चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या अध्यायातील चिंतने वापरा. 17 डिसेंबरला (त्या दिवशी आगमनकाळाचा तिसरा रविवार नसेल तर) त्या दिवसाच्या चिंतनासाठी पुढील अध्यायाकडे वळा.
ख्रिस्तामध्ये परिवर्तन आणि नवेपण
आगमनकाळातील तिसरा रविवार (वर्ष अ)
बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाने तुरुंगात असताना ख्रिस्ताच्या कार्यांविषयी ऐकले. तेव्हा त्याने आपल्या शिष्यांना येशूकडे हा प्रश्न विचारायला पाठवले, “जो येणार आहे तो तूच आहेस का, की आम्ही दुसऱ्या कोणाची वाट पाहावी?” मत्तय 11:2–3
बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाने आपल्या शिष्यांना हा प्रश्न विचारण्यासाठी येशूकडे का पाठवले? योहानाने येशूविषयी यापूर्वी काय म्हटले होते ते आठवा: “पाहा, जगाचे पाप दूर करणारा देवाचा कोकरा” (योहान 1:29). येशू हा “जगाची पापे दूर करणारा देवाचा कोकरा” आहे हे योहानाला माहीत होते, तर मग जो येणार आहे तो तूच आहेस का, हे विचारण्यासाठी त्याने आपल्या शिष्यांना येशूकडे का पाठवले?
ख्रिस्तसभेच्या धर्मपित्यांनी यामागील अनेक कारणांचा विचार केला. त्यांच्यापैकी बहुतेकांचा असा निष्कर्ष आहे की येशू कोण आहे हे माहीत नव्हते म्हणून नव्हे, तर आपल्या शिष्यांच्या हितासाठी योहानाने असे केले. हेरोदाकडून योहानाचा वध झाल्यावर त्याच्या शिष्यांनी आपल्या प्रभूचे अनुकरण करावे, हा त्यामागचा हेतू होता. अशा रीतीने योहानाने आपल्या शिष्यांचे लक्ष येशूकडे वळवण्याचा आणि त्यांच्या श्रद्धेच्या जीवनात घडणारे हे परिवर्तन स्वीकारण्यासाठी त्यांना प्रोत्साहन देण्याचा प्रयत्न केला.
योहानाने आपल्या शिष्यांना आपल्याकडे का पाठवले, हे येशूला समजले. म्हणून या शिष्यांना स्वतः श्रद्धा ठेवता यावी यासाठी जे आवश्यक होते ते येशूने त्यांना दिले. ख्रिस्त या नात्याने त्याने केलेल्या कार्यांकडे तो त्यांचे लक्ष वेधतो, जेणेकरून त्यांना स्वतः त्या कार्यांचा अर्थ उमगावा आणि श्रद्धेचे नवे जीवन लाभावे. येशू सांगतो की आंधळ्यांना पुन्हा दृष्टी मिळते, पांगळे चालतात, कुष्ठरोगी शुद्ध होतात, बहिऱ्यांना ऐकू येते, मृतांना पुन्हा जिवंत केले जाते आणि गरिबांना सुवार्ता सांगितली जाते. स्वर्गातून मिळालेल्या अशा चमत्कारिक चिन्हांवर कोण आक्षेप घेऊ शकेल? पण येशू आणखी पुढे जाऊन एक सूचक विधान करतो. तो म्हणतो, “आणि जो माझ्यामुळे अडखळत नाही तो धन्य.” आपला आध्यात्मिक मार्गदर्शक बदलणे स्वीकारताना या शिष्यांच्या मनात संघर्ष चालला होता, असे दिसते. या वचनातून येशूने त्यांना त्याबद्दल सौम्यपणे जाणीव करून दिली, असे वाटते. त्यांच्या मनात नेमका कोणता ‘अडथळा’ होता, हे येशूने ओळखले. खरोखरच येशूचे महत्त्व वाढत होते आणि योहानाचे कमी होत होते. ही गोष्ट त्यांना खटकत होती.
आपल्या आध्यात्मिक जीवनात बदल घडतो तेव्हा अनेकदा असाच अनुभव येतो. काहीतरी नवे घडते तेव्हा तो बदल आणि त्यातले नावीन्य स्वीकारताना आपल्याला अनेक अडचणी येतात. पण बदल, परिवर्तन आणि जीवनाचे नवेपण हे ख्रिस्ती जीवनाचे मर्म आहे. आणि ही चांगली गोष्ट आहे. आपण स्वतःमध्ये बदल घडवण्याचा आणि आपले परिवर्तन होऊ देण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे. आपण आपली नाती अधिक चांगली केली पाहिजेत, नवी नाती जोडली पाहिजेत, प्रेम करण्याचे आणि इतरांच्या मदतीला धावून जाण्याचे नवे मार्ग शिकले पाहिजेत, आणि आपला प्रभू आपल्या जीवनात आणतो त्या प्रत्येक नव्या अनुभवाला सहजपणे सामोरे जायला शिकले पाहिजे.
आज चिंतन करा: तुमच्या आध्यात्मिक जीवनात झालेले बदल स्वीकारताना तुम्हाला कोणत्या अडचणी आल्या आहेत? ज्या गोष्टींशी झगडताना आपल्याला त्रास होतो, त्याच अनेकदा आपली ख्रिस्ती श्रद्धा आणि देवावरील व शेजाऱ्यावरील प्रेम नव्या उंचीवर नेण्याची सुंदर संधी ठरतात. आपल्या जीवनात कोणते बदल स्वीकारायला देव तुम्हाला बोलावत आहे, हे शोधा. ते बदल कठीण असले तरी अधिक पवित्र जीवनाकडे नेणारा तोच सर्वांत खात्रीचा मार्ग आहे, हे लक्षात ठेवा.
हे प्रिय प्रभू, तुझे अधिक निष्ठेने अनुसरण करण्यासाठी जीवनाचे नवेपण स्वीकारायला आणि आवश्यक त्या बदलांना सामोरे जायला तू मला बोलावतोस, हे मला ठाऊक आहे. तू मला ज्या ज्या गोष्टींसाठी बोलावतोस त्या सर्वांना खुल्या मनाने प्रतिसाद द्यायला मला मदत कर, म्हणजे तुझ्या कृपेने मी सतत नवी निर्मिती होत जाईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या प्रकरणातील चिंतनांचा वापर करा. 17 डिसेंबरला (त्या दिवशी आगमनकाळातील तिसरा रविवार नसेल तर) त्या दिवसासाठीचे चिंतन वाचण्यासाठी पुढील प्रकरणाकडे जा.
वाळवंटात ख्रिस्ताची भेट
आगमनकाळातील तिसरा रविवार (वर्ष ब)
“मी वाळवंटात ‘प्रभूचा मार्ग सरळ करा’ असे ओरडणाऱ्याची वाणी आहे,” असे यशया संदेष्ट्याने सांगितल्याप्रमाणे तो म्हणाला. योहान 1:23
वरील उताऱ्यात संत बाप्तिस्मादाता योहान यशया 40:3 मधील वचन उद्धृत करतो: “एक वाणी घोषणा करते: वाळवंटात प्रभूचा मार्ग तयार करा! निर्जन प्रदेशात आपल्या देवासाठी महामार्ग सरळ करा!” बाबेलला निर्वासित म्हणून नेलेल्या यहुद्यांच्या यरुशलेमला परतण्याविषयी यशयाने हे भाकीत केले होते. मेसोपोटेमियाहून इस्राएलकडे जाताना लोक सहसा ज्या मार्गांवर भरपूर पाणी मिळे त्या मार्गांनी प्रवास करत. वाळवंटातून जाण्यापेक्षा हे मार्ग अधिक सुरक्षित होते आणि प्रवासासाठी लागणारे अन्न व पाणी वाटेत मिळत असे. पण यहुदी निर्वासित सर्वांत जवळच्या वाटेने, म्हणजे थेट वाळवंट ओलांडून जातील, आणि त्या प्रवासात देव त्यांच्या गरजा भागवील, असे यशयाने भाकीत केले. असा प्रवास करण्यासाठी देवाच्या तरतुदीवर मोठा भरवसा ठेवावा लागणार होता.
बाप्तिस्मादाता योहान यशयाचे वचन उद्धृत करताना हे भाकीत स्वतःला लागू करतो. वाळवंटात मोठ्याने हाक देण्याची आणि लोकांना थेट मशीहाकडे वळवण्याची त्याला पाचारण होते. त्या वाळवंटातच त्यांना आपला तारणारा सापडणार होता.
पहिली गोष्ट म्हणजे, योहान “वाळवंटात” मोठ्याने हाक देतो. पापामुळे ज्यांच्या जीवनात कोरडेपणा, दारिद्र्य, अभाव आणि गमावल्याची वेदना आली आहे, त्यांच्यासाठी त्याचा संदेश आहे. देव आपल्या कृपेद्वारे जे आध्यात्मिक पोषण देऊ इच्छितो, त्यापासून जे वंचित आहेत, त्यांच्यासाठी सर्वप्रथम त्याचा पश्चात्तापाचा संदेश आहे. ज्यांना आपण जीवनात किती कठीण परिस्थितीत आहोत हे नम्रपणे दिसते आणि जगाच्या तारणाऱ्याकडून मिळणाऱ्या जिवंत पाण्याची आपल्याला गरज आहे हे जे मान्य करतात, त्यांना उद्देशून योहान हा संदेश देतो.
दुसरी गोष्ट म्हणजे, हा नवा “सरळ” मार्ग असे सुचवतो की अनेक जण ख्रिस्ताकडे नेणाऱ्या थेट वाटेने चालत नाहीत. त्याऐवजी ते जीवनात विनाकारण आडवाटांनी जातात. पापांचा पश्चात्ताप करून ती पापे सोडण्याचा सरळ मार्ग धरावा, जेणेकरून ख्रिस्त येशूवर श्रद्धा ठेवता येईल, असे आवाहन योहान आपल्या संदेशातून सर्वांना करतो.
तिसरी गोष्ट म्हणजे, ख्रिस्ताला भेटण्यासाठी वाळवंटातून जाण्याकरिता देवाच्या तरतुदीवर भरवसा ठेवावा लागतो. असा प्रवास करायला धैर्य लागते. आपल्या सर्व गरजा भागवण्याचे वचन देणारा देव सतत आपली काळजी घेतो, यावर भरवसा ठेवणे सर्वांत महत्त्वाचे आहे. वाट दाखवणाऱ्यावर भरवसा नसेल, तर कोणीही थेट वाळवंट ओलांडायला निघणार नाही.
आगमनकाळ म्हणजे आपण ज्या वाटेने चाललो आहोत तिचा पुन्हा विचार करण्याची वेळ. तुम्ही स्वतःच सुखाचा मार्ग शोधत आहात का? तुम्ही स्वतःच्या क्षमतेवर, बुद्धीवर आणि भविष्यासाठी आखलेल्या स्वतःच्या योजनांवर भरवसा ठेवत आहात का? तसे असेल, तर “वाळवंटात हाक देणाऱ्याची वाणी” ऐका. संत योहान तुम्हाला काय सांगतो ते ऐका: वाळवंटातील साधेपणा स्वीकारा, सर्व गोष्टींबद्दलची आसक्ती आणखी कमी करा, जे काही देवाकडून नाही ते सोडून द्या आणि देव आपल्या तरतुदीने तुम्हाला वाट दाखवील यावर अधिक मनापासून भरवसा ठेवा.
आज वाळवंटातून येणाऱ्या या हाकेवर चिंतन करा आणि देव खास तुम्हाला काय सांगत आहे ते ऐका. सांसारिक चिंता सोडून द्या, पापांचा पश्चात्ताप करून ती सोडा, देवावर भरवसा ठेवा आणि त्याला भेटायला निघा. असे केल्याने या आगमनकाळात आपल्या प्रभूवरील तुमची श्रद्धा अधिक लवकर आणि सहज दृढ होईल.
हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, माझ्या पापामुळे आलेल्या अंधारात आणि कोरडेपणातही तू माझी वाट पाहत आहेस. जीवनात मला ज्या अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागते, त्यांतून मला नेण्यासाठी आणि मला वाट दाखवण्यासाठी तू माझी वाट पाहत आहेस. मला असे धैर्य आणि शहाणपण दे की मी तुझ्यावर पुरेसा भरवसा ठेवून तू नेशील तिथे तुझ्यामागे जाईन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या प्रकरणातील चिंतनांचा वापर करा. 17 डिसेंबरला (त्या दिवशी आगमनकाळातील तिसरा रविवार नसेल तर) त्या दिवसासाठीचे चिंतन वाचण्यासाठी पुढील प्रकरणाकडे जा.
पापापासून दूर वळा
आगमनकाळातील तिसरा रविवार (वर्ष क)
जमलेल्या लोकांनी बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाला विचारले, “आम्ही काय करावे?” लूक 3:10
बाप्तिस्मा देणाऱ्या संत योहानाला हा प्रश्न विचारणाऱ्या लोकांमध्ये जकातदार, सैनिक आणि सर्वसामान्य लोक होते. योहानाने त्या सर्वांना उत्तर दिले. ज्या पापांशी त्यांचा सर्वाधिक संघर्ष होत होता, त्या पापांपासून वळण्यास त्याने प्रथम सांगितले. पाप अनेक रूपे घेते आणि अनेकदा त्याचा आपल्या दैनंदिन कर्तव्यांशी जवळचा संबंध असतो. काही पापे आपण जाणूनबुजून केलेल्या कृतींमुळे घडतात. तर काही पापे कर्तव्यातील कसुरीमुळे घडतात, म्हणजेच एखादा सद्गुण आचरणात न आणल्यामुळे किंवा जे करायला हवे ते न केल्यामुळे.
जमलेल्या लोकांचा ज्या विशिष्ट पापांशी संघर्ष होत होता, त्यांविषयी बोलल्यानंतर योहान त्यांचे लक्ष ख्रिस्ताकडे वळवतो. तो त्यांना सांगतो, “माझ्यापेक्षा अधिक सामर्थ्यवान असा एक जण येत आहे” आणि “तो तुम्हाला पवित्र आत्म्याने व अग्नीने बाप्तिस्मा देईल.” दुसऱ्या शब्दांत, योहान लोकांना दोन गोष्टी करायला सांगत होता. पहिली, पापावर मात करण्याचा प्रयत्न करा. दुसरी, जो तुमच्याकडे येत आहे त्याच्याकडे आपली दृष्टी वळवा. पापांचा पश्चात्ताप करणे एवढेच पुरेसे नाही. पश्चात्ताप केल्यानंतर आपल्या आत्म्यातील रिकामी जागा ख्रिस्ताच्या उपस्थितीने भरून काढली पाहिजे.
उपवासकाळाप्रमाणेच आगमनकाळ हाही या संदेशांकडे लक्ष देण्यासाठी आपल्या उपासनावर्षातील एक महत्त्वाचा काळ आहे. पापावर मात करण्याचा प्रयत्न करणे आणि ख्रिस्ताकडे वळणे हे वर्षातील प्रत्येक दिवशी आवश्यक आहे, हे खरे. तरीही या आध्यात्मिक प्रयत्नांकडे विशेष लक्ष देता यावे म्हणून दरवर्षी आपल्याला एका खास काळाची गरज आहे, हे देव जाणतो. म्हणून आगमनकाळ संपण्यापूर्वी बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचे शब्द मनावर घ्या आणि आपल्या सदसद्विवेकबुद्धीचे सखोल परीक्षण करण्यासाठी थोडा वेळ काढा. त्यासाठी दहा आज्ञांची किंवा सात घातक पापांची सविस्तर यादी वापरून पाहा. हे परीक्षण केल्यानंतर समेटाचा संस्कार स्वीकारण्याची संधी शोधा. आगमनकाळ फलदायी होण्यासाठी हे आवश्यक आहे.
सध्या ज्या पापांशी तुमचा सर्वाधिक संघर्ष होत आहे, त्यांचा मनापासून पश्चात्ताप केल्यानंतर जगाच्या तारणाऱ्याकडे वळा. या आगमनकाळात देहधारणेच्या चमत्काराकडे विशेष लक्ष द्या. एका लहान बालकाच्या रूपात आपल्याकडे आलेल्या देवाच्या आराधनेसाठी वेळ द्या. या देणगीचे मनन करा. प्रार्थनामय भावनेने ख्रिस्तजन्माच्या देखाव्याकडे पाहा. ख्रिस्ताच्या जन्माविषयीचे पवित्र शास्त्रातील उतारे वाचा. डोळे मिटा आणि त्याच्या जन्माच्या वेळी आपण तिथे आहोत अशी कल्पना करा.
आज योहानाने केलेल्या या दुहेरी आवाहनावर चिंतन करा आणि आगमनकाळाच्या तयारीत ते आचरणात आणा. या आगमनकाळात आपला आत्मा सर्व पापांपासून शुद्ध करण्यासाठी विशेष प्रयत्न करा. मग आपण जे साजरे करण्याची तयारी करत आहोत, त्या सत्याचे प्रार्थनापूर्वक चिंतन आणि मनन करा. या आगमनकाळात तुमची भक्ती आणि प्रार्थना अधिक सखोल होऊ द्या, जेणेकरून योहानाने म्हटल्याप्रमाणे बालयेशू खरोखरच “तुम्हाला पवित्र आत्म्याने व अग्नीने बाप्तिस्मा देईल.”
हे माझ्या प्रिय येशू, तू माझ्या पापांकडे जसे पाहतोस, तसे ती मला पाहता येऊ दे. माझ्या प्रत्येक पापकृत्याची आणि कर्तव्यातील लहानसहान कसुरींमुळे घडणाऱ्या पापांचीही मला जाणीव होऊ दे. माझ्या पापांचे चिंतन करताना मला तुझ्या दयेकडे आणि कृपेकडे ओढून घे. या आगमनकाळात माझ्या आत्म्याचे डोळे अधिक उघडू दे, जेणेकरून मला तुला अधिक स्पष्टपणे पाहता येईल आणि अधिक पूर्णपणे तुझी आराधना करता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या प्रकरणातील चिंतनांचा उपयोग करा. 17 डिसेंबरला त्या दिवसासाठी नेमलेले चिंतन वाचण्यासाठी थेट पुढील प्रकरणाकडे जा.
धर्मातील राजकारणी
आगमनकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा सोमवार
“योहानाचा बाप्तिस्मा कोठून आला होता? तो स्वर्गाकडून होता की मनुष्यांकडून?” त्यांनी आपसात चर्चा करून म्हटले, “आपण ‘स्वर्गाकडून’ असे म्हटले, तर तो आपल्याला म्हणेल, ‘मग तुम्ही त्याच्यावर विश्वास का ठेवला नाही?’ पण ‘मनुष्यांकडून’ असे म्हटले, तर आपल्याला जमावाची भीती आहे, कारण ते सर्व जण योहानाला संदेष्टा मानतात.” म्हणून त्यांनी येशूला उत्तर दिले, “आम्हाला माहीत नाही.” मत्तय 21:25–27
आपले जीवन कसे जगू नये, याचे हे नेमके उदाहरण आहे. पण दुर्दैवाने, अधिकारपदांवर असलेले अनेक जण प्रत्यक्षात असेच जगतात, हे वारंवार दिसून येते. शुभवर्तमानाच्या या उताऱ्यात परुशी अशा रीतीने वागताना दिसतात की त्यांना आपण ‘धर्मातील राजकारणी’ म्हणू शकतो. अशा व्यक्तीची धार्मिक धारणा उलट्या रीतीने ठरते: खरे काय आहे यावरून काय करावे हे ठरवण्याऐवजी, आपल्याला काय सोयीचे पडेल यावरून ती काय मानायचे ते ठरवते. खरे तर आपण ख्रिस्ताकडे आणि त्याने आपल्याला प्रकट केलेल्या सर्व गोष्टींकडे आपली दृष्टी वळवायला हवी. त्यातून आपल्याला अस्सल श्रद्धेची गौरवशाली देणगी लाभेल आणि श्रद्धेच्या त्या भक्कम पायावर आपली कृती उभी राहील. परंतु त्या क्षणी कोणत्या भूमिकेचा परिणाम आपल्यासाठी सर्वांत अनुकूल ठरेल, या अंदाजावर परुश्यांनी आपल्या ‘धारणा’ ठरवल्या. योहानाचा बाप्तिस्मा कोठून आला, यावर त्यांनी ‘आम्हाला माहीत नाही’ असे उत्तर देण्याचे ठरवले, कारण या उत्तराने आपल्यावर टीका होण्याची शक्यता सर्वांत कमी राहील, असे त्यांना वाटले.
ख्रिस्ताचे अनुयायी म्हणून, आपल्या श्रद्धेनुसार उघडपणे जगताना वाट्याला येणारी कोणतीही थट्टा सहन करण्याची आपली तयारी असली पाहिजे. श्रद्धा आपल्याला देवावर आणि शेजाऱ्यावर प्रेम करण्यास प्रवृत्त करते, आणि त्या प्रेमाचा पाया नेहमी श्रद्धेची सत्ये हाच असतो. पण जेव्हा आपण सत्याप्रमाणे जगतो आणि ते जाहीरपणे सांगतो, तेव्हा काही जण आपल्यावर टीका करतील आणि त्यामुळे आपल्याला त्रास सहन करावा लागेल.
आजच्या काळात स्वीकारायला कठीण वाटणाऱ्या सत्यांवर चिंतन करण्याचे आणि ती सत्ये जाहीरपणे मान्य करण्याची आपली तयारी आहे की नाही हे ठरवण्याचे आमंत्रण हे शुभवर्तमान आपणा सर्वांना देते. विशेषतः आपल्या श्रद्धेतील अशा अनेक नैतिक सत्यांचा विचार करा, ज्यांच्यावर सतत हल्ले होत असल्याचे दिसते. जगाकडून टीका सहन करावी लागली तरी, तुम्ही आपली श्रद्धा स्पष्टपणे, प्रेमाने आणि ठामपणे व्यक्त करण्यास तयार आहात का?
आज चिंतन करा: कठीण प्रश्न समोर आला तेव्हा परुश्यांनी सत्याला सामोरे जाण्याऐवजी आपल्या उत्तराच्या परिणामांचा हिशेब मांडला. त्यांचे उदाहरण न अनुसरण्याचा निर्णय घ्या. त्याऐवजी, तुमची श्रद्धा तुम्हाला जी सत्ये स्वीकारण्यास बोलावते, त्यांवर ठाम राहा. आज तुम्हाला कोणते प्रश्न विचारले जात आहेत? इतर लोक कोणकोणत्या प्रकारे तुमची परीक्षा घेत आहेत? अशा परीक्षांना तुम्ही कसे सामोरे जाता? तुमचे बोलणे एखाद्या “धार्मिक राजकारण्यासारखे” असते का? की तुमच्या श्रद्धेच्या भक्कम पायातून येणाऱ्या स्पष्टतेने तुम्ही बोलता?
हे सर्व सत्याच्या प्रभू, तू मला जे काही प्रकट केले आहेस, त्या सर्वांवर ठाम राहण्यासाठी लागणारी कृपा मला दे. तू दिलेल्या श्रद्धेच्या दृढ निष्ठेत टिकून राहण्याचे धैर्य मला दे. मला भेटणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीसमोर ही श्रद्धा जाहीर करता येऊ दे, म्हणजे जगासाठी मी तुझ्या प्रेमाचे आणि दयेचे साधन बनू शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या प्रकरणातील चिंतनांचा उपयोग करा. 17 डिसेंबरला त्या दिवसासाठी नेमलेले चिंतन वाचण्यासाठी थेट पुढील प्रकरणाकडे जा.
बदलाची वेळ आली आहे
आगमनकाळाच्या तिसऱ्या आठवड्यातील मंगळवार
येशू मुख्य याजकांना आणि लोकांच्या वडीलधाऱ्यांना म्हणाला, “तुम्हांला काय वाटते? एका माणसाला दोन मुलगे होते. तो पहिल्या मुलाकडे गेला आणि म्हणाला, ‘मुला, आज द्राक्षमळ्यात जाऊन काम कर.’ मुलाने उत्तर दिले, ‘मी जाणार नाही.’ पण नंतर त्याने आपले मन बदलले आणि तो गेला.” मत्तय 21:28–29
वर दिलेला शुभवर्तमानाचा उतारा हा दोन भागांच्या कथेचा पहिला भाग आहे. पहिला मुलगा द्राक्षमळ्यात काम करायला जाणार नाही असे म्हणतो, पण नंतर मन बदलून जातो. दुसरा मुलगा जाईन असे म्हणतो, पण जात नाही. या दोघांपैकी तुम्ही कोणासारखे आहात?
अर्थात, वडिलांना ‘हो’ म्हणणे आणि मग त्याप्रमाणे खरोखर वागणे, हेच सर्वांत योग्य ठरले असते. पण ‘वेश्या आणि कर वसूल करणारे’ व ‘मुख्य याजक आणि वडीलधारी’ यांच्यातला फरक दाखवण्यासाठी येशू ही कथा सांगतो. त्या काळच्या अनेक धर्मनेत्यांना योग्य ते बोलता येत होते, पण देवाच्या इच्छेनुसार वागण्यात ते कमी पडले. याउलट, त्या काळचे पापी लोक सुरुवातीला नेहमीच ऐकून घेण्यास तयार नसत; तरीही त्यांच्यापैकी अनेकांनी अखेरीस पश्चात्तापाचा संदेश ऐकला आणि आपले आचरण बदलले.
मग पुन्हा तोच प्रश्न: या दोन गटांपैकी तुम्ही कोणत्या गटासारखे अधिक आहात? देव आपल्याकडून जे काही मागतो ते स्वीकारणे अनेकदा, विशेषतः सुरुवातीला, आपल्याला कठीण जाते, हे नम्रपणे मान्य करावे लागते. त्याच्या आज्ञा आपल्या जीवनात आमूलाग्र बदल मागतात आणि त्या स्वीकारण्यासाठी फार मोठ्या सचोटीची व चांगुलपणाची गरज असते. त्यामुळे अनेक गोष्टी स्वीकारायला आपण सुरुवातीला नकार देतो. उदाहरणार्थ, दुसऱ्याला लगेच क्षमा करणे नेहमीच सोपे नसते. दररोज प्रार्थना करण्याचा निश्चय लगेच करणेही कठीण जाऊ शकते. किंवा दुर्गुणाऐवजी सद्गुणाची वाट निवडणेही आपल्याला सहज जमेलच असे नाही.
या उताऱ्यातून आपला प्रभू आपल्या अपार दयेचा एक संदेश आपल्याला देतो: आपण जिवंत आहोत तोवर बदलण्यासाठी कधीही उशीर झालेला नसतो. आपल्या अंतःकरणात खोलवर, देवाला आपल्याकडून काय हवे आहे हे आपणा सर्वांना माहीत असते. पण आपले गोंधळलेले विचार किंवा अनियंत्रित वासना यांना आपण अनेकदा इतके वाव देतो की देवाच्या इच्छेला पूर्णपणे, तत्काळ आणि मनापासून प्रतिसाद देण्यात त्या अडथळा ठरतात. पण ‘वेश्या आणि कर वसूल करणारे’ यांनीही अखेरीस आपले आचरण बदलले, हे लक्षात ठेवले तर आपल्यालाही आपले आचरण बदलण्याचे प्रोत्साहन मिळेल.
देवाच्या इच्छेतील कोणती गोष्ट तुम्हाला लगेच आणि मनापासून स्वीकारून कृतीत आणायला सर्वांत कठीण जाते, यावर आज चिंतन करा. निदान सुरुवातीला तरी कोणत्या गोष्टीला तुम्ही ‘नाही’ म्हणता? आपल्या प्रभूला अंतःकरणातून ‘हो’ म्हणण्याची आणि प्रत्येक बाबतीत त्याच्या इच्छेनुसार वागण्याची सवय लावण्याचा निश्चय करा.
हे प्रिय प्रभू, माझ्या जीवनात तुझ्या कृपेने मिळणाऱ्या प्रत्येक प्रेरणेला प्रतिसाद देण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे. तुला “हो” म्हणायला आणि माझ्या कृतीतून तो होकार जगायला मला मदत कर. मी तुझी कृपा कशा प्रकारे नाकारली आहे, हे मला अधिक स्पष्टपणे दिसू लागते, तेव्हा माझ्या जीवनासाठी असलेल्या तुझ्या परिपूर्ण योजनेनुसार अधिक पूर्णपणे जगता यावे म्हणून स्वतःमध्ये बदल घडवण्याचे धैर्य आणि बळ मला दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या प्रकरणातील चिंतनांचा उपयोग करा. 17 डिसेंबरला त्या दिवसासाठी नेमलेले चिंतन वाचण्यासाठी थेट पुढील प्रकरणाकडे जा.
ख्रिस्ताची परिवर्तन घडवणारी शक्ती
आगमनकाळाच्या तिसऱ्या आठवड्यातील बुधवार
येशूने त्यांना उत्तर दिले, “तुम्ही जे पाहिले आणि ऐकले ते जाऊन योहानाला सांगा: आंधळ्यांना पुन्हा दृष्टी मिळते, लंगडे चालतात, कुष्ठरोगी शुद्ध होतात, बहिऱ्यांना ऐकू येते, मृतांना उठवले जाते आणि गरिबांना शुभवर्तमान सांगितले जाते.” लूक 7:22
सुवार्तेच्या जीवन बदलणाऱ्या सामर्थ्याची घोषणा सर्वांत प्रभावीपणे ज्या मार्गांनी होते, त्यांपैकी एक म्हणजे आपल्या प्रभूने केलेली कार्ये. सुवार्तेच्या या उताऱ्यात, ‘तू कोण आहेस?’ या प्रश्नाचे उत्तर देताना येशूने स्वतः केलेल्या कार्यांकडे लक्ष वेधले. येणारा मशीहा तूच आहेस का, हे विचारण्यासाठी बाप्तिस्मा देणाऱ्या योहानाचे शिष्य येशूकडे आले. उत्तरादाखल येशू त्यांना दाखवून देतो की लोकांचे जीवन बदलले आहे. आंधळे, पांगळे, कुष्ठरोगी, बहिरे आणि मृत अशा सर्वांनी देवाच्या कृपेचे चमत्कार अनुभवले. आणि हे चमत्कार सर्वांना दिसतील अशा रीतीने घडले.
येशूने शरीराशी संबंधित केलेले चमत्कार सर्वच दृष्टींनी विस्मयकारक होते. तरीही, हे चमत्कार एकदा फार पूर्वी घडले आणि आता घडत नाहीत, असे आपण समजू नये. खरे तर, जीवनात परिवर्तन घडवणारी तीच कार्ये आजही अनेक प्रकारे घडत आहेत.
हे कसे घडते? तुमच्या स्वतःच्या जीवनापासून सुरुवात करा. ख्रिस्ताच्या परिवर्तन घडवणाऱ्या सामर्थ्याने तुमच्यात कोणता बदल घडला आहे? तुम्हाला तो दिसावा आणि त्याची वाणी ऐकू यावी म्हणून त्याने तुमचे डोळे आणि कान कसे उघडले आहेत? त्याने तुमची ओझी कशी हलकी केली आहेत आणि तुमच्या आध्यात्मिक व्याधी कशा बऱ्या केल्या आहेत? निराशेच्या मरणातून त्याने तुम्हाला आशेच्या नव्या जीवनात कसे आणले आहे? तुमच्या जीवनात त्याने हे घडवले आहे का?
आपल्या सर्वांनाच आपल्या जीवनात देवाच्या तारणदायी सामर्थ्याची गरज आहे. देव आपल्यामध्ये कार्य करतो, आपल्याला बदलतो, बरे करतो आणि आपले जीवन नव्याने घडवतो. तेव्हा सर्वप्रथम हे आपल्या प्रभूने आपल्यासाठी केलेले कार्य आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे. त्याचबरोबर, ख्रिस्ताने आपल्या जीवनात केलेल्या प्रत्येक कार्याविषयी आपण इतरांनाही सांगावे, अशी देवाची इच्छा आहे, हेही आपण लक्षात घेतले पाहिजे. आपल्या जीवनात घडलेले परिवर्तन ही देवाच्या आणि सुवार्तेच्या सामर्थ्याची सतत साक्ष ठरली पाहिजे. देवाने आपल्याला कसे बदलले आहे हे इतरांना दिसायला हवे. आपले जीवन त्यांच्यासमोर एखाद्या उघड्या पुस्तकासारखे असावे, ज्यातून त्यांना देवाचे सामर्थ्य दिसेल. यासाठी आपण नम्रपणे प्रयत्न केला पाहिजे.
आज सुवार्तेतील या प्रसंगावर चिंतन करा. कल्पना करा की योहानाच्या या शिष्यांच्या जागी तुम्हाला दररोज भेटणारे अनेक लोक आहेत. तुम्ही ज्या देवावर प्रेम करता आणि ज्याची सेवा करता, त्याच देवाचे अनुकरण आम्हीही करावे का, हे जाणून घेण्यासाठी ते तुमच्याकडे येत आहेत, असे मनात पाहा. तुम्ही काय उत्तर द्याल? ख्रिस्त येशूची साक्ष तुम्ही कशी द्याल? आपले जीवन एखाद्या उघड्या पुस्तकासारखे ठेवणे हे आपले कर्तव्य समजा, जेणेकरून तुमच्याद्वारे देव इतरांपर्यंत सुवार्तेचे जीवन बदलणारे सामर्थ्य पोहोचवेल.
हे प्रभू, तू माझ्या जीवनात असंख्य प्रकारे बदल घडवला आहेस. तू माझे आध्यात्मिक आजार बरे केलेस, तुझे सत्य पाहण्यासाठी माझे डोळे आणि ते ऐकण्यासाठी माझे कान उघडलेस आणि माझ्या आत्म्याला मृत्यूतून पुन्हा जीवन दिलेस. या सर्वांसाठी मी तुझे आभार मानतो. हे प्रिय प्रभू, परिवर्तन घडवणाऱ्या तुझ्या सामर्थ्याचा साक्षीदार म्हणून माझा उपयोग कर. तुझी आणि तुझ्या परिपूर्ण प्रेमाची साक्ष द्यायला मला मदत कर, म्हणजे तू माझ्या जीवनाला ज्या प्रकारे स्पर्श केलास, त्यातून इतरांनाही तुझी ओळख होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या प्रकरणातील चिंतनांचा उपयोग करा. 17 डिसेंबरला त्या दिवसासाठी नेमलेले चिंतन वाचण्यासाठी थेट पुढील प्रकरणाकडे जा.
देवाच्या देवत्वात सहभागी होणे
आगमनकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा गुरुवार
हाच तो, ज्याच्याविषयी पवित्र शास्त्रात असे म्हटले आहे: पाहा, मी माझ्या दूताला तुझ्यापुढे पाठवत आहे; तो तुझ्यापुढे तुझा मार्ग तयार करील. मी तुम्हांला सांगतो, स्त्रियांपासून जन्मलेल्यांमध्ये योहानाहून मोठा कोणी नाही; तरीही देवाच्या राज्यातील सर्वांत लहान असलेलाही त्याच्याहून मोठा आहे.” लूक 7:27–28
संत योहान बाप्तिस्ता खरोखरच महान होता. यशयाने ज्याच्याविषयी भाकीत केले होते, तो प्रतिज्ञात संदेष्टा हाच होता. ख्रिस्त म्हणजेच मशीहा, त्याच्यापुढे जाणारा “दूत” तोच होता. मरियेने एलिझाबेथची भेट घेतली, त्या वेळी ख्रिस्ताच्या सान्निध्यात योहानाने आनंदाने उडी घेतली. त्याच वेळी आईच्या गर्भातच योहान पवित्र झाला, असे अनेक जण मानतात. पुढे जुन्या करारातील शेवटचा संदेष्टा म्हणून त्याने आपले कार्य निष्ठेने पूर्ण केले. सर्वांच्या तारणासाठी येशूने आपले जीवन अर्पण करण्यापूर्वीच योहानाचा मृत्यू झाला. या कारणांमुळे, ख्रिस्तामध्ये तारणाची गौरवशाली देणगी मिळण्यापूर्वी स्त्रियांपासून जन्मलेल्यांमध्ये योहान सर्वांत महान मानला जातो.
योहानाच्या महानतेची प्रशंसा केल्यावर येशू पुढे सांगतो की, “देवाच्या राज्यातील सर्वांत लहान असलेलाही” योहानाहून मोठा आहे. कारण आता देवाच्या राज्याचा सदस्य असलेल्या प्रत्येकाला अशी देणगी मिळाली आहे, जी योहानाला त्याच्या पृथ्वीवरील जीवनात लाभली नाही. दैवी स्वभावात खरोखर सहभागी होता यावे म्हणून आपल्याला कृपेची देणगी मिळते. बाप्तिस्म्याद्वारे आपण कृपेने देवाच्या स्वतःच्या जीवनात सहभागी होतो. आपल्या अस्तित्वातच घडणाऱ्या या परिवर्तनात योहान बाप्तिस्ताला त्याच्या मृत्यूनंतर, येशूने तारणाचे द्वार उघडल्यावरच, सहभागी होता आले.
आपण स्वतः योहान बाप्तिस्ता आहोत, अशी कल्पना करा. येशूचा केवळ रक्ताचा नातेवाईक, त्याचा भाऊबंद असण्याचाच नव्हे, तर येशूच्या सेवाकार्यासाठी आणि तारणाची देणगी स्वीकारण्यासाठी लोकांना तयार करण्याकरिता त्यांच्यासमोर उपदेश करण्याचे पाचारणही आपल्याला मिळाले आहे, अशी कल्पना करा. केवढी मोठी जबाबदारी आणि केवढा विलक्षण सन्मान!
पण येशूच्या शब्दांनुसार आपणा सर्वांना याहूनही मोठी देणगी मिळाली आहे. हा मान येशूशी केवळ रक्ताचे नाते असण्यापुरता नाही; आपल्या आत्म्याचेच परिवर्तन होते आणि आपण त्याच्या दैवी स्वभावात सहभागी होतो. कृपेने पूर्णपणे नवी सृष्टी होण्याचा मान आपल्याला मिळतो. तसेच इतरांच्या जीवनात ख्रिस्तासाठी मार्ग तयार करण्यास पुढे जाण्याचे पाचारणही आपल्याला मिळते.
कधी कधी आपण तारणाची देणगी गृहीत धरतो. या अद्भुत देणगीचे मोल आपल्या सहज लक्षात येत नाही. त्यामुळे ख्रिस्तामध्ये आपण जे झालो आहोत, त्याबद्दल आपल्याला कृतज्ञताही वाटत नाही आणि त्याचे विस्मयही वाटत नाही.
आगमनकाळाच्या प्रमुख संदेशांपैकी एक हा आहे की, आपण देवाच्या देवत्वात सहभागी व्हावे म्हणून तो मनुष्य झाला. मिस्साबलिदानात याजक पाणी आणि द्राक्षारस मिसळताना जी प्रार्थना करतो, त्यात हे सत्य सुंदर रीतीने व्यक्त होते: या पाण्याच्या आणि द्राक्षारसाच्या रहस्याद्वारे आम्हाला ख्रिस्ताच्या देवत्वात सहभागी होता येवो. आमच्या मानवस्वभावात सहभागी होण्यासाठी त्याने स्वतःला नम्र केले. केवढी मोठी देणगी! ख्रिस्ताच्या देवत्वात खरोखर सहभागी होण्यासाठी आपल्याला पाचारण केले आहे! या देणगीमुळे आपण देवाच्या राज्याचे सदस्य होतो. योहान बाप्तिस्तालाही त्याच्या पृथ्वीवरील जीवनात मिळालेल्या देणगीपेक्षा ही कितीतरी मोठी आहे.
ख्रिस्ताचे जीवन, मृत्यू आणि पुनरुत्थान यांद्वारे तुम्हाला मिळालेल्या अद्भुत देणगीवर आज चिंतन करा. या देणगीबद्दल कृतज्ञ राहण्याचे तुम्ही विसरला असाल, तर देवाने तुमच्यासाठी जे काही केले आहे त्याची जाणीव पुन्हा जागी करण्यासाठी आणि त्याबद्दलची कृतज्ञता नव्याने चेतवण्यासाठी या आगमनकाळाचा उपयोग करा.
हे माझ्या दैवी तारणाऱ्या, तुझ्या देवत्वात खरोखर सहभागी होण्याचे आमंत्रण देणारी कृपेची ही विस्मयकारक देणगी तू मला दिलीस, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. या देणगीची जाणीव मला अधिकाधिक होत राहो आणि तू माझ्यासाठी जे काही केले आहेस, त्याबद्दल मी सदैव कृतज्ञ राहो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
टीप: 16 डिसेंबरपर्यंत या प्रकरणातील चिंतनांचा उपयोग करा. 17 डिसेंबरला त्या दिवसासाठी नेमलेले चिंतन वाचण्यासाठी थेट पुढील प्रकरणाकडे जा.
पित्याचे प्रेम
आगमनकाळातील तिसऱ्या आठवड्याचा शुक्रवार
“योहान हा जळणारा आणि प्रकाश देणारा दिवा होता, आणि काही काळ तुम्ही त्याच्या प्रकाशात आनंद मानण्यात संतुष्ट होता. पण माझ्याजवळ योहानाच्या साक्षीपेक्षा मोठी साक्ष आहे.” योहान 5:35–36
आपल्याजवळ एखादी चांगली गोष्ट असते, ती आपल्याला आवडते आणि तिच्याबद्दल आपण कृतज्ञ असतो, तेव्हा तिच्यात आपल्याला सहज आनंद मिळतो, हे खरे आहे. पण तिच्यापेक्षाही चांगली गोष्ट मिळाली, तर आपण जुनी गोष्ट मागे सोडून नव्या गोष्टीला धरून राहतो. लोक संत योहान बाप्तिस्ताचे अनुयायी असण्यापासून येशूचे अनुयायी झाले, तेव्हा अलौकिक पातळीवर असेच घडले.
सुरुवातीला अनेकांना योहानाच्या “प्रकाशात” आनंद मानण्यातच समाधान होते. त्याचा उपदेश आणि त्याने स्वतःच्या जीवनातून दिलेली साक्ष त्यांना आवडत असे. तो देत असलेल्या पश्चात्तापाच्या बाप्तिस्म्याचे परिणामही त्यांना स्वतःच्या जीवनात दिसत होते. पण जेव्हा त्यांना येशूकडे वळवण्यात आले आणि ते त्याचे अनुयायी झाले, तेव्हा नव्याने लाभलेल्या आपल्या प्रभूच्या सहवासात त्यांना आणखी आनंद व शांती लाभली असेल. सुरुवातीला हा बदल कठीण गेला असेल. पण जेव्हा त्यांना स्वतः येशूची ओळख झाली, तेव्हा त्यांना मनापासून कृतज्ञता वाटली असेल.
वरील उतारा हे आध्यात्मिक तत्त्व दाखवून देतो. कितीतरी लोकांसाठी “योहान हा जळणारा आणि प्रकाश देणारा दिवा होता,” आणि त्याने जे काही दिले, त्यात त्याच्या अनुयायांना फार समाधान होते. पण येशू योहानाच्या अनुयायांना दाखवून देतो की त्याची स्वतःची साक्ष त्याहून कितीतरी श्रेष्ठ आहे.
येशूची “साक्ष” कोणती होती? सर्वप्रथम तो सांगतो की पित्याने त्याला करण्यासाठी दिलेली कार्ये हीच त्याची साक्ष आहेत. त्याचे चमत्कार, त्याचा उपदेश आणि त्याने स्वतःच्या जीवनातून दिलेली सद्गुणांची साक्ष पाहून कितीतरी लोक थक्क झाले. पण येशू पुढे सांगतो की पित्यानेही त्याच्याविषयी साक्ष दिली आहे. येशूचे महानत्व विशेषतः यात दिसून येते की ज्यांची त्याच्याशी भेट झाली, ते आपल्या डोळ्यांना न दिसणाऱ्या स्वर्गीय पित्यालाही भेटत होते. येशू स्पष्ट सांगतो की जेव्हा ते त्याला पाहतात आणि त्याचे ऐकतात, तेव्हा त्यांची पित्याशीही भेट होते.
यातून आपल्याला हे समजते की आपल्या जीवनात पित्याची साक्ष स्वीकारण्यास आपण तयार असले पाहिजे. पुत्राद्वारे आपल्याशी बोलणाऱ्या पित्याचा स्वर आपल्या अंतरात्म्याला खरोखर ऐकू देतो, तेव्हा पित्याची साक्ष आपल्यापर्यंत पोहोचते. पवित्र शास्त्रात येशूने जे काही केले आणि सांगितले, संस्कारांद्वारे मिळणाऱ्या सर्व कृपा आणि प्रार्थनेत आपल्या प्रभूशी होणारी प्रत्येक भेट, या सर्वांतून आपल्याला स्वर्गीय पित्याची ओळख होत जाते.
देवपित्याला तुमच्याशी गाढ आणि वैयक्तिक नाते जोडायचे आहे, या गहन सत्यावर आज चिंतन करा. त्याला तुमच्याशी बोलायचे आहे, स्वतःची ओळख तुम्हाला करून द्यायची आहे आणि तुमच्या आणखी जवळ यायचे आहे. प्रार्थनेत त्याचा स्वर ऐकण्याचा प्रयत्न केल्याविना हा आगमनकाळ जाऊ देऊ नका. तो तुमच्यावर किती प्रेम करतो आणि तुमची किती काळजी घेतो, याची साक्ष त्याला तुम्हाला देऊ द्या. देवाचा पुत्र तुमच्याशी एकरूप होण्यासाठी या जगात आला. आणि त्या एकरूपतेतून तो तुम्हाला स्वर्गीय पित्याचे प्रेम प्रकट करतो.
हे परमपवित्र स्वर्गीय पित्या, तुझी आणि माझ्यावरील तुझ्या परिपूर्ण, जिव्हाळ्याच्या प्रेमाची ओळख मला व्हावी, अशी माझी मनापासून इच्छा आहे. या आगमनकाळात माझे मन आणि हृदय तुझ्यासाठी अधिक पूर्णपणे खुले कर, म्हणजे या जगातील सर्व मंदावत जाणाऱ्या आणि क्षणभंगुर प्रकाशांपासून दूर होऊन मला तुझ्या प्रेमळ हृदयाच्या एकमेव, गहन प्रकाशाकडे येता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!
अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल

