Mầu nhiệm Vượt Qua của thập giá và sự Phục Sinh của Đức Kitô nằm ở trung tâm Tin Mừng mà các Tông đồ, và Hội Thánh tiếp nối các ngài, phải loan báo cho thế giới. (GLHTCG #571)
Có lẽ sự kiện được biết đến nhiều nhất trong cuộc đời Chúa Giêsu là việc Người chịu đóng đinh vào thập giá. Nhưng đó có thực sự là sự kiện được biết đến nhiều nhất không? Đúng là chúng ta rất quen thuộc với câu chuyện ấy, chúng ta thấy tượng Chúa chịu nạn được treo trong nhà và trong các nhà thờ, nhưng chúng ta có thực sự “biết” ý nghĩa và tầm quan trọng của hành động này không? Chúng ta có thực sự biết tất cả những điều ấy có ý nghĩa gì không? Chúng ta có hiểu tại sao Chúa Giêsu phải chịu đau khổ và chịu chết không? Hay chúng ta dễ dàng lướt qua sự kiện trọng tâm này và thường chỉ hướng mắt đến sự Phục Sinh và sự hiện diện của Thiên Chúa trên Thiên Đàng?
Chắc chắn chúng ta phải hết lòng đón nhận sự Phục Sinh của Đức Kitô và nhìn nhận sự hiện diện vĩnh cửu của Người trên Thiên Đàng, nơi Người không ngừng chăm sóc chúng ta. Nhưng chúng ta không nên bỏ qua tầm quan trọng của biến cố có thật trong lịch sử là cuộc khổ nạn và cái chết của Người. Chúng ta không nên bỏ lỡ ý nghĩa, sức mạnh và tác động của biến cố ấy trong đời sống mình. Chúa Giêsu đã chết vì một lý do. Và Người đã chịu chết cách như thế cũng vì một lý do. Vậy chúng ta hãy dành ít phút suy ngẫm về thực tại và biến cố ấy, để thấy điều đó có ý nghĩa lớn lao thế nào trong đời sống chúng ta.
Để bắt đầu, chúng ta hãy nhìn lại cuộc đời Chúa Giêsu trước cuộc khổ nạn và cái chết của Người, hầu hiểu thêm đôi chút về bối cảnh.
Chúa Giêsu chuốc lấy một số kẻ thù
Làm sao một người có đức ái hoàn hảo lại có thể khiến người khác phật lòng? Làm sao Chúa Giêsu, Con hằng hữu của Chúa Cha, lại bị người ta chống đối và ghét bỏ đến mức muốn Người phải chết? Nghe thật lạ. Chúng ta dễ có lối suy nghĩ rằng: “Chỉ cần tôi tử tế và yêu thương, mọi người sẽ yêu mến tôi.” Nhưng với Chúa Giêsu, sự việc đã không như thế.
Tình yêu, để là tình yêu chân thật và đích thực, phải đặt nền tảng trên sự thật. Và đôi khi sự thật có thể gây đau đớn. Nội dung của sự thật có thể làm tổn thương lòng kiêu hãnh của một người khi họ không chấp nhận sự thật ấy; và cách trình bày sự thật cũng có thể làm tổn thương lòng kiêu hãnh của họ khi họ phải đối diện với sự thật được trình bày bằng một thẩm quyền vượt trên thẩm quyền của chính mình. Đó là những thách đố mà Chúa Giêsu đã đối diện.
Chúa Giêsu, cùng với Chúa Cha và Chúa Thánh Thần, hiển nhiên là Đấng ban toàn bộ lề luật đã được lưu truyền qua các thời đại và được mặc khải qua các vị ngôn sứ vĩ đại. Tất cả những luật lệ trong Cựu Ước đến từ Thiên Chúa đều đúng là như thế… đều đến từ Thiên Chúa. Nhưng cách giải thích những luật lệ ấy vẫn có thể dẫn đến sai lầm và bất hòa. Những người Pharisêu và Xađốc là các chuyên gia về lề luật và dạy dân chúng theo cách hiểu và cách giải thích riêng của họ. Rồi Chúa Giêsu xuất hiện. Người lấy lề luật, cùng với tất cả các lời tiên tri trong Cựu Ước, và đưa ra lời giải thích dứt khoát, đầy thẩm quyền. Thật khó chịu biết bao! Điều này vượt quá sức chịu đựng của nhiều thầy dạy tôn giáo thời bấy giờ! Chúa Giêsu nghĩ mình là ai? Ai đã cho Người những cách giải thích mà Người đang giảng dạy? Niềm xác tín sâu xa của Người đến từ đâu?
Bản tính con người là thế: lòng kiêu hãnh của các thầy dạy lề luật vào thời Chúa Giêsu đã bị tổn thương chỉ vì phải đối diện với sự hiện diện của Người. Họ không khiến người ta thán phục như Chúa Giêsu. Dân chúng không chăm chú lắng nghe từng lời của họ như khi lắng nghe Người. Điều này khiến họ khó chịu và nổi giận. Họ bắt đầu soi mói mọi điều Chúa Giêsu giảng dạy và tìm cách bắt bẻ những gì Người nói. Điều ấy đã tạo nên một cuộc xung đột không nhỏ. Dĩ nhiên, Chúa Giêsu không lùi bước. Người không cố ý gây xáo trộn; đúng hơn, Người chỉ giảng dạy sự thật mà dân chúng cần được nghe, và Người làm điều đó với sự điềm tĩnh, xác tín và rõ ràng sâu sắc. Và dân chúng đã hưởng ứng. Những người Pharisêu cũng phản ứng. Họ phản ứng bằng cách âm mưu chống lại Người để ngăn chặn Người. Và đáng buồn thay, đó là hậu quả của lòng kiêu hãnh bị tổn thương nơi họ.
Đôi khi, Chúa Giêsu giảng dạy một điều vượt quá sự hiểu biết của những người Pharisêu. Chẳng hạn, về Đền Thờ mà Người hết sức tôn trọng, Người đã nói: “Các ông cứ phá hủy Đền Thờ này đi; nội ba ngày, tôi sẽ xây dựng lại” (Ga 2:19). Lời ấy đã được người ta nhớ lại và đem ra trong phiên tòa xét xử Người như một lời phạm thượng. Nhưng nếu hiểu điều Chúa Giêsu thực sự muốn nói, anh chị em sẽ nhận ra rằng Người đang tiên báo sự thật. Người là Đền Thờ mới; họ sẽ hủy diệt Người, và Người sẽ sống lại vào ngày thứ ba. Như thế, có những lời Chúa Giêsu nói đã bị hiểu lầm hoàn toàn, nhưng dù vậy vẫn hoàn toàn đúng sự thật.
Những lúc khác, Chúa Giêsu trực tiếp đối chất với các kinh sư và những người Pharisêu. “Khốn cho các người, hỡi các kinh sư và người Pharisêu giả hình…” Người còn gọi họ là “những kẻ dẫn đường mù quáng” và “những kẻ ngu si mù quáng” (Mt 23:15–17). Một lần nữa, những lời Người nói đều đúng sự thật. Nhưng những lời ấy gây đau đớn. Chúng gây đau đớn không phải vì Chúa Giêsu quá khắc nghiệt hay khiếm nhã, mà vì lòng kiêu hãnh của những người được Người nói đến. Thực ra, về phía Chúa Giêsu, đây là một hành động yêu thương.
Một “cớ vấp phạm” khác mà Chúa Giêsu gây ra là tình yêu và sự dịu dàng của Người đối với người tội lỗi. Người dùng bữa với những người thu thuế. Những phụ nữ mại dâm đi theo Người và chăm chú lắng nghe từng lời Người nói. Người không màng đến những kẻ kiêu căng, ngạo mạn, nhưng lại giao du với những người hèn mọn và tội lỗi. Điều này chẳng khác nào đổ thêm dầu vào lửa cho những kẻ thù của Người.
Và sau cùng, điều gây phẫn nộ nhất mà Chúa Giêsu đã làm là nhận mình là Thiên Chúa. Người tha tội. Người nói về các công việc của mình như là công việc của Chúa Cha. Người tự nhận mình là “ĐẤNG HẰNG HỮU”. Và Người tuyên bố: “Tôi và Chúa Cha là một.” Điều này vượt quá sức chịu đựng của họ. Tất cả đều là sự thật, đều là sự thật tuyệt đẹp, nhưng lại vượt quá khả năng tin nhận và thấu hiểu của họ. Và một lần nữa, điều đó đặc biệt là do lòng kiêu hãnh và tâm hồn chai đá của họ. Tất cả những điều này đã tạo nên những kẻ thù cho Chúa Giêsu và, cuối cùng, đã khiến Người phải trả giá bằng chính mạng sống mình.
Ai chịu trách nhiệm về việc Chúa Giêsu bị đóng đinh?
Dù có nhiều người chống đối Chúa Giêsu, cũng có nhiều người ủng hộ và đi theo Ngài. Trong số đó có nhiều người bình dân thời bấy giờ, cũng như một số nhà lãnh đạo Do Thái có thế giá. Vì thế, khi âm mưu chống lại Chúa Giêsu ngày càng gia tăng, không thể quy trách nhiệm cho riêng một nhóm hay một cá nhân nào. Đúng là đã có một âm mưu trong Thượng Hội Đồng, Giuđa đã phản bội Ngài và Philatô đã đưa ra quyết định cuối cùng. Nhưng sẽ là sai lầm nếu đổ lỗi cho riêng một người trong số họ hay cho một nhóm cụ thể nào. Tại sao? Vì Chúa Giêsu đã tự nguyện hiến mạng sống mình. Việc Ngài chịu chết cho mọi người nằm trong thánh ý cho phép của Chúa Cha. Vì thế, theo một nghĩa nào đó, chúng ta có thể nói rằng chính thánh ý Chúa Cha đứng sau sự việc này. Nhưng Chúa Cha đã muốn điều này, theo nghĩa Ngài cho phép nó xảy ra, vì có một điều thiện hảo lớn lao hơn. Ngài biết rằng khi cho phép Con mình chịu đóng đinh, hành động yêu thương hy sinh ấy cuối cùng sẽ chiến thắng. Xét cho cùng, dù Chúa Cha đã cho phép hành động này xảy ra, thì chỉ khi nói rằng tất cả những ai đã phạm tội đều có lỗi trong việc làm đổ máu Đức Kitô, chúng ta mới nói đúng sự thật. Hành động này đã được cho phép xảy ra để mọi tội lỗi được tha thứ; vì thế, bất cứ ai đã phạm tội đều có lỗi. Đó chính là chúng ta! Quả thật, chúng ta có thể quả quyết rằng: “Tôi sẽ không bao giờ tham gia hay ủng hộ một việc như thế!” Có lẽ vậy. Nhưng chính hành động yêu thương nhằm rửa sạch tội lỗi chúng ta đã dẫn đến cái chết của Chúa Giêsu, nên chúng ta vẫn có lỗi.
Xin được đưa ra một phép loại suy. Các phép loại suy không bao giờ hoàn hảo, nhưng tôi nghĩ phép loại suy này ít ra cũng soi sáng phần nào tình thế khó xử ấy. Giả sử trên thị trường có một loại thuốc mới chữa được căn bệnh mà anh chị em đang mắc phải. Đó là loại thuốc duy nhất được biết là có hiệu quả, nhưng lại được sản xuất bằng một quy trình trái luân lý nào đó. Liệu anh chị em có thể nói: “Tôi phản đối quy trình ấy, nhưng tôi vẫn sẽ mua thuốc” không? Không, thực sự là không. Việc mua loại thuốc ấy khiến anh chị em trở thành người cộng tác vào quy trình trái luân lý để tạo ra nó. Một lần nữa, đây không phải là một phép loại suy hoàn hảo, nhưng nó giúp minh họa điểm chính. Và điểm chính đơn giản là anh chị em không thể tách phương thuốc khỏi nguồn gốc của nó. Cái chết của Chúa Giêsu là phương thuốc, còn chúng ta là những người đau bệnh. Sự dữ trong việc Ngài bị đóng đinh đã trở thành phương thế mang lại cho chúng ta phương thuốc chữa lành. Vì thế, kết luận là chúng ta chịu trách nhiệm về việc Ngài bị đóng đinh. Chúng ta có thể yêu mến, thờ phượng và phụng sự Ngài, nhưng chúng ta vẫn chịu trách nhiệm. Và Thiên Chúa không những chấp nhận điều đó, mà còn sẵn lòng mời gọi chúng ta đón nhận hoa trái từ cuộc khổ nạn và cái chết của Ngài. Nhưng chúng ta chỉ thành thật khi nhìn nhận rằng mình có trách nhiệm và có phần cộng tác trong cái chết của Ngài.
Sự tàn phá do bất tuân gây ra
Vậy việc Chúa Giêsu chịu đau khổ như thế và chết trên Thập Giá đã thực hiện được điều gì? Hãy nhớ rằng khi bị bắt, Ngài đã nói với Phêrô rằng bất cứ lúc nào Ngài cũng có thể kêu cầu muôn vàn thiên thần trên trời đến trợ giúp mình. Và các ngài hẳn đã xuất hiện và bảo vệ Ngài một cách hết sức dễ dàng! Nhưng Ngài đã không kêu cầu các ngài. Ngài để mình bị bắt, chế giễu, nhạo báng, tra tấn, đánh đập, kết án và đóng đinh. Và sau tất cả những điều ấy, Ngài đã chịu chết như một con người.
Đối với phần lớn những người theo Ngài, điều này hẳn đã là một cú sốc kinh hoàng. Hẳn họ đã hoàn toàn hoang mang và có lẽ còn bị vấp phạm nữa. Một số người lập tức bắt đầu tin rằng mình đã bị lừa, bị dối gạt và dẫn lạc đường. Chúa Giêsu đã chết, và Ngài đã chịu một cái chết khủng khiếp. Làm sao con người này lại có thể là Đấng Mêsia?
Có lẽ chúng ta khó đi sâu vào bi kịch và tình thế bế tắc này của con người, vì chúng ta đã biết kết cục câu chuyện. Chúng ta dễ dàng lướt qua cuộc khổ nạn và cái chết để đi thẳng đến sự Phục Sinh. Nhưng nếu muốn hiểu được sự Phục Sinh của Chúa Giêsu, chúng ta cũng nhất thiết phải suy ngẫm đầy đủ và sâu xa về cuộc khổ nạn và cái chết của Ngài. Vì thế, một lần nữa, tại sao? Tại sao Ngài đã làm điều này? Và điều ấy đã thực hiện được gì?
Một trong những yếu tố quan trọng nhất để hiểu câu trả lời cho câu hỏi này là nhìn vào nguyên nhân ban đầu của tội lỗi: sự bất tuân. Ađam và Evà đã bất tuân Thiên Chúa. Và sự bất tuân ấy đã khiến bản tính của họ cũng như của chúng ta sa ngã. Bất tuân Thiên Chúa là một cách nói “không” với kế hoạch hoàn hảo của Ngài. Đó là một cách thưa với Thiên Chúa: “Con sẽ làm theo cách của con!” Nhưng vấn đề ở đây không hẳn là Thiên Chúa nổi giận và trừng phạt chúng ta; đúng hơn, vấn đề là Thiên Chúa tôn trọng quyết định của chúng ta và để chúng ta làm theo cách của mình. Ngài không áp đặt ý muốn và kế hoạch của Ngài lên chúng ta. Vì thế, sự bất tuân của nguyên tổ khiến các ngài lên đường theo lối riêng, và kết quả là các ngài bị lạc lối. Lạc lối khi cố tìm ra con đường riêng và ý nghĩa riêng cho cuộc đời mình. Các ngài rơi vào tình trạng sa ngã, gây tàn phá trong cuộc sống của mình. Các ngài không còn có thể thấy đường và chọn điều thiện. Các ngài không còn có thể hiểu rõ tiếng Thiên Chúa và đáp lời Ngài. Các ngài đã lạc lối.
Nhưng Thiên Chúa không vì thế mà từ bỏ các ngài hay từ bỏ chúng ta. Chúng ta cũng trải nghiệm tình trạng sa ngã và lạc lối này. Đó là tội nguyên tổ. Chúng ta phải chịu cảnh mất đi sự sáng suốt và định hướng trong cuộc sống. Chúng ta không tìm được đường đi. Hậu quả là chúng ta cũng phạm tội và bất tuân Thiên Chúa. Và một lần nữa, Thiên Chúa tôn trọng tự do của chúng ta và cho phép chúng ta quay lưng lại với Ngài khi chúng ta chọn như thế. Hậu quả của điều này, nếu chúng ta không được ban cho một cơ hội thứ hai, là chúng ta sẽ phải chết đời đời. Tự sức mình, chúng ta sẽ không bao giờ tìm được đường trở về với Đấng ban sự sống. Nhưng, một lần nữa, Thiên Chúa không từ bỏ chúng ta. Chính lúc này, Chúa Giêsu đến!
Sự vâng phục tự do và hoàn hảo tháo gỡ sự bất tuân
Vậy, trở lại câu hỏi ban đầu của chúng ta: “Chúa Giêsu đã thực hiện được điều gì khi chịu đau khổ như thế và chết trên Thập Giá?” Có lẽ một hình ảnh so sánh sẽ giúp làm sáng tỏ điều này. Hãy tưởng tượng anh chị em là một đứa trẻ và muốn đi khám phá khu rừng gần nhà. Cha mẹ đã nhiều lần dặn anh chị em không được đến đó, nhưng anh chị em vẫn lén đi, còn dặn chị gái đừng mách cha mẹ. Bước vào rừng, anh chị em vô cùng kinh ngạc. Anh chị em lang thang giữa những cây sồi và cây thông, băng qua một con suối, trèo lên vài cây và vui chơi ở đó suốt mấy giờ. Bỗng nhiên, anh chị em nhận ra trời đang tối dần và quyết định trở về nhà. Nhưng chợt anh chị em nhận ra mình chẳng biết nhà ở hướng nào! Trong cơn hoảng loạn, anh chị em lạc vào giữa những bụi gai và càng thêm sợ hãi. Sau một giờ cứ đi vòng quanh, trời đã tối đen như mực, những âm thanh của màn đêm bắt đầu vang lên, và anh chị em ngồi đó, vừa khóc vừa sợ hãi.
Vậy niềm hy vọng lớn nhất của anh chị em là gì? Chính là cha mẹ. Anh chị em hy vọng cha mẹ sẽ đến cứu mình. Anh chị em hy vọng chị gái đã nói cho cha mẹ biết mình đi đâu, và hy vọng cha mẹ đang trên đường đến. Khi đang ngồi đó, lạc lõng và hy vọng, anh chị em nhìn thấy ánh đèn pin từ xa và nghe tiếng gọi tên mình. Đó là cha của anh chị em. Nghe tiếng cha và thấy cha đang đến, anh chị em hoàn toàn nhẹ nhõm và biết ơn vì mình đã được tìm thấy. Hai cha con trò chuyện, và cha mau chóng tha thứ cho anh chị em, nhưng giải thích rằng anh chị em sẽ phải qua đêm trong rừng. Tuy nhiên, cha liền nói thêm rằng cha sẽ ở lại cùng anh chị em. Trời đã quá tối, không thể tìm đường về được nữa, nên phải đợi đến khi trời sáng. May thay, cha đã lường trước điều này và mang theo hai túi ngủ cùng ít thức ăn. Cuối cùng, nhờ có cha, đêm ấy lại trở thành một trong những đêm đáng nhớ nhất trong đời anh chị em.
Giờ đây, cũng như mọi khi, hình ảnh so sánh này chỉ giúp làm sáng tỏ một phần câu trả lời cho câu hỏi về cuộc khổ nạn và cái chết của Chúa Giêsu. Sự thật là chúng ta đã hoàn toàn lạc lối và không thể tìm được đường về nhà. Nhà của chúng ta là ở bên Thiên Chúa, nhưng vì bất tuân, chúng ta không thể tự mình tìm thấy Người. Vì thế, Thiên Chúa đã phải đến với chúng ta. Và chúng ta đã ở đâu? Lạc lối trong đau đớn, khổ đau, khốn cùng và cuối cùng là sự chết. Vâng, đúng như vậy. Chúng ta rất dễ bỏ qua sự thật này, nên tôi xin nói lại một lần nữa. Chúng ta đã lạc lối trong đau đớn, khổ đau, khốn cùng và cuối cùng là sự chết. Anh chị em thấy đó, nếu Thiên Chúa, nơi ngôi vị Chúa Giêsu Kitô, không đến gặp chúng ta và “qua đêm” với chúng ta trong đau khổ và sự chết, thì chúng ta sẽ chẳng bao giờ có thể trở về nhà vào sáng hôm sau. Thế gian này cũng giống như đêm tối ấy trong rừng. Khi chỉ có một mình, chúng ta sợ hãi, kinh hoàng và lạc lối. Nhưng một khi Chúa Giêsu tìm thấy chúng ta và chúng ta kêu cầu Người, chúng ta nhận ra rằng Người đã quyết định đồng hành với chúng ta trên chính hành trình chúng ta đang đi — hành trình đau khổ và sự chết do tội lỗi gây ra. Khi bước vào những hậu quả ấy của tội lỗi cùng với chúng ta và vì chúng ta, Người có thể nắm tay chúng ta “vào buổi sáng” và dẫn chúng ta về nhà. Buổi sáng ấy chính là sự phục sinh chung cuộc của chúng ta với Đức Kitô vào ngày tận thế.
Chìa khóa để hiểu điều này là chúng ta đã lạc lối vì bất tuân. Nhưng Thiên Chúa Ngôi Con đã được sai đến để thi hành một sứ mạng yêu thương trong vâng phục, và Người đã đón nhận sứ mạng ấy cách hoàn hảo. Người đã phải bước vào “khu rừng” đau khổ và sự chết để tìm chúng ta. Người đã phải cùng chúng ta đi vào giấc ngủ của sự chết. Người làm điều này vì yêu thương và như một lời “xin vâng” trọn vẹn đối với thánh ý Chúa Cha. Chỉ cần chúng ta bám chặt lấy Người trong giấc ngủ sự chết của Người, chúng ta cũng sẽ trỗi dậy cùng Người. Nhưng điều chúng ta cần chú tâm ở đây là việc Thiên Chúa đã chọn đến với chúng ta. Quả thật, Người đã có thể để mặc chúng ta một mình, lạc lối và sợ hãi. Người đã có thể để chúng ta bị bỏ rơi. Nhưng Người đã không làm như thế. Người đã chọn mang lấy những hậu quả của sự bất tuân nơi chúng ta và tự mình chịu những hậu quả ấy. Đó là cách thức hoàn hảo Người dùng để đưa chúng ta trở lại hiệp nhất với Người. Đó là một hành động của tình yêu và lòng quảng đại cao cả nhất. Và Người đã không ngần ngại trải nghiệm điều ấy về mọi mặt.
Một cách giải thích mang tính triết học hơn
Đối với những ai thiên về suy tư triết học, chúng ta hãy nhìn vấn đề theo cách này. Bản tính nhân loại đang ở trong tình trạng sa ngã. Đó là một tình trạng hiện hữu trái với ý định ban đầu của Thiên Chúa. Như đã giải thích trong Chương 2, chúng ta được tạo dựng để sống với Thiên Chúa trong địa đàng tự nhiên này. Đó là tình trạng Vô Tội Nguyên Thủy. Do sự bất tuân của nguyên tổ, toàn thể nhân loại đã đánh mất tình trạng vô tội ấy và giờ đây phải gánh chịu những hậu quả. Những hậu quả ấy là gì? Đau khổ và cuối cùng là sự chết. Đây không phải là lỗi của Thiên Chúa. Đó đơn giản là hệ quả tự nhiên của việc làm theo ý riêng mình. Nhưng, một lần nữa, Thiên Chúa đã không từ bỏ chúng ta. Thiên Chúa đã quyết định mang lấy chính bản tính nhân loại của chúng ta và bước vào mọi hệ quả do tội lỗi chúng ta gây ra. Người đã chọn kết hợp thần tính với nhân tính sa ngã bằng cách trở nên một người trong chúng ta và bước vào tất cả những gì chúng ta phải chịu.
Vì thế, chìa khóa đầu tiên để hiểu điều này là hiểu được hiệu quả kỳ diệu của mầu nhiệm Nhập Thể. Chúng ta phải nhận ra rằng, vì Thiên Chúa đã mặc lấy bản tính nhân loại của chúng ta và kết hợp bản tính nhân loại ấy với bản tính thần linh của Người, nên chúng ta bắt đầu được tái kết hợp với Người. Nhưng sự tái kết hợp ấy chỉ trọn vẹn khi Thiên Chúa, trong bản tính nhân loại của Người, cũng trải qua mọi điều chúng ta trải qua trong tình trạng sa ngã. Và điều đó bao gồm cả cái chết. Giờ đây, Người giống chúng ta mọi đàng, ngoại trừ tội lỗi. Nhưng tin mừng sẽ đến sau, khi chúng ta nhìn vào sự Phục Sinh. Đây chính là Tin Mừng, bởi vì nếu chúng ta để Người gắn bó với chúng ta trong đau khổ và cái chết, thì đến lượt mình, chúng ta cũng có thể gắn bó với Người trong sự Phục Sinh của Người. Chúng ta sẽ bàn thêm về điều này sau, nhưng lúc này, điểm cần nói là việc Thiên Chúa chịu đau khổ và chịu chết là một hành vi yêu thương thuần túy nhằm tái kết hợp chúng ta với Thiên Chúa. Người có thể làm điều đó bằng một cách khác không? Có lẽ là có. Nhưng Người đã không làm như thế. Đây là điều Người đã làm; và khi hiểu được điều Người đã làm, lòng chúng ta phải tràn ngập niềm tri ân khôn tả, chứ không gì khác.
Hy lễ mới và hoàn hảo
Ngay từ thuở ban đầu, kể từ thời những người con của ông Ađam và bà Evà, chúng ta đã thấy những gì được gọi là “hình bóng báo trước” hy lễ duy nhất của Đức Kitô. Đó là những lễ vật đền tội. Những lễ vật là thành quả lao động của con người, chẳng hạn như lương thực. Nhưng đặc biệt là những con vật được dâng lên Thiên Chúa làm lễ vật hiến tế. Chúng ta thấy tập tục này cách đặc biệt trong Đền Thờ, khi các tư tế dâng những con chiên làm hy lễ lên Thiên Chúa để đền tội. Thật ra, không một hy lễ bằng súc vật nào trong số đó có thể thực sự đền tội. Nhưng chúng có một mục đích. Chúng nhằm chuẩn bị chúng ta đón nhận “Chiên” duy nhất, Đấng sẽ trở nên hy lễ hoàn hảo đền mọi tội lỗi. Chúa Giêsu chính là Đấng được báo trước qua tất cả những hy lễ bằng súc vật ấy. Và Người là hy lễ duy nhất thực sự xóa bỏ tội lỗi.
Chúng ta quen thuộc với danh xưng “Chiên Thiên Chúa”. Là “Chiên” ấy, Chúa Giêsu đổ máu mình để mọi tội lỗi được tha thứ. Hơn nữa, chính Người tự nguyện hiến dâng mạng sống mình, nên Người cũng là vị Tư Tế duy nhất thực hiện việc hiến dâng ấy. Và Thập Giá trở thành bàn thờ hiến tế của Người. Dù có thể nói nhiều điều về vấn đề này dưới góc nhìn giáo huấn Kinh Thánh, nhưng trong khuôn khổ ở đây, chỉ cần hiểu Chúa Giêsu là “Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa tội trần gian” là đủ.
Chúa Giêsu được mai táng
Chúa Giêsu đã thực sự chết. Điều này có nghĩa là thân xác và linh hồn của Người đã lìa nhau. Nhưng có một điều hết sức đáng chú ý nơi cái chết của Người, khác với cái chết của chúng ta. Điều ấy liên quan đến việc mai táng Người.
Anh chị em hãy nhớ rằng thân xác Chúa Giêsu đã không được xức các loại dầu và thuốc thơm. Khi Người qua đời, đã quá muộn để làm việc này, vì lễ Vượt Qua đang bắt đầu. Vì thế, Tin Mừng theo Thánh Máccô kể lại: “Hết ngày sabát, bà Maria Mađalêna, bà Maria mẹ ông Giacôbê, và bà Salômê mua dầu thơm để đi xức xác Người” (Mc 16:1). Nhưng Người không còn ở đó! Người đã sống lại!
Tại sao việc thân xác Chúa Giêsu không hề được xức dầu lại có ý nghĩa quan trọng? Bởi vì thân xác Người không bao giờ cần được xức dầu. Trong sự quan phòng của Thiên Chúa, việc xức dầu cho thân xác này đã không được thực hiện, vì thân xác Chúa Giêsu không bao giờ bắt đầu bị hư nát. Đây là một trong những đặc điểm độc nhất nơi thân xác Chúa Giêsu mà chỉ Mẹ Người cũng có. Anh chị em thấy đó, sự hư nát của thân xác là một hậu quả của tình trạng sa ngã trong tội lỗi mà chúng ta đang mang. Tuy nhiên, điều quan trọng cần hiểu là sự hư nát của thân xác không nằm trong kế hoạch và ý định ban đầu của Thiên Chúa dành cho thân xác chúng ta. Và mặc dù Chúa Giêsu đã chịu đau khổ và chịu chết, thân xác Người vẫn không vướng tội lỗi, nên không bao giờ chịu bất cứ hậu quả nào của tội lỗi. Vì thế, khi thân xác và linh hồn Người lìa nhau, thân xác Người không bao giờ bị hư nát.
Điều này cũng đúng đối với Đức Mẹ của chúng ta. Như đã giải thích trong Chương 3, Mẹ là Đấng Vô Nhiễm Nguyên Tội, nghĩa là Mẹ được gìn giữ khỏi mọi tội lỗi và không bao giờ chọn phạm tội. Vì thế, Mẹ cũng được gìn giữ khỏi sự hư nát của thân xác. Vì lý do đó, chúng ta luôn tuyên xưng rằng, khi hoàn tất cuộc đời trần thế, Mẹ đã được đưa lên trời cả hồn lẫn xác.
Người đã xuống đâu?
Trong Kinh Tin Kính các Tông Đồ, chúng ta tuyên xưng rằng Đức Kitô đã “xuống hỏa ngục”. Vậy điều đó có nghĩa là gì? Làm sao Chúa Giêsu có thể xuống hỏa ngục? Hỏa ngục là nơi xa cách Thiên Chúa đời đời; vì thế, nói rằng Chúa Giêsu đã đến đó nghe có vẻ lạ lùng, phải không?
Đây là mầu nhiệm cao cả của Thứ Bảy Tuần Thánh. Vào ngày ấy, chúng ta suy niệm về sự thinh lặng của ngôi mộ. Nhưng chúng ta cũng suy niệm về một mầu nhiệm cao cả khác. Chúng ta suy niệm về việc chặng cuối cùng trong sứ mạng mà Chúa Giêsu được sai đến để thực hiện chỉ được hoàn tất khi thân xác Người nằm trong mộ.
Anh chị em thấy đó, vào thời ấy, “hỏa ngục” chỉ đơn giản là một “nơi”, có thể nói như vậy, nơi tất cả những người đã qua đời đều hiện diện. Đó là nơi của ông Ápraham, ông Môsê, các vị ngôn sứ vĩ đại và cả những người tội lỗi nặng nề. Đó là chốn ở của kẻ chết. Và nơi ấy được gọi là “hỏa ngục” chỉ vì Thiên Chúa không hiện diện ở đó. Người không hiện diện, bởi vì Chúa Giêsu chưa hòa giải nhân loại. Vì thế, việc Người xuống chốn ở của kẻ chết này là cách Người đem Tin Mừng đến cho họ. Đó là sứ mạng cuối cùng của Người. Và khi những người công chính ở nơi này gặp Chúa Giêsu, họ có thể theo Người đến miền đất của những người sống trong sự Phục Sinh của Người.
Một khi hành động này được hoàn tất, “Hỏa ngục” mang một hình thái mới. Giờ đây, Hỏa ngục là nơi chỉ còn những kẻ bị luận phạt, những người đã tự do khước từ Thiên Chúa và sống đời đời xa cách Ngài. Vì thế, có lẽ chúng ta sẽ dễ hiểu hơn khi nói rằng Người đã “xuống cõi chết”. Tuy nhiên, dùng từ “Hỏa ngục” chắc chắn vẫn là thích đáng, miễn là chúng ta hiểu sự khác biệt giữa nơi tạm thời xa cách Thiên Chúa và nơi vĩnh viễn xa cách Ngài.
Tiếp theo: Chương 5 – Sự chết không giành được chiến thắng
Cũng có bản sách điện tử & sách bìa mềm
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
