चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
शरीराचे पुनरुत्थान
ईस्टर रविवार (वर्ष अ)
आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी पहाटे, अजून अंधार असतानाच, मग्दालाची मरिया कबरीपाशी आली. कबरीवरचा दगड दूर सारलेला तिला दिसला. तेव्हा ती धावत शिमोन पेत्राकडे आणि येशूचा ज्याच्यावर प्रेम होता त्या दुसऱ्या शिष्याकडे गेली आणि त्यांना म्हणाली, “त्यांनी प्रभूला कबरीतून नेले आहे आणि त्याला कुठे ठेवले आहे, हे आम्हाला माहीत नाही.” तेव्हा पेत्र आणि तो दुसरा शिष्य निघाले आणि कबरीपाशी आले. योहान 20:1–3
ईस्टरच्या हार्दिक शुभेच्छा! आपला प्रभू पुनरुत्थित झाला आहे. त्याने मृत्यूवर विजय मिळवला आहे आणि जे विश्वास ठेवतात व तारणाची देणगी स्वीकारतात, अशा सर्वांसाठी त्याने स्वर्गाची द्वारे उघडली आहेत. आलेलुया! किती गौरवशाली दिवस आपण साजरा करत आहोत!
आजच्या शुभवर्तमानाचा शेवट या शब्दांनी होतो: “कारण त्याने मृतांतून उठणे आवश्यक होते, हे सांगणारे शास्त्रवचन त्यांना अजून समजले नव्हते.” मग्दालाची मरिया, शिमोन पेत्र आणि प्रेषित योहान यांच्या पहिल्या प्रतिक्रियांवरून हे स्पष्ट होते. मरियाला आधी वाटले की कुणीतरी येशूचे शरीर कबरीतून काढून दुसरीकडे नेले आहे. पेत्र गोंधळून गेला आणि स्वतः पाहण्यासाठी धावत गेला. योहानही गेला. रिकामी कबर पाहिल्यावर त्याने विश्वास ठेवला. कालांतराने सर्व प्रेषितांना हे समजले आणि त्यांनी विश्वास ठेवला.
रिकामी कबर पाहिल्यावर उमटलेल्या पहिल्या प्रतिक्रिया आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा शिकवतात. ख्रिस्ताचे पुनरुत्थान झाले हे आज आपल्याला स्पष्टपणे माहीत असले, तरी या गौरवशाली घटनेची आपली समज सतत अधिक खोल होत राहिली पाहिजे. येशूच्या शिष्यांना पुनरुत्थानाचा अर्थ हळूहळू उलगडत गेला, यावरून हे दिसून येते. येशूने आपल्या पुनरुत्थानाविषयी त्यांना पहिल्यांदा शिकवले तेव्हा त्यांना ते उमगले नाही. रिकामी कबर पाहिल्यावरही त्यांना ते पूर्णपणे समजले नाही. पुनरुत्थित प्रभूला पाहिल्यावरसुद्धा त्यांना ते पूर्णपणे उमगले नाही. पेन्टेकॉस्टच्या दिवशी पवित्र आत्म्याची देणगी मिळाल्यानंतरच त्यांची मने श्रद्धेच्या या अद्भुत रहस्याला खुली झाली. तेव्हाच त्यांना या रहस्याचा अधिक खोलवर विचार करता येऊ लागला आणि त्याचा अर्थ अधिक स्पष्टपणे उमगू लागला.
ख्रिस्ताचे पुनरुत्थान ही इतिहासात खरोखर घडलेली घटना होती. पण ही काळाच्या पलीकडे जाणारी घटनाही आहे. तिचा प्रभाव सर्व काळ व्यापून आपल्या जीवनातील प्रत्येक क्षण बदलून टाकणारा असला पाहिजे. येशू मृतांतून उठला, तेव्हा तो केवळ पुन्हा जिवंत झाला असे नव्हे. मृत्यूपूर्वी तो जे जीवन जगत होता, त्यात तो केवळ परतला नाही. उलट, त्याची पुनरुत्थित अवस्था ही एक नवी सुरुवात होती. तो आता पूर्वीसारखा राहिला नव्हता. त्याचे रूपांतर झाले होते. त्याच्या देहाला यापुढे कधीच वार्धक्य येणार नव्हते. तो देह पुन्हा मृत्यू पावू शकत नव्हता. बंद दारांतूनही तो जाऊ शकत होता. आपल्या प्रभूचा हा पुनरुत्थित देह त्याच्या दैवी स्वभावाशी पूर्णपणे एकरूप आहे आणि तो सदासर्वकाळ त्याच्याबरोबर राहील.
आपल्या प्रभूच्या पुनरुत्थित देहामुळे आपल्यालाही त्याच्या पुनरुत्थित अवस्थेत सहभागी होणे शक्य झाले. आपण त्याच्या दुःखसहनात आणि मृत्यूत सहभागी झालो, तर त्याच्या पुनरुत्थानातही सहभागी होऊ, अशी आशा आता आपल्याला आहे. पण याचा अर्थ काय? संत थॉमस अक्विनास यांचा विश्वास होता की आपले पुनरुत्थित देह आपल्या कल्पनेपलीकडे गौरवशाली असतील. आपल्याला कधीच वार्धक्य येणार नाही, अन्नाची गरज भासणार नाही, आजारपण येणार नाही आणि आपण सर्व विकारांपासून मुक्त राहू. असे जीवन आपण सदासर्वकाळ जगू. आपल्या देहांद्वारेच आपण स्वतःला शुद्ध आणि पवित्र रीतीने इतरांना देऊ शकू आणि आपल्या आत्म्यांत जिवंत असलेले देवाचे प्रेम त्यांच्यापर्यंत पोहोचवू शकू. आपल्याला चपळतेचे वरदान मिळेल: एखाद्या ठिकाणी जाण्याचा नुसता विचार केला, तरी आपण क्षणात तिथे पोहोचू शकू. या जगात आपण देवावर कसे प्रेम केले आणि त्याची सेवा कशी केली, हे आपल्या नव्या गौरवशाली देहांतून प्रकट होईल. उदाहरणार्थ, येशूच्या पुनरुत्थित देहावर त्याच्या हातांना, पायांना आणि कुशीला झालेल्या जखमा होत्या. पण आता त्या जखमांतून त्याचे तेज झळकते आणि त्या त्याच्या परिपूर्ण प्रेमाच्या कृतीची सदैव साक्ष देतात.
आज जगाच्या तारणकर्त्याच्या पुनरुत्थानावर चिंतन करा. हे चिंतन करताना, या नव्या जीवनात सहभागी होण्याच्या त्याच्या आमंत्रणाचाही विचार करा. येशूचे पुनरुत्थान आणि त्याच्या पुनरुत्थित अवस्थेत सहभागी होण्याची आपली आशा यांविषयीच्या बऱ्याच गोष्टी आपण प्रत्यक्ष सहभागी होऊ तेव्हाच आपल्याला उमगतील. तरीही या गोष्टी आत्ताच मनात ठेवणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून आपण त्या दिवसाची आशेने वाट पाहू शकू. किमान एवढे तरी आपण जाणले आणि समजून घेतले पाहिजे की येशूच्या पुनरुत्थित अवस्थेत सहभागी होणे हे आपल्या कल्पनेपलीकडे गौरवशाली आहे. हाच आनंदोत्सव आपण आज साजरा करतो. या उत्सवाने आपली मने येणाऱ्या त्या नव्या गौरवशाली जीवनात सहभागी होण्याच्या आशेने आणि उत्कंठेने भरून गेली पाहिजेत.
हे माझ्या पुनरुत्थित प्रभू, तुझा पवित्र देह आणि तुझा पवित्र आत्मा एका नव्या, गौरवशाली अवस्थेत सदासर्वकाळ एकत्र आहेत. तुझ्या पुनरुत्थानात आम्हाला सहभागी होता यावे म्हणून या जीवनात तुझ्या दुःखसहनात आणि मृत्यूत सहभागी होण्यास तू आता आम्हा सर्वांना आमंत्रण देतोस. या वरदानाचा अर्थ माझ्या मनाला समजून घेऊ दे आणि माझे अंतःकरण आशेने भरून टाक. ज्या दिवशी तुझ्या पुनरुत्थानात सहभागी होण्याची मी आशा बाळगतो, त्या दिवसासाठी मला अथक प्रयत्न करू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
कल्पनेपलीकडचा गौरव!
पुनरुत्थान रविवार (वर्ष ब)
“भिऊ नका! वधस्तंभावर खिळलेल्या येशूला तुम्ही शोधत आहात, हे मला माहीत आहे. तो येथे नाही, कारण त्याने सांगितल्याप्रमाणे त्याला उठविण्यात आले आहे. या, त्याला जिथे ठेवले होते ती जागा पाहा. मग लवकर जा आणि त्याच्या शिष्यांना सांगा, ‘त्याला मृतांतून उठविण्यात आले आहे आणि तो तुमच्या आधी गालीलात जात आहे; तिथे तुम्ही त्याला पाहाल.’ पाहा, मी तुम्हाला सांगितले आहे.” मत्तय 28:5–7
प्रभू खरोखरच पुनरुत्थित झाला आहे! आलेलुया! पाप आणि मृत्यू यांचा नाश झाला आहे आणि श्रद्धेने तारणकर्त्याला धरून राहणाऱ्या सर्वांना नवे जीवन देऊ केले आहे. किती गौरवशाली दिवस आज आपण साजरा करत आहोत!
वर उद्धृत केलेला मत्तयच्या शुभवर्तमानातील उतारा पास्काच्या जागरणातील मिस्साबलिदानात वाचला जातो. या जागरणात जुन्या करारातील सात वाचने असतात. प्रत्येक वाचनानंतर एक स्तोत्र असते. त्यानंतर नव्या करारातील एक वाचन, आणखी एक स्तोत्र आणि मग शुभवर्तमान असते. पास्काच्या जागरणात एकूण सतरा वाचने असतात! म्हणूनच पास्काच्या जागरणाला “सर्व जागरणांची जननी” असे म्हणतात. अनेकांना पास्काच्या जागरणात सहभागी होण्याची संधी मिळालेली नसली, तरी हा विधी समजून घेणे उपयुक्त आहे. कारण ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानापुढे आपल्या मनात जो आदरयुक्त विस्मय आणि आश्चर्य असायला हवे, ते या विधीच्या रचनेतून आणि त्याच्या दीर्घ कालावधीतून व्यक्त होते.
सूर्यास्तानंतर चर्चमधले सर्व दिवे विझवलेले असताना, अंधारात पास्काच्या जागरणाचा मिस्साबलिदान सुरू होतो. बाहेर नव्याने अग्नी प्रज्वलित करून तो आशीर्वादित केला जातो. हा “धगधगता अग्नी” सर्व अंधार दूर करणाऱ्या ख्रिस्ताच्या प्रकाशाचे प्रतीक आहे. त्या अग्नीवरून पास्काची मेणबत्ती आणि चर्चमधील श्रद्धावंतांच्या हातांतल्या इतर मेणबत्त्या पेटवल्या जातात. त्या नव्या प्रकाशाने चर्च उजळून निघते. पेटत्या मेणबत्त्या घेऊन मिरवणूक चर्चमध्ये प्रवेश करते. त्यानंतर एक्सुल्टेट हे प्राचीन स्तोत्र गायले जाते. या स्तोत्राद्वारे चर्च ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानाची घोषणा करते. त्यात गहन धर्मतत्त्वे तारुण्याच्या उत्साहाने आणि विस्मयाने व्यक्त केली आहेत. पवित्र साक्रामेंताची मंजूषा रिकामी ठेवली जाते, जेणेकरून श्रद्धावंत पुन्हा एकदा युखरिस्त साजरा होण्याची आतुरतेने वाट पाहतील. त्यानंतरचा विस्तृत वचनविधी देवाच्या तारणयोजनेचा इतिहास उलगडून सांगतो. अखेरीस, मिस्साबलिदानात ख्रिस्ती जीवनात प्रवेश देणारे संस्कार साजरे केले जातात आणि परमपवित्र युखरिस्ताच्या उत्सवाने मिस्साबलिदानाची सांगता होते.
हा उत्सव इतक्या गांभीर्याने आणि थाटामाटात का साजरा केला जातो? कारण पास्काचा सण तितक्याच थाटाने साजरा करण्यासारखा आहे! पाप आणि मृत्यू यांवर देवाच्या पुत्राने मिळवलेल्या विजयापेक्षा अधिक गौरवशाली असे काही आजवर घडलेले नाही आणि यापुढेही कधी घडणार नाही. पास्काच्या सणाने आपले अंतःकरण आदरयुक्त विस्मयाने भरून गेले पाहिजे. त्याच्या मृत्यूमुळे आणि पुनरुत्थानामुळे आपले जीवन कायमचे बदलले आहे. म्हणूनच, “सर्व जागरणांची जननी” असलेल्या या जागरणात तुम्हाला सहभागी होता आले नाही, तरी त्यातून मिळणारी शिकवण समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
पास्काच्या जागरणातून आपल्याला अनेक गोष्टी शिकता येतात. त्यांपैकी एक म्हणजे देवाची गौरवशाली तारणयोजना काळाच्या ओघात उलगडत जाते आणि कल्पनेपलीकडच्या गौरवात पूर्णत्वाला पोहोचते. वचनविधीतील अनेक वाचनांतून हे विशेषत्वाने दिसून येते. त्या मिस्साबलिदानातील पहिले वाचन उत्पत्तीच्या पुस्तकातून घेतले आहे. त्यात सृष्टीच्या निर्मितीच्या सहा दिवसांचे वर्णन आहे. मग आपण श्रद्धेतील आपला पिता अब्राहाम याची कथा वाचतो. आपला पुत्र इसहाक याचे बलिदान अर्पण करण्यास सांगण्यात आले, तेव्हा देवावरच्या त्याच्या विश्वासाची परीक्षा झाली. या प्रसंगात स्वर्गातील पिता आपल्या सर्वांसाठी आपल्या एकुलत्या एका पुत्राचे अर्पण करणार होता, याची पूर्वछाया दिसते. त्यानंतर मोशेने लोकांना मिसरमधील गुलामगिरीतून बाहेर काढून तांबड्या समुद्रातून कसे नेले, याची कथा आपण वाचतो. तांबड्या समुद्राचे पाणी हे पापाचा नाश करून आपल्याला स्वातंत्र्याकडे नेणाऱ्या बाप्तिस्म्याचे प्रतीक आहे. त्यानंतर यशया, बारुख आणि यहेज्केल या संदेष्ट्यांच्या पुस्तकांतील वाचने येतात. त्यांतून तारणाची देणगी देण्याचे देवाचे वचन कसे उलगडत गेले, हे दिसते.
जीवनात कधीकधी आपण अधीर होतो. आपल्याला हवे ते, हवे तेव्हाच मिळावे, असे आपल्याला वाटते. पण पवित्र शास्त्र आपल्याला शिकवते की देवाची योजना परिपूर्ण आहे आणि ती त्याने ठरवलेल्या वेळीच पूर्ण होते. यात त्याचे परिपूर्ण ज्ञान दिसून येते. ते आपल्याला नेहमीच समजेल असे नाही. आपल्या जीवनात आपण देवाच्या परिपूर्ण योजनेचा स्वीकार केला, तर शेवटी आपण ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानात सहभागी होऊ. याहून उत्तम असे काहीच असू शकत नाही. ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानात सहभागी होण्याचे गौरवशाली प्रतिफळ इतके महान आहे की या जगात मिळणाऱ्या कशाचीही त्याच्याशी तुलना होऊ शकत नाही.
आज पास्काचा महासण साजरा करताना, देवाची तुमच्या जीवनासाठीची योजना परिपूर्ण आहे, या सत्यावर चिंतन करा. ही योजना देव तुमच्यासाठी टप्प्याटप्प्याने उलगडू इच्छितो. तिची परिणती पुनरुत्थानाच्या गौरवात होते! स्वर्गात त्याच्यासोबतचे ते परिपूर्ण जीवन आहे, जिथे प्रत्येक अश्रू पुसला जाईल. ही योजना सर्व पापे, दुःख आणि यातना दूर करते आणि तुम्हाला परिपूर्ण आनंदाकडे नेते. ही योजना स्वीकारण्याचा मार्ग म्हणजे देव जसा वाट दाखवतो, तसे एकेक पाऊल पुढे टाकत राहणे. तुम्हाला हळूहळू बदलावे, मुक्त करावे, क्षमा करावी, सामर्थ्य द्यावे आणि गौरवाच्या मार्गावर आणावे, अशी देवाची इच्छा आहे. तुम्हाला ज्या परम विस्मयकारक गौरवात सहभागी होता येईल, त्यावर विश्वास ठेवा. पुनरुत्थानाच्या वचनावर विश्वास ठेवा. त्या पुनरुत्थानात सहभागी होणे हेच तुमच्या जीवनाचे एकमेव ध्येय ठेवा आणि त्या मार्गावर देवाला तुम्हाला एकेक पाऊल पुढे नेऊ द्या.
हे माझ्या पुनरुत्थित प्रभू, आज आपण साजरा करीत असलेला तुझ्या पुनरुत्थानाचा गौरव माझ्या कल्पनेच्या कितीतरी पलीकडे आहे. जे आपले जीवन तुला समर्पित करतात, त्या सर्वांना मिळणारे नवे जीवन गौरवशाली आणि विस्मयकारक आहे. या गौरवशाली वचनावर माझे मन आणि हृदय स्थिर ठेवण्यास मला मदत कर. त्या वचनाच्या पूर्ततेकडे तू मला एकेक पाऊल पुढे नेत असताना, मला सदैव तुझ्या मार्गदर्शनाला अनुसरू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
देवदूतांचा संदेश
पुनरुत्थान रविवार (वर्ष क)
शब्बाथ संपल्यानंतर, आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी पहाट होत असताना, मरीया माग्दालेना आणि दुसरी मरीया कबर पाहायला आल्या. तेव्हा पाहा, मोठा भूकंप झाला; कारण प्रभूचा एक दूत स्वर्गातून उतरला, कबरीजवळ आला, त्याने धोंड बाजूला लोटली आणि तो तिच्यावर बसला. त्याचे रूप विजेसारखे होते आणि त्याची वस्त्रे बर्फासारखी शुभ्र होती. त्याला पाहून पहारेकरी भीतीने थरथर कापले आणि मृतप्राय झाले. मत्तय 28:1–4
मानवजातीच्या इतिहासातील सर्वांत महत्त्वाच्या प्रसंगी देवाचे देवदूत उपस्थित राहिले आहेत. जुन्या करारात देवदूतांचा अनेकदा उल्लेख येतो. नव्या करारात जगाच्या तारणाऱ्याच्या देहधारणेची घोषणा एका प्रमुख देवदूताने केली. त्याच्या जन्माच्या वेळी असंख्य देवदूत उपस्थित होते. एका देवदूताने संत योसेफांशी चार वेगवेगळ्या प्रसंगी संवाद साधला. येशूने आपले सार्वजनिक सेवाकार्य सुरू केले, त्या सुमारास त्याने रानात सैतानाच्या मोहांवर मात केली आणि स्वर्गातून देवदूत त्याची सेवा करण्यास आले. येशू एकांतात प्रार्थना करत असताना, विशेषतः बागेत तो तीव्र क्लेशांत असताना, देवदूतांनी त्याला धीर दिला. रिकाम्या कबरीजवळ आपला प्रभू पुनरुत्थित झाला आहे ही सुवार्ता सर्वप्रथम एका देवदूतानेच सांगितली. आणि काळाच्या शेवटी देवाच्या न्यायाची अंमलबजावणी करणारेही देवदूतच असतील.
आज रिकाम्या कबरीजवळ मरिया मग्दालेना आणि दुसरी मरिया यांना देवदूताने केलेल्या अभिवादनातून आपण हे शिकले पाहिजे की पुनरुत्थानाचा संदेश हा आपल्याला मिळू शकणाऱ्या सर्वांत महत्त्वाच्या धड्यांपैकी एक आहे. शिवाय, देवदूताने या पवित्र स्त्रियांना दिलेला संदेश केवळ त्यांच्यासाठी नव्हता; तो आज आपल्यालाही सांगितला जात आहे.
देवदूत अशा रीतीने प्रकट झाला की त्याचे अपार सामर्थ्य आणि पावित्र्य दिसून आले. तो विजेच्या वेगाने आला. त्याचा चेहरा स्वर्गीय प्रकाशाने झळकत होता. त्याने क्षणात ती मोठी शिळा बाजूला सारली, तिच्यावर बसला आणि त्या पवित्र स्त्रियांना रिकामी कबर दाखवली. आज आपल्याकडे श्रद्धेची दृष्टी असेल, तर त्या स्त्रियांप्रमाणे आपल्यालाही स्वर्गातून अंतःकरणात प्रकटीकरण लाभेल. त्यांनी जे पाहिले ते आपल्याला आपल्या डोळ्यांनी दिसणार नसले, तरी त्यांना जे काही सांगण्यात आले ते सर्व आपण श्रद्धेने पाहू आणि ऐकू.
ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानाचा संदेश आज तुम्हाला सांगितला जात आहे. तुम्हाला तो ऐकू येतो का? स्वर्गातून आलेल्या या देवदूताचे म्हणणे तुम्हाला समजते का? समजत असेल, तर तुम्हाला सर्वप्रथम हे शब्द ऐकू येतील: “भिऊ नका!” आपल्या जीवनात देवाचे वचन स्वीकारण्याच्या मार्गात भीती हा सर्वांत मोठ्या अडथळ्यांपैकी एक आहे. सैतान भीती पेरतो; देवाचे देवदूत ती दूर करतात. म्हणून, भीतीमुळे देवाचे वचन स्वीकारणे तुम्हाला कठीण होत आहे का, याचा आधी विचार करा.
मग देवदूत म्हणाला, “वधस्तंभावर खिळलेल्या येशूला तुम्ही शोधत आहात, हे मला माहीत आहे.” म्हणजेच, त्या स्त्रियांना पुनरुत्थान अजून समजले नव्हते. त्या अजूनही आपल्या प्रभूचा मृतदेह शोधत होत्या. त्याचप्रमाणे, आपणही अनेकदा आपल्या हानीवर, दुःखांवर आणि परीक्षांवरच लक्ष केंद्रित करतो. त्यामुळे आपल्या जीवनातील क्रूसांचे रूपांतर करून त्यांतून पुनरुत्थानाचे वैभव कसे प्रकट करावे, अशी आपल्या प्रभूची इच्छा आहे, हे आपल्याला दिसणे कठीण जाते. मग देवदूत म्हणाला, “तो येथे नाही, कारण त्याने सांगितल्याप्रमाणे त्याला उठविण्यात आले आहे.” जेव्हा आपण आपल्या जीवनातील प्रत्येक क्रूसाचे रूपांतर देवाला करू देतो, तेव्हा त्या क्रूसांतून आणि दुःखांतून देव नवे जीवन फुलवतो आणि त्या नव्या जीवनापुढे ती दुःखे आणि ते क्रूस नाहीसे होतात.
शेवटी देवदूत त्या स्त्रियांना सांगतो, “या आणि तो जिथे ठेवला होता ती जागा पाहा. मग लवकर जा आणि त्याच्या शिष्यांना सांगा, ‘त्याला मृतांतून उठविण्यात आले आहे…’” ख्रिस्ताच्या मृत्यूवर आणि पुनरुत्थानावर आपली श्रद्धा बसली की ती गोष्ट आपण स्वतःपुरती ठेवू शकत नाही. आपण पुढे जाऊन इतरांना ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानाची घोषणा केली पाहिजे. हा संदेश आपल्यापुरता मर्यादित राहू शकत नाही.
ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानाच्या अत्यंत गौरवशाली, विस्मयकारक आणि जीवन पालटून टाकणाऱ्या संदेशावर आज चिंतन करा. हा संदेश आपल्याला समजत नाही असे तुम्हाला वाटत असेल, तर हा पुनरुत्थानकाळ तुमच्यासाठी महत्त्वाचा आहे. तुमचे विचार धूसर करणारी कोणतीही भीती दूर करण्याचा हा काळ ठरला पाहिजे. या काळात तुम्ही श्रद्धेने आणि पूर्ण लक्ष देऊन ऐकले पाहिजे. पाप आणि मृत्यू यांवरील आपल्या गौरवशाली विजयाबद्दल देव तुम्हाला जे सांगतो, ते या काळात तुम्ही ऐकले पाहिजे. पुनरुत्थानाचे रहस्य अधिक खोलवर समजून घेण्याचा हा काळ ठरला पाहिजे. आणि पुढे जाऊन हा संदेश इतरांना सांगण्याचा संकल्प तुम्ही या काळात नव्याने केला पाहिजे. देवाच्या देवदूतांचे ऐका. त्यांचा संदेश स्वीकारा आणि ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानाला तुमचे जीवन कायमचे बदलू द्या.
हे देवाच्या परमपवित्र देवदूतांनो, कृपया माझ्याकडे या, माझ्याशी बोला आणि ख्रिस्ताच्या पुनरुत्थानाचा परम गौरवशाली संदेश मला उलगडून दाखवा. हे प्रभू, माझे हृदय सर्व भीतीतून मुक्त होवो आणि तू मला जे काही प्रकट करू इच्छितोस ते स्वीकारण्यासाठी माझे मन खुले होवो, अशी मी प्रार्थना करतो. तुझ्या पुनरुत्थानाच्या वैभवावर माझी खरोखर श्रद्धा आहे; या सत्यावर पूर्ण अंतःकरणाने श्रद्धा ठेवण्यास आणि ते इतरांना सांगण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पुनरुत्थानासमोर नम्रता
ईस्टरच्या अष्टदिवसातील सोमवार
मुख्य याजकांनी लोकांच्या वडीलधाऱ्यांबरोबर एकत्र येऊन विचारविनिमय केला. मग त्यांनी सैनिकांना मोठी रक्कम दिली आणि सांगितले, “तुम्ही असे सांगा, ‘आम्ही झोपेत असताना त्याचे शिष्य रात्री आले आणि त्याला चोरून घेऊन गेले.’ आणि ही गोष्ट राज्यपालाच्या कानावर गेली, तर आम्ही त्याची समजूत घालू आणि तुम्हाला अडचणीत पडू देणार नाही.” मत्तय 28:12–14
सर्वांचा प्रभू पापावर आणि मृत्यूवर विजय मिळवून कबरीतून उठला, आणि त्यामुळे त्याच्या गौरवशाली पुनरुत्थानात सहभागी होणे आपल्या सर्वांना शक्य झाले! मृत्यूचा पराभव झाला होता. सैतानाचा पराभव झाला होता. भ्रष्ट धर्मनेत्यांचाही पराभव झाला होता. आणि येशूवर विश्वास ठेवणाऱ्या सर्वांची शाश्वत आशा पुन्हा जागी झाली होती. पण दुःखाची गोष्ट अशी की, मानवजातीने आजवर अनुभवलेला हा सर्वांत मोठा विजय, ज्याने विश्वास ठेवणाऱ्या सर्वांसाठी शाश्वत गौरवाची दारे उघडली, तो मुख्य याजकांना आणि लोकांच्या वडीलधाऱ्यांना स्वीकारता आला नाही. त्यांनीच येशूला ठार मारण्याची व्यवस्था केली होती. आता तो उठला होता, हे सत्य लपवण्यासाठी त्यांनी जिवाचा आटापिटा केला.
अहंकारावर मात करणे कठीण असते. एखादी व्यक्ती प्रत्यक्षात चुकीची असूनही आपणच बरोबर आहोत असे ठामपणे सांगते, आणि मग तिची चूक तिच्या निदर्शनास आणून दिली जाते, तेव्हा अहंकाराचे पाप तिला आणखी पाप करण्यास प्रवृत्त करतेच. आजच्या शुभवर्तमानातील या उताऱ्यात आपल्याला हेच दिसते. पहारेकऱ्यांनी मुख्य याजकांना आणि वडीलधाऱ्यांना सांगितले की, पहाटे स्त्रिया कबरीपाशी आल्या तेव्हा मोठा भूकंप झाला. प्रभूचा एक देवदूत स्वर्गातून उतरला, त्याने धोंड बाजूला लोटली आणि तो तिच्यावर बसला, हे त्यांनी पाहिले. हे पाहताच, “त्याच्या भीतीने पहारेकरी थरथर कापले आणि मेलेल्यांसारखे झाले” (मत्तय 28:4). येशू उठला आहे असे देवदूताने स्त्रियांना सांगितलेले ऐकून पहारेकरी मुख्य याजकांना आणि वडीलधाऱ्यांना ही बातमी सांगायला गेले.
येशूने इतके चमत्कार केले आणि इतका प्रभावी उपदेश केला की मुख्य याजकांनी आणि वडीलधाऱ्यांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवला असेल, असे आपल्याला वाटेल. पण त्यांनी विश्वास ठेवला नाही. निदान त्या सैनिकांची साक्ष ऐकल्यावर तरी ते गुडघे टेकतील, आपल्या कठोर अंतःकरणाबद्दल पश्चात्ताप करतील आणि विश्वास ठेवतील, असे आपल्याला वाटेल. पण तसेही झाले नाही. उलट, ते आपल्या पापात आणखी हट्टाने अडून राहिले आणि त्यांनी पापावर पाप केले.
काही प्रकारची पापे कबूल करणे तुलनेने सोपे असते, विशेषतः दुर्बलतेतून घडलेली पापे. दुर्बलतेमुळे माणूस पापात पडतो, तेव्हा पुढे त्या पापावर मात करणे नेहमीच सोपे असेल असे नाही; पण ते मानवी दुर्बलतेतून घडले असल्यामुळे ते पाप आहे हे मान्य करणे सोपे जाते. मात्र दुर्बलतेतून घडलेले पाप आणि हट्टी अभिमानातून घडलेले पाप यांत मोठा फरक आहे. हट्टी अभिमानावर मात करणे तर कठीण आहेच, पण तो कबूल करणेही कठीण आहे. आपले पाप हट्टातून आणि अभिमानातून घडले असेल, तर ते कबूल करणे आपल्याला जड जाते. त्यामुळे अशा पापातून अनेकदा सततची फसवणूक, इतरांना आपल्या हेतूसाठी वापरणे आणि राग यांसारखी आणखी पापे उद्भवतात. या मुख्य याजकांच्या आणि वडीलधाऱ्यांच्या वागण्यात हे दिसून येते. पण अभिमानातून घडलेले आपले पाप आपण नम्र होऊन कबूल केले, तर ती नम्रता आपल्या जीवनात खोलवर बदल घडवू शकते.
आज या मुख्य याजकांवर आणि लोकांच्या वडीलधाऱ्यांवर चिंतन करा. त्यांच्या अंतःकरणाचा कठोरपणा आणि आपली चूक व पाप लपवण्याच्या प्रयत्नात ते ज्या दुःखद अवस्थेत सापडले, यांचा विचार करा. आपण स्वतः अशा पापात कधीही पडणार नाही, असा निश्चय करा. मात्र या बाबतीत तुमचा संघर्ष चालू असेल, तर नम्रता मिळवण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे आपल्या प्रभूच्या पुनरुत्थानाच्या कृपेने तुम्ही या जड ओझ्यातून मुक्त होऊ शकाल.
हे माझ्या पुनरुत्थित प्रभू, तू पापावर आणि मृत्यूवर विजय मिळवलास आणि तुझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या सर्वांना नवजीवन दिलेस. हे प्रिय येशू, तू माझ्या जीवनात जे गौरवशाली आणि परिवर्तन घडवणारे कार्य करू इच्छितोस, ते स्वीकारण्यास माझ्या अहंकाराच्या पापाचा कधीही अडथळा होऊ नये, अशी कृपा मला दे. माझ्या पापापासून दूर होऊन मी नेहमी तुझ्याकडे वळावे, म्हणून मला नम्रतेचे दान दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आताच येशूला घट्ट धरून राहा!
पुनरुत्थानाच्या अष्टकातील मंगळवार
येशू तिला म्हणाला, “मला धरून ठेवू नकोस, कारण मी अजून पित्याकडे वर गेलेलो नाही. पण माझ्या भावांकडे जा आणि त्यांना सांग, ‘मी माझ्या पित्याकडे आणि तुमच्या पित्याकडे, माझ्या देवाकडे आणि तुमच्या देवाकडे जात आहे.’” योहान 20:17
मग्दालाची मरिया ही येशूने ज्यांना सर्वप्रथम दर्शन दिले, त्यांच्यापैकी एक होती. तिची येशूवर गाढ भक्ती होती, विशेषतः कारण तिची उघड पापे क्षमा करून आणि तिच्यातून सात भुते घालवून त्याने तिच्यावर मोठी दया केली होती. त्यानंतर मरिया त्याची निष्ठावान अनुयायी झाली. येशू क्रूसावर टांगलेला असतानाही त्याच्याशी विश्वासू राहिलेल्या मोजक्या जणांपैकी ती एक होती.
आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी, म्हणजे येशूला क्रूसावर खिळल्यानंतरच्या रविवारी, यहुदी प्रथेप्रमाणे त्याच्या देहाला सुगंधी तेल लावण्यासाठी मरिया कबरीकडे आली. पण ती पोहोचली तेव्हा येशूचा देह तिथे नव्हता. ती रडत असताना येशूने तिला दर्शन दिले. त्याचा देह आता नवा आणि गौरवमय झाला होता, म्हणून तिने त्याला लगेच ओळखले नाही. पण येशूने “मरिया” अशी नावाने हाक मारताच तिने त्याला ओळखले. मात्र तिला आलिंगन देण्याऐवजी येशू म्हणाला, “मला धरून ठेवू नकोस…” येशू असे का म्हणाला असेल?
मरियेची येशूविषयीची ओढ आणि भक्ती सुंदर व पवित्र होती, तरी ती अजून परिपूर्ण झाली नव्हती. ज्या प्रभूला ती ओळखू लागली होती आणि ज्याचे तिने अनुसरण केले होते, तोच प्रभू तिला पुन्हा हवा होता. येशूबरोबरचे आपले पूर्वीचे नाते पुन्हा लाभावे, अशी तिची इच्छा होती. पण म्हणूनच येशू म्हणाला, “मला धरून ठेवू नकोस…” येशूला त्याहून कितीतरी अधिक हवे होते. आपल्याशी असलेले तिचे नाते लवकरच अधिक समृद्ध होणार आहे, असे तो तिला सांगत होता. यापुढे तो केवळ या पृथ्वीवरील तिचा सोबती राहणार नव्हता; लवकरच तो तिच्यात वास करणार होता, तिच्या अंतःकरणातच राहणार होता, तिच्याशी एक होणार होता आणि अनंतकाळासाठी तिचा वर होणार होता. पण तारणाचे आपले दैवी कार्य पूर्ण करण्यासाठी येशू स्वर्गातील पित्याकडे वर गेल्यानंतरच हे शक्य होणार होते.
कधी कधी आपणही आपल्या प्रभूकडे केवळ ऐहिक गोष्टी मागतो. “आपली रोजची भाकर,” म्हणजे जीवनाच्या सर्व मूलभूत गरजा, यांसाठी आपण त्याच्यावर विश्वास ठेवायलाच हवा. पण देव आपल्याला जी दाने देऊ इच्छितो, ती या जगातील कोणत्याही गोष्टीपेक्षा कितीतरी श्रेष्ठ आहेत, हे आपण लक्षात घेतले पाहिजे. कृपेचे अलौकिक दान, परमपवित्र त्रित्वाने आपल्यामध्ये वास करण्याचे दान आणि आपल्या प्रभूशी एकरूप होण्याचे दान—ही दाने लाभावीत म्हणूनच आपली निर्मिती झाली आहे. हेच आपल्या प्रभूचे अंतिम ध्येय आणि हीच त्याची इच्छा आहे.
आज येशूने मरियेला सांगितलेल्या या शब्दांवर मनन करा: “मला धरून राहू नकोस, कारण मी अजून पित्याकडे वर गेलेलो नाही.” पण हे मनन करताना लक्षात ठेवा की येशू आता खरोखरच पित्याकडे गेला आहे. म्हणूनच स्वर्गात राज्य करत असलेला येशू आता आपल्या सर्वांना त्याला घट्ट धरून राहण्याचे आमंत्रण देतो. तुम्ही तुमच्या संपूर्ण अस्तित्वाने त्याला घट्ट धरून राहावे, ही आपल्या प्रभूच्या हृदयातील किती खोल इच्छा आहे, याचा विचार करा. तुम्हांमध्ये वास करावा, तुमच्याशी एकरूप व्हावे आणि तुमचे सर्व प्रकारे रूपांतर करावे, अशी त्याची इच्छा आहे. मग्दालाची संत मरिया आता या पवित्र ऐक्याचा आनंद अनंतकाळ उपभोगत आहे आणि हीच देणगी तुम्हांलाही दिली जात आहे. त्याला घट्ट धरून राहा आणि कधीही सोडू नका, कारण हाच तुमचा अनंतकाळचा आनंद असेल.
हे माझ्या पुनरुत्थित आणि स्वर्गात आरोहण केलेल्या प्रभू, तू आता स्वर्गात परिपूर्ण गौरवाने आणि वैभवाने राज्य करतोस. मला तुझ्या गौरवशाली जीवनात सामावून घे आणि पूर्ण मनाने तुझ्याशी घट्ट जडून राहण्यास मला बोलाव. हे प्रिय प्रभू, मी तुला विनवतो की तू येऊन माझ्या अंतःकरणात वस्ती कर, म्हणजे मी सदैव तुझ्याशी जडून राहू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
अंतःकरणात धगधगणारे देवाचे वचन
पुनरुत्थानाच्या अष्टकातील बुधवार
तो त्यांच्याबरोबर जेवायला बसला असता, त्याने भाकर घेतली, आशीर्वाद दिला, ती मोडली आणि त्यांना दिली. तेव्हा त्यांचे डोळे उघडले आणि त्यांनी त्याला ओळखले, पण तो त्यांच्या दृष्टीआड झाला. मग ते एकमेकांना म्हणाले, “वाटेत तो आपल्याशी बोलत होता आणि पवित्र शास्त्राचा अर्थ आपल्याला उलगडून सांगत होता, तेव्हा आपली अंतःकरणे आतून धगधगत नव्हती का?” लूक 24:30–31
यरुशलेमहून एम्माउसकडे सात मैलांची वाट चालत असताना येशूचे दोन शिष्य गेल्या आठवड्यात घडलेल्या घटनांविषयी बोलत होते. येशूच इस्राएलचा उद्धार करील, अशी त्यांना पूर्वी आशा होती; पण त्याला ठार मारण्यात आले. आणि तीन दिवसांनी त्याच्या पुनरुत्थानाच्या अफवा पसरल्या, त्यामुळे ते आणखी गोंधळून गेले. ते वाटेने चालत असताना येशू त्यांना प्रकट झाला, पण सुरुवातीला त्यांनी त्याला ओळखले नाही. तो कोण आहे हे त्यांच्या नजरेपासून गुप्त राहिले. येशूने त्यांचे बोलणे ऐकले आणि त्यांना समजले नव्हते याची खंत व्यक्त केली. मग त्याने मोशे व संदेष्टे यांची शिकवण त्यांना उलगडून सांगितली आणि मशीहाने दुःख भोगणे, मरण पत्करणे व तिसऱ्या दिवशी पुन्हा उठणे का आवश्यक होते, हे स्पष्ट केले. येशू बोलत असताना शिष्यांना हळूहळू समजू लागले आणि त्यांची अंतःकरणे धगधगू लागली. अखेरीस, पवित्र युखरिस्ताच्या देणगीत, भाकर मोडली गेली तेव्हा त्यांचे डोळे उघडले आणि आपल्याबरोबर येशूच आहे हे त्यांनी ओळखले.
पुनरुत्थित येशूने आपण त्यांच्याबरोबर आहोत हे या शिष्यांना का कळू दिले नाही? त्यांचा विश्वास कमी पडत होता, म्हणून त्याने असे केले असावे. ते म्हणाले, “…तोच इस्राएलचा उद्धार करील, अशी आम्हाला आशा होती.” पण येशूला क्रुसावर खिळण्यात आले, हे पचवणे त्यांना फार कठीण गेले. येशूने भोगले तसे दुःख उद्धारकर्त्याला का भोगावे लागले, हे त्यांना समजेना; त्यामुळे त्यांच्या मनात शंका येऊ लागल्या.
अनेकदा आपणही या शिष्यांसारखेच असतो: श्रद्धेच्या बाबतीत आपण गोंधळतो आणि शंकांशी झगडतो. म्हणून एम्माउसच्या वाटेने चालणाऱ्या या शिष्यांमध्ये आपण स्वतःला पाहिले पाहिजे. येशूने आपल्या तारणकार्याचा अर्थ त्यांना समजावून देऊन दयेची एक अद्भुत देणगी दिली. पवित्र शास्त्रात त्याच्याविषयी जे काही शिकवले होते, ते सर्व त्याने त्यांना उलगडून सांगितले. येशूची शिकवण ऐकता ऐकता त्यांचा हळूहळू विश्वास बसू लागला.
येशूच्या मृत्यूत आणि पुनरुत्थानात आपले रूपांतर घडवण्याचे जे सामर्थ्य आहे, त्याविषयी त्याने आपल्यालाही शिकवावे, यासाठी आपण तयार असले पाहिजे. त्याचे पवित्र वचन लक्षपूर्वक ऐकले पाहिजे आणि ते ऐकताना आपली अंतःकरणे धगधगू दिली पाहिजेत. पास्काच्या रहस्यातील रूपांतर घडवणारे सामर्थ्य अधिक पूर्णपणे समजून घेण्यासाठी आणि स्वीकारण्यासाठी ज्या परिपक्व श्रद्धेची गरज आहे, ती आपल्याला याच मार्गाने प्राप्त होईल.
आज या शिष्यांवर मनन करा. त्यांना समजावे, त्यांचा विश्वास बसावा आणि त्यांचे डोळे उघडावेत, यासाठी देवाच्या वचनावर मनन करणे त्यांना आवश्यक होते. तुम्हांलाही याच कृपेची गरज आहे, हे लक्षात ठेवा. तुमचा विश्वास अधिक दृढ व्हावा, म्हणून तुम्ही आपल्या प्रभूबरोबर वेळ घालवला पाहिजे, त्याच्या वचनात तल्लीन होऊन त्याची वाणी ऐकली पाहिजे. येशूच्या मृत्यूचा आणि पुनरुत्थानाचा संदेश तुमच्या अंतःकरणात धगधगू द्या, म्हणजे तुम्हीही विश्वास ठेवाल.
हे माझ्या पुनरुत्थित प्रभू, ज्या शिष्यांचा विश्वास आणि समज कमी पडत होती, त्यांना तू दर्शन दिलेस आणि आपल्या पवित्र शिकवणीचे दान दिलेस. हे प्रिय प्रभू, तुझ्याविषयी, तुझ्या मृत्यूविषयी, पुनरुत्थानाविषयी आणि नवजीवनाच्या गौरवशाली दानाविषयी मला जे काही जाणून घेणे आणि समजून घेणे आवश्यक आहे, ते सर्व मला शिकव. तुझे वचन माझ्या अंतःकरणात प्रज्वलित होवो आणि त्यातून माझ्या जीवनाचे परिवर्तन घडो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
सत्याचे साक्षीदार होणे
पुनरुत्थानाच्या अष्टकातील गुरुवार
मग पवित्र शास्त्र समजावे म्हणून त्याने त्यांची मने उघडली. तो त्यांना म्हणाला, “असे लिहिले आहे की ख्रिस्त दुःख भोगील आणि तिसऱ्या दिवशी मेलेल्यांतून उठेल. यरुशलेमपासून सुरुवात करून सर्व राष्ट्रांना त्याच्या नावाने पापांच्या क्षमेसाठी पश्चात्ताप करण्याचा संदेश दिला जाईल. तुम्ही या गोष्टींचे साक्षीदार आहात.” लूक 24:45–48
येशू पुन्हा एकदा आपल्या काही शिष्यांना प्रकट होतो आणि पुन्हा थेट मुद्द्यावर येतो. पवित्र शास्त्रात त्याच्याविषयी जे काही प्रकट केले होते ते सर्व त्यांना समजावे, म्हणून त्याने “त्यांची मने उघडली.” त्याच्या मृत्यूत आणि पुनरुत्थानात मोशे व संदेष्टे यांच्या शिकवणीची पूर्तता झाली, हे त्याने त्यांच्या लक्षात आणून दिले. आणि मग येशू त्यांना एक नवी गोष्ट सांगतो: “तुम्ही या गोष्टींचे साक्षीदार आहात.”
कालच्या शुभवर्तमानात आपण पाहिले की येशूला का मरावे लागले आणि मग पुन्हा का उठावे लागले, हे शिष्यांना अजून समजले नव्हते. या घटनांचा धक्का अजून ओसरला नव्हता आणि ते मनाने अजूनही हादरलेले होते. म्हणून नुकत्याच घडलेल्या घटनांचा अर्थ येशूला आपल्या शिष्यांना काळजीपूर्वक समजावून सांगावा लागला. या घटनांचा इतका खोल अर्थ त्यांना स्वतःहून उमगणे शक्य नव्हते, पण तो समजून घेणे त्यांना आवश्यक होते. त्यासाठी येशूने त्यांना स्पष्टपणे आणि सविस्तर समजावून सांगणे गरजेचे होते. तसेच, श्रद्धेची ही गहन रहस्ये समजून घेण्यासाठी त्यांची मने खुली व्हावीत, म्हणून त्यांना एका विशेष कृपेचीही गरज होती.
आपणही या शिष्यांपेक्षा वेगळे नाही. भक्कम आधार नसतानाही येशूवर विश्वास ठेवणे सोपे असते, पण असा विश्वास वरवरचाच राहतो. काही जण विश्वास ठेवतात, कारण लहानपणी त्यांना तसेच शिकवले गेले. काही जण विश्वास ठेवतात, कारण त्यामुळे त्यांना बरे वाटते. तर काही जण विश्वास ठेवतात, कारण विश्वास ठेवण्यास याहून चांगले काही त्यांना माहीत नसते. पण काही जण योग्य कारणासाठी विश्वास ठेवतात. पुनरुत्थानानंतर येशूने दर्शन दिलेल्या या शिष्यांप्रमाणे, त्यांनीही येशूचे स्पष्ट आणि सविस्तर बोलणे ऐकले आहे, उदाहरणार्थ, पवित्र शास्त्र, कॅथलिक धर्मशिक्षणग्रंथ किंवा इतर पवित्र स्रोतांच्या अभ्यासातून. मग देवाने त्यांना अशी विशेष कृपा दिली की त्यांची “मने उघडली” आणि केवळ मानवी बुद्धीच्या बळावर जे उमजू शकते, त्यापलीकडचे ज्ञान त्यांना लाभले. तुम्हीही त्यांच्यापैकी एक आहात का?
जर तुम्ही त्यांच्यापैकी असाल, तर तुमचे आणखी एक कर्तव्य आहे. ही सत्ये अधिकाधिक आत्मसात करत राहा आणि त्यांना तुमचे स्वतःचे जीवन अधिक सखोल करू द्या व आमूलाग्र बदलू द्या. पण एवढेच पुरेसे नाही; तुम्ही या सत्यांचे ‘साक्षीदार’ही झाले पाहिजे. आपल्या प्रभूने प्रकट केलेल्या श्रद्धेची खरी जाण तुमच्यात वाढत जाते, तशी ती श्रद्धा तुम्ही इतरांनाही सांगितली पाहिजे. खरी श्रद्धा आपण इतरांपर्यंत पोहोचवलीच पाहिजे!
पुनरुत्थित येशूच्या या प्रभावी दर्शनावर आज चिंतन करा. आपल्या प्रभूने या शिष्यांशी जसे बोलले, तसे तुमच्याशीही बोलू देण्यास तुम्ही तयार होता का? त्यांनी तुम्हाला जे काही सांगितले आणि समजावून दिले, ते तुम्ही खरोखर आत्मसात केले आहे का? याचा विचार करा. तुम्ही अशा लोकांपैकी असाल, तर इतरांसमोर या सत्यांची साक्ष देण्याच्या तुमच्या कर्तव्यावरही चिंतन करा. येशूला आपल्या पुनरुत्थित रूपात आणखी पुष्कळ जणांना दर्शन द्यायचे आहे. आज ते हे विशेषतः आपल्या विश्वासू अनुयायांमार्फत करतात. ख्रिस्ताची आणि त्यांच्या गौरवशाली पुनरुत्थानाची साक्ष देण्यासाठी आता या अनुयायांना पाठवले जात आहे.
हे माझ्या पुनरुत्थित येशू, तू आपल्या शिष्यांची मने तुझे पवित्र सत्य समजण्यासाठी उघडलीस आणि त्यांना अनेक गोष्टी शिकवल्यास. अशा रीतीने तू त्यांना एक गौरवशाली दान दिलेस. हे प्रिय प्रभू, माझेही मन उघड, म्हणजे विश्वासाची गहन रहस्ये मला उमगतील. तू कोण आहेस, तुला का मरावे लागले आणि तुझ्या पुनरुत्थानाच्या नवजीवनात कसे सहभागी व्हावे, हे मला समजण्यास मदत कर. मलाही तुझा साक्षीदार म्हणून उपयोगात आण, म्हणजे अनेकांना तुझी ओळख होईल आणि तुझ्या पुनरुत्थानाने मिळवून दिलेल्या नवजीवनात ते सहभागी होतील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पुनरुत्थानाचे रहस्य
पुनरुत्थानाच्या अष्टकातील शुक्रवार
येशू त्यांना म्हणाले, “या, न्याहारी करा.” शिष्यांपैकी कोणीही त्यांना “आपण कोण आहात?” असे विचारण्याचे धाडस केले नाही, कारण ते प्रभू आहेत हे त्यांना कळले होते. येशू जवळ आले, त्यांनी भाकर घेतली व ती त्यांना दिली. त्याचप्रमाणे त्यांनी मासळीही त्यांना दिली. मृतांतून उठवले गेल्यानंतर येशूने आपल्या शिष्यांना दर्शन देण्याची ही तिसरी वेळ होती. योहान 21:12–14
पुनरुत्थानानंतरची येशूची दर्शने रहस्यमय होती. हे रहस्य गोंधळात टाकणारे नव्हते; ते अतिशय गहन होते आणि मनात आदरयुक्त विस्मय जागवत होते. येशूने आपल्या शिष्यांना दिलेले हे तिसरे दर्शन होते. शिष्यांनी रात्रभर मासेमारी केली होती, पण त्यांच्या हाती काहीच लागले नव्हते. तेव्हा येशू प्रथम किनाऱ्यावरून त्यांच्याशी बोलले. त्यांनी शिष्यांना पुन्हा प्रयत्न करायला आणि होडीच्या उजव्या बाजूला जाळे टाकायला सांगितले. आपल्याशी बोलणारे येशूच आहेत, हे लक्षात न येताही त्यांनी तसे केले. पण आवरता येणार नाहीत इतके मासे जाळ्यात सापडल्यावर, ते प्रभू आहेत हे त्यांच्या लक्षात आले.
पुनरुत्थित येशूच्या या दर्शनातील ‘रहस्याला’ अनेक पैलू आहेत. शिष्यांनी येशूला सुरुवातीला का ओळखले नाही? येशूने त्यांना होडीच्या उजव्या बाजूला जाळे टाकायला का सांगितले? एकशे त्रेपन्न मोठे मासे जाळ्यात सापडल्यावरच शिष्यांना येशूची ओळख का पटली? येशू किनाऱ्यावर शिष्यांसाठी न्याहारी का तयार करत होते? आणि “शिष्यांपैकी कोणीही त्यांना ‘आपण कोण आहात?’ असे विचारण्याचे धाडस केले नाही,” असे योहानाने का नोंदवले? शतकानुशतके संतांनी आणि पवित्र शास्त्राच्या थोर भाष्यकारांनी या सर्व प्रश्नांची उत्तरे सुचवली आहेत. तरीही, पुनरुत्थित येशूची दर्शने खरोखरच रहस्यमय होती, या गोष्टीवरही निवांतपणे चिंतन करणे उपयुक्त ठरते.
रहस्यकथेत वाचकाला काही अस्पष्ट धागेदोरे दिलेले असतात. त्यांच्या मदतीने वाचक रहस्याचा उलगडा करण्याचा प्रयत्न करतो. उलगडा करणे अधिक रंजक आणि आव्हानात्मक व्हावे म्हणून हे धागेदोरे मुद्दाम अस्पष्ट ठेवलेले असतात. पण पुनरुत्थित येशूच्या दर्शनांभोवती असलेल्या ‘श्रद्धेच्या रहस्या’सारखे रहस्य मात्र अगदी वेगळ्या प्रकारचे असते. अशा रहस्याला विलक्षण खोली आणि व्यापकता असते. ते आपल्याला देवाच्या अनंत स्वरूपात आणि त्याच्या तारणकार्याच्या गाभ्यात अधिकाधिक खोलवर नेऊ शकते.
उदाहरणार्थ, वर उद्धृत केलेले हे एक वाक्य घ्या: “शिष्यांपैकी कोणीही त्यांना ‘आपण कोण आहात?’ असे विचारण्याचे धाडस केले नाही, कारण ते प्रभू आहेत हे त्यांना कळले होते.” येशू किनाऱ्यावर न्याहारी तयार करत असताना शिष्य त्यांच्या भोवती जमले आणि त्यांच्याकडे आदरयुक्त विस्मयाने पाहत तिथे बसून राहिले, असे दिसते. या दर्शनावेळी त्यांच्या त्या निःशब्द विस्मयातून जाणवते की शब्द अपुरे पडतात. एरवी, एखाद्या व्यक्तीला पाहून तुम्हाला आनंद झाला की तुम्ही तिचे अभिवादन करता, तिची विचारपूस करता आणि गप्पा मारू लागता. पण इथे शिष्य त्या पवित्र विस्मयातच राहिले. त्यांनी येशूचे ऐकले, त्यांनी दिलेले भोजन स्वीकारले आणि त्यांच्या पुनरुत्थित उपस्थितीच्या रहस्यावर चिंतन केले.
आपला प्रभू कोणकोणत्या प्रकारे तुमच्याकडे येतो, यावर आज चिंतन करा. आपल्या जीवनात ते सतत उपस्थित असतात, पण त्यांची उपस्थितीही रहस्यमय असल्यामुळे ती सहज लक्षात येत नाही. “होडीच्या उजव्या बाजूला जाळे टाका…” या येशूच्या सांगण्याकडे शिष्यांनी दुर्लक्ष केले असते तर काय झाले असते, याची कल्पना करा. त्यांनी ती आज्ञा पाळली नसती, तर ते प्रभू आहेत हे कदाचित त्यांना कधीच कळले नसते. आपला प्रभू तुमच्याशी कोणकोणत्या प्रकारे बोलतो, यावर चिंतन करा. तुम्ही त्यांना प्रतिसाद देता का? तुम्ही त्यांना ओळखता का? त्यांच्या दैवी उपस्थितीने जागणाऱ्या या पवित्र विस्मयात तुम्ही स्वतःला सामावू देता का? शिष्यांचे उदाहरण डोळ्यांसमोर ठेवा आणि आपल्या सभोवती प्रभूची जी निरंतर उपस्थिती आहे, ती ओळखण्यासाठी जागरूक राहा.
हे माझ्या दिव्य प्रभू, तू रात्रंदिवस माझ्याजवळ असतोस, तरीही कितीतरी वेळा मला तुझी उपस्थिती जाणवत नाही आणि मी तुझी आराधनाही करत नाही. माझ्या जीवनात तू उपस्थित आहेस याची जाणीव मला अधिकाधिक होऊ दे. ही जाणीव वाढत असताना प्रेमाने, भक्तिभावाने आणि आदरयुक्त विस्मयाने या पवित्र रहस्यांत अधिक खोलवर शिरण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
पश्चात्तापाचे सौंदर्य
पुनरुत्थान अष्टकातील शनिवार
आठवड्याच्या पहिल्या दिवशी पहाटे, पुनरुत्थित झाल्यावर येशूने प्रथम मरिया मग्दालेनाला दर्शन दिले. तिच्यातून त्यांनी सात भुते घालवली होती. मार्क 16:9
पवित्र शास्त्रातील नोंदीनुसार, येशूने सर्वप्रथम मरिया मग्दालेना हिला दर्शन दिले. विशेष म्हणजे, येशूने तिच्यातून सात भुते काढली होती. तिला सात भुतांनी पछाडले होते, याचा अर्थ ती पूर्णपणे त्यांच्या ताब्यात होती, असा परंपरेने घेतला जातो. येशूने तिला मुक्त करण्यापूर्वी तिने स्वतःच्या इच्छेने दुष्टतेला शरण गेल्यामुळे सैतानाने आणि त्याच्या दुष्ट आत्म्यांनी तिच्या इच्छाशक्तीवर पूर्ण ताबा मिळवला होता. तरीही, इतका भयंकर भूतकाळ असलेल्या याच स्त्रीला येशूने आपल्या पहिल्या दर्शनाचा मान दिला. किती आश्चर्यकारक गोष्ट आहे ही!
प्रत्येकाला एक भूतकाळ असतो. काही जणांनी गंभीर पापे केली आहेत. तर लिझियूची संत तेरेझ हिच्यासारख्या काहींनी एकही मरणपाप केलेले नाही. संत तेरेझ हिच्यासारख्या आत्म्याचे सौंदर्य खरोखरच वाखाणण्याजोगे आहे, आणि अशा आत्म्याला स्वर्गात मोठे प्रतिफळ मिळेल. पण गंभीर पापे केलेल्यांचे काय? मरिया मग्दालेना हिच्यासारखे अत्यंत पापमय जीवन जगलेल्यांचे काय? आपला प्रभू त्यांच्याविषयी काय विचार करतो?
पवित्र शास्त्रातील नोंदीनुसार, पुनरुत्थित प्रभूला सर्वप्रथम मरिया मग्दालेनाने पाहिले. यावरून आपल्याला कळते की, गंभीर पापाशी कठीण झुंज देऊन नंतर त्यावर मात करणाऱ्या आणि मनापासून आपल्या प्रभूकडे वळणाऱ्या व्यक्तीकडे येशू कसा पाहतो. पाप माणसाचे मनोधैर्य खच्ची करते. पापाचा पश्चात्ताप केला नाही, तर माणूस आपली प्रतिष्ठा आणि नैतिक सचोटी गमावतो. मात्र पश्चात्ताप केल्यानंतरही काही जणांना मनाला पोखरणाऱ्या अपराधीपणाच्या आणि लज्जेच्या भावनांशी झुंज द्यावी लागते. काहींच्या बाबतीत सैतान या झुंजीचाच शस्त्रासारखा वापर करतो. आपल्या प्रभूची कळकळीने आणि उत्साहाने सेवा करण्यास आपण पात्र नाही, असे त्यांना वाटावे म्हणून तो त्यांचे मनोधैर्य खच्ची करण्याचा प्रयत्न करतो.
पण देवाच्या दृष्टीने सत्य असे आहे की, पश्चात्ताप करणारे पापी म्हणजे खरे रत्न आहेत. आपल्या प्रभूच्या नजरेत ते सुंदर आहेत. ते सर्वोच्च सन्मानास पात्र आहेत. देव आपली जुनी पापे उगाळत बसत नाही. उलट, आपण त्या पापांचा पश्चात्ताप केला आणि त्यांची क्षमा मिळाली, तर तीच पापे देवाच्या प्रेमाची आणि दयेची चिरंतन निशाणी ठरतील.
भूतकाळात केलेल्या पापांना तुम्ही कसे सामोरे जाता? सर्वप्रथम, तुम्ही ती पूर्णपणे मान्य केली आहेत का, त्यांचा पश्चात्ताप केला आहे का आणि आपल्या प्रभूकडे क्षमा मागितली आहे का? असे केले असेल, तरीही त्या पापांच्या आठवणी तुम्हाला सतावतात का? सैतान अजूनही तुम्हाला तुमच्या भूतकाळाची आठवण करून देऊन देवाच्या दयेवरील तुमची आशा हिरावून घेण्याचा प्रयत्न करतो का?
आज तुम्ही भूतकाळात केलेल्या सर्वांत गंभीर पापांवर चिंतन करा. पापस्वीकारात ती अजून कबूल केली नसतील, तर शक्य तितक्या लवकर करा. ती कबूल केली असतील, तर देवाच्या नजरेतून स्वतःच्या आत्म्याकडे पाहण्याचा प्रयत्न करा. देव तुमच्या भूतकाळातील पापांकडे रागाने किंवा तिरस्काराने पाहत नाही. उलट, तुम्ही किती मनापासून त्याच्याकडे वळलात, तुम्हाला त्या पापांचे किती दुःख झाले आणि तुमचा पश्चात्ताप किती खोल आहे, हेच तो पाहतो. त्याच्या दृष्टीने हे पवित्र आणि सुंदर आहे. तुमच्या पश्चात्तापी हृदयाच्या सौंदर्यावर चिंतन करा. असे करताना तुम्ही स्वतःच्या हृदयाकडे देवाच्या नजरेतून पाहत असाल, हे लक्षात ठेवा.
हे माझ्या परम दयाळू देवा, तू पापी माणसावर प्रेम करतोस आणि पापाचा द्वेष करतोस. माझ्या आकलनापलीकडच्या रीतीने तू माझ्यावर प्रेम करतोस. मी पूर्ण पश्चात्ताप करून तुझ्याकडे वळतो तेव्हा माझ्या अंतःकरणावर तुझे किती खोल प्रेम आहे, हे मला समजू दे. माझे अंतःकरण केवळ तुझ्याच नजरेतून पाहण्यास मला मदत कर. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या प्रेमाबद्दल आणि दयेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुझ्यावर आणखी गाढ प्रेम करण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
कृपादानांचा अथांग सागर
दैवी दयेचा रविवार (वर्ष अ)
दैवी दयेच्या रविवाराबद्दल येशूने आपल्याला काय सांगितले, याची नोंद संत फॉस्टिना आपल्या दैनंदिनीत अशी करते:
“माझ्या मुली, माझ्या अकल्पनीय दयेविषयी साऱ्या जगाला सांग. दयेचा सण सर्व आत्म्यांसाठी, विशेषतः बिचाऱ्या पापी लोकांसाठी, आश्रय आणि निवारा व्हावा, अशी माझी इच्छा आहे. त्या दिवशी माझ्या कोमल दयेची अथांग गहराई खुली होते. माझ्या दयेच्या झऱ्याजवळ येणाऱ्या आत्म्यांवर मी कृपांचा अख्खा महासागर ओततो. जो आत्मा पापस्वीकार करील आणि पवित्र कम्युनियन ग्रहण करील, त्याला पापांची आणि त्यांबद्दलच्या शिक्षेची संपूर्ण क्षमा मिळेल. त्या दिवशी ज्या दैवी द्वारांतून कृपा वाहत येतात, ती सारी द्वारे उघडी असतात” (दैनंदिनी #699).
तो दिवस आजच आहे! आज दैवी दयेचा सण आहे! आजचा सण आपल्या कॅथलिक चर्चमधील तुलनेने अलीकडे सुरू झालेल्या सणांपैकी एक आहे. हा सण इस्टरच्या आठव्या दिवशी साजरा व्हावा, अशी इच्छा येशूने 1931 मध्येच सिस्टर मारिया फॉस्टिना कोवाल्स्का यांच्याकडे व्यक्त केली होती; मात्र 2000 सालापर्यंत या सणाची विधिपूर्वक स्थापना झाली नव्हती. त्या वर्षी 30 एप्रिल रोजी संत पोप जॉन पॉल दुसरे यांनी फॉस्टिना यांना अधिकृतपणे संत घोषित केले आणि दैवी दयेचा सण संपूर्ण चर्चसाठी सुरू केला. हा सण चर्चमध्ये तुलनेने नवा असल्यामुळे या महापर्वाच्या संदेशाबद्दल, तसेच देवाच्या दयेविषयीच्या अनेक संदेशांबद्दल आपल्याला अजून बरेच शिकायचे आहे. हे संदेश संत फॉस्टिना यांनी नोंदवले आहेत आपल्या दैनंदिनीत.
संत फॉस्टिना यांच्या दैनंदिनीतील अनेक संदेशांपैकी एका संदेशातून येशूने आपल्याला प्रकट केले की आजचा रविवार, म्हणजे इस्टरच्या अष्टकाचा आठवा आणि शेवटचा दिवस, इतर कोणत्याही दिवसासारखा नाही. स्वर्गातून आपल्यावर कृपा आणि दया सतत ओतली जात असली, तरी आजचा दिवस आगळावेगळा आहे, हे येशू अगदी स्पष्टपणे सांगतो. आज त्याच्या दयेच्या झऱ्याजवळ येणाऱ्या आत्म्यांवर “कृपांचा अख्खा महासागर” ओतला जातो. क्षणभर या प्रतिमेवर मन लावून चिंतन करा. “कृपांचा अख्खा महासागर.” याचा अर्थ काय?
प्रतीकात्मक अर्थाने, अख्खा महासागर हा अनंततेची कल्पना देतो. संपूर्ण महासागर तुमच्यावर ओतला गेला तर ते कसे असेल, याची कल्पना करून पाहा—ते आपल्या आकलनापलीकडचे आहे! अशा प्रकारे देव सांगतो की आज तो आपल्याला अनंत कृपा देतो. आपण सर्वांनी स्वतःला हा प्रश्न विचारावा: त्या अनंत कृपा स्वीकारण्यासाठी माझे मन किती खुले आहे?
एक उदाहरण घेऊ या. तुमचे जीवन म्हणजे शिवताना बोटाला घालायची एक छोटीशी टोपी आहे आणि तुमच्यावर पाण्याचा अख्खा महासागर ओतला जातो, अशी कल्पना करा. एवढ्याशा टोपीत दिलेले सगळे पाणी मावणार नाही. म्हणून आपण हे ओळखले पाहिजे की देवाला दया स्वीकारण्याची आपली क्षमता वाढवायची आहे, जेणेकरून आपल्याला त्याची दया अधिक विपुलपणे स्वीकारता येईल. तुमचा आत्मा एखाद्या मोठ्या तळ्यासारखा असला तर? तरीही त्या तळ्यात महासागराचे पाणी मावणार नाही. मग दयेचा अख्खा महासागर कशात मावू शकेल? महासागरातच महासागर मावू शकतो. म्हणूनच देवाची इच्छा आहे की आपल्याला अमर्याद क्षमता असलेल्या पात्रांसारखे घडवून त्याने प्रथम आपल्या आत्म्यांना अनंत दया स्वीकारण्यासाठी तयार करावे.
आविलाच्या संत तेरेसा आपल्या “अंतःकरणाचा किल्ला” या आध्यात्मिक ग्रंथात शिकवतात की आत्म्याची ग्रहणक्षमता खरोखरच अमर्याद असू शकते, कारण खुद्द देव त्याच्यात वास करतो. आत्मा म्हणजे जणू आपल्या अंतरंगातला एक किल्ला. त्यात एकमेकांना जोडलेले अनेक कक्ष आहेत आणि मध्यवर्ती कक्षापर्यंत पोहोचण्यासाठी आपल्याला त्यांतून जावे लागते. त्या शिकवतात की आध्यात्मिक जीवनाचे ध्येय म्हणजे या वेगवेगळ्या कक्षांतून आपल्या आत्म्याच्या केंद्रापर्यंत पोहोचणे. तिथे अनंत देव वास करतो, आणि तिथे आपण त्याच्या सान्निध्यात राहू शकतो. म्हणून आपण हे समजून घेतले पाहिजे की आपल्या आत्म्यांना दयेचा अथांग जलसंचय खरोखरच सामावून घेता येतो. कारण देवाने आपल्यामध्ये वास करण्याचे निवडले, तेव्हाच त्याने ही क्षमता आपल्याला निर्माण करताना दिली. ही दया तिच्या परिपूर्णतेत स्वीकारण्याची गुरुकिल्ली म्हणजे आपल्या अंतरंगात वास करणाऱ्या अनंत देवाचा शोध घेणे. हे कसे साधायचे?
संत फॉस्टिना यांच्या दैनंदिनीत दाखवलेल्या मार्गाचे सार असे आहे: पापांची आणि त्यांबद्दलच्या शिक्षेची संपूर्ण क्षमा मिळावी म्हणून पापस्वीकार करा आणि पवित्र कम्युनियन ग्रहण करा. मात्र, आविलाच्या संत तेरेसा यांच्यासारख्या अनेक थोर आध्यात्मिक लेखकांनी स्पष्ट केल्याप्रमाणे, देवाची त्याच्या परिपूर्णतेत भेट व्हावी यासाठी आपल्या आध्यात्मिक प्रवासात आपल्याला अनेक टप्पे पार करावे लागतात. यात अर्थातच पवित्र कम्युनियन आणि पापस्वीकार यांतून देव आपल्याला देत असलेल्या दयेचा अनुभव घेणेही आले. उदाहरणार्थ, जे अजून सुरुवातीच्या कक्षांतच राहतात आणि हे संस्कार स्वीकारतात, त्यांना त्यांचे फळ कधीही तितक्या प्रमाणात मिळणार नाही, जितके सातव्या, मध्यवर्ती कक्षात राहणाऱ्यांना मिळते. त्या कक्षात राजा आपल्या परिपूर्णतेत वास करतो. अशा रीतीने देव आपली दया पूर्णपणे देतो; पण पापापासून देवाकडे वळून आणि आपल्या आत्म्याचे शुद्धीकरण करून आपण देवापर्यंत नेणारा, आपल्याला बदलून टाकणारा प्रवास केला नाही, तर तो देत असलेला कृपांचा महासागर आपल्याला कधीही स्वीकारता येणार नाही.
आज तुमच्यावर ओतल्या जाणाऱ्या दयेच्या या महासागराचे चिंतन करा. तुमच्या जीवनात या क्षणी तुम्ही यातील किती दया स्वीकारू शकता? देवाच्या कृपेसाठी तुमचे अंतःकरण अजून पुरेसे खुले नाही, हे नम्रपणे मान्य करताना हेही लक्षात ठेवा: देव आपल्या संपूर्ण परिपूर्णतेने तुमच्या अंतरंगात वास करतो आणि तुम्ही त्याच्याकडे वाटचाल करावी म्हणून धीराने तुमची वाट पाहतो. प्रार्थना, उपवास, प्रायश्चित्त, पवित्र शास्त्राचे वाचन, संस्कार साजरे करणे आणि आध्यात्मिक वाचन यांद्वारे स्वतःला या वाटचालीसाठी समर्पित करा. जीवनाच्या परिपूर्णतेचा महासागर तुमची वाट पाहत आहे. त्यात डुबकी मारा आणि देवाला अधिकाधिक पूर्णपणे स्वीकारण्याची तुमची क्षमता त्याच्या दयेने वाढू द्या.
हे माझ्या प्रभू, तूच दैवी दया आहेस. तू सर्व कृपेचा उगम आहेस आणि ती कृपा तू विपुलतेने देतोस. तुझ्या अमर्याद उदारतेबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुला अधिक पूर्णपणे स्वीकारण्यास माझा आत्मा तयार व्हावा, अशी मी प्रार्थना करतो. शुद्धीकरणाच्या आणि मनपरिवर्तनाच्या माझ्या चालू वाटचालीत माझ्या आत्म्याची ग्रहणक्षमता वाढव, म्हणजे तुला मला जे काही द्यायचे आहे, ते सर्व मला स्वीकारता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
देवाच्या दयेचे अनंत चिंतन
दैवी दयेचा रविवार (वर्ष ब)
संत फॉस्तिना आपल्या दैनंदिनीत लिहितात:
“माझी दया इतकी महान आहे की मानवी असो वा देवदूताची, कोणतीही बुद्धी संपूर्ण अनंतकाळातही तिचा थांग लावू शकणार नाही. जे काही अस्तित्वात आहे ते सर्व माझ्या अत्यंत कोमल दयेच्या गाभ्यातून प्रकट झाले आहे. प्रत्येक आत्मा माझ्याशी असलेल्या आपल्या नात्यातून अनंतकाळ माझ्या प्रेमाचे आणि दयेचे चिंतन करील. दयेचा सण माझ्या अंतःकरणातील कोमलतेच्या अगदी गाभ्यातून उदयास आला. पास्कानंतरच्या पहिल्या रविवारी तो समारंभपूर्वक साजरा केला जावा, अशी माझी इच्छा आहे. मानवजात माझ्या दयेच्या झऱ्याकडे वळेपर्यंत तिला शांती लाभणार नाही” (दैनंदिनी #699).
अनंतकाळ देवाच्या प्रेमाचे आणि दयेचे चिंतन करणे कसे असेल? काहींना ही कल्पना सुरुवातीला फारशी आकर्षक वाटणार नाही. अनंतकाळ आपण केवळ देवाच्या दयेचेच चिंतन करत राहिलो, तर त्याचा कंटाळा येणार नाही का? तुम्हालाही हा प्रश्न पडत असेल, तर ही कल्पना सुरुवातीला आकर्षक न वाटण्याचे कारण असे की, हा अनुभव किती तृप्तिदायक आणि गौरवमय असेल, याची तुम्हाला कल्पना करता येत नाही. येशू म्हणाला, “माझी दया इतकी महान आहे की मानवी असो वा देवदूताची, कोणतीही बुद्धी संपूर्ण अनंतकाळातही तिचा थांग लावू शकणार नाही.”
पास्काच्या अष्टकाचा आठवा दिवस असलेला हा रविवार दयेचा सण म्हणून साजरा व्हावा, अशी देवाची इच्छा होती. हा सण पास्काच्या अष्टकाच्या शेवटच्या दिवशी ठेवून देव आपल्याला सांगतो की या सणाचा संदेश आपल्या जीवनाचे अंतिम ध्येय उलगडून दाखवतो. पास्का हा तारणाच्या परिपूर्ण योजनेचा उत्कर्षबिंदू आहे. आणि दैवी दयेचा रविवार हा त्या परिपूर्ण योजनेची परिपूर्ती आहे. म्हणून या सणाचा संदेश समजून घेण्याचा प्रयत्न करण्यापेक्षा महत्त्वाचे असे काहीही नाही.
एक उदाहरण घ्या: तुम्हाला नवी गाडी मिळाली, पण तुम्ही ती कधी चालवलीच नाही, तर त्या गाडीचा काहीच उपयोग होणार नाही. किंवा तुम्हाला लॉटरी लागली, पण ते पैसे न वापरता तुमच्या खात्यात तसेच पडून राहिले, तर त्यांचा काय फायदा? किंवा तुम्ही गंभीर आजारी असताना तुम्हाला बरे करणारे औषध मिळाले, पण तुम्ही ते घेतलेच नाही, तर तुम्ही आजारीच राहाल. तसेच, येशूच्या मृत्यूवर आणि पुनरुत्थानावर आपला विश्वास असला, तरी त्याच्या या कृतीतून आपल्याला मिळालेल्या दयेला आपण आपले जीवन बदलू दिले नाही, तर जीवनाचा खरा हेतूच आपल्या लक्षात आलेला नाही. दैवी दया हाच जीवनाचा खरा हेतू आहे. तिचाच शोध घेणे मोलाचे आहे. समाधान आणि परिपूर्ती यांचा तीच एकमेव स्रोत आहे. आपल्या व्याधींवर तीच एकमेव औषध आहे. खऱ्या संपत्तीचा तीच एकमेव स्रोत आहे. तीन शब्दांत सांगायचे तर: तीच सर्वकाही आहे!
आपण अनंतकाळ त्याच्या दयेचे चिंतन करण्यात घालवू, असे येशू म्हणतो तेव्हा त्याचा अर्थ असा नाही की हे चिंतन आपण मृत्यूनंतरच करू. हे खरे आहे की जेव्हा आपल्याला देवाचे परम आनंददायी प्रत्यक्ष दर्शन लाभेल आणि आपण अनंतकाळ त्याचे चिंतन करू, तेव्हा त्याची दया आपल्यासमोर पूर्णपणे उलगडेल. पण ‘अनंतकाळात’ आजचाही समावेश आहे. इथलाही, आत्ताचाही त्यात समावेश आहे. म्हणून दैवी दयेचे चिंतन करणे हे आजच्या आपल्या जीवनातील सर्वांत महत्त्वाचे ध्येय असले पाहिजे. ते आपले ध्येय झाले की जीवनातील इतर सर्व गोष्टी त्या ध्येयाला पूरक ठरतील अशा रीतीने आपापल्या जागी बसतील.
दैवी दयेचे चिंतन हे तुमच्या जीवनाचे सर्वांत महत्त्वाचे ध्येय व्हावे, यासाठी आधी तुम्ही दैवी दया समजून घेण्यास सुरुवात केली पाहिजे. म्हणूनच आपल्याला हा खास दिवस, दयेचा हा अत्यंत पवित्र महोत्सव, देण्यात आला आहे. तेव्हा या देणगीचे अधिक सखोल चिंतन करण्याची संधी म्हणून या दिवसाचा उपयोग करा. संत फॉस्टिना यांच्याद्वारे देवाची दया आपल्याला जशी प्रकट झाली, त्याविषयी वाचण्यापासून सुरुवात करा. येशूचे शब्द वाचण्यासाठी थोडा वेळ काढा. त्याने आपल्या दयेविषयी दिलेले स्पष्टीकरण, केलेले वर्णन आणि प्रकट केलेल्या गोष्टी वाचा. हे वाचूनही दैवी दया आकलनाच्या पलीकडे आहे असे तुम्हाला वाटले, तर काळजी करू नका. ती खरोखरच आकलनाच्या पलीकडे आहे! पण आपण अनंतकाळ त्याच्या दयेचे चिंतन करण्यात घालवू, असे येशूने आपल्याला वचन दिले आहे. म्हणून आपण विश्वास ठेवला पाहिजे की आताच आपण त्या चिंतनात जितके खोल जाऊ, तितके आपले जीवन अधिक गौरवशाली होईल. या दयेचा खरा आस्वाद आपल्याला घेता आला, तिच्या भव्यतेची थोडीशी झलक दिसली आणि तिच्या अर्थाचा एखादा छोटासा पैलू जरी समजला, तरी या प्रयत्नातून आपल्याला खरोखर मोठे समाधान मिळेल.
आज दैवी दयेचे चिंतन करा. देवाची दया तुम्हाला कधीही पूर्णपणे समजणार नाही, हे देवापुढे आणि स्वतःशीही नम्रपणे मान्य करा. प्रार्थनेत हे मान्य करा. देवाच्या दयेविषयी वाचणे महत्त्वाचे आहे, पण प्रार्थनेतूनच आपल्या चिंतनाची सुरुवात होईल. आणि या चिंतनातूनच आपण आपल्या जीवनाच्या मुख्य उद्देशानुसार जगू लागू.
हे गौरवशाली दैवी दये, माझ्यावर भरभरून बरस; तुझी खोली आणि व्यापकता जाणून घेण्यासाठी माझे मन उघड. तुझ्या परिपूर्ण स्वरूपाचे चिंतन करण्यास मला मदत कर, म्हणजे तुझ्यासोबतच्या माझ्या अनंत जीवनाची सुरुवात मला आताच करता येईल. माझ्या प्रेमळ तारणाऱ्या, तू तुझ्या दयेविषयी कितीतरी गोष्टी प्रकट केल्या आहेत. या देणगीविषयी केवळ जाणून घेऊन मी थांबू नये, तर माझ्या जीवनातही तिचा स्वीकार करावा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
दैवी दया
दैवी दयेचा रविवार (वर्ष क)
आज सर्व सणांचा सण आहे! आज दयेचा महोत्सव आहे! 1938 साली निधन पावलेल्या सिस्टर मारिया फॉस्टिना कोवाल्स्का या मठात एकांतवासाचे जीवन जगणाऱ्या पोलिश धर्मभगिनी होत्या. त्यांना मिळालेल्या खासगी प्रकटीकरणांतून या महोत्सवाची सुरुवात झाली. 2000 साली संत पोप जॉन पॉल द्वितीय यांनी त्यांना संत म्हणून घोषित केले आणि दयेचा महोत्सव संपूर्ण कॅथलिक चर्चसाठी प्रस्थापित करण्यात आला. हा महोत्सव अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी येशूने संत फॉस्टिना यांना दिलेली काही खासगी प्रकटीकरणे वाचूया:
“या दिवशी जो कोणी जीवनाच्या झऱ्याजवळ येईल, त्याला पापांची आणि त्यांबद्दलच्या शिक्षेची पूर्ण क्षमा मिळेल” (दैनंदिनी #300).
“हा महोत्सव माझ्या दयेच्या अगदी गाभ्यातून उदयास आला आहे, आणि माझ्या कोमल दयेच्या अथांग गाभ्यातच त्याला दृढ मान्यता मिळाली आहे” (दैनंदिनी #420).
“एकदा मी हे शब्द ऐकले: माझ्या मुली, माझ्या कल्पनेपलीकडच्या दयेविषयी संपूर्ण जगाला सांग. दयेचा महोत्सव सर्व आत्म्यांसाठी, विशेषतः बिचाऱ्या पापी जनांसाठी, आश्रय आणि सुरक्षित निवारा ठरावा, अशी माझी इच्छा आहे. त्या दिवशी माझ्या कोमल दयेचे अंतरंग खुले असते. माझ्या दयेच्या झऱ्याजवळ येणाऱ्या आत्म्यांवर मी कृपांचा अख्खा सागर ओततो. जो आत्मा पापस्वीकार करील आणि पवित्र परमप्रसाद ग्रहण करील, त्याला पापांची आणि त्यांबद्दलच्या शिक्षेची पूर्ण क्षमा मिळेल. त्या दिवशी ज्यांतून कृपा वाहते ती सर्व दैवी पूरद्वारे उघडली जातात. कोणत्याही आत्म्याची पापे किरमिजी रंगासारखी लाल असली, तरी त्याने माझ्याजवळ येण्यास भिऊ नये. माझी दया इतकी महान आहे की मनुष्याची असो वा देवदूताची, कोणतीही बुद्धी अख्ख्या अनंतकाळात तिचा तळ गाठू शकणार नाही. जे काही अस्तित्वात आहे ते सर्व माझ्या अत्यंत कोमल दयेच्या अगदी गाभ्यातून आले आहे. प्रत्येक आत्मा माझ्याशी असलेल्या आपल्या नात्यात माझ्या प्रेमाचे आणि दयेचे अनंतकाळ चिंतन करील. दयेचा महोत्सव माझ्या कोमलतेच्या अगदी गाभ्यातून उदयास आला आहे. ईस्टरनंतरच्या पहिल्या रविवारी तो solemnपणे साजरा व्हावा, अशी माझी इच्छा आहे. मानवजात माझ्या दयेच्या झऱ्याकडे वळत नाही तोवर तिला शांती लाभणार नाही” (दैनंदिनी #699).
“होय, ईस्टरनंतरचा पहिला रविवार हा दयेचा महोत्सव आहे. पण दयेची कृत्येही केली पाहिजेत आणि ती माझ्यावरच्या प्रेमातून घडली पाहिजेत. आपल्या शेजाऱ्यांशी नेहमी आणि सर्वत्र दयेने वाग. असे करण्यास मागेपुढे पाहू नकोस किंवा या कर्तव्यातून स्वतःची सुटका करून घेण्याचा प्रयत्न करू नकोस” (दैनंदिनी #742).
“माझ्या क्लेशदायक दुःखसहनानंतरही आत्म्यांचा नाश होत आहे. मी त्यांना तारणाची शेवटची आशा देत आहे, ती म्हणजे माझ्या दयेचा महोत्सव. त्यांनी माझ्या दयेची आराधना केली नाही, तर त्यांचा अनंतकाळासाठी नाश होईल” (दैनंदिनी #965).
“माझ्या दयेच्या महोत्सवाच्या दिवशी जे आत्मे पापस्वीकार करतील आणि पवित्र परमप्रसाद ग्रहण करतील, त्यांना पूर्ण क्षमा द्यावी, अशी माझी इच्छा आहे” (दैनंदिनी #1109).
वर दयेचा महोत्सव साजरा करण्याविषयीची काही उद्धरणे दिली आहेत. आता दैवी दयेचे स्वरूप अधिक उलगडून दाखवणारी काही उद्धरणे पाहूया:
“मानवजात विश्वासाने माझ्या दयेकडे वळत नाही तोवर तिला शांती लाभणार नाही” (दैनंदिनी #300).
“माझे हृदय जीवांबद्दलच्या अपार दयेने ओसंडून वाहते, विशेषतः बिचाऱ्या पापी जीवांबद्दलच्या दयेने. सर्व पित्यांमध्ये मीच त्यांच्यासाठी सर्वांत उत्तम पिता आहे आणि दयेने ओसंडणाऱ्या झऱ्यातून वाहावे तसे माझ्या हृदयातून रक्त आणि पाणी त्यांच्यासाठीच वाहिले, हे त्यांना समजले असते तर!” (दैनंदिनी #367).
“माझ्या सृष्टीतील जीवांनी माझ्यावर विश्वास ठेवावा, अशी माझी इच्छा आहे. माझ्या अथांग दयेवर दृढ विश्वास ठेवण्यासाठी जीवांना प्रोत्साहन दे. दुर्बल, पापी जीवाने माझ्याकडे येण्यास घाबरू नये; कारण जगात वाळूचे जितके कण आहेत त्याहून अधिक पापे त्याने केली असली, तरी ती सर्व माझ्या दयेच्या अथांग सागरात बुडून जातील” (दैनंदिनी #1059).
“माझ्या मुली, सर्वांना सांग की मी स्वतः प्रेम आणि दया आहे. एखादा जीव विश्वासाने माझ्याकडे येतो, तेव्हा मी त्याला इतक्या विपुल कृपेने भरून टाकतो की ती कृपा त्याला स्वतःपुरती सामावून ठेवता येत नाही; तिचे तेज त्याच्यातून इतर जीवांपर्यंत पोहोचते” (दैनंदिनी #1074).
“माझ्या मुली, लिही की एखाद्या जीवाची दीन अवस्था जितकी अधिक, तितका माझ्या दयेवर त्याचा हक्क अधिक. माझ्या दयेच्या अथांग सागरावर विश्वास ठेवण्याचे कळकळीचे आवाहन सर्व जीवांना कर, कारण त्या सर्वांचे तारण व्हावे, अशी माझी इच्छा आहे” (दैनंदिनी #1182).
आज देवाच्या अनंत आणि अथांग दयेचे चिंतन करा. दैवी दया विशेषतः पापाशी झुंज देणाऱ्यांसाठी आहे. येशू म्हणतो, “पापी जितका मोठा, तितका माझ्या दयेवर त्याचा हक्क अधिक” (दैनंदिनी #723). दैवी दया म्हणजे देवाची ममता आणि करुणाच. त्याच्याकडे धाव घ्या, त्याच्यावर विश्वास ठेवा, आपला आत्मा त्याच्यासमोर खुला करा आणि या पवित्र दिवशी त्याला तुमच्यावर दयेचा सागर ओतू द्या.
हे परमदयाळू प्रभू, आज स्वर्गातून ओसंडून वाहणारी तुझी अपार दया मला लाभावी, अशी माझी इच्छा आहे. माझ्या गरजेच्या वेळी मी तुझ्याकडे वळावे म्हणून माझे हृदय उघड. हे प्रिय प्रभू, मी पापी आहे आणि म्हणूनच माझ्या जीवनात मला सर्वांत जास्त गरज तुझीच आहे. माझ्या सर्व शक्तीनिशी तुझ्यावर विश्वास ठेवण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे!
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

