ഉള്ളടക്കപ്പട്ടികയിലേക്കു മടങ്ങുക
എട്ടാം കല്പന:
നിന്റെ അയൽക്കാരനെതിരെ കള്ളസാക്ഷ്യം പറയരുത്. (പുറ 20:16)
“കള്ളസത്യം ചെയ്യരുത്; കർത്താവിനോടു ചെയ്ത നേർച്ചകളെല്ലാം നിറവേറ്റണം” എന്നു നിങ്ങളുടെ പൂർവികരോടു പറഞ്ഞിട്ടുള്ളതായും നിങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ടല്ലോ. എന്നാൽ ഞാൻ നിങ്ങളോടു പറയുന്നു: സത്യം ചെയ്യുകയേ അരുത്… (മത്താ 5:33)
മറ്റുള്ളവരുമായുള്ള നമ്മുടെ ബന്ധങ്ങളിൽ സത്യത്തെ തെറ്റായി അവതരിപ്പിക്കുന്നത് എട്ടാം കല്പന വിലക്കുന്നു. (CCC #2464)
യേശു “വഴിയും സത്യവും ജീവനുമാണ്” (യോഹ 14:6); അവിടുന്ന് “കൃപയും സത്യവും നിറഞ്ഞവനുമാണ്” (യോഹ 1:14). എന്താണ് ഇതിന്റെ അർത്ഥം? ഒന്നാമതായി, സത്യമായ സകലതിന്റെയും പൂർണ്ണമായ വെളിപാട് അവിടുന്നുതന്നെയാണെന്ന് ഇതിനർത്ഥം. അവിടുന്ന് സത്യംതന്നെയാണ്; അവിടുത്തെ ജീവിതവും മരണവും ഉത്ഥാനവും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ സത്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ജീവിതത്തിന്റെ അർത്ഥമെന്തെന്നും രക്ഷ എന്തെന്നും ദൈവം ആരെന്നും യേശുതന്നെ നമുക്കു വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. അവിടുന്ന് പിതാവിന്റെ പൂർണ്ണമായ വെളിപാടാണ് (യോഹ 12:45). അവിടുത്തെ അറിയുക എന്നത് സത്യത്തെത്തന്നെ അറിയുക എന്നതാണ്.
അപ്പോൾ, ഇതിന്റെയെല്ലാം അർഥമെന്താണെന്ന് നിങ്ങൾ ചോദിച്ചേക്കാം. ഈശോ എങ്ങനെയാണ് സത്യവും പിതാവിന്റെ പൂർണമായ വെളിപാടുമാകുന്നത്? ഉത്തരം നൽകാനാവാത്ത ഒരു ചോദ്യമാണിതെന്നു തോന്നിപ്പിക്കാൻ ഇടയുണ്ടെങ്കിലും, ഈ അധ്യായത്തിന്റെയും ഈ കല്പനയുടെയും മുഴുവൻ ലക്ഷ്യവും ഈ “രഹസ്യം” തന്നെയാണെന്നു പറഞ്ഞാൽ മതിയാകും. സത്യത്തെ മനസ്സിലാക്കുകയാണ് നമ്മുടെ ലക്ഷ്യം. ഈ കല്പന സത്യം പറയുന്നതും നുണകൾ ഒഴിവാക്കുന്നതും മാത്രമല്ല; അതിലുപരിയായി, സത്യം തന്നെയായ അവിടുത്തെ അന്വേഷിക്കുന്നതും എല്ലാ വിധത്തിലും സത്യത്തിലേക്കു പ്രവേശിക്കുന്നതുമാണ്.
ക്രൈസ്തവരായ നാം സത്യത്തിൽ ജീവിക്കാൻ വിളിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈശോമിശിഹാ നമ്മിലും നാം അവിടുത്തിലും ജീവിക്കുന്നതിനാൽ, സത്യമായ എല്ലാറ്റിനും അനുസൃതമായി നാം സംസാരിക്കുകയും പ്രവർത്തിക്കുകയും വേണം എന്നാണ് ഇതിനർഥം. സത്യം കണ്ടെത്തുകയും അതനുസരിച്ചു ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് വ്യക്തികളെന്ന നിലയിലുള്ള നമ്മുടെ മഹത്ത്വത്തെ പൂർണതയിലെത്തിക്കുന്നത്.
സത്യത്തിന്റെ ജനമായിരിക്കാൻ എട്ടാം കൽപ്പന നമ്മെ വിളിക്കുന്നു. സത്യസന്ധതയും ആത്മാർഥതയും നിറഞ്ഞ ജീവിതം നാം നയിക്കണം. കാപട്യമില്ലാതെ, ധാർമികനിഷ്ഠയോടും സത്യസന്ധതയോടും കൂടെ ജീവിക്കുക എന്നത് നമ്മുടെ വ്യക്തിത്വത്തിന്റെ അവിഭാജ്യഘടകമാണ്. അസത്യം ഒഴിവാക്കാൻ മാത്രമല്ല ഈ കൽപ്പന നമ്മെ വിളിക്കുന്നത്; ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ സത്യങ്ങളെ അവയുടെ പൂർണതയിൽ അറിയാനും അവയ്ക്കനുസരിച്ചു ജീവിക്കാനും പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്, അനുദിനം ആ സത്യങ്ങളിലേക്കു പ്രവേശിക്കാനും ഇതു നമ്മെ വിളിക്കുന്നു.
സത്യം അറിയുകയും അതനുസരിച്ചു ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ, ആ സത്യത്തിനു സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ നാം വിളിക്കപ്പെടുന്നു; നമ്മുടെ വിശ്വാസത്തിനും മിശിഹായ്ക്കുതന്നെയും സാക്ഷ്യം വഹിക്കാൻ നാം വിളിക്കപ്പെടുന്നു. നമ്മുടെ വാക്കുകളിലൂടെയും പ്രവൃത്തികളിലൂടെയും പലവിധത്തിൽ ഇതു സാധ്യമാകുന്നു. സുവിശേഷത്തിന്റെ പൂർണസത്യത്തോടുള്ള നമ്മുടെ പ്രതിബദ്ധതയുടെ ശക്തമായ അടയാളമാണ് ഉപവിയുടെ സാക്ഷ്യം.
സ്നേഹത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ രൂപങ്ങളിലൊന്നാണ് രക്തസാക്ഷിത്വം. ദൈവത്തോടുള്ള സ്നേഹത്തിന്റെ പരസ്യമായ സാക്ഷ്യമാണ് രക്തസാക്ഷിത്വം. സ്വന്തം ജീവനേക്കാൾ അധികമായി ഒരാൾ ദൈവത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നുവെന്നും, ഈ സാക്ഷ്യത്തിന് ജീവൻപോലും ബലിയർപ്പിക്കേണ്ടിവന്നാലും സത്യത്തിന്റെ പൂർണതയോടു പ്രതിബദ്ധനായിരിക്കുന്നുവെന്നും വ്യക്തമാക്കുന്ന പരമമായ പ്രഖ്യാപനമാണത്. ചരിത്രത്തിലുടനീളം, എല്ലാവർക്കും കാണത്തക്കവിധം അനേകം രക്തസാക്ഷികളെ സഭ ഉയർത്തിക്കാട്ടിയിട്ടുണ്ട്. സത്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള അവരുടെ പരമമായ സാക്ഷ്യം നിമിത്തം രക്തസാക്ഷികളുടെ രക്തം അനേകർക്കു വിശ്വാസത്തിന്റെ വിത്തായിത്തീർന്നിരിക്കുന്നു.
അടിസ്ഥാനതലം: സത്യത്തിനെതിരായ കുറ്റങ്ങൾ
ഈ കല്പന നേരിട്ട് ലംഘിക്കപ്പെടുന്ന അനേകം വഴികളുണ്ട്. മതബോധനഗ്രന്ഥം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ചില ലംഘനങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
നുണ പറയൽ: നുണ പറയൽ എന്നത് വളരെ വ്യക്തമായ ഒരു കാര്യമാണല്ലോ—അതോ അങ്ങനെയല്ലേ? പ്രകടമായ നുണകൾ തിരിച്ചറിയാൻ എളുപ്പമായിരിക്കാം. എന്നാൽ അത്ര വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാനാവാത്തതും പ്രകടമല്ലാത്തതുമായ നുണകളുമുണ്ട്. പലവിധത്തിൽ നുണ പറയാനാകും. ഒന്നാമതായി, ഒരാൾ ഒന്നോ അതിലധികമോ വ്യക്തികളോട് ബോധപൂർവവും മനഃപൂർവവും വസ്തുതകൾ വളച്ചൊടിച്ചു പറയുമ്പോൾ നുണയെന്ന പാപം ചെയ്യുന്നു. നുണ പറയുന്ന വിഷയം കൂടുതൽ ഗൗരവമുള്ളതാകുമ്പോൾ, ബോധപൂർവവും മനഃപൂർവവുമായ ഈ വഞ്ചന ഗൗരവമുള്ളതാകുന്നു. വസ്തുതകളെ നേരിട്ടും മനഃപൂർവവും തെറ്റായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഏതൊരു പ്രവൃത്തിയും ഗൗരവമുള്ള പാപവിഷയമാണ്.
എന്നാൽ, ഗൗരവം കുറഞ്ഞവയെങ്കിലും നുണകൾതന്നെയായ ചിലതിനെ സൂചിപ്പിക്കാൻ നാം ചിലപ്പോൾ “ചെറിയ നുണകൾ” എന്നു പറയാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരാൾ താൻ ഇപ്പോൾ പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമായോ എന്നു ചോദിക്കുമ്പോൾ, അത് അത്ര നല്ലതല്ലെങ്കിലും “വളരെ നല്ലതാണ്” എന്നു നിങ്ങൾ പറഞ്ഞാൽ, ഇതിനെ ഒരു “ചെറിയ നുണ”യായി കണക്കാക്കാം. ചെറിയ നുണകൾപോലും ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രദ്ധിക്കണം. എന്നിരുന്നാലും, ഇതു പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് മറ്റുള്ളവരെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന സത്യങ്ങൾ പറയാൻ നമുക്കു സ്വാഭാവികമായിത്തന്നെ കടമയുണ്ടാകുന്നില്ല.
വസ്തുതകൾ വിട്ടുപറയുന്നതിലൂടെയും നുണ പറയാൻ കഴിയും. ഇതിനെ നാം “വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെച്ചുള്ള നുണ” എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള നുണയുടെ ദുഷ്ടവും വഞ്ചനാപരവുമായ സ്വഭാവം നിമിത്തം, ചില വസ്തുതകൾ മറച്ചുവെക്കുന്നത് ചിലപ്പോൾ വസ്തുതകൾ പൂർണമായി തെറ്റിച്ചു പറയുന്നതിനെക്കാൾ ദോഷകരമായേക്കാം. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു കാർ വിൽപ്പനക്കാരൻ ഉപയോഗിച്ച ഒരു കാർ വിൽക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയാണെന്നു കരുതുക. അതിന്റെ ദൂരമാപിനിയിൽ 75,000 മൈൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെന്ന് അയാൾ വാങ്ങാൻ താൽപ്പര്യമുള്ളയാളോടു പറയുന്നു. എന്നാൽ വിൽക്കുന്ന കാർ യഥാർഥത്തിൽ 150,000 മൈൽ ഓടിയതിനാൽ, മറ്റൊരു കാറിൽനിന്ന് ദൂരമാപിനി എടുത്ത് ഇതിൽ ഘടിപ്പിച്ചതാണെന്ന കാര്യം അയാൾ പറയുന്നില്ല. അയാൾ പറഞ്ഞതു സത്യമാണ്: “ദൂരമാപിനിയിൽ 75,000 മൈൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.” എന്നാൽ ഇപ്പോഴുള്ള ദൂരമാപിനി ഈ കാറിന്റെ യഥാർഥ ദൂരമാപിനിയല്ലെന്നു വെളിപ്പെടുത്താതിരിക്കുന്നത് വ്യക്തമായ വഞ്ചനയാണ്.
കള്ളസാക്ഷ്യം: സത്യപ്രതിജ്ഞയ്ക്കു വിധേയമായി, സാധാരണയായി ഒരു സിവിൽ കോടതിയിൽ, പറയുന്ന നുണയാണ് കള്ളസാക്ഷ്യം. ആ നുണ മറ്റൊരാൾക്കു ദോഷം വരുത്തുമ്പോൾ കള്ളസാക്ഷ്യം പ്രത്യേകിച്ചും ഗൗരവമുള്ളതാകുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു വിചാരണയിൽ പറയുന്ന നുണ ഒരു വ്യക്തിയെ തെറ്റായി കുറ്റക്കാരനെന്നു വിധിക്കാൻ ഇടയാക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ആ കള്ളസാക്ഷ്യം അതീവ ഗൗരവമുള്ളതാണ്. മുകളിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, വസ്തുതകൾ പറയാതെ വിട്ടുകളയുന്നതും നുണയാകാം. അതിനാൽ, സിവിൽ നിയമനടപടികളിലോ സത്യപ്രതിജ്ഞയ്ക്കു വിധേയമായ മൊഴിയിലോ ഒരാൾ അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് വസ്തുതകൾ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നെങ്കിൽ അയാൾ പാപം ചെയ്യുന്നു. അത്യാവശ്യമായ വസ്തുതകൾ മറച്ചുവയ്ക്കുന്നതിലൂടെ, സാങ്കേതികമായി കള്ളസാക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള സിവിൽ നിയമം ലംഘിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽപ്പോലും, മുഴുവൻ സത്യവും വെളിപ്പെടുത്താതിരിക്കുന്നതിനാൽ അയാൾ ദൈവത്തിന്റെ മുമ്പിൽ പാപം ചെയ്യുന്നു.
മറ്റുള്ളവരുടെ സൽപ്പേര്: സൽപ്പേരിന്റെ പ്രാധാന്യവും മറ്റൊരാളുടെ സൽപ്പേരിനു ഹാനി വരുത്തുന്നതിന്റെ ഗൗരവവും സഭ എല്ലാക്കാലത്തും തിരിച്ചറിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. പലവിധത്തിൽ മറ്റൊരാളുടെ സൽപ്പേരിനു ഹാനി വരുത്താനാകും. നേരിട്ടും ദുഷ്ടലാക്കോടെയും പറയുന്ന നുണകളും, പറയേണ്ട പ്രധാനപ്പെട്ട വസ്തുതകൾ മനഃപൂർവം മറച്ചുവയ്ക്കുന്നതും എല്ലാം എട്ടാം കല്പനയ്ക്കെതിരായ പാപങ്ങളിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. വെളിപ്പെടുത്താൻ പാടില്ലാത്ത “സത്യങ്ങൾ” വെളിപ്പെടുത്തുന്നതും പാപമാണ്.
സഭയുടെ മതബോധനഗ്രന്ഥം (#2477) ഒരു വ്യക്തിയുടെ സൽപ്പേരിനെതിരായ ഈ കുറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ച് വളരെ വ്യക്തമായ ഒരു വിശദീകരണം നൽകുന്നു. അത് പൂർണമായി ഉദ്ധരിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്:
വ്യക്തികളുടെ സൽപ്പേരിനോടുള്ള ആദരവ് അവർക്ക് അന്യായമായ ഹാനി വരുത്താൻ ഇടയുള്ള എല്ലാ മനോഭാവങ്ങളെയും വാക്കുകളെയും വിലക്കുന്നു (Cf. CIC, can. 220). താഴെപ്പറയുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഒരാൾ കുറ്റക്കാരനാകുന്നു:
–അവിവേകമായ വിധിനിർണയം: മതിയായ അടിസ്ഥാനമില്ലാതെ, അയൽക്കാരന്റെ ധാർമികമായ തെറ്റ് സത്യമാണെന്ന് മനസ്സിൽപോലും കരുതുന്നവൻ;
–പരദൂഷണം: വസ്തുനിഷ്ഠമായി സാധുവായ കാരണമില്ലാതെ, മറ്റൊരാളുടെ കുറ്റങ്ങളും കുറവുകളും അവ അറിയാത്തവരോട് വെളിപ്പെടുത്തുന്നവൻ; (Cf. Sir 21:28)
–അപവാദം: സത്യത്തിനു വിരുദ്ധമായ പ്രസ്താവനകളിലൂടെ മറ്റുള്ളവരുടെ സൽപ്പേരിനു ഹാനി വരുത്തുകയും അവരെക്കുറിച്ച് തെറ്റായ വിധികൾക്കു വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ.
സത്യത്തിനെതിരായ പാപങ്ങളുടെ മൂന്ന് തലങ്ങളാണ് ഇവിടെ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കുക. ഒന്നാമതായി, അവിവേകപൂർവമായ വിധിതീർപ്പുകളുണ്ട്. ഏറ്റവും മോശമായതു തന്നെ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് നാം മുൻകൂട്ടി കരുതരുതെന്നാണ് ഇത് നമ്മോടു പറയുന്നത്. അവിവേകപൂർവമായ വിധിതീർപ്പ് ഒരിക്കലും വാക്കുകളിൽ പ്രകടിപ്പിക്കപ്പെടാതെ, മനസ്സിനുള്ളിലെ ഒരു ചിന്ത മാത്രമായിരിക്കാം. ഇതുപോലും മറ്റൊരാൾക്ക് ഹാനി വരുത്തുന്നതും സത്യത്തിനു വിരുദ്ധവുമാണ്.
രണ്ടാമതായി, പരദൂഷണം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു. സത്യമായ ഒരു കാര്യം, അത് കേൾക്കാൻ അവകാശമില്ലാത്തവരോടു പറയുന്നതാണ് ഇത്. ഉദാഹരണത്തിന്, പരദൂഷണത്തിന്റെ ഒരു രൂപമാണ് ഏഷണി. പറയുന്ന കാര്യം സത്യമാണെങ്കിലും, അത് മറ്റൊരാളോടു വെളിപ്പെടുത്താൻ പാടില്ലാത്ത സത്യമായതിനാൽ എട്ടാം പ്രമാണത്തിനെതിരായ പാപം തന്നെയാണ്.
മൂന്നാമതായി, മറ്റൊരാളെക്കുറിച്ച് അസത്യവും മാനഹാനികരവുമായ കാര്യം പറയുന്നതാണ് അപവാദം. മറ്റൊരാളുടെ സൽപ്പേരിനെതിരായ ഏറ്റവും മോശമായ പാപമാണിത്. മുകളിൽ പറഞ്ഞ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ മറ്റൊരാളുടെ സൽപ്പേരിനു ഹാനി വരുത്തുമ്പോൾ പരിഹാരം ചെയ്യേണ്ടതാണ്. ഒന്നാമതായി, ഹൃദയത്തിൽ അനുതാപം ഉണ്ടാകണം; എന്നാൽ അതുമാത്രം പോരാ. താൻ ദ്രോഹിച്ച വ്യക്തിയുടെ സൽപ്പേര് പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ, സാധ്യമായിടത്തോളം, ന്യായയുക്തവും ഉപവിക്കനുസൃതവുമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും പാപം ചെയ്തയാൾ ചെയ്യണം.
പൊങ്ങച്ചം പറയൽ: പൊങ്ങച്ചം പറയൽ, അഥവാ വീമ്പുപറച്ചിൽ, ഒരു പാപമാണെന്ന് ആദ്യം തോന്നിയെന്നുവരില്ല—എന്നാൽ അതു പാപമാണ്. അപവാദത്തിനും പരദൂഷണത്തിനും സമാനമായി, തന്നെക്കുറിച്ചുള്ള സത്യമായ കാര്യങ്ങൾ ക്രമരഹിതമായ രീതിയിലോ അഹങ്കാരത്തോടെയും ആത്മസംതൃപ്തിക്കുവേണ്ടിയോ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതാണ് പൊങ്ങച്ചം പറയൽ. മറ്റുള്ളവരുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാനുള്ള പ്രവൃത്തിയാണിത്; എളിമയുടെ ഏറ്റവും ആഴമേറിയ സത്യങ്ങൾക്ക് ഇതു വിരുദ്ധവുമാണ്. അതുപോലെ, മറ്റൊരാളെ മുഖസ്തുതി ചെയ്യുന്നതും വഞ്ചനാപരവും ഈ കല്പനയ്ക്കെതിരായ പാപവുമാണ്.
അറിയാൻ എനിക്ക് അവകാശമുണ്ടോ?
ഇന്നത്തെ കാലത്ത്, എല്ലാവരെയും കുറിച്ച് മിക്കവാറും എല്ലാം അറിയാൻ നമുക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്ന് ചിന്തിക്കാനുള്ള പ്രവണത നമുക്കുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് സാമൂഹികമാധ്യമങ്ങൾ പലരുടെയും ദൈനംദിന ജീവിതം മറ്റുള്ളവർക്കു മുന്നിൽ തുറന്നുകാട്ടിയിരിക്കുന്നതിനാൽ, വ്യക്തിപരമായ സ്വകാര്യത പലപ്പോഴും അപ്രധാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. വിവരങ്ങൾ പ്രചരിപ്പിക്കുന്നതും സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശവും സംബന്ധിച്ച ചില മാർഗനിർദേശങ്ങൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു.
സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശം: നമ്മെയും നമ്മുടെ സ്വകാര്യജീവിതത്തെയും കുറിച്ച് എല്ലാം അറിയാൻ എല്ലാവർക്കും അവകാശമില്ല എന്നതാണ് സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശം എന്നതുകൊണ്ട് അർഥമാക്കുന്നത്. രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തകരെപ്പോലുള്ള പൊതുരംഗത്തുള്ള വ്യക്തികൾക്കുപോലും തങ്ങളുടെ സ്വകാര്യജീവിതം സ്വകാര്യമായി സൂക്ഷിക്കപ്പെടാൻ അർഹതയുണ്ട്.
ഇതിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കുമ്പസാരം എന്ന കൂദാശ. കുമ്പസാരരഹസ്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനുള്ള ബാധ്യത നിരുപാധികമാണ്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ കുമ്പസാരത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കം കുമ്പസാരിപ്പിക്കുന്ന വൈദികന് ഒരു സാഹചര്യത്തിലും വെളിപ്പെടുത്താൻ പാടില്ല എന്നാണ് ഇതിനർഥം. ഇത് സഭയുടെ കൂദാശാസംബന്ധമായ ഒരു നിയമം മാത്രമല്ല; ദൈവം നൽകിയ സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള അവകാശത്തെയും ഇത് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ദൈവത്തിനു മാത്രം അറിയാൻ അവകാശമുള്ള അനേകം കാര്യങ്ങളുണ്ട്. നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലെ മറ്റു ചില കാര്യങ്ങൾ അടുത്ത കുടുംബാംഗങ്ങളെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും അറിയിക്കേണ്ടതുണ്ട്. നമ്മുടെ സ്വകാര്യജീവിതത്തിലെ ചില പ്രത്യേക ഭാഗങ്ങൾ അറിയാൻ മാത്രമേ എല്ലാവർക്കും അവകാശമുണ്ടാകാവൂ.
പൊതുനന്മയ്ക്കുവേണ്ടി നമ്മുടെ സ്വകാര്യജീവിതത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ അറിയേണ്ടത് ആവശ്യമായിരിക്കുമ്പോൾ, ആ വസ്തുതകൾ പങ്കുവയ്ക്കുന്നത് അനുവദനീയമാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, ആരെങ്കിലും രഹസ്യമായി ഒരു കൊലപാതകം നടത്തിയാൽ, പൊതുനന്മയ്ക്കുവേണ്ടി ആ പ്രവൃത്തി പരസ്യമാക്കേണ്ടതാണ്.
തൊഴിൽപരമായ രഹസ്യങ്ങൾ: തൊഴിൽപരമായ പല സാഹചര്യങ്ങളിലും രഹസ്യസ്വഭാവം കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ ആളുകൾക്ക് കടമയുണ്ട്. അത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ സത്യം പൊതുജനങ്ങൾക്കിടയിൽ പ്രചരിപ്പിക്കാനുള്ളതല്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, ഒരു ഡോക്ടർ ചികിത്സാരേഖകൾ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കണം. അതുപോലെ, മറ്റുള്ളവരുടെ സൽപ്പേര് സംരക്ഷിക്കാനോ പൊതുനന്മ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനോ വേണ്ടി ഭരണരംഗത്തുള്ളവർ ചില ആഭ്യന്തരവിവരങ്ങൾ രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കേണ്ടിവന്നേക്കാം. മറ്റു പല ഉദാഹരണങ്ങളിലുമെന്നപോലെ, എല്ലാവരെയും കുറിച്ചോ എല്ലാ സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചോ എല്ലാം അറിയാൻ എല്ലാവർക്കും അവകാശമില്ല. ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ രഹസ്യസ്വഭാവം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക എന്നത് എട്ടാം പ്രമാണം ആവശ്യപ്പെടുന്ന കാര്യമാണ്.
മാധ്യമങ്ങൾ: സത്യം പ്രചരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് പൊതുനന്മയെ സേവിക്കുകയാണ് മാധ്യമങ്ങൾ ചെയ്യേണ്ടത്. എല്ലാവരുടെയും താൽപ്പര്യങ്ങൾക്കും നന്മയ്ക്കും ഉപകരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളുമായി പങ്കുവയ്ക്കാൻ അവയ്ക്കു കടമയുണ്ട്. എന്നാൽ, സത്യം പരസ്യമായി പങ്കുവയ്ക്കാനുള്ള അവകാശം വിനിയോഗിക്കുമ്പോൾ വ്യക്തിയുടെ അവകാശങ്ങളും സ്വകാര്യതയ്ക്കുള്ള സഹജമായ അവകാശവും ലംഘിക്കപ്പെടാതിരിക്കണം.
കൂടാതെ, ഭാഗികമായ സത്യങ്ങൾ മാത്രമല്ല, സത്യം മുഴുവനായും പ്രചരിപ്പിക്കാൻ മാധ്യമങ്ങൾക്കു കടമയുണ്ട്. വാർത്ത നൽകുന്നതിലെ തെറ്റായ ഒരു രീതിയെ “ചില വിവരങ്ങൾ ഒഴിവാക്കിയുള്ള വിശദീകരണം” എന്നു വിളിക്കാം. ചില വസ്തുതകൾ “ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് നുണ പറയുക” എന്നതോ, ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണ തിരുത്തുന്നതിൽ അശ്രദ്ധമൂലം വീഴ്ച വരുത്തുക എന്നതോ ആണ് ഇത്. പൂർണമായ സത്യം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിലോ ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണ തിരുത്തുന്നതിലോ മാധ്യമങ്ങൾ വീഴ്ച വരുത്തുമ്പോൾ, മാധ്യമരംഗത്തുള്ളവർ എട്ടാം പ്രമാണം ലംഘിച്ചതിന്റെ കുറ്റക്കാരാകുന്നു.
ഉന്നതതലം: കലയും സൗന്ദര്യവും സത്യാന്വേഷണവും
അവസാനമായി പരിഗണിക്കേണ്ട ഒരു കാര്യം സത്യാന്വേഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. എട്ടാം പ്രമാണം നുണ പറയാതിരിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചു മാത്രമല്ല; സത്യത്തെത്തന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചുമാണ്.
ഇംഗ്ലീഷിൽ വലിയ “T” ഉപയോഗിച്ച് എഴുതുന്ന “Truth” എന്ന സത്യം ആത്യന്തികമായി ഒരു വ്യക്തിയായി, ഒരു ദൈവിക വ്യക്തിയായി നിർവചിക്കപ്പെടുന്നു. ആ വ്യക്തി യേശുക്രിസ്തുവാണ്; അവിടുന്ന് നമുക്കു വെളിപ്പെടുത്തിയതെല്ലാം ആ സത്യത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സത്യം അന്വേഷിക്കുക എന്നതിനർഥം നാം യേശുവിനെത്തന്നെ അന്വേഷിക്കുന്നു എന്നാണ്. സുവിശേഷത്തിലേക്കു പ്രവേശിക്കാനും നമ്മുടെ വിശ്വാസത്തിലെ അനേകം സത്യങ്ങൾ അന്വേഷിക്കാനും തീരുമാനിക്കുന്നതിലൂടെയാണ് ഇത് ഒന്നാമതായും പ്രധാനമായും നിറവേറുന്നത്. നമ്മുടെ വിശ്വാസത്തെ ആഴപ്പെടുത്തുന്നതിൽ നാം അലസത കാണിക്കുമ്പോൾ ഈ പ്രമാണം ലംഘിക്കുന്നു. നമ്മുടെ വിശ്വാസത്തിലെ അനേകം സത്യങ്ങൾ അന്വേഷിക്കുകയും പൂർണഹൃദയത്തോടെ അവയിലേക്കു പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ നാം ഈ പ്രമാണം പാലിക്കുന്നു.
സൗന്ദര്യത്തിലും സത്യം വെളിപ്പെടുന്നു. സൗന്ദര്യം പലവിധത്തിൽ കണ്ടെത്താനാകും. പ്രകൃതിയിലും ഓരോ വ്യക്തിയിലും സംഗീതത്തിലും വിശുദ്ധ കലയിലും മറ്റും സൗന്ദര്യം കണ്ടെത്താനാകും. അതിനാൽ, യഥാർഥവും വസ്തുനിഷ്ഠവുമായ സൗന്ദര്യം അന്വേഷിക്കാൻ ഈ പ്രമാണം നമ്മെ വിളിക്കുന്നു.
ഉദാഹരണത്തിന്, വിശുദ്ധ കല യഥാർഥ സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്. അതിനാൽ, യഥാർഥ സൗന്ദര്യത്തെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നിടത്തോളം വിശുദ്ധ കലയെ പരിപോഷിപ്പിക്കാൻ നമുക്കു കടമയുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് കലകളെ സമൂഹത്തിന്റെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെയും ആരോഗ്യകരമായ വളർച്ചയുടെയും ഒരു പ്രധാന ഭാഗമായി ഉയർത്തിപ്പിടിക്കണം. എന്നാൽ കലകളെ തിന്മയ്ക്കായും ഉപയോഗിക്കാം. കല, അതിൽത്തന്നെ, സ്വയം ആവിഷ്കരിക്കുന്നതിനും വസ്തുനിഷ്ഠമായ യാഥാർഥ്യങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനുമുള്ള നിഷ്പക്ഷമായ ഒരു ഉപാധിയാണ്. ഉദാഹരണത്തിന്, അരാജകത്വത്തിന്റെയും ആശയക്കുഴപ്പത്തിന്റെയും ക്രമരാഹിത്യം കലയിലൂടെ പ്രകടിപ്പിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ സ്വർഗത്തിന്റെ ക്രമമോ പ്രകൃതിയുടെ സൗന്ദര്യമോ പ്രകടിപ്പിക്കാം. ക്രൈസ്തവർ എന്ന നിലയിൽ, ദൈവമഹത്വത്തിനും മനുഷ്യാത്മാവിന്റെ നവോന്മേഷത്തിനുമായി കലയെ ഉപയോഗിക്കാൻ നമുക്കു കടമയുണ്ട്.
പ്രായോഗികമായി പരിഗണിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ
എട്ടാം പ്രമാണം മാരകപാപമാകുന്ന വിധത്തിൽ ലംഘിക്കപ്പെടുന്ന വഴികൾ നമുക്ക് ഒരിക്കൽക്കൂടി പരിശോധിക്കാം. അങ്ങനെ, ഈ പ്രമാണത്തിന്റെ ലംഘനം ലഘുപാപമാകുന്ന വഴികളും നമുക്ക് മനസ്സിലാക്കാനാകും.
ഗൗരവമേറിയ പാപവിഷയം: തെറ്റായ വിവരങ്ങൾ നേരിട്ടു പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത് ഗുരുതരമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾക്കിടയാക്കുമ്പോൾ, അതിനെ ഗൗരവമേറിയതായി കണക്കാക്കാം. കൃത്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ ഇത് നിർവചിക്കുക പ്രയാസമായേക്കാം; അതിനാൽ, ആത്യന്തികമായി അത് അതതു സാഹചര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
നമുക്ക് അങ്ങേയറ്റത്തെ ഒരു ഉദാഹരണം എടുക്കാം; അതിൽ മാരകപാപത്തിന്റെ മറ്റു രണ്ടു ഘടകങ്ങളും പ്രയോഗിച്ചുനോക്കാം. ഒരാൾ ജോലിസ്ഥലത്തായിരിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരാളുടെ വഞ്ചനാപരമായ പ്രവൃത്തി കണ്ടെത്തുന്നു എന്നു കരുതുക. മറ്റൊരു ജീവനക്കാരൻ തൊഴിലുടമയുടെ പണം മോഷ്ടിച്ചതാണ് ആ വഞ്ചനാപരമായ പ്രവൃത്തി എന്നു കരുതുക. എന്തെങ്കിലും ക്രമക്കേടുകൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്ന് തൊഴിലുടമ, ആ പ്രവൃത്തി കണ്ടെത്തിയ ആളോടു ചോദിക്കുന്നു. മോഷണം നടത്തിയ ജീവനക്കാരൻ തന്റെ സുഹൃത്തായതിനാൽ, കണക്കുപുസ്തകങ്ങൾ ക്രമത്തിലാണെന്നു പറഞ്ഞ് അയാൾ നുണ പറയുന്നു.
മോഷണം മറച്ചുവയ്ക്കുന്ന ഈ പ്രവൃത്തി നുണയും പാപവുമാണ്. മോഷണം കണ്ടെത്തിയ വ്യക്തിക്ക് അത് അറിയിക്കാനുള്ള കടമ തീർച്ചയായും ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് മറച്ചുവച്ചത് എട്ടാം പ്രമാണത്തിന്റെ ലംഘനവുമായിരുന്നു. വാസ്തവത്തിൽ, അത് മറച്ചുവയ്ക്കാൻ പറഞ്ഞ നുണ ഗൗരവമേറിയ പാപവിഷയമാണെന്നു പറയുന്നത് ന്യായമാണ്.
പൂർണ്ണമായ അറിവ്: മുകളിൽ പറഞ്ഞ ഉദാഹരണത്തിൽ, മോഷണം കണ്ടെത്തുന്ന വ്യക്തിക്ക് തന്റെ സുഹൃത്ത് പണം മോഷ്ടിച്ചുവെന്ന് ഉറപ്പായി അറിയാമെങ്കിൽ, അത് മറച്ചുവെക്കുന്നത് നുണയാണെന്ന പൂർണ്ണമായ അറിവോടെയും അയാൾ കുറ്റം ചെയ്യുന്നുണ്ടാകാനാണ് കൂടുതൽ സാധ്യത. ഇങ്ങനെ മറച്ചുവെക്കുന്നതിലുള്ള വ്യക്തിപരമായ കുറ്റം കുറയ്ക്കാൻ യഥാർഥത്തിൽ ഏതെങ്കിലും ഘടകങ്ങൾക്ക് കഴിയുമെങ്കിൽ, അവ ഏതൊക്കെയായിരിക്കും? രണ്ടു കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിൽ വരുന്നു: ഒന്നാമതായി, മോഷണം നടന്നുവെന്ന് ആ വ്യക്തിക്ക് പൂർണ്ണമായ ബോധ്യമില്ലെങ്കിൽ, അത് മറച്ചുവെക്കുന്നതിൽ അയാൾ പൂർണ്ണമായ കുറ്റക്കാരനായിരിക്കണമെന്നില്ല. അതിനാൽ, തനിക്കറിയാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്താതിരുന്നാൽ നുണ പറയുന്നതിലും അയാൾ പൂർണ്ണമായ കുറ്റക്കാരനായിരിക്കണമെന്നില്ല. രണ്ടാമതായി, ഏതെങ്കിലും കാരണത്താൽ ആ വ്യക്തി മോഷണം “അത്ര വലിയ കാര്യമൊന്നുമല്ല” എന്ന നിഗമനത്തിലെത്തിയാൽ, അത് അറിയിക്കേണ്ട കടമ തനിക്കുണ്ടെന്ന് അയാൾ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നുണ്ടാകണമെന്നില്ല. ഉദാഹരണത്തിന്, ആ “മോഷണം” എല്ലാവരും ചെയ്യുന്ന ഒരു പ്രവൃത്തിയാണെന്നും എല്ലാവരും അത് ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്ന് എല്ലാവർക്കും അറിയാമെന്നും കരുതുക. ഇത് അയാളിൽ ആശയക്കുഴപ്പം സൃഷ്ടിച്ച്, അതൊരു വലിയ കാര്യമല്ലെന്നും അത് അറിയിക്കേണ്ടതില്ലെന്നും നിഗമനത്തിലെത്താൻ ഇടയാക്കിയേക്കാം.
എല്ലാ പ്രമാണങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിലെന്നപോലെ, ഈ സാഹചര്യത്തിലും സത്യം മറച്ചുവെക്കുന്ന വ്യക്തിയുടെ ആശയക്കുഴപ്പം ന്യായീകരിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ, ആ പ്രവൃത്തി മാരകപാപമല്ലാതെ ലഘുപാപം മാത്രമായിത്തീരുന്നത്ര വ്യക്തിപരമായ ഉത്തരവാദിത്വം കുറയ്ക്കാൻ ആ ആശയക്കുഴപ്പം മതിയായേക്കാം. അതുകൊണ്ട് സത്യം മറച്ചുവെക്കുന്നതോ നുണ പറയുന്നതോ ശരിയാകുന്നില്ല; ആ വ്യക്തിയുടെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഗൗരവം കുറയുന്നു എന്നുമാത്രം.
ഇച്ഛാശക്തിയുടെ പൂർണ്ണസമ്മതം: മുകളിലെ ഉദാഹരണം തുടരാം. തന്റെ സുഹൃത്ത് മോഷ്ടിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ജീവനക്കാരൻ കണ്ടെത്തുകയും അതിനെക്കുറിച്ച് അയാളെ നേരിട്ട് ചോദ്യം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നുവെന്ന് കരുതുക. താൻ എന്തുകൊണ്ട് പണം മോഷ്ടിച്ചു എന്നതിനെക്കുറിച്ച് കണ്ണീരോടെ ഒരു ദയനീയകഥ പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, മോഷ്ടിച്ച സുഹൃത്ത് തനിക്ക് അതിയായ ഖേദമുണ്ടെന്ന് അറിയിക്കുന്നു. തന്റെ ഭാര്യയെയും മക്കളെയും ഓർത്ത് ഇക്കാര്യം പുറത്തുപറയരുതെന്ന് അയാൾ സുഹൃത്തിനോട് കേണപേക്ഷിക്കുന്നു. തൽഫലമായി, സുഹൃത്തിനെ കുഴപ്പത്തിൽപ്പെടാതെ രക്ഷിക്കാൻ ആ ജീവനക്കാരൻ വസ്തുതകൾ വളച്ചൊടിക്കുകയും നുണ പറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇത് ന്യായീകരിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ആ വൈകാരിക സാഹചര്യവും സുഹൃത്തിന്റെ ഭാവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയവും, അയാൾ പറഞ്ഞ നുണയുടെ ധാർമ്മിക ഉത്തരവാദിത്വം കുറയ്ക്കാൻ ഇടയാക്കിയേക്കാം. അയാൾ ശരിയായ കാര്യം ചെയ്യേണ്ടതും നുണ പറയുന്നത് ഒഴിവാക്കേണ്ടതുമാണ്. എന്നാൽ, ആ സാഹചര്യത്തിൽ അത് മാരകപാപമാകാതെ ലഘുപാപം മാത്രമായിരിക്കാം.
ലഘുപാപം: മുൻ അധ്യായങ്ങളിലെ ഉദാഹരണങ്ങളെപ്പോലെ, മുകളിലെ ഉദാഹരണവും പാപത്തിന്റെയും ധാർമ്മിക കുറ്റത്തിന്റെയും സങ്കീർണ്ണത വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ദൈവം എല്ലാം കാണുന്നു; പ്രയാസകരമായിരിക്കുമ്പോഴും വിശുദ്ധജീവിതം നയിക്കാൻ അവിടുന്ന് നമ്മെ വിളിക്കുന്നു. അതോടൊപ്പം, നമ്മുടെ വിലയിരുത്തലുകളിലെ തെറ്റുകൾക്ക് കാരണമാകുന്ന അനേകം ഘടകങ്ങളും ദൈവം കാണുന്നു; അവയ്ക്കനുസരിച്ച് അവിടുന്ന് വിധിക്കുകയും ചെയ്യും.
ഉപസംഹാരം
മുൻ അധ്യായങ്ങളിലെ ഈ വിചിന്തനങ്ങൾ ധാർമ്മികജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു ചിത്രം നൽകാൻ സഹായിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നു പ്രത്യാശിക്കുന്നു. ധാർമ്മികത ദൈവം വെളിപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഒന്നാണ്; അനുദിനം നാം അതിനെ തേടണം. ഏതു നിമിഷവും പാപം കടന്നുവരാം. അതിനാൽ, പാപത്തിനെതിരെ ഉചിതമായ പ്രതിരോധം തീർക്കുന്നതിനും ജീവിതവിശുദ്ധി തേടുന്ന ശീലങ്ങൾ വളർത്തുന്നതിനുമായി നാം എപ്പോഴും സദ്ഗുണങ്ങളിൽ വളരാൻ പരിശ്രമിക്കണം.
നിങ്ങളെ പ്രത്യേകമായി സ്പർശിച്ച ഏതെങ്കിലും അധ്യായം വീണ്ടും വായിക്കുക. അതിനെക്കുറിച്ച് ധ്യാനിക്കുകയും പ്രാർഥിക്കുകയും നല്ലൊരു ധാർമ്മികജീവിതം നയിക്കാനുള്ള ദൈവകൃപയ്ക്കായി അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക. വിശുദ്ധിയിലേക്കും സന്തോഷത്തിലേക്കുമുള്ള മൂന്ന് അടിസ്ഥാന താക്കോലുകളിൽ ഒന്നാണ് ധാർമ്മികത. ആദ്യത്തെ താക്കോൽ വിശ്വാസമാണ് (ഈ പരമ്പരയിലെ ഒന്നാം പുസ്തകത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ); രണ്ടാമത്തെ താക്കോൽ ആരാധനയാണ് (ഈ പരമ്പരയിലെ രണ്ടാം പുസ്തകത്തിൽ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ); മൂന്നാമത്തെ താക്കോൽ ധാർമ്മികതയാണ്. നല്ല ധാർമ്മികജീവിതം ഒരാളുടെ വിശ്വാസജീവിതത്തിന്റെയും ആരാധനാജീവിതത്തിന്റെയും ഫലമാണ്. നിങ്ങളുടെ വിശ്വാസവും ആരാധനയും നിങ്ങളെ വിശുദ്ധിയും ധാർമ്മികനിഷ്ഠയുമുള്ള ഒരു വ്യക്തിയായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തട്ടെ. നിങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലും നിങ്ങൾ സ്നേഹിക്കാനും സേവിക്കാനും വിളിക്കപ്പെട്ടവരുടെ ജീവിതത്തിലും ഇതു പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന നല്ല ഫലങ്ങളെപ്രതി നിങ്ങൾ നിത്യവും കൃതജ്ഞരായിരിക്കും.
ഉള്ളടക്കപ്പട്ടികയിലേക്കു മടങ്ങുക
ഇ-പുസ്തകമായും & പേപ്പർബാക്ക് പതിപ്പായും ലഭ്യമാണ്
Amazon.com – Google Play – iTunes – Barnes and Noble
ഈ പരമ്പരയിലെ മറ്റു ഗ്രന്ഥങ്ങൾ: