प्रायश्चित्तकाळाच्या पाचव्या आठवड्यातील मंगळवार
अनेकांना रागाशी रोज झगडावे लागते. आपल्यावर अन्याय झाला आहे असे वाटताच आपले मन सहज रागाच्या आहारी जाऊ शकते. अन्याय होतात, हे खरे; पण त्यांना योग्य प्रतिसाद म्हणजे रागाचे पाप करणे नव्हे, तर पुन्हा पुन्हा क्षमा करणे आणि सर्व काही धीराने सहन करणे. हे कठीण आहे, कारण निव्वळ मानवी दृष्टीने पाहिले तर राग येणे साहजिक वाटते. उघडपणे एखादा गंभीर अन्याय घडतो तेव्हा लोक संतप्त होतात. कोणी आपली जबाबदारी पार पाडली नाही तर त्याला जाब विचारला जावा, अशी मागणी होते. दुसऱ्याने आपल्यावर अन्याय केला तर आपल्याला न्याय हवा असतो. या प्रतिक्रिया आपल्याला स्वाभाविक वाटतात, कारण त्या आपल्या पतित मानवी स्वभावातून येतात. मात्र त्या देवाच्या दयेतून येत नाहीत.
येशूने मंदिरातील मेज उलथून टाकले, तेव्हा त्याने दाखवला तसा न्याय्य संताप हे रागाचे पाप नाही. एखाद्या व्यक्तीने पापापासून वळावे, या हेतूने केलेली ती प्रेमाची कृती आहे. येशूने स्वतःवरील ताबा गमावला नव्हता, किंवा तो भावनांच्या आहारी गेला नव्हता. त्याचा स्वतःवर पूर्ण ताबा होता. लोकांनी त्यांच्याच भल्यासाठी अधिक मनापासून देवाची उपासना करावी, अशी त्याने कळकळीने हाक दिली. दैवी प्रेमाने पूर्णपणे भरलेला निर्मळ आत्माच अशा पवित्र संतापातून कृती करू शकतो. जे अशी कृती करतात, त्यांना ठाऊक असते की त्यांची कृती देवाच्या दयेतून घडते.
गेथसेमनीच्या बागेत येशूला अटक होत असताना, भीतीमुळे पेत्र रागाच्या पापाला बळी पडला: त्याने तलवार उपसून एका सैनिकाचा कान कापला. पण येशूने न्यायाच्या पलीकडे जाऊन दया दाखवली. त्याने त्या सैनिकाचा कान बरा केला आणि पेत्राला म्हटले, “तुझी तलवार म्यानात ठेव. पित्याने मला दिलेला प्याला मी पिऊ नये काय?” (योहान 18:10). आत्म्यांचे तारण करणे हे येशूचे ध्येय होते. स्वतःवर झालेल्या प्रत्येक अन्यायाला प्रतिकार करणे आणि प्रत्येकाला दोषी ठरवून त्याच क्षणी जाब विचारणे, यासाठी तो आला नव्हता. त्याच्यासमोर दयेचे अधिक व्यापक ध्येय होते.
आपण येशूचे अनुकरण करून आपल्यावर झालेला अन्याय स्वेच्छेने सहन केला पाहिजे. असे केल्याने मोठे आध्यात्मिक सामर्थ्य कार्य करू लागते. त्याच क्षणी एखाद्याला जाब विचारून दोषी ठरवण्यापेक्षा हे आध्यात्मिक सामर्थ्य कितीतरी मोठे आहे. अन्याय धीराने सहन करण्यातून प्रकट होणारे दयेचे आणि क्षमेचे सामर्थ्य लोकांची मने आणि अंतःकरणे बदलू शकते आणि त्यांना देवाकडे वळवू शकते. दोषारोपाने हे साधत नाही.
आध्यात्मिक खादाडपणाप्रमाणेच, त्याग करावा लागतो आणि आध्यात्मिक गोडी कमी होते, तेव्हा अनेकदा आध्यात्मिक राग उफाळून येतो. ज्यांनी देवाकडून मिळणारे सांत्वन दीर्घकाळ अनुभवले आहे, त्यांना कालांतराने ते सांत्वन ओसरत असल्याचे जाणवते. देवाने त्या सुखद अनुभूती काढून घेतल्या म्हणून त्यांची चिडचिड होते आणि ते निराश होतात. या पवित्र आत्म्यांनी हे समजून घेतले पाहिजे की आध्यात्मिक जीवनातील अडचणी धीराने सहन केल्याने, लगेच मिळणाऱ्या आध्यात्मिक गोडीपेक्षा कितीतरी मोठे शाश्वत फळ मिळते. काही संतांनी कित्येक दशके आध्यात्मिक कोरडेपणा सहन केला, तरी त्या संपूर्ण काळात ते देवाच्या इच्छेशी निष्ठावान राहिले.
वधस्तंभावरून येशूने मोठ्याने म्हटले, “पित्या, त्यांना क्षमा कर; ते काय करतात हे त्यांना कळत नाही” (लूक 23:34). देवाचा पुत्र मृत्यूला सामोरा जात असताना, ज्यांनी त्याचा जीव घेतला त्यांना स्वतः क्षमा करू शकला आणि पित्याकडेही त्यांच्यासाठी क्षमेची विनवणी करू शकला, तर त्याची ही कृती आपल्या सर्वांना तितक्याच मनापासून क्षमा करण्याची हाक देते. दया मानवी स्वाभाविक समजेपलीकडे जाते. दया करण्यासाठी अधिक सखोल आध्यात्मिक प्रज्ञा लागते, आणि ती केवळ वधस्तंभावर सापडते.
येशूने वधस्तंभावरून उच्चारलेल्या शब्दांवर मनन करा. ते शब्द आपलेसे करा. तुमच्या आयुष्यात ज्या व्यक्तींविषयी तुम्ही मनात राग धरून आहात, त्यांचा विचार करा आणि प्रार्थनेत त्यांच्यासाठी ते शब्द उच्चारा. येशूच्या वधस्तंभात प्रकट झालेल्या आध्यात्मिक प्रज्ञेवर विश्वास ठेवून हे पुन्हा पुन्हा करा.
हे माझ्या क्षमाशील प्रभू, आत्म्यांच्या तारणासाठी स्वतःचे जीवन स्वेच्छेने अर्पण करायला तू आलास. तुझ्या घायाळ हृदयातून केवळ दयाच ओसंडून वाहावी, अशी तुझी इच्छा होती. मला रागाच्या पापातून मुक्त कर आणि तुझे दैवी शब्द माझ्या मुखी आणि माझ्या आत्म्यात ठेव, म्हणजे मला तुझ्याबरोबर सतत म्हणता येईल, “पित्या, त्यांना क्षमा कर; ते काय करतात हे त्यांना कळत नाही.” हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हेही पाहा: तीसावा दिवस: वधस्तंभाच्या पायथ्याशी 40 दिवस
प्रायश्चित्तकाळासाठी आणखी साहित्य
