Tiếng Việt

Chương Bảy: “Xin tha nợ chúng con…”

“Đồ ngốc! Nội đêm nay, mạng ngươi sẽ bị đòi lại; thì những gì ngươi đã sắm sẵn đó sẽ về tay ai?” (Luca 12:20).

Đó là những lời của Thiên Chúa Toàn Năng được trình bày trong dụ ngôn người phú hộ ngốc nghếch. Khi Thiên Chúa gọi một người là “đồ ngốc”, đó là hành động bác ái cuối cùng và cao cả nhất của Người trước khi người ấy bị đẩy vào tình trạng cô lập vị kỷ, hoang vắng và mất mát hoàn toàn kéo dài muôn đời, mà chúng ta gọi là án phạt đời đời—hỏa ngục.

Dụ ngôn kể về một người giàu có được mùa bội thu đến nỗi không thể chứa hết hoa lợi trong các kho lẫm của mình. Vụ mùa ấy hứa hẹn cho ông sự giàu có trong nhiều năm tới, nên ông tự nhủ: 

“Ta sẽ làm thế này: phá những cái kho kia đi, xây những cái lớn hơn. Ở đó, ta sẽ tích trữ tất cả thóc lúa và của cải khác, rồi sẽ tự nhủ: ‘Hồn ta hỡi, mình bây giờ ê hề của cải, dư xài nhiều năm. Thôi, cứ nghỉ ngơi, cứ ăn uống vui chơi cho đã!’” (Luca 12:18–19).

Đáp lại điều đó, Thiên Chúa phán: “Đồ ngốc!”

Chúa Giêsu xác định rõ rằng việc thu gom và tích trữ hoa lợi bội thu này là một tội nghiêm trọng. Sau khi Thiên Chúa gọi người ấy là đồ ngốc và cho biết ngay đêm đó mạng sống của ông sẽ bị đòi lại, Chúa Giêsu nói với những người đang nghe dụ ngôn của Người: “Ấy kẻ nào thu tích của cải cho mình, mà không lo làm giàu trước mặt Thiên Chúa, thì số phận cũng như thế đó” (Luca 12:21).

Tội lỗi là sự ngu dại—không chỉ tội tham lam của cải vật chất, mà mọi tội lỗi đều là ngu dại vì khước từ sự Khôn Ngoan của Thiên Chúa và bóp méo mục đích đích thực của cuộc sống: nhận biết, yêu mến và tôn vinh Người. Kinh Thánh tuyên bố: “Kẻ ngu si tự nhủ: ‘Làm chi có Chúa Trời!’” (Thánh vịnh 14:1). Mọi tội lỗi, theo một cách nào đó, đều là sự phủ nhận Thiên Chúa trong thực tế—là chọn một điều kém hơn Thiên Chúa thay vì chính Người. Khi hành động như những kẻ ngu dại, chúng ta mất tất cả.

Dụ ngôn của Chúa Giêsu nhằm làm chúng ta chấn động—không chỉ để gây chấn động, nhưng để thức tỉnh chúng ta trước tính nghiêm trọng của tội lỗi và kêu gọi chúng ta sám hối. Khi một người dần dần lún sâu trong tội—bám víu vào tội, biện minh cho tội, và thậm chí vui mừng vì tội (“cứ nghỉ ngơi, cứ ăn uống vui chơi cho đã!”)—tình yêu của Thiên Chúa đến với người ấy qua lời kết án và phán xét gây chấn động, rồi tiếp đến là lời mời gọi sám hối của Người.

Dụ ngôn này cho thấy không chỉ sự ngu dại của lòng tham, mà còn sự ngu dại của mọi tội lỗi. Cũng như người phú hộ tích trữ của cải vật chất, chúng ta cũng tích trữ những món nợ thiêng liêng là tội lỗi của mình, không chịu nhìn nhận rằng mình cần được tha thứ. Tội lỗi là sự khước từ Đức Khôn Ngoan và là sự xúc phạm đến đức công minh của Thiên Chúa. Kinh Lạy Cha nhắc chúng ta rằng sự ngu dại của mình không nhất thiết phải kết thúc trong cảnh diệt vong; Thiên Chúa ban ơn tha thứ như con đường dẫn đến sự phục hồi nhờ Người.

Ơn tha thứ như một phương thế dẫn đến cùng đích

Lời cầu xin mà chúng ta suy xét trong chương này được hiểu rõ nhất dưới ánh sáng của sự ngu dại nơi tội lỗi và ơn tha thứ của Chúa Cha như con đường cần thiết để đi đến hòa giải. Khi cầu nguyện: “Xin tha nợ chúng con như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con”, chúng ta khiêm tốn nhìn nhận rằng mình đã hành động ngu dại—tự đặt mình vào tình trạng mắc nợ thiêng liêng trước mặt Thiên Chúa.

Nhưng ơn tha thứ không phải là mục tiêu cuối cùng. Đó là phương thế dẫn đến một điều cao cả hơn nhiều. Việc tha món nợ mà chúng ta mắc phải vì tội lỗi là phương thế dẫn đến cùng đích cao cả nhất: được đời đời tham dự vào việc thờ phượng Thiên Chúa. Tội lỗi làm sai lệch khả năng của chúng ta trong việc dâng lên Thiên Chúa sự thờ phượng xứng hợp với Người, và ơn tha thứ đưa chúng ta trở về với mục đích đích thực của mình.

Thiên Chúa không chỉ xóa nợ rồi để chúng ta ở trong một tình trạng trung lập về mặt thiêng liêng. Một khi món nợ của chúng ta được xóa bỏ, Người tuôn đổ ân sủng, biến đổi chúng ta thành những người thừa kế Vương Quốc của Người, nơi chúng ta sẽ đời đời tung hô: “Thánh! Thánh! Chí Thánh! Chúa là Thiên Chúa Toàn Năng!” Mục tiêu cuối cùng là được phục hồi phẩm giá đích thực của mình—trở nên giàu có trước mặt Thiên Chúa và được hưởng sự phong phú vĩnh cửu của Vương Quốc Thiên Chúa.

Vì thế, khi xin Thiên Chúa tha thứ, chúng ta không chỉ xin được miễn hình phạt, mà còn xin được lãnh nhận trọn vẹn Lòng Chúa Thương Xót—để chúng ta nên giống Người, nên đồng hình đồng dạng với sự thánh thiện của Người, và được chuẩn bị cho Trời Mới Đất Mới.

Cầu xin và khao khát được tha thứ hoàn toàn

Từ Hy Lạp được dùng để chỉ “những món nợ” trong bản Kinh Lạy Cha của Tin Mừng Mátthêu là opheilēmata, chỉ những gì còn mắc nợ, một nghĩa vụ pháp lý hay luân lý, hoặc một món nợ cần phải hoàn trả. Từ này có ý nghĩa quan trọng vì diễn tả tội lỗi không chỉ như một sai lầm hay một sự xúc phạm, mà còn như một món nợ thực sự đối với đức công minh của Thiên Chúa—một món nợ mà tự sức mình, chúng ta không thể trả được.

Trong bản văn của Tin Mừng Luca, từ hamartias, nghĩa là tội lỗi, được dùng thay thế, nhấn mạnh rằng tội lỗi khiến chúng ta mắc nợ trước mặt Thiên Chúa, và chúng ta cần đến lòng thương xót của Người để được tha thứ. Động từ Hy Lạp aphes, được dịch là “xin tha”, ở thể mệnh lệnh aorist—một lời khẩn cầu long trọng và dứt khoát: “Xin tha!!!”—khẩn thiết, dứt khoát và hoàn toàn. Động từ này có nghĩa là “giải thoát”, “xua đi”, hoặc “xóa một món nợ”. Vì thế, tha thứ không phải là thụ động quên đi, mà là một hành động đầy quyền năng của Lòng Chúa Thương Xót, xóa bỏ món nợ thiêng liêng của chúng ta và đưa chúng ta trở lại tình trạng ân sủng. Chúng ta không xin được châm chước—chúng ta đang khẩn cầu được giải thoát.

Cụm từ “như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con” trong tiếng Hy Lạp là hōs kai hēmeis aphiemen tois opheiletais hēmōn. Từ hōs có nghĩa là “như” hoặc “theo cùng một cách thức”, cho thấy việc chúng ta tha thứ cho người khác là thước đo mà theo đó chúng ta xin Thiên Chúa tha thứ cho mình. Động từ aphiemen, nghĩa là “chúng con tha” hoặc “chúng con giải thoát”, ở thì hiện tại, thể chủ động, gợi lên một hành động liên tục và thường xuyên thay vì một sự kiện đơn lẻ. Tương tự, opheiletais chỉ “những người mắc nợ”, có nghĩa là chúng ta nhìn nhận người khác có nợ mình điều gì đó, nhưng chúng ta tự nguyện giải thoát họ khỏi món nợ ấy—cũng như chúng ta xin Thiên Chúa giải thoát mình khỏi món nợ của chính mình.

Lời cầu xin này không chỉ là lời khẩn cầu lòng thương xót của Thiên Chúa; đó còn là một cam kết sống lòng thương xót. Nếu chúng ta không chịu tha thứ, thì thực chất chúng ta đang xin Thiên Chúa đừng thương xót chúng ta. Vì thế, tha thứ thật lòng không phải là một điều tùy chọn — đó là điều kiện để đón nhận Lòng Chúa Thương Xót.

Mang nợ

Không ai muốn mang nợ. Về mặt vật chất, nợ nần là một gánh nặng đè lên con người cả ngày lẫn đêm. Món nợ càng lớn, gánh nặng càng nặng nề. Nhưng khi món nợ cuối cùng cũng được trả hết, người ta cảm thấy nhẹ nhõm và có được một sự tự do mới. Chẳng hạn, một người phải chật vật suốt nhiều năm để trả khoản vay thế chấp mua nhà có thể khó nghĩ đến tương lai. Nhưng một khi đã hết nợ, người ấy có thể bắt đầu dành dụm và tin tưởng hoạch định tương lai.

Cũng như các nghĩa vụ tài chính làm phát sinh món nợ vật chất, tội lỗi gây nên một món nợ thiêng liêng trước mặt Thiên Chúa. Mọi tội lỗi đều xúc phạm đến đức công minh hoàn hảo của Thiên Chúa, và vì Thiên Chúa công minh vô cùng, mọi tội lỗi đều đòi phải được đền trả. Nếu món nợ tội lỗi không được tha, thì phải được trả cho đầy đủ. Đó là lý do tại sao Kinh Thánh thường nói về tội lỗi như một món nợ, đặc biệt trong dụ ngôn tên đầy tớ không biết tha thứ (Mátthêu 18:23–35).

Trong dụ ngôn ấy, chúng ta được biết rằng một người mắc nợ nhà vua “một số tiền khổng lồ” đã được đưa đến trước mặt vua. Hơn nữa, người mắc nợ ấy “không có cách nào trả nổi”. Đó chính là tình cảnh của chúng ta. Trước đức công minh hoàn hảo của Thiên Chúa, chúng ta không thể làm gì để trả món nợ do tội lỗi mình gây ra. Đó là chân lý đầu tiên và căn bản mà chúng ta phải hiểu trong lời cầu xin này. Nếu không nắm vững chân lý ấy, chúng ta có thể lầm tưởng rằng tội lỗi của mình là chuyện nhỏ nhặt, hoặc chúng ta có thể tự sức trả được món nợ của mình — cả hai lối nghĩ ấy đều trái với thực tại về sự thánh thiện và đức công minh vô cùng của Thiên Chúa.

Lối nhìn ấy không hiểu được sự hoàn thiện của Thiên Chúa và ước muốn của Người là cho chúng ta được thông phần vào sự hoàn thiện của Người: “Vậy anh em hãy nên hoàn thiện, như Cha anh em trên trời là Đấng hoàn thiện” (Mátthêu 5:48). Sự hoàn thiện không chỉ có nghĩa là không còn mắc nợ, mà còn là sự viên mãn của ân sủng — việc chúng ta được thông phần vào sự sống thần linh của Thiên Chúa với tư cách là những người con yêu dấu của Người.

Cái giá của tội lỗi

Nếu khó hiểu được món nợ mà chúng ta mắc phải trước mặt Thiên Chúa vì tội lỗi, anh chị em hãy xét đến những hậu quả của tội lỗi trong một mối quan hệ giữa người với người. Hãy hình dung một người đàn ông ngoại tình. Khi người vợ phát hiện sự phản bội của chồng, anh ta phải làm nhiều hơn là chỉ thừa nhận lỗi lầm — anh phải thành tâm sám hối, nghĩa là không chỉ xin tha thứ mà còn thay đổi lối sống và tìm cách xây dựng lại lòng tin. Nếu người chồng bất trung ấy đáp lại bằng thái độ dửng dưng — nói rằng: “Thì đã sao? Bỏ qua đi!” — thì cuộc hôn nhân không thể được chữa lành, và mối quan hệ ấy vẫn rạn nứt. Ngay cả khi người vợ nói: “Em tha thứ cho anh” mà không đợi được cầu xin, người chồng vẫn phải sám hối để có thể đón nhận trọn vẹn sự tha thứ và để mối quan hệ thực sự được chữa lành.

Cũng vậy, tội lỗi gây ra sự rạn nứt trong mối tương quan của chúng ta với Thiên Chúa. Người luôn sẵn sàng tha thứ, nhưng nếu không sám hối trọn vẹn, chúng ta không thể đón nhận sự tha thứ hoàn toàn hay được phục hồi sự hiệp thông trọn vẹn với Người.

Khi dụ ngôn tên đầy tớ không biết tha thứ tiếp diễn, chúng ta được biết rằng phản ứng đầu tiên của nhà vua là tống giam tên đầy tớ mang món nợ khổng lồ. Khi người đầy tớ van xin vua rằng: “Xin ngài rộng lòng hoãn lại cho tôi, tôi sẽ trả đầy đủ”, nhà vua đã tỏ lòng thương xót vô hạn và tha toàn bộ món nợ.

Điều này không xảy ra trong đời sống chúng ta bằng việc Thiên Chúa đơn giản quên đi tội lỗi của chúng ta. Đức công minh của Thiên Chúa đòi món nợ tội lỗi phải được đền trả, còn lòng thương xót của Người mong muốn chúng ta được giao hòa với Người. Đó là lý do Đức Kitô đã gánh lấy món nợ của chúng ta — để nhờ lòng sám hối chân thành, chúng ta được giải thoát khỏi tội lỗi và được phục hồi trong sự phong phú của ân sủng Thiên Chúa: “Vì lương bổng mà tội lỗi trả là cái chết; còn ân huệ Thiên Chúa ban không là sự sống đời đời trong Đức Kitô Giêsu, Chúa chúng ta” (Rôma 6:23).

Bí tích Hòa Giải

Thực tại về món nợ tội lỗi hẳn sẽ khiến chúng ta lâm cảnh nghèo nàn thiêng liêng nếu không có lòng thương xót của Thiên Chúa. Tin mừng là chính Đức Kitô đã trả giá cho tội lỗi chúng ta, mở ra cho chúng ta con đường giao hòa. Qua cuộc Thương Khó và cái chết của Người, Chúa Giêsu đã gánh lấy toàn bộ sức nặng của món nợ chúng ta, mở đường cho chúng ta được tha thứ nhưng không — nhưng chỉ khi chúng ta tìm kiếm sự tha thứ ấy với lòng ăn năn và sám hối chân thành.

Đó là lý do Đức Kitô đã thiết lập Bí tích Hòa Giải, nơi lòng thương xót của Người được ban cách riêng và cụ thể cho từng linh hồn. Khi xưng tội với một linh mục, chúng ta không chỉ kể lại những lỗi lầm hay tìm kiếm lời khuyên của con người. Đúng hơn, chúng ta nhìn nhận món nợ tội lỗi của mình trước mặt Thiên Chúa, đón nhận ơn xá giải nhờ quyền bính của thừa tác viên Đức Kitô, và được phục hồi trong tình trạng ân sủng.

Chúa Giêsu đã thiết lập Bí tích này khi Người nói với các Tông đồ: “Anh em tha tội cho ai, thì người ấy được tha; anh em cầm giữ ai, thì người ấy bị cầm giữ” (Gioan 20:23). Chính lúc ấy, Đức Kitô đã trao phó cho Hội Thánh của Người quyền tha tội nhân danh Người, bảo đảm rằng mọi thế hệ đều có thể đến với kho tàng Lòng Chúa Thương Xót này. Cũng như người đầy tớ trong dụ ngôn phải nhìn nhận món nợ của mình trước mặt nhà vua, chúng ta phải hạ mình trước mặt Thiên Chúa, xưng thú tội lỗi và tìm kiếm sự tha thứ theo cách thức chính Đức Kitô đã thiết lập.

Như thế, lời cầu xin “Xin tha nợ chúng con” không chỉ là lời khẩn cầu lòng thương xót nói chung — đó còn là lời mời gọi chúng ta xét mình, quay về với Thiên Chúa bằng lòng ăn năn, và đón nhận Lòng Chúa Thương Xót qua phương thế bí tích mà Người đã ban.

Như chúng con cũng tha

Chúa Giêsu kể dụ ngôn tên đầy tớ không biết thương xót để đáp lại câu hỏi của Phêrô: “Thưa Thầy, nếu anh em con xúc phạm đến con, thì con phải tha thứ cho họ mấy lần? Có phải đến bảy lần không?” Có lẽ Phêrô nghĩ rằng mình đã quảng đại lắm, nhưng câu trả lời của Chúa Giêsu hẳn đã khiến ông sửng sốt: “Thầy nói với con, không phải bảy lần, mà là bảy mươi bảy lần” (Mátthêu 18:22).

Cụm từ Hy Lạp có nghĩa là “bảy mươi bảy lần” (hebdomekontakis hepta) cũng có thể được dịch là “bảy mươi lần bảy” (490 lần). Câu trả lời của Chúa Giêsu có lẽ ám chỉ Sáng thế 4:24, nơi La-méc, một hậu duệ của Ca-in, khoe khoang: “Nếu Ca-in được báo thù gấp bảy, thì La-méc sẽ được báo thù gấp bảy mươi bảy.” La-méc đã giết người để trả thù và tuyên bố rằng sự trả đũa của mình sẽ không có giới hạn. Tuy nhiên, Chúa Giêsu đảo ngược nguyên tắc này: thay vì báo thù vô hạn, Thiên Chúa mời gọi chúng ta tha thứ không giới hạn. Cũng như tội lỗi của La-méc kéo dài sự hủy diệt, lòng thương xót của Đức Kitô phải thấm vào thế giới qua sự tha thứ vô hạn và không ngừng. Đó là cách Thiên Chúa đối xử với chúng ta, nên chúng ta cũng phải làm như vậy.

Vì Thiên Chúa đã đi bước trước, ban cho chúng ta ơn tha thứ vô hạn và trả món nợ tội lỗi của chúng ta—ngay cả trước khi chúng ta cầu xin Người làm điều ấy—chúng ta được mời gọi tha thứ cho người khác, ngay cả trước khi họ ngỏ lời xin. Nếu chúng ta từ chối tha thứ, nuôi lòng oán hận hoặc xét đoán người khác cách khắt khe, chúng ta tự chuốc lấy sự xét xử công minh của Thiên Chúa: “Anh em đừng xét đoán, để khỏi bị xét đoán. Vì anh em xét đoán thế nào, thì anh em cũng sẽ bị xét đoán như vậy; và anh em đong bằng đấu nào, thì sẽ được đong lại bằng đấu ấy” (Mátthêu 7:1–2).

Điều này được minh họa rõ nét trong dụ ngôn tên đầy tớ không biết thương xót. Sau khi được nhà vua tha món nợ khổng lồ mà mình mắc với vua, tên đầy tớ ấy ra ngoài và gặp một người bạn đồng liêu đang nợ mình một món tiền nhỏ hơn rất nhiều. Thay vì tỏ lòng thương xót, hắn đòi người ấy phải trả ngay; và khi người bạn đồng liêu không thể trả được, hắn tống người ấy vào ngục.

Khi nghe biết chuyện, nhà vua cho gọi tên đầy tớ mà trước đó ông đã tha nợ, và nói: “Ngươi không phải thương xót bạn đồng liêu của mình như ta đã thương xót ngươi sao?” Rồi trong cơn thịnh nộ, ông chủ trao hắn cho những người hành hạ cho đến khi hắn trả hết món nợ (Mátthêu 18:33–34). Chúa Giêsu kết thúc dụ ngôn bằng lời cảnh báo: “Cha Thầy ở trên trời cũng sẽ đối xử với anh em như thế, nếu mỗi người trong anh em không hết lòng tha thứ cho anh em mình” (Mátthêu 18:35).

Vì thế, tha thứ không phải là chuyện tùy ý; đó là điều kiện để đón nhận Lòng Chúa Thương Xót. Chúa Giêsu truyền cho chúng ta phải tha thứ từ tận đáy lòng, không hời hợt hay miễn cưỡng, nhưng với cùng một lòng quảng đại mà chúng ta đã nhận được từ Thiên Chúa.

Tuy nhiên, ngay cả khi nhận ra sự cần thiết của việc tha thứ, chúng ta cũng thừa nhận rằng tha thứ không giới hạn có thể khó khăn biết bao—nhất là khi những vết thương đã hằn sâu.

Những khó khăn khi tha thứ không giới hạn

Tha thứ cho một người một lần đã có thể là điều khó khăn. Tha thứ không giới hạn—như Chúa Giêsu truyền dạy—lại càng khó hơn. Khi những vết thương hằn sâu, khi những xúc phạm cứ tái diễn, hoặc khi người gây lỗi không hề tỏ ra hối hận, chúng ta có thể cảm thấy không sao tha thứ nổi.

Điều quan trọng là phải hiểu rằng lệnh truyền tha thứ không giới hạn của Chúa Giêsu không chỉ là một lý tưởng cao cả, mà còn là một đòi hỏi luân lý thiết yếu. Điều này có nghĩa là chúng ta phải có những bước đi cụ thể để cố gắng tha thứ như Chúa Giêsu tha thứ. Những bước đi cụ thể ấy không dễ dàng, nhưng sẽ bớt khó khăn nếu chúng ta hiểu tha thứ là gì và không phải là gì.

Tha thứ không giới hạn không có nghĩa là chúng ta giả vờ như sự xúc phạm chưa từng xảy ra. Đó không phải là hành vi phủ nhận sự thật. Trái lại là đằng khác. Chúng ta chỉ có thể “tha thứ” cho điều cần được tha thứ. Hành vi tha thứ nhìn nhận một hành vi mang tính tội lỗi xét cách khách quan, xác định rằng hành vi ấy cần được tha thứ, rồi tự do chọn tha thứ.

Hành vi có ý thức và cụ thể này, qua đó chúng ta tìm cách đạt tới sự hoàn thiện của lòng thương xót, không chỉ đem lại phúc lành cho người gây lỗi, mà còn cho cả người tha thứ. Hành vi ấy giải thoát người bị tổn thương khỏi khát vọng trả thù đầy sức đè nặng, khỏi cay đắng và oán hận, đồng thời phó thác mọi hình phạt cho Thiên Chúa, Đấng duy nhất có khả năng thực thi Công Lý. Bất cứ sự “trả thù” nào chúng ta muốn giáng xuống để đáp lại một điều sai trái, rốt cuộc cũng đều vô ích, vì nó không khôi phục công lý mà chỉ kéo dài nỗi đau cho cả người gây lỗi lẫn người bị xúc phạm.

Tha thứ cũng không đồng nghĩa với hòa giải. Tha thứ đi trước hòa giải như một điều kiện cần thiết, nhưng hòa giải còn đi xa hơn nhiều. Hòa giải đòi hỏi người gây lỗi phải nhận trách nhiệm về sự xúc phạm mình đã gây ra, xin lỗi, đón nhận sự tha thứ được trao ban và nỗ lực khôi phục lòng tin. Khi điều đó xảy ra, một mối quan hệ đi đến hòa giải sẽ trở nên bền chặt hơn trước, làm chứng cho quyền năng của Thiên Chúa, Đấng có thể làm nảy sinh điều thiện ngay cả từ sự dữ.

Có những vết thương sâu đến mức chúng ta cảm thấy không thể tha thứ. Sự phản bội càng sâu đậm, nỗi đau càng lớn, và chúng ta càng có thể phải chật vật để buông bỏ oán hận. Thế nhưng, chính trong những lúc ấy, lệnh truyền của Đức Kitô lại có sức biến đổi mạnh mẽ nhất.

Anh chị em hãy suy ngẫm về Thập Giá của Đức Kitô. Suốt cuộc đời, Chúa Giêsu đã yêu bằng một tình yêu hoàn hảo. Thư gửi tín hữu Hípri nói với chúng ta: “Dầu là Con Thiên Chúa, Người đã học vâng phục qua những đau khổ Người chịu; và khi đã nên hoàn thiện, Người trở nên nguồn ơn cứu độ vĩnh cửu cho tất cả những ai vâng phục Người…” (Hípri 5:8). 

Nói rằng Chúa Giêsu đã “học vâng phục” và “được làm cho nên hoàn thiện” qua đau khổ không có nghĩa là trước cuộc Thương Khó, Người chưa vâng phục và chưa hoàn thiện. Đúng hơn, điều đó có nghĩa là đau khổ của Người—nỗi đau mà tội lỗi con người đã bất công gây ra cho Người—đã cho Người thể hiện tình yêu của mình cách hoàn hảo trong nhân tính của Người. Điều này được biểu lộ rõ nhất khi Chúa Giêsu kêu lên từ Thập Giá: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Luca 23:34).

Chúa Giêsu không xem sự tàn ác Người phải chịu là điều để cay đắng oán hờn. Người nhìn đó như giây phút tột đỉnh của cuộc đời mình, trong đó Người có thể tiêu diệt sự dữ bằng cách chịu đựng nó và đáp lại chỉ bằng Lòng Chúa Thương Xót. Nỗi đau của Người là có thật, sự phản bội khiến Người đau nhói, nhưng lựa chọn tha thứ đầy ý thức và tha thiết của Người đã chiến thắng chính tội lỗi.

Chúa Giêsu không yêu cầu chúng ta làm bất cứ điều gì mà chính Người chưa làm. Vừa là Thiên Chúa vừa là con người, Chúa Giêsu có thể nhìn thẳng vào mắt chúng ta và nói: “Thầy hiểu nỗi đau ấy. Hãy làm điều Thầy đã làm, và anh em sẽ được tự do. Hãy tha thứ, tha thứ, tha thứ.” Tin mừng là chúng ta không cần phải làm điều đó một mình. Khi chúng ta ý thức chọn tha thứ như Thiên Chúa tha thứ, ân sủng tuôn đổ dồi dào và chúng ta được củng cố để noi gương Đức Kitô bằng cách tham dự vào chính hành vi tha thứ của Người.

Nếu cảm thấy khó tha thứ, chúng ta nên nhớ lại những lời Chúa Giêsu đã nói ngay sau khi dạy Kinh Lạy Cha: “Nếu anh em tha lỗi cho người ta, thì Cha anh em trên trời cũng sẽ tha thứ cho anh em. Nhưng nếu anh em không tha thứ cho người ta, thì Cha anh em cũng sẽ không tha lỗi cho anh em” (Mátthêu 6:14–15). Tha thứ không giới hạn là bổn phận luân lý của chúng ta.

Một phương thế hướng đến mục đích cao cả hơn

Nếu anh chị em thấy khó tha thứ cho người khác, hãy nhớ rằng tha thứ không phải là mục đích tự thân. Trái lại, tha thứ là phương thế hướng đến một mục đích cao cả hơn nhiều: vinh quang Thiên Chúa và việc chúng ta được dự phần vào Vương Quốc của Người. Chẳng hạn, hãy tưởng tượng một thẩm phán ra lệnh cho anh chị em trả 100 đô la cho một người đã vu cáo anh chị em về một hành vi sai trái nào đó. Nhưng rồi vị thẩm phán hứa rằng nếu anh chị em trả 100 đô la ấy cách quảng đại và không chút do dự, anh chị em sẽ được quyền sử dụng một tài khoản ngân hàng với số tiền không giới hạn trong suốt quãng đời còn lại. Chỉ có kẻ dại mới khư khư giữ lấy 100 đô la nếu phần thưởng là vô hạn.

Đó chính là điều Chúa Giêsu yêu cầu chúng ta. Người mời gọi chúng ta từ bỏ quan niệm riêng về công lý, ước muốn trả đũa, và ngay cả điều chúng ta cho là quyền được đền bù vì những xúc phạm mình phải chịu—tất cả là để chúng ta có thể đón nhận một phần thưởng vượt xa bất cứ điều gì mình từ bỏ. Khi hết lòng tha thứ cho người khác, chúng ta không chỉ chu toàn một giới răn; chúng ta còn tham dự vào chính Lòng Thương Xót của Thiên Chúa. Và sự tham dự ấy có sức biến đổi. Sự tham dự ấy làm cho trái tim chúng ta nên giống trái tim Người, mở rộng khả năng yêu thương của chúng ta và chuẩn bị chúng ta cho Thiên Đàng—nơi lòng thương xót và tình yêu được nên hoàn hảo.

Thiên Chúa không miễn cưỡng ban ơn tha thứ. Ơn tha thứ tuôn trào từ chính bản tính của Người, vốn là Tình Yêu. Khi tha thứ cho người khác, chúng ta noi gương Thiên Chúa. Chúng ta nên giống Thiên Chúa trong hành động, chọn lòng thương xót thay vì oán hận, chọn lòng trắc ẩn thay vì báo thù. Việc noi gương Thiên Chúa này có sức thánh hóa—đưa chúng ta vào sự hiệp thông sâu xa hơn với Thiên Chúa và góp phần làm cho Vương Quốc của Người hiện diện trên trần gian.

Tha thứ không chỉ là một cách để đón nhận Lòng Thương Xót của Thiên Chúa, mà còn là cách chúng ta tôn vinh Người. Khi tha thứ, nhất là khi phải trả giá cho sự tha thứ ấy, chúng ta tôn vinh Lòng Thương Xót của Thiên Chúa một cách hữu hình và cụ thể. Chúng ta công bố cho thế giới rằng Lòng Chúa Thương Xót là có thật, rằng ân sủng mạnh hơn tội lỗi, và rằng sự sống đời đời đáng giá hơn rất nhiều so với việc được minh oan ở đời này.

Sự tha thứ triệt để này không bao giờ là một mất mát. Đó luôn là một mối lợi, giúp chúng ta chu toàn ơn gọi cao cả nhất và đạt tới cùng đích của mình. Thật vậy, việc thực hiện lời cầu xin thứ năm này hướng chúng ta trở lại—và góp phần làm cho nên trọn vẹn—lời cầu xin đầu tiên cùng ước nguyện sâu xa nhất mà chúng ta phải ấp ủ trong lòng: Nguyện danh Cha cả sáng.

Ơn Chúa Thánh Thần: Ơn Lo Liệu

Thánh Augustinô và Thánh Tôma Aquinô liên kết lời cầu xin “Xin tha nợ chúng con…” với Ơn Lo Liệu, một trong bảy ơn Chúa Thánh Thần. Ân huệ thần linh này soi sáng tâm hồn, hướng dẫn chúng ta phán đoán đúng đắn—đặc biệt trong cách chúng ta trao ban và đón nhận lòng thương xót. Ơn này giúp chúng ta tìm được hướng đi giữa sự căng thẳng có vẻ tồn tại giữa công lý và lòng thương xót, dẫn chúng ta đến chỗ tha thứ như Thiên Chúa tha thứ.

Ơn Lo Liệu kiện toàn nhân đức khôn ngoan, giúp chúng ta:

  • Đưa ra những quyết định phù hợp với thánh ý Thiên Chúa.
  • Nhận biết khi nào và bằng cách nào nên bày tỏ lòng thương xót.
  • Biết đón nhận lòng thương xót của Thiên Chúa cách xứng hợp, với lòng khiêm nhường và sám hối.

Điều này đặc biệt thiết yếu trong hành vi tha thứ—cả khi xin Thiên Chúa thứ tha lẫn khi tha thứ cho người khác.

Ơn Lo Liệu giúp chúng ta:

  • Nhận biết tính nghiêm trọng của tội lỗi và những hậu quả của nó.
  • Nhìn nhận Lòng Thương Xót vô biên của Thiên Chúa.
  • Hiểu sự cần thiết của lòng sám hối chân thành.

Ân huệ thần linh này lôi cuốn chúng ta đến với Bí tích Hòa Giải, nơi chúng ta:

  • Xưng thú tội lỗi của mình.
  • Đón nhận ơn tha thứ của Thiên Chúa.
  • Được ban ân sủng để sửa đổi đời sống.

Ơn Lo Liệu cũng hướng dẫn chúng ta noi gương Đức Kitô trong việc tha thứ cho người khác. Ơn này giúp chúng ta:

  • Buông bỏ lòng oán hận và ý muốn báo thù.
  • Tha thứ không chỉ bằng lời nói, mà còn từ tận đáy lòng.
  • Hiểu rằng tha thứ là một điều kiện để đón nhận Lòng Thương Xót của Thiên Chúa.

Ơn Lo Liệu giúp chúng ta:

  • Nhìn sự tha thứ dưới ánh sáng Đức Khôn Ngoan của Thiên Chúa.
  • Hành động theo đó với lòng trắc ẩn và sự phân định.
  • Hãy nhận ra rằng lòng thương xót không phớt lờ công lý hay dung túng cho sự lạm dụng.
  • Nâng tâm trí và ý chí chúng ta lên hướng tới một điều thiện hảo cao hơn—tìm kiếm lòng thương xót trong cuộc sống của mình và mong ước lòng thương xót ấy hiện diện trong cuộc sống của người khác.

Mối Phúc: “Phúc Thay Ai Xót Thương Người”

Thánh Augustinô và Thánh Tôma Aquinô liên kết lời cầu xin thứ năm trong Kinh Lạy Cha với mối phúc thứ năm: “Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương” (Mátthêu 5:7). Lời cầu xin thứ năm này là lời duy nhất trong Kinh Lạy Cha đặt ra một điều kiện cho điều chúng ta xin Thiên Chúa: Xin tha thứ cho chúng con như chúng con tha thứ cho người khác. Chân lý này được phản ánh trong mối phúc ấy: Chúng ta chỉ được Thiên Chúa xót thương khi biết xót thương người khác.

Qua mối phúc này, chúng ta hiểu rằng việc tỏ lòng thương xót và đón nhận lòng thương xót từ Thiên Chúa là nguồn hạnh phúc lớn lao nhất của chúng ta. Nếu muốn được hạnh phúc—được hưởng phúc thật—thì chúng ta phải khao khát phương thế dẫn đến cùng đích ấy, đó là trao ban và đón nhận Lòng Chúa Thương Xót.

Điều Chỉnh Những Ước Muốn Của Chúng Ta

Cầu nguyện “Xin tha nợ chúng con, như chúng con cũng tha kẻ có nợ chúng con” là làm cho tâm hồn chúng ta nên đồng điệu với Trái Tim đầy lòng thương xót của Thiên Chúa. Đó là để cho lòng thương xót của Ngài sắp đặt lại những ước muốn của chúng ta—rời xa sự kiêu ngạo, lòng báo thù và thái độ tự cho mình là công chính, để hướng tới lòng khiêm nhường, lòng trắc ẩn và đức ái thần linh.

Hãy bắt đầu bằng việc suy xét xem anh chị em có khao khát lòng thương xót của Thiên Chúa hay không. Hãy suy xét câu hỏi này dưới ánh sáng Đức Khôn Ngoan vĩnh cửu của Thiên Chúa. Chúng ta chỉ khao khát lòng thương xót nếu trước hết nhận ra mình cần được xót thương, và chúng ta chỉ nhận ra mình cần được xót thương nếu thấy món nợ mà mình đã mắc phải do tội lỗi.

  • Anh chị em có nhận ra món nợ ấy, hay lại xem nhẹ mức độ nghiêm trọng của tội lỗi và những hậu quả của nó?

Trong chương trình tĩnh tâm ba mươi ngày của mình, Thánh Inhaxiô Loyola cho người tĩnh tâm dành tuần đầu tiên để suy gẫm một cách cụ thể và sống động về mức độ nghiêm trọng của tội lỗi, sự chết và hỏa ngục. Dành cả một tuần cho tội lỗi, sự chết và hỏa ngục có thể khiến người ta giật mình. Nhưng đó chính là mục đích. Chúng ta thường cần được đánh động đến mức giật mình để thấy rõ sự điên rồ và kinh hoàng của tội lỗi mà mình chưa sám hối.

  • Tôi có khao khát được Thiên Chúa tha thứ, hay lại xem nhẹ tội lỗi của mình?
  • Tôi có mong mỏi được thanh tẩy và phục hồi hoàn toàn, hay lại bằng lòng với sự ăn năn hời hợt?
  • Tôi có khao khát quyền năng biến đổi của Bí tích Hòa Giải, hay lại né tránh bí tích này?

Một khi nhận ra tội lỗi của mình và mong mỏi lòng thương xót của Thiên Chúa, chúng ta hãy suy xét điều kiện gắn liền với sự tha thứ vô hạn mà Ngài ban tặng: “Như chúng con cũng tha cho những người xúc phạm đến chúng con.” Anh chị em có khao khát tha thứ cho người khác cũng nhiều như khao khát được tha thứ cho chính mình không?

Khi những ước muốn của chúng ta bị lệch lạc, chúng ta không chịu tha thứ cho người khác. Chúng ta cứ nhắc đi nhắc lại trong tâm trí những xúc phạm mình đã chịu, đòi được đền bù cho những điều sai trái và biện minh cho nỗi cay đắng của mình. Nhưng khi những ước muốn của chúng ta nên đồng điệu với ý muốn của Thiên Chúa, chúng ta thấy việc tha thứ không phải là sự yếu đuối, mà là được thông phần vào quyền năng của Ngài. Chúng ta khao khát lòng thương xót vì đã được xót thương. Chúng ta mong mỏi người khác được trải nghiệm điều chính mình đã cảm nếm nơi Đức Kitô.

  • Tôi có muốn người khác được xót thương, hay lại khao khát trả thù?
  • Tôi có thật lòng tha thứ không giới hạn, hay lại khư khư giữ lòng oán giận và xét đoán?
  • Tôi có cầu nguyện cho mọi người được hòa giải trọn vẹn với Thiên Chúa và với người khác, hay lại muốn họ bị kết án hơn?

Những câu hỏi này nhằm giải thoát chúng ta. Tự do đích thực chỉ đến khi những ước muốn của chúng ta được thanh luyện, khi chúng ta muốn điều Thiên Chúa muốn: sự hòa giải, chữa lành và hiệp thông vĩnh cửu trong tình yêu—cho chúng ta và cho mọi người, kể cả những ai đã phạm tội chống lại chúng ta.

Lòng khao khát trao ban lòng thương xót cho người khác phải tương xứng với lòng khao khát được tha thứ cho chính mình. Càng khao khát Lòng Chúa Thương Xót, chúng ta càng phải khao khát chính mình cũng biết xót thương. Hai ước muốn này không thể tách rời nhau. Đây là cốt lõi của mối phúc: “Phúc thay ai xót thương người, vì họ sẽ được Thiên Chúa xót thương.” Thiên Chúa muốn lòng thương xót của Ngài tuôn đổ vào chúng ta và cũng tuôn trào qua chúng ta, một cách không giới hạn.

Nếu nhận thấy những ước muốn của mình chưa phù hợp với ý muốn của Thiên Chúa, anh chị em đừng nản lòng. Thiên Chúa tuôn đổ ân sủng cách nhưng không trên chúng ta một khi chúng ta quyết tâm sám hối rồi tha thứ như mình đã được tha thứ. Nếu thấy điều này khó thực hiện, anh chị em hãy thử nhiều lần cầu nguyện bằng những lời của Chúa Giêsu trên Thập Giá:

“Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Luca 23:34).

Khi cầu nguyện bằng những lời ấy, anh chị em hãy nhớ đến bất cứ ai mà mình cảm thấy khó tha thứ. Hãy hình dung người ấy trước Thập Giá Đức Kitô và lắng nghe Chúa Giêsu nói những lời ấy về họ. Hãy hiệp lời cầu nguyện với Người. Lúc đầu, lời cầu nguyện như thế hoàn toàn là một hành vi của ý chí, được thực hiện trong Đức Khôn Ngoan của Thiên Chúa.

Khi cầu nguyện bằng những lời ấy, anh chị em cũng hãy xem xét những cảm xúc và ước muốn của mình. Đừng ngạc nhiên nếu những ước muốn và cảm xúc ấy vẫn ngoan cố, không chịu thuận theo lời cầu nguyện đó. Hãy làm chủ chúng bằng cách dùng ý chí mà kiên quyết tha thứ, rồi cầu xin ân sủng để những cảm xúc và ước muốn của mình nên phù hợp với tình yêu và lòng thương xót hoàn hảo của Đức Kitô.

Hành vi đơn sơ này làm cho anh chị em nên giàu có trong Nước Thiên Chúa và tôn vinh Thiên Chúa bằng cách làm rạng ngời lòng thương xót của Ngài trong cuộc sống của anh chị em.

Chúng ta dâng lời cầu nguyện:

Để giúp nuôi dưỡng lòng khao khát được Thiên Chúa xót thương và tha thứ, chúng ta bắt đầu với Kinh Ăn Năn Tội. Chìa khóa của kinh này cũng như của mọi lời cầu nguyện là hiểu và cầu nguyện với tất cả sự chú tâm và lòng sốt sắng. Anh chị em hãy cân nhắc dùng kinh này trong một thời gian dài, suy gẫm từng câu, để kinh ấy không chỉ là một lời cầu nguyện, mà còn trở thành lời cầu nguyện của chính anh chị em:

Lạy Thiên Chúa của con, con thật lòng ăn năn vì đã xúc phạm đến Chúa, và con chê ghét mọi tội lỗi của con vì những hình phạt công minh của Chúa, nhưng trên hết là vì những tội ấy xúc phạm đến Chúa, lạy Thiên Chúa của con, Đấng trọn tốt trọn lành và đáng được con yêu mến hết lòng. Con dốc lòng, nhờ ân sủng Chúa trợ giúp, sẽ không phạm tội nữa và tránh xa các dịp tội gần. Amen.

Một khi khao khát lòng thương xót của Thiên Chúa, anh chị em hãy nhớ đến điều kiện thiết yếu là phải tha thứ cùng một mức độ như Thiên Chúa tha thứ. Hãy lặp lại lời cầu nguyện này nhiều lần trong ngày, đặc biệt nhớ đến bất cứ ai mà anh chị em còn mang lòng oán giận:

“Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm.”

“Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm.”

“Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm.”

Hãy cầu nguyện lời này bảy mươi lần bảy lần—nghĩa là không giới hạn.


Mục lục

Chương Tám: “Xin chớ để chúng con…”

Sách bìa mềm – Sách điện tử Kindle – Audible – Google Play – Apple Books – và nhiều lựa chọn khác!