ́gẹ́ bí àwọn ọmọ Ìjọ tí wọ́n ní ipò àrà ọ̀tọ̀, tí wọ́n ń ṣiṣẹ́ nínú Ẹni Kristi fúnra Rẹ̀, ẹni tí í ṣe Orí.
“Ìtẹ̀lé ipò àwọn Àpọ́sítélì” jẹ́ ọ̀rọ̀ tí a sábà máa ń lò láti ṣàlàyé pé àwọn Àpọ́sítélì méjìlá wọ̀nyí lọ tan Ìhìnrere ká, wọ́n sì fi iṣẹ́ àrà ọ̀tọ̀ yìí ti jíjẹ́ Kristi, ẹni tí í ṣe Orí, lé àwọn Àpọ́sítélì mìíràn lọ́wọ́. Èyí ń bá a lọ títí di òní nínú àwọn bíṣọ́ọ̀pù wa. Ní ti ìlànà, gbogbo bíṣọ́ọ̀pù tí ó wà láàyè lónìí lè tọpasẹ̀ àwọn tó ṣe ìyàsímímọ́ rẹ̀ àti ti àwọn tó ṣáájú wọn padà dé ọ̀dọ̀ àwọn Àpọ́sítélì, àti dé àkókò yìí gan-an tí Jésù fi oore-ọ̀fẹ́ Rẹ̀ fún àwọn Àpọ́sítélì nípa fífẹ́ Ẹ̀mí Mímọ́ lé wọn. Àwọn àlùfáà náà ní ìpín nínú iṣẹ́ yìí lọ́nà àrà ọ̀tọ̀, nítorí a pè wọ́n láti bá bíṣọ́ọ̀pù ṣiṣẹ́ nínú iṣẹ́ ìránṣẹ́ rẹ̀.
Láti jẹ́ ti àwọn Àpọ́sítélì, Ìjọ tún gbọ́dọ̀ wá ọ̀nà láti tan Ìhìnrere dé ọ̀dọ̀ gbogbo ènìyàn. Èyí lè tọ́ka sí àwọn òbí tí wọ́n ń kọ́ àwọn ọmọ wọn bí a ṣe ń gbàdúrà àti bí a ṣe ń di mímọ́. Ó lè tọ́ka sí iṣẹ́ mímú Ìhìnrere wọ ibi iṣẹ́ àti àwùjọ. Ó lè tọ́ka sí iṣẹ́ àwọn míṣọ́nnárì tí wọ́n ń lọ sí ilẹ̀ òkèèrè láti pín Ìhìnrere pẹ̀lú àwọn tí kò mọ Kristi. Iṣẹ́ àpọ́sítélì jẹ́ níní ìpín nínú iṣẹ́ kan ṣoṣo ti Kristi. Iṣẹ́ tí Baba rán An láti ṣe. Òun sì ni iṣẹ́ tí Òun náà fi lé Ìjọ lọ́wọ́. Gbogbo wa la ní ìpín nínú iṣẹ́ yìí, nítorí náà, ẹ jẹ́ ká bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́!
Ètò Àwọn Alákòóso Ìjọ àti Póòpù
Ẹ kọ́kọ́ kíyèsí pé ọ̀rọ̀ tó wà lókè ni “ètò àwọn alákòóso,” kì í ṣe “ètò àwọn tó ga ju àwọn ẹlòmíràn lọ.” Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, àwọn alákòóso Ìjọ kò “ga” ju àwọn ẹlòmíràn lọ. Kàkà bẹ́ẹ̀, wọ́n kàn ní ìpè àrà ọ̀tọ̀ tí ó sì jẹ́ mímọ́ gidigidi nínú Ìjọ. Ṣùgbọ́n ní àkọ́kọ́ àti ju gbogbo rẹ̀ lọ, ó jẹ́ ìpè sí iṣẹ́ ìsìn.
“Ètò àwọn alákòóso Ìjọ” túmọ̀ sí “ìṣàkóso àwọn àlùfáà.” Hieros = àlùfáà, archy sì = ìṣàkóso. Nítorí náà, ó kàn túmọ̀ sí pé a gbé Ìjọ kalẹ̀ láti jẹ́ kí àwọn àlùfáà máa ṣàkóso rẹ̀, tàbí, láti sọ ọ́ lọ́nà tí ó péye jù, láti jẹ́ kí wọ́n máa ṣe olùṣọ́-àgùntàn rẹ̀—àwọn tí a ti yà sí mímọ́ fún iṣẹ́ àlùfáà, àwọn tí a ti fún ní “èémí Ẹ̀mí Mímọ́” àrà ọ̀tọ̀ náà.
Póòpù àti àwọn bíṣọ́ọ̀pù ní pàtàkì ni wọ́n para pọ̀ jẹ́ àwọn alákòóso Ìjọ. Àwọn àlùfáà náà ní ìpín nínú ojúṣe yìí lọ́nà àrà ọ̀tọ̀ wọn, nípa ṣíṣe olùṣọ́-àgùntàn àwọn ìjọ kọ̀ọ̀kan àti àwọn ènìyàn. Ìpè àwọn alákòóso Ìjọ ni láti ní ìpín ní pàtó nínú iṣẹ́ ṣíṣe olùṣọ́-àgùntàn, kíkọ́ni àti sísọ àwọn ènìyàn Ọlọ́run di mímọ́. Ó sì jẹ́ ojúṣe Póòpù ní pàtàkì láti fi èyí sí ìṣe nínú ìgbésí ayé rẹ̀. Kí a tó wo iṣẹ́ onípa mẹ́ta ti Ìjọ láti ṣe olùṣọ́-àgùntàn, láti kọ́ni àti láti sọni di mímọ́, ẹ jẹ́ ká kọ́kọ́ wo ojúṣe àrà ọ̀tọ̀ àti ìpilẹ̀ṣẹ̀ ipò Póòpù.
Póòpù ni arọ́pò Pétérù Mímọ́. Jésù fún Pétérù Mímọ́ ní agbára àrà ọ̀tọ̀ nígbà tí Ó pè é láti jẹ́wọ́ ìgbàgbọ́ rẹ̀. Jésù béèrè lọ́wọ́ Pétérù ẹni tí ó rò pé Jésù jẹ́, Pétérù sì dáhùn pé:
Ìwọ ni Mèsáyà, Ọmọ Ọlọ́run alààyè. (Mát 16:16)
Jésù sì dá Pétérù lóhùn pé:
Alábùkún-fún ni ìwọ, Símónì ọmọ Jónà. Nítorí kì í ṣe ẹran ara àti ẹ̀jẹ̀ ló fi èyí hàn ọ́, bí kò ṣe Baba Mi ọ̀run. Nítorí náà, Mo sọ fún ọ pé, ìwọ ni Pétérù, lórí àpáta yìí ni Èmi yóò kọ́ Ìjọ Mi sí, àwọn ẹnubodè ilẹ̀ òkú kì yóò sì borí rẹ̀. Èmi yóò fún ọ ní àwọn kọ́kọ́rọ́ ìjọba ọ̀run. Ohunkóhun tí ìwọ bá dè lórí ilẹ̀ ayé, a ó dè é ní ọ̀run; ohunkóhun tí ìwọ bá sì tú lórí ilẹ̀ ayé, a ó tú u ní ọ̀run. (Mát 16:17–19)
Ṣé Jésù kàn ń yin Pétérù ni, tó ń gbìyànjú láti mú kí ó gbéra ga nínú ara rẹ̀? Ṣé Ó kàn ń dúpẹ́ lọ́wọ́ Pétérù fún jíjẹ́wọ́ ẹni tí Òun jẹ́ ní tòótọ́ ni? Àbí Ó ń ṣe ohun kan tó ju bẹ́ẹ̀ lọ? Ṣé Ó ń ṣe ìlérí kan fún Pétérù tí yóò ṣẹ lọ́jọ́ kan? Dájúdájú, èyí tó gbẹ̀yìn ni. Jésù ń sọ fún Pétérù pé òun yóò di àpáta ìpìlẹ̀ Ìjọ, àti pé Pétérù yóò ní agbára ẹ̀mí àrà ọ̀tọ̀ ti àwọn Kọ́kọ́rọ́ Ọ̀run. Háà! Ẹ̀bùn àgbàyanu mà ni èyí jẹ́!
Jésù sọ pé, “Ohunkóhun tí ìwọ bá dè lórí ilẹ̀ ayé, a ó dè é ní Ọ̀run…” Èyí kì í ṣe ẹ̀bùn kékeré láti ní. A sì gbọ́dọ̀ gba èyí gẹ́gẹ́ bí ìlérí tí Jésù ṣe fún Pétérù, tí yóò ṣẹ gan-an gẹ́gẹ́ bí Ó ti sọ ọ́. Nítorí náà, nígbà tí Jésù dá Ìjọ Rẹ̀ sílẹ̀, nígbà tí Ó “fẹ́ èémí” lé àwọn Àpọ́sítélì lẹ́yìn àjíǹde Rẹ̀, Ó tún fún Pétérù ní ẹ̀bùn àṣẹ gíga jù lọ nínú Ìjọ Rẹ̀ tí Ó ti ṣèlérí yìí—agbára láti dè àti láti tú.
Ó dá mi lójú pé, ní ìbẹ̀rẹ̀, Pétérù kò lóye ẹ̀bùn àrà ọ̀tọ̀ yìí ní kíkún. Bóyá bí Ìjọ ti bẹ̀rẹ̀, láàárín àwọn ọdún àkọ́kọ́, Ẹ̀mí Mímọ́ ti rán àwọn Àpọ́sítélì yòókù létí pé Jésù sọ èyí. Bóyá Ẹ̀mí Mímọ́ tún ti rán Pétérù, nínú ìrẹ̀lẹ̀ rẹ̀, létí pé Jésù sọ èyí. Bí àkókò sì ti ń lọ, kò yẹ kí iyèméjì kankan wà pé Pétérù bẹ̀rẹ̀ sí í tẹ́wọ́ gba ẹ̀bùn àrà ọ̀tọ̀ ti àṣẹ gíga jù lọ yìí, ó sì ń lò ó gẹ́gẹ́ bí ẹ̀bùn tí a fi fún un. A rí ìgbà àkọ́kọ́ tí a lo àṣẹ yìí ní kedere nínú Ìṣe Àwọn Àpọ́sítélì 15, ní Ìgbìmọ̀ Jerúsálẹ́mù, nígbà tí àríyànjiyàn wà nípa ìkọlà. Lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ìjíròrò, Pétérù dìde, ó sì fi àṣẹ sọ̀rọ̀. Lẹ́yìn náà, àwọn yòókù tẹ̀ lé e, a sì rí i pé ọ̀rọ̀ tí wọ́n ń jiyàn lé lórí di mímọ̀, a sì yanjú rẹ̀.
Láti ìgbà náà lọ, àwọn Àpọ́sítélì ń bá iṣẹ́ ìkọ́ni, ṣíṣe olùṣọ́ àgùntàn àti sísọ àwọn ènìyàn di mímọ́ lọ. Nígbẹ̀yìn, Pétérù lọ sí Róòmù láti wàásù àti láti di bíṣọ́ọ̀pù àkọ́kọ́ níbẹ̀. Róòmù ni ó kú sí, gbogbo ẹni tí ó sì rọ́pò Àpọ́sítélì Pétérù ní Róòmù ló gba ẹ̀bùn àrà ọ̀tọ̀ ti àṣẹ gíga jù lọ nínú Ìjọ yìí. Dájúdájú, Jésù kò ní lọ́kàn pé ẹ̀bùn àṣẹ gíga jù lọ yìí yóò wà níwọ̀n ìgbà tí Pétérù bá wà láàyè nìkan. Ìdí nìyẹn tí a fi rí i pé àṣẹ yìí kọjá sí gbogbo àwọn arọ́pò rẹ̀ tí wọ́n jẹ́ bíṣọ́ọ̀pù Róòmù. Ìdí sì nìyẹn tí a fi ń pe Ìjọ wa ní Ìjọ Kátólíìkì ti Róòmù. Ohun tó fani mọ́ra ni pé, bí Pétérù bá ti lọ sí Málítà tàbí Jerúsálẹ́mù tàbí Éṣíà, ó ṣeé ṣe gan-an pé Ìjọ Kátólíìkì ti Málítà tàbí ti Jerúsálẹ́mù tàbí ti Éṣíà ni a ì bá ní lónìí dípò èyí. Nítorí náà, ìdí pàtàkì tí Ìjọ fi jẹ́ ti Róòmù ni pé ibẹ̀ ni Pétérù lọ; nítorí náà, ibẹ̀ ni àṣẹ gíga jù lọ wà.
Láti ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún sẹ́yìn, a ti túbọ̀ lóye ẹ̀bùn àrà ọ̀tọ̀ ti àṣẹ gíga jù lọ yìí, a sì ti ṣàlàyé ìtumọ̀ rẹ̀ ní kedere sí i. Ó túmọ̀ sí pé Pétérù Mímọ́ àti gbogbo àwọn arọ́pò rẹ̀ ní àṣẹ kíkún àti tààrà láti kọ́ni ní ọ̀nà tí ó pinnu ọ̀rọ̀ nípa ìgbàgbọ́ àti ìwà, àti láti ṣàkóso, tàbí ṣe olùṣọ́ àgùntàn, gẹ́gẹ́ bí èrò inú àti ìfẹ́ Kristi. Nítorí náà, bí Póòpù bá sọ pé ohun kan jẹ́ òtítọ́ nípa ìgbàgbọ́ tàbí ìwà, ní sísọ òtítọ́, òtítọ́ ni ohun náà. Bí ó bá sì ṣe ìpinnu kan nípa ìṣàkóso Ìjọ, ní ṣókí, ohun tí Ọlọ́run fẹ́ kí a ṣe nìyẹn. Bẹ́ẹ̀ ni ó rọrùn tó.
Ẹ̀bùn àṣẹ gíga jù lọ yìí, ní ti ìkọ́ni lórí ìgbàgbọ́ àti ìwà, ni a ń pè ní “àìṣe àṣìṣe nínú ìkọ́ni.” A ń lò ó ní onírúurú ọ̀nà. Ọ̀nà tí ó lágbára jù lọ tí a fi ń lò ó ni nígbà tí Póòpù bá sọ̀rọ̀ “ex cathedra” tàbí “láti orí àga.” Èyí túmọ̀ sí, lọ́nà àpẹẹrẹ, láti orí Àga Pétérù. Ní irú ìgbà bẹ́ẹ̀, ó ń kọ́ni ní ohun tí a ń pè ní “ẹ̀kọ́ tí a gbọ́dọ̀ gbà gbọ́” nínú ìgbàgbọ́. Gbogbo irú ẹ̀kọ́ bẹ́ẹ̀ jẹ́ òtítọ́ tí ó sì dájú, ó sì di ojúṣe wa nínú ìgbàgbọ́ láti gbà á gbọ́. Fún àpẹẹrẹ, ní 1950, Póòpù sọ̀rọ̀ “ex cathedra” nípa Gbígbé Màríà Lọ sí Ọ̀run. Nípa ìkéde yẹn, ó di ojúṣe wa níwájú ẹ̀rí-ọkàn wa láti gbà á gbọ́. Lóòótọ́, a gbé Màríà, ní ara àti ọkàn, lọ sí Ọ̀run nígbà tí ìgbésí ayé rẹ̀ lórí ilẹ̀ ayé parí. Ọ̀rọ̀ parí nìyẹn!
Dájúdájú, agbára yìí kò kan àwọn ohun tí kò ní í ṣe pẹ̀lú ìgbàgbọ́ àti ìwà rárá. Nítorí náà, bí Póòpù bá sọ pé òun gbà pé Ajẹntínà yóò gba Ife Àgbáyé tó kàn, ìrètí lásán ló ní, èmi kò sì ní gbà ọ́ nímọ̀ràn pé kí o fi gbogbo owó rẹ ta tẹ́tẹ́ lórí wọn. Kò ní oore-ọ̀fẹ́ àrà ọ̀tọ̀ láti kọ́ni ní irú àwọn nǹkan bẹ́ẹ̀. Ṣùgbọ́n bí ó bá ní in, ṣé kì í bá ṣe ohun alárinrin!
Ojúṣe Ẹlẹ́ẹ̀mẹ́ta láti Wàásù, Sọ Àwọn Ènìyàn di Mímọ́ àti Ṣe Olùṣọ́ Àgùntàn
Gẹ́gẹ́ bí a ti mẹ́nu kàn án, ojúṣe ẹlẹ́ẹ̀mẹ́ta kan wà tí àwọn aláṣẹ Ìjọ ń kópa nínú rẹ̀. A fi ojúṣe láti wàásù, ṣe olùṣọ́ àgùntàn àti sọ àwọn ènìyàn di mímọ́ lé wọn lọ́wọ́. A ti fi àpẹẹrẹ ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ojúṣe wọ̀nyí hàn nínú Májẹ̀mú Láéláé, gbogbo wọn sì ní ìmúṣẹ pípé nínú Jésù. Ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn sì ní ìmúṣẹ nínú Jésù ní ọ̀nà méjì. Jésù di Olùkọ́ ńlá àti Òtítọ́ tí a ń kọ́ni; Ó di Olùṣọ́ Àgùntàn ńlá àti Agbo fún àwọn àgùntàn (àwa nìyẹn!), Ó sì ń darí wa sọ́dọ̀ ara Rẹ̀; Ó sì di Ẹni ńlá tí ń sọni di mímọ́ (ẹni tí ó ń dá wa sílẹ̀ kúrò nínú ẹ̀ṣẹ̀ tí ó sì ń rà wá padà) àti ọ̀nà tí a fi ń sọ wá di mímọ́ (nípa ẹbọ Rẹ̀ lórí Àgbélébùú). Àwọn àlùfáà ń kópa nínú iṣẹ́ apinfunni ẹlẹ́ẹ̀mẹ́ta ti Jésù yìí, wọ́n sì ń bá iṣẹ́ Rẹ̀ gan-an lọ. Ẹ jẹ́ kí a wo ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn.
Wàásù: Nínú Májẹ̀mú Láéláé, a rí i pé Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀ sí í kọ́ wa nípasẹ̀ òfin tí Ó fi fún Mósè àti nípasẹ̀ iṣẹ́ ìránṣẹ́ àwọn wòlíì ńlá. Wọ́n sọ ọ̀rọ̀ Ọlọ́run, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í fi ìpìlẹ̀ lélẹ̀ fún Mèsáyà tí ń bọ̀, ẹni tí yóò kọ́ wa ní gbogbo Òtítọ́. Ní tòótọ́, Jésù fúnra Rẹ̀ ni a fi hàn gẹ́gẹ́ bí ẹ̀kúnrẹ́rẹ́ Òtítọ́ fúnra rẹ̀.
Jésù, ní gbogbo ìgbésí ayé Rẹ̀, fún òfin àti àwọn wòlíì ní ìtumọ̀ tó péye, tí ó sì jẹ́ àṣẹ. Èyí jẹ́ ọ̀kan lára ohun tí ó bí àwọn aṣáájú ẹ̀sìn ní àkókò Rẹ̀ nínú. Jésù kọ́ni bí ẹni tí ó ní àṣẹ. Àṣẹ yìí sì jẹ́ èyí tí àwọn aṣáájú ẹ̀sìn ní àkókò náà kò lè gbà nítorí ìgbéraga wọn. Ó túmọ̀ òfin àti àwọn wòlíì Májẹ̀mú Láéláé ní ọ̀nà tó péye, tí ó sì jẹ́ àṣẹ, Ó sì tún jẹ́ kí a ní òye tó jinlẹ̀ sí i nípa àwọn òtítọ́ Ọ̀run tí a ti ṣí payá. Ó sọ̀rọ̀ nípa ìgbàlà, ìyè tuntun, Baba Rẹ̀, àti ọ̀pọ̀lọpọ̀ ohun mìíràn! Ó sọ pé Òun ni “ọ̀nà àti òtítọ́ àti ìyè.” Àti pé “Kò sí ẹni tí ó ń wá sọ́dọ̀ Baba bí kò ṣe nípasẹ̀ mi” (Jòhánù 14:6).
Àṣẹ yìí láti kọ́ni ní Òtítọ́, láti kọ́ni pé Òun ni ìmúṣẹ gbogbo Òtítọ́, àti pé Òun ni Òtítọ́ fúnra rẹ̀, ni a fi lé àwọn Àpósítélì lọ́wọ́ lẹ́yìn náà; àwọn náà sì fi í lé àwọn àgbààgbà ìjọ (àwọn àlùfáà) tí ń ràn wọ́n lọ́wọ́. Kódà, a tún fi í lé àwọn díákónì lọ́wọ́ dé ìwọ̀n kan. Gbogbo àwọn olùsìn tí a yàn sí ipò mímọ́ ní ìpín nínú agbára láti fi àṣẹ kọ́ni, èyí sì jẹ́ ẹ̀bùn àgbàyanu!
Èyí ni ọ̀nà kan láti fi wo ẹ̀bùn yìí. Ká sọ pé ọmọ ìjọ kan tí kì í ṣe olùsìn tí a yàn sí ipò mímọ́ kọ́ni ní òtítọ́ kan nínú Ìhìnrere. Ká sì tún sọ pé olùsìn kan tí a yàn sí ipò mímọ́ kọ́ni ní òtítọ́ kan náà gan-an. Ṣé ìyàtọ̀ wà? Bẹ́ẹ̀ ni. Ìyàtọ̀ náà ni pé, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ohun tí wọ́n kọ́ni jẹ́ ọ̀kan náà, olùsìn tí a yàn sí ipò mímọ́ náà fi àṣẹ àrà ọ̀tọ̀ kọ́ni ní í. Ní ọ̀nà kan, èyí ń fi kún ìwúwo ẹ̀kọ́ náà. Ṣùgbọ́n òdìkejì rẹ̀ náà jẹ́ òótọ́. Ká sọ pé ọmọ ìjọ tí kì í ṣe olùsìn tí a yàn sí ipò mímọ́ kọ́ni ní ẹ̀kọ́ àṣìṣe kan nípa ìgbàgbọ́. Ká sì tún sọ pé olùsìn kan tí a yàn sí ipò mímọ́ kọ́ni ní àṣìṣe kan náà. Ṣé ìyàtọ̀ wà? Lẹ́ẹ̀kan sí i, ìdáhùn ni bẹ́ẹ̀ ni. Ìyàtọ̀ náà ni pé nígbà tí olùsìn tí a yàn sí ipò mímọ́ náà bá kọ́ni ní àṣìṣe náà, kì í ṣe àṣìṣe lásán, ṣùgbọ́n nítorí yíyàn tí a yàn án sí ipò mímọ́ àti àṣẹ mímọ́ rẹ̀, ó tún jẹ́ irú ìwà àìbọ̀wọ̀ fún ohun mímọ́ kan. Nítorí náà, ó jẹ́ oore-ọ̀fẹ́ ìlọ́po méjì nígbà tí ó bá jẹ́ Òtítọ́, tàbí ìpalára ìlọ́po méjì nígbà tí ó bá jẹ́ àṣìṣe.
Kíkọ́ni pẹ̀lú àṣẹ máa ń wá nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ ìgbàgbọ́, ìgbaninímọ̀ràn fún ẹnì kọ̀ọ̀kan, àti nígbà ṣíṣe ayẹyẹ Lítúrjí. Ìwàásù nínú Lítúrjí fúnra rẹ̀ ni irú ìwàásù àti kíkọ́ni tó ga jùlọ, ó sì lè so èso tó pọ̀ jùlọ (tàbí fa ìpalára bí ohun tí a kọ́ni bá jẹ́ àṣìṣe).
Sọ di mímọ́: Sísọ di mímọ́ túmọ̀ sí mímú kí ohun kan tàbí ẹnì kan di mímọ́. Ó túmọ̀ sí pé a dárí ẹ̀ṣẹ̀ ẹni jì í, ìpadàrẹ́ tòótọ́ sì wà. A rí èyí nínú Májẹ̀mú Láéláé, pàápàá nínú onírúurú ẹbọ ẹranko tí a rú. Àwọn àlùfáà Ọlọ́run, láti Ábúráhámù dé gbogbo àwọn àlùfáà ẹ̀yà Léfì tí wọ́n ń ṣe gẹ́gẹ́ bí òfin, rú ẹbọ sí Ọlọ́run. Àwọn ẹbọ ẹranko wọ̀nyí (àwọn ọ̀dọ́-àgùntàn, ewúrẹ́, àdàbà, àti bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ) kò lè mú ẹ̀ṣẹ̀ kúrò ní tòótọ́. Kàkà bẹ́ẹ̀, wọ́n jẹ́ ọ̀nà láti fi ṣàpẹẹrẹ ohun tí ń bọ̀ ṣáájú àkókò rẹ̀. Wọ́n jẹ́ àmì Ọ̀dọ́-àgùntàn Ọlọ́run kan ṣoṣo àti pípé, ẹni tí yóò wá, tí yóò sì fi ara Rẹ̀ rú ẹbọ gẹ́gẹ́ bí ẹbọ pípé kan ṣoṣo tí ó mú gbogbo ẹ̀ṣẹ̀ kúrò. Nítorí náà, Jésù di Olórí Àlùfáà pípé tí ó sì ga jùlọ, àti Ọ̀dọ́-àgùntàn Ẹbọ pípé tí ó sì ga jùlọ. Nípasẹ̀ ẹbọ Rẹ̀, fífi tí Ó fi ara Rẹ̀ rúbọ, ni a fi ń pa ẹ̀ṣẹ̀ rẹ́.
Jésù dá ẹ̀bùn Eukarístì Mímọ́ Jùlọ sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti máa ní ìpín títí láé nínú Ẹbọ kan ṣoṣo yìí tí Ó fi ara Rẹ̀ rú, gẹ́gẹ́ bí Àlùfáà àti Ẹni tí a fi rúbọ—ẹni tí ó rú Ẹbọ náà àti ẹni tí a fi rú Ẹbọ náà. Àgbélébùú Rẹ̀ di pẹpẹ, ikú Rẹ̀ sì ni ètùtù fún gbogbo ẹ̀ṣẹ̀.
Nípa fífi ara Rẹ̀ rú Ẹbọ kan ṣoṣo yìí nígbà Oúnjẹ Ìrékọjá (Oúnjẹ Alẹ́ Ìkẹyìn), Ó mú kí Ẹbọ kan ṣoṣo yìí wà títí láé fún gbogbo ènìyàn ní gbogbo àkókò tí ń bọ̀. Ní Oúnjẹ Ìrékọjá náà, Ó sọ fún àwọn Àpósítélì Rẹ̀ pé kí wọ́n “máa ṣe èyí ní ìrántí mi.” “Ìrántí” yìí kì í ṣe àṣẹ lásán fún àwọn Àpósítélì Rẹ̀ láti sọ ìtàn Rẹ̀ àti láti ṣe ohun tí Ó ṣe, kí wọ́n lè ran àwọn ènìyàn lọ́wọ́ láti rántí ohun tí Ó ṣe. Kàkà bẹ́ẹ̀, ìtumọ̀ “ìrántí” yìí ni pé nígbà tí wọ́n bá “ṣe èyí” ní tòótọ́, wọn yóò máa pe gbogbo ẹni tí ó wà níbẹ̀ láti ní ìpín ní tòótọ́ nínú Oúnjẹ Ìrékọjá kan ṣoṣo tí ó sì wà títí láé náà! Nítorí náà, ní gbogbo ìgbà tí àwọn Àpósítélì bá “ṣe èyí,” wọn yóò máa mú kí Ẹbọ Jésù kan ṣoṣo náà wà ní tòótọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó wà lábẹ́ ìbòjú, fún àwọn tí ó ní ìpín nínú rẹ̀. Bí àkókò ti ń lọ, a wá lóye èyí gẹ́gẹ́ bí Sakramenti. Sakramenti jẹ́ ṣíṣe àwọn àmì àti ìṣe kan léraléra, èyí tí ó ń mú ohun tí ó dúró fún ṣẹ ní tòótọ́ (wo Katékísímù #1155). Ní ọ̀rọ̀ mìíràn, ṣíṣe ayẹyẹ Eukarístì ń mú kí a wà ní Oúnjẹ Alẹ́ Ìkẹyìn ní tòótọ́, a sì ń ní ìpín nínú àwọn èso Ẹbọ kan ṣoṣo tí ó sì wà títí láé yìí, Ẹbọ Kristi tí í ṣe Olórí Àlùfáà àti Ẹni tí a fi rúbọ! Ó dà bí ẹni pé a ń wọ ẹ̀rọ ìrìn-àjò láàárín àwọn àkókò ní gbogbo ìgbà tí a bá kópa nínú Lítúrjí, tí a sì ń mú wa dé àkókò oore-ọ̀fẹ́ àgbàyanu yìí.
Nígbà tí Jésù fún àwọn Àpọ́sítélì Rẹ̀ ní àṣẹ pé kí wọ́n “máa ṣe èyí ní ìrántí mi,” Ó ń pàṣẹ fún wọn láti sọ àwọn ènìyàn Rẹ̀ di mímọ́ nípa mímú Ẹ̀bùn ńlá ti ìjẹ́mímọ́ àti ìwà mímọ́ wá fún wọn. Ó ń pàṣẹ fún wọn láti mú Ẹbọ Rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí Àlùfáà wá fún gbogbo ènìyàn. Àwọn Àpọ́sítélì sì fi oore-ọ̀fẹ́ àti àṣẹ yìí lé gbogbo àwọn tí yóò tẹ̀ lé wọn nínú iṣẹ́ wọn gẹ́gẹ́ bí bíṣọ́ọ̀pù lọ́wọ́, bíṣọ́ọ̀pù kọ̀ọ̀kan sì ń fi àṣẹ yìí lé àwọn àlùfáà tí ń ṣiṣẹ́ ìránṣẹ́ pẹ̀lú rẹ̀ lọ́wọ́.
Àwọn àlùfáà àti bíṣọ́ọ̀pù nìkan ni a fún ní agbára pàtàkì yìí láti sọ ènìyàn di mímọ́, a sì ń rí i ní àkọ́kọ́ nínú Eukarístì. Ṣùgbọ́n a tún ń rí i nínú gbogbo Sakramenti tí a ń ṣe, nítorí gbogbo Sakramenti ń gba agbára rẹ̀ láti inú Ẹbọ kan ṣoṣo ti Kristi, Àlùfáà Àgbà àti Ẹni tí a fi rú Ẹbọ. Àwọn díákónì ní ìpín nínú iṣẹ́ yìí níwọ̀n bí wọ́n ti ń ṣe àwọn Sakramenti bí Ìrìbọmi, tí ń mú oore-ọ̀fẹ́ wá. Ṣùgbọ́n agbára láti dúró ní ipò Kristi fúnra Rẹ̀ ní Mísà jẹ́ ti ipò àlùfáà àti bíṣọ́ọ̀pù nìkan.
Olùṣọ́ àgùntàn: Láti ìbẹ̀rẹ̀ àkókò, Ọlọ́run bẹ̀rẹ̀ sí í gbé àwọn aṣáájú kan dìde tí yóò jẹ́ àwòrán Olùṣọ́ àgùntàn kan ṣoṣo àti ayérayé. Láti ọ̀dọ̀ Nóà, Ábráhámù àti Mósè, títí dé àwọn Ọba ńlá bí Dáfídì, Ọlọ́run pe àwọn aṣáájú kan tí yóò jẹ́ àpẹẹrẹ ìṣáájú fún Òun fúnra Rẹ̀, ẹni tí yóò wá gẹ́gẹ́ bí Olùṣọ́ àgùntàn tòótọ́ àti pípé. Dájúdájú, Jésù ni Olùṣọ́ àgùntàn kan ṣoṣo yìí.
Láti ṣe iṣẹ́ olùṣọ́ àgùntàn ni láti darí àti láti ṣàkóso pẹ̀lú àṣẹ ẹ̀mí. Ní pàtàkì, èyí kì í ṣe ìṣàkóso ayé lásán, ṣùgbọ́n ó jẹ́, ní àkọ́kọ́, ìṣàkóso nípa ẹ̀mí lórí Ìjọba ti ẹ̀mí àti ti ayérayé. Ó jẹ́ ìṣàkóso ọkàn wa, àwùjọ wa, Ìjọ, àti ní ìgbẹ̀yìn, ìṣàkóso ayé tí ń bọ̀! Ìjọba Ọ̀run, Ìjọba Ọ̀run Tuntun àti Ayé Tuntun tí a ṣèlérí, ni ibi tí ìṣàkóso yìí yóò dé ní ìgbẹ̀yìn.
Síbẹ̀, Jésù fi àṣẹ yìí láti ṣiṣẹ́ ní orúkọ Rẹ̀ àti pẹ̀lú àṣẹ Rẹ̀ lé àwọn Àpọ́sítélì lọ́wọ́; àwọn náà sì fi í lé àwọn arọ́pò wọn lọ́wọ́, àwọn wọ̀nyí sì ń fi í lé àwọn àlùfáà wọn lọ́wọ́. Iṣẹ́ ìṣàkóso kì í ṣe iṣẹ́ tí àwọn díákónì ní ìpín nínú rẹ̀ ní tààràtà. Kàkà bẹ́ẹ̀, ní àkọ́kọ́, a pè wọ́n sí iṣẹ́ ìsìn láti ṣe ìránṣẹ́ fún àwọn ẹlòmíràn.
Àwọn ìránṣẹ́ tí a yà sípò tí wọ́n ní ìpín nínú iṣẹ́ olùṣọ́ àgùntàn yìí ń gba ojúṣe láti tọ́jú ọkàn àwọn ènìyàn ní àkọ́kọ́. Èyí túmọ̀ sí pé Ọlọ́run ń ṣiṣẹ́ nípasẹ̀ àwọn àlùfáà àti bíṣọ́ọ̀pù wọ̀nyí ní ọ̀nà tí wọ́n fi ń darí ẹnì kọ̀ọ̀kan sọ́dọ̀ Ọlọ́run. Síwájú sí i, a ń yan àwọn àlùfáà kan láti lo àṣẹ olùṣọ́ àgùntàn yìí lórí àwùjọ kan, nípa jíjẹ́ olùṣọ́ ìjọ kan pàtó. Àwọn àlùfáà olùrànlọ́wọ́ (Àwọn Olùrànlọ́wọ́ Olùṣọ́ Ìjọ) sì wà tí ń ran àwọn olùṣọ́ ìjọ wọ̀nyí lọ́wọ́.
A fi iṣẹ́ ṣíṣe olùṣọ́ àgùntàn gbogbo díọ́sísì (àpapọ̀ oríṣiríṣi pàárìṣì agbègbè) lé àwọn bíṣọ́ọ̀pù lọ́wọ́. Àwọn ni olùṣọ́ àgùntàn tòótọ́ ti àwọn àwùjọ wọ̀nyí, wọ́n sì gbára lé ìrànlọ́wọ́ àwọn olùṣọ́ ìjọ láti mú iṣẹ́ wọn ṣẹ.
Àwọn Ọmọ Ìjọ Tí A Kò Yà Sípò
Kì í ṣe ìránṣẹ́ tí a yà sípò nìkan ló ní ìpín nínú iṣẹ́ onípa mẹ́ta ti Jésù láti wàásù, láti sọ ènìyàn di mímọ́ àti láti ṣe olùṣọ́ àgùntàn. Àwọn ọmọ ìjọ tí a kò yà sípò náà ń ṣe bẹ́ẹ̀ ní ọ̀nà tiwọn. Nípa “àwọn ọmọ ìjọ tí a kò yà sípò,” a túmọ̀ sí gbogbo ẹni tí kì í ṣe bíṣọ́ọ̀pù, àlùfáà tàbí díákónì. A ń pe ìkópa àwọn ọmọ ìjọ tí a kò yà sípò nínú iṣẹ́ onípa mẹ́ta ti Kristi yìí ní “Iṣẹ́ Àlùfáà Ọba.” Ọ̀rọ̀ yìí wá láti inú Lẹ́tà Kìíní ti Pétérù Mímọ́ 2:9, “Ṣùgbọ́n ẹ̀yin jẹ́ ìran tí a yàn, ẹgbẹ́ àlùfáà ọba, orílẹ̀-èdè mímọ́, àwọn ènìyàn tí ó jẹ́ tirẹ̀…”
Iṣẹ́ àkọ́kọ́ ti àwọn onígbàgbọ́ ni láti mú Ìhìnrere wọ inú ìgbésí ayé gbogbogbò. Wọ́n wà ní iwájú jù lọ nínú iṣẹ́ Ìjọ ní ayé. Nítorí náà, kì í ṣe iṣẹ́ àwọn bíṣọ́ọ̀pù àti àlùfáà ní àkọ́kọ́ láti jáde lọ sínú ayé kí wọ́n sì yí i padà. Àwọn tí a yà sípò ń ṣe èyí ní pàtàkì nínú Ìjọ. Àwọn ọmọ ìjọ tí a kò yà sípò, ní tiwọn, ń ṣe èyí ní àkọ́kọ́ nínú ayé. Kátíkísímù tọ́ka sí Ìgbìmọ̀ Vatican Kejì nígbà tí ó ń kéde ohun tí ó tẹ̀ lé yìí:
“Nítorí ìpè pàtàkì wọn, iṣẹ́ àwọn ọmọ ìjọ tí a kò yà sípò ni láti wá ìjọba Ọlọ́run nípa kíkópa nínú àwọn ọ̀ràn ayé àti dídarí wọn gẹ́gẹ́ bí ìfẹ́ Ọlọ́run…. Ó jẹ́ iṣẹ́ wọn ní ọ̀nà pàtàkì láti tan ìmọ́lẹ̀ sí gbogbo àwọn ohun ayé tí wọ́n ní ìbáṣepọ̀ tímọ́tímọ́ pẹ̀lú, àti láti ṣètò wọn, kí ṣíṣe wọn àti ìdàgbàsókè wọn lè máa wà ní ìbámu pẹ̀lú Kristi nígbà gbogbo, kí wọ́n sì lè jẹ́ fún ògo Ẹlẹ́dàá àti Olùràpadà” (LG 31 § 2). (CCC #898)
Báwo ni wọ́n ṣe ń ṣe èyí? Báwo ni wọ́n ṣe ní ìpín nínú iṣẹ́ onípa mẹ́ta ti Kristi yìí? Ẹ jẹ́ kí a wo ọ̀nà pàtàkì tí wọ́n fi ń kópa:
Wàásù: Nítorí Bátísímù tí wọ́n ti gbà, àti agbára tí wọ́n gbà nínú Sakramenti Ìfẹsẹ̀múlẹ̀, a pe àwọn ọmọ ìjọ tí kì í ṣe àlùfáà láti mú Ìhìnrere dé òpin ilẹ̀ ayé. A pè wọ́n ní pàtàkì láti yí àwùjọ padà sí rere nípa mímú àwọn òtítọ́ Ìhìnrere àti òfin àdánidá lọ sí ibikíbi tí wọ́n bá lọ. Ẹ̀tọ́ àti ojúṣe wọn ni láti mú àwọn òtítọ́ nípa iyì ènìyàn àti àwọn òtítọ́ nípa ìgbàlà pàápàá dé ibi gbogbo. Wọ́n tún gbọdọ̀ sapá láti mú Ìhìnrere àti àwọn òtítọ́ àdánidá wọ inú gbogbo òfin, gbogbo ipò àjọṣepọ̀, eré ìnàjú, àti gbogbo ohun mìíràn tí ó ní ipa lórí ẹ̀dá ènìyàn. Síwájú sí i, àwọn òbí ní ojúṣe àkànṣe láti kọ́ àwọn ọmọ wọn ní àwọn òtítọ́ ìgbàgbọ́ àti iyì ènìyàn.
Sọ di mímọ́: Àwọn òbí ní ojúṣe àkànṣe láti rí i pé àwọn ọmọ wọn wá pàdé Kristi Jésù, pé wọ́n gba Bátísímù, pé a tọ́ wọn dàgbà nínú ṣíṣe ohun tí ìgbàgbọ́ ń kọ́ni, àti pé wọ́n ń tẹ̀ síwájú nínú ìyípadà ọkàn tí ó jinlẹ̀ sí i bí wọ́n ṣe ń dàgbà tí wọ́n sì ń dàgbà dénú. Ẹnì kọ̀ọ̀kan pẹ̀lú ni ó kọ́kọ́ ní ojúṣe fún ọkàn ara rẹ̀ ju ohunkóhun mìíràn lọ. Ojúṣe yìí ní wíwá àwọn òtítọ́ Ọlọ́run, títẹ̀lé òfin ìwà rere àti wíwá ìjẹ́mímọ́ ti ara ẹni (ìwà mímọ́) nínú.
Ṣe olùṣọ́ àgùntàn: Àwọn òbí tún ń ṣe iṣẹ́ yìí ní ọ̀nà tí a mẹ́nu kàn lókè, nítorí pé wọ́n gbọdọ̀ darí àwọn ọmọ wọn sí ìgbàgbọ́. A tún pè wọ́n láti fi ètò rere lélẹ̀ nínú ilé wọn, kí wọ́n sọ ọ́ di àyíká Kristẹni tòótọ́ tí ń mú ìyípadà ọkàn gbogbo ìdílé dàgbà. Àwọn Kristẹni tún gbọdọ̀ kópa nínú ètò àwùjọ àti òṣèlú, ní mímọ̀ pé Ọlọ́run ni Olùfúnni ní Òfin tí ó ga jù lọ, àti pé àwọn òfin Rẹ̀, ní pàtàkì àwọn òfin àdánidá nípa iyì ènìyàn tí ọgbọ́n ènìyàn nìkan lè lóye, ni a fi múlẹ̀ nínú àwọn òfin ìlú ní àwùjọ kọ̀ọ̀kan. A fi iṣẹ́ yìí lé wọn lọ́wọ́ ní pàtàkì: láti rí i pé a fagi lé àwọn òfin tí ń tẹ iyì ènìyàn mọ́lẹ̀.
Ìgbé Ayé Ìyàsímímọ́
Lára ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀nà tí a fi pe àwọn ọmọ ìjọ tí kì í ṣe àlùfáà láti gbé ìpè wọn jáde ni ọ̀nà ìgbé ayé ìyàsímímọ́. Àwọn kan wà tí a pè láti tẹ̀lé Kristi ní ọ̀nà ìgbé ayé tí wọ́n fi “sún mọ́ Ọ jù sí i,” tí wọ́n sì fi ara wọn fún Ọlọ́run nìkan. Ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ọmọ ìjọ tí kì í ṣe àlùfáà ni a pè láti fẹ́ràn Ọlọ́run ní pàtàkì nípa fífẹ́ràn àwọn ìdílé wọn. Ìgbé ayé ìyàsímímọ́ jẹ́ ìpè láti fẹ́ràn Ọlọ́run lọ́nà tí ó túbọ̀ tààrà nípasẹ̀ àwọn ìmọ̀ràn Ìhìnrere. Àwọn ìmọ̀ràn Ìhìnrere tí a mọ̀ jù lọ ni òṣì àtinúwá, ìwà mímọ́ nípa ìbálòpọ̀ àti ìgbọràn. A ń gbé àwọn ìmọ̀ràn wọ̀nyí jáde nínú àwọn ẹgbẹ́ ajẹ́jẹ̀ẹ́, nínú ìgbé ayé adáwà, gẹ́gẹ́ bí àwọn wúńdíá tí a yà sí mímọ́, nípasẹ̀ àwọn àjọ ìyàsímímọ́ nínú ayé àti nípasẹ̀ àwọn ẹgbẹ́ ìgbé ayé iṣẹ́ àpọ́stélì.
Ìgbé Ayé Ajẹ́jẹ̀ẹ́: Èyí ni ìgbé ayé àwọn tí a pè sí ìwà mímọ́ nípa ìbálòpọ̀, òṣì àtinúwá àti ìgbọràn nínú ẹgbẹ́ kan pàtó tí gbogbo wọn jọ ń mú ẹ̀bùn oore-ọ̀fẹ́ pàtàkì kan ṣiṣẹ́ nínú Ìjọ. Fún àpẹẹrẹ, àwọn ará Faráńsísì jẹ́ ẹgbẹ́ ajẹ́jẹ̀ẹ́ tí ó fi ara rẹ̀ fún wíwàásù, kíkọ́ni àti ṣíṣe ìránṣẹ́ fún àwọn tálákà ní pàtàkì. A pe àwọn ará Dòmínííkì láti kẹ́kọ̀ọ́ àti láti wàásù. Àwọn Ajíhìnrere Ìfẹ́ (ẹgbẹ́ tí Ìyá Teresa Mímọ́ dá sílẹ̀) ń ṣe ìránṣẹ́ ní pàtàkì fún àwọn tí ó tálákà jù lọ láàárín àwọn tálákà. Gbogbo àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí ń gbé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn ìlànà ìgbé ayé kan, wọ́n sì ń gbé pa pọ̀ ní ìṣọ̀kan lábẹ́ ìlànà náà, pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà àwọn olórí wọn, ní mímú iṣẹ́ àyànfúnni àti ẹ̀bùn oore-ọ̀fẹ́ pàtàkì ẹgbẹ́ wọn ṣẹ.
Ìgbé ayé adáwà: Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àwọn ẹgbẹ́ ọkùnrin tàbí obìnrin tí a pè sí àwọn ìmọ̀ràn Ìhìnrere, tí a sì tún pè láti gbé ìgbé ayé adáwà. Èyí jẹ́ ìgbé ayé tí a yà sọ́tọ̀ ní pàtàkì fún ìdákẹ́jẹ́, dídá wà, àdúrà àti ẹ̀kọ́. Wọ́n jọ ń gbé ìgbé ayé yìí, wọ́n ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ara wọn nínú ìpè mímọ́ yìí.
Àwọn Wúńdíá Tí A Yà Sí Mímọ́: Èyí jẹ́ ìgbé ayé pẹ̀lú ìpè àkànṣe láti má ṣe gbéyàwó lábẹ́ ìtọ́sọ́nà bíṣọ́ọ̀pù dáyọ́sísì. Wúńdíá tí a yà sí mímọ́ jẹ́ obìnrin tí ó ṣe àwọn ẹ̀jẹ́ kan lábẹ́ ìtọ́sọ́nà bíṣọ́ọ̀pù, tí ó sì ń pa àwọn ẹ̀jẹ́ wọ̀nyí mọ́ nínú ìgbé ayé tirẹ̀ fún ire Ìjọ.
Àwọn Àjọ Ìyàsímímọ́ Nínú Ayé àti Àwọn Ẹgbẹ́ Ìgbé Ayé Iṣẹ́ Àpọ́stélì: Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àwọn ọ̀nà àkànṣe ti ìgbé ayé ìyàsímímọ́ tí a ń gbé ní ìbámu pẹ̀lú àwọn òfin ìpìlẹ̀ àti iṣẹ́ àyànfúnni tiwọn fún ire àwùjọ. Ìgbé ayé ìyàsímímọ́ jẹ́ ẹ̀bùn àgbàyanu fún Ìjọ. Àwọn tí a pè sí ìgbé ayé yìí ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ajíhìnrere ní ọ̀nà àkànṣe tiwọn. Àwọn kan ń wàásù, wọ́n sì ń kọ́ni taratara; àwọn kan ń pèsè fún àìní àwọn ẹlòmíràn nípa ṣíṣe àwọn iṣẹ́ àánú ti ẹ̀mí àti ti ara; a sì pe àwọn mìíràn sí ìgbé ayé àdúrà. Ṣùgbọ́n gbogbo wọn ń ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí ajíhìnrere lọ́nà kan tàbí òmíràn. Gbogbo wọn sì jẹ́ àmì fún gbogbo Ìjọ nípa ohun tí ó ṣe pàtàkì ní tòótọ́ nínú ìgbésí ayé—fífi ara ẹni fún Ọlọ́run pátápátá nínú ohun gbogbo.
Ìgbé ayé ìyàsímímọ́ la àkókò líle kan kọjá nínú Ìjọ lẹ́yìn Ìgbìmọ̀ Vatican II gan-an. Ṣùgbọ́n díẹ̀díẹ̀ ni Ọlọ́run ń tún ètò àti ìṣètò ọ̀nà ìgbé ayé yìí ṣe; nítorí náà, ọ̀pọ̀ ohun ni a lè máa fojú sọ́nà fún pẹ̀lú ìrètí ní ọjọ́ iwájú!
Èyí tó kàn: Orí 8: Àwọn Ohun Ológo àti Àwọn Ohun Ìkẹyìn!
Ó tún wà ní ìwé ẹ̀rọ ayélujára & ìwé aláwọ̀ rírọ̀
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
