मराठी

माणसांचे तीन प्रकार

पवित्र तासाचा क्रम

मागील चिंतनात, आपल्याला कोणत्या राज्याचे सदस्य व्हायचे आहे, याचा तुम्ही विचार केला. तुमचे उत्तर ‘ख्रिस्ताचे राज्य’ असे असेल, अशी आशा आहे. पण या निर्णयाशी तुम्ही किती दृढपणे बांधील आहात? ख्रिस्ताच्या राज्यात प्रवेश करण्यासाठी तुम्ही किती दूर जायला तयार आहात?

काही लोकांना ख्रिस्ताच्या राज्याचे सदस्य व्हावेसे वाटते, पण त्यांची तयारी त्या ‘इच्छे’पलीकडे जात नाही. इतरांना तशी इच्छा असते आणि ते काही ठोस पावलेही उचलतात; पण त्यांच्या कृतींना अटी आणि मर्यादा असतात. तर काही जण काहीही राखून ठेवत नाहीत. ख्रिस्ताच्या राज्याचे सदस्य होण्यात जे काही सामावलेले आहे ते पूर्णपणे स्वीकारून, देवाचा सर्वाधिक गौरव व्हावा आणि आपल्या आत्म्याचे तारण व्हावे यासाठी जे जे आवश्यक आहे ते सर्व करण्याची त्यांची इच्छा आणि तयारी असते.

तुम्ही किती दूर जायला तयार आहात, यावर चिंतन करा.

तुम्ही केवळ इच्छा करता, पण कृती करत नाही का?

तुम्ही इच्छा करता आणि कृतीही करता, पण एका मर्यादेपर्यंतच का?

की ख्रिस्तासाठी सर्व काही करण्याची आणि सर्वस्व देण्याची तुमची इच्छा आणि तयारी आहे? या प्रश्नांवर गांभीर्याने चिंतन करा. (मौन चिंतन)

कल्पनेच्या साहाय्याने, तुम्हाला ज्या एखाद्या गोष्टीची अतिरेकी आसक्ती आहे, तिचा विचार करा. ती गोष्ट पापाची असेल किंवा नसेलही. पण तुमचा बराच वेळ, विचार, भावना, इच्छा, शक्ती वगैरे ज्या गोष्टीत गुंततात, अशी एखादी गोष्ट निवडण्याचा प्रयत्न करा. ती कोणती गोष्ट आहे? तुम्हाला कशाची अतिरेकी आसक्ती आहे? 

  • सर्वप्रथम, ही आसक्ती लक्षात यावी म्हणून देवाने तुम्हाला मदत करावी, अशी प्रार्थना करा. (आता प्रार्थना करा)
  • मग, देव या आसक्तीकडे जसा पाहतो, तसे तुम्हालाही तिच्याकडे पाहता यावे, या कृपेसाठी प्रार्थना करा. (आता पुन्हा या कृपेसाठी प्रार्थना करा)
  • शेवटी, देवाची इच्छा काय आहे हे समजून घेण्याची आणि ज्यामुळे त्याचा सर्वाधिक गौरव होईल तेच निवडण्याची कृपा त्याने तुम्हाला द्यावी, अशी प्रार्थना करा.

पुरेशी प्रार्थना केल्यानंतर आणि त्यासाठी पुरेसा वेळ दिल्यानंतर, एखादी व्यक्ती कोणते तीन वेगवेगळे मार्ग अवलंबू शकते, याचा विचार करा. याकडे तटस्थपणे पाहण्यासाठी, एखाद्या व्यक्तीला फार मोठी रक्कम मिळाली आहे, अशी कल्पना करा. उरलेले संपूर्ण आयुष्य ऐषआरामात जगण्यासाठी ती रक्कम पुरेशी आहे. पण या व्यक्तीचे देवावर मनापासून प्रेम आहे आणि देवाची इच्छा पूर्ण करावी असे तिला वाटते. मग तिने या पैशाचे काय करावे? पैसा असणे हे मुळात पाप नाही. पण पैशामुळे त्याच्याशी अयोग्य आसक्ती निर्माण होऊ शकते आणि व्यक्ती देवापेक्षा पैशावर अधिक विसंबू लागते.

पहिली व्यक्ती: ही व्यक्ती ठरवते की हा पैसा देवाला अर्पण करावा आणि तो कसा वापरावा याबद्दल देवाची इच्छा जाणून घ्यावी, हाच उत्तम मार्ग आहे. हेच योग्य आहे, हे तिला मनापासून पटते आणि तसे करण्याची तिची इच्छाही असते. पण ती विचार न करता पैसा वापरू लागते. देवाला काय हवे आहे याबद्दल निर्णय घेणे ती पुढे ढकलते. ती त्याचा विचार करत राहते, पण त्या पैशाचे काय करावे अशी देवाची इच्छा आहे हे जाणून घेण्यासाठी किंवा त्याच्या इच्छेप्रमाणे तो वापरण्यासाठी ती कोणतेही ठोस पाऊल उचलत नाही. देवाच्या इच्छेप्रमाणे वागावे असे तिला वाटते, पण त्याची इच्छा निवडून ती प्रत्यक्ष आचरणात आणण्यासाठी ती फारसे काही करत नाही, किंवा काहीच करत नाही.

दुसरी व्यक्ती: देवाची इच्छा पूर्ण करावी आणि पैसा केवळ देवाच्या इच्छेप्रमाणेच वापरावा, याबाबत पहिल्या व्यक्तीचे सर्व गुण या व्यक्तीतही आहेत. पण ती एक पाऊल पुढे जाते. ती याबद्दल प्रार्थना करते. त्यातला काही पैसा ती देऊन टाकते. तो केवळ देवाच्या गौरवासाठीच वापरण्याचा ती निश्चय करते. पण उरलेला पैसा ती स्वतःकडेच ठेवते आणि काय करावे याबद्दल तिचा संभ्रम कायम राहतो. ती या प्रश्नाचा सखोल विचार करत नाही आणि रोज पुन्हा प्रयत्न करण्याचा निश्चय करते. पण तिची फारशी प्रगती होत नाही आणि पैसा तिच्याकडेच राहतो.

तिसरी व्यक्ती: देवाची इच्छा पूर्ण करावी आणि पैसा त्याच्या इच्छेप्रमाणे वापरावा, याबाबत वरच्या दोन्ही व्यक्तींचे गुण या व्यक्तीतही आहेत. पण ती त्यांच्यापेक्षा बरीच पुढे जाते. पैसा स्वतःत चांगला नाही आणि वाईटही नाही, हे तिला स्पष्टपणे कळते. तो स्वतःकडे ठेवल्याने तिला पूर्ण समाधान मिळणार नाही, तसेच तो देऊन टाकल्याने तिला दुःखही होणार नाही. अंतःकरणाच्या गाभ्यात तिने पैशाबद्दल खरी ‘पवित्र अनासक्ती’ साधली आहे. पैसा स्वतःकडे ठेवावा अशी देवाची इच्छा असेल, तर ते तिला मान्य आहे. तो देऊन टाकावा अशी देवाची इच्छा असेल, तरीही ते तिला मान्य आहे. शिवाय, ती ठरवते की आधी देवाची इच्छा काय आहे हे जाणून घेण्याचा जाणीवपूर्वक प्रयत्न करायचा आणि मग ती इच्छा काहीही असली तरी ती पूर्ण करायची. म्हणून ती देवाची इच्छा जाणून घेण्यासाठी काही काळ देते. हे विवेकपूर्ण चिंतन पूर्ण झाल्यावर ती निर्णय घेते. निर्णय घेतल्यावर ती देवाची इच्छा पूर्णपणे, मनापासून आणि आनंदाने आचरणात आणते.

लक्षात घ्या की तिसऱ्या व्यक्तीसाठी पैसा स्वतःकडे ठेवायचा की देऊन टाकायचा, हा आध्यात्मिकदृष्ट्या मुख्य प्रश्न नाही. तिचे लक्ष यावर आहे: 1) कशामुळे देवाचा सर्वाधिक गौरव होईल हे जाणून घेणे; 2) स्वतःच्या कोणत्याही पसंतीचा आग्रह सोडणे; 3) प्रामाणिकपणे विचार केल्यावर जी देवाची इच्छा आहे असे तिला उमगते, ती कोणताही संकोच न करता आचरणात आणणे. 

वरील उदाहरणांच्या आधारे, तुम्हाला कोणकोणत्या गोष्टींची आसक्ती आहे याचा विचार करा. मग या तिघांपैकी तुम्ही कोणासारखे अधिक आहात, यावर चिंतन करा. हे स्पष्टपणे दिसावे आणि तुम्हाला स्वतःला तिसऱ्या व्यक्तीसारखे कसे होता येईल हे समजावे, यासाठी पुन्हा एकदा कृपेची प्रार्थना करा. तुम्हाला काय करण्याची गरज आहे? (मौन चिंतन)

मुख्य छायाचित्र: मिलादा विगेरोवा यांचे छायाचित्र अनस्प्लॅशवरून

सामान्य काळातील ध्यानांची ओळख

  1. प्रभूचा बाप्तिस्मा
  2. दोन ध्वज
  3. माणसांचे तीन प्रकार
  4. मोह
  5. प्रेषितांना पाचारण
  6. काना येथील विवाहसोहळा
  7. मंदिराचे शुद्धीकरण
  8. डोंगरावरील प्रवचन
  9. वादळ शांत करणे
  10. पाण्यावरून चालणे
  11. प्रेषितांना सुवार्तेचा प्रचार करण्यासाठी पाठवले
  12. मरिया मग्दालेनाचे मनपरिवर्तन
  13. ख्रिस्ताने पाच हजार लोकांना कसे जेवू घातले
  14. ख्रिस्ताचे रूपांतर
  15. लाझरचे पुनरुत्थान
  16. बेथानीतील रात्रीचे भोजन
  17. नम्रतेचे तीन मार्ग

अनुक्रमणिका