Tiếng Việt

Chương Tám: Những quy tắc về việc phân phát của bố thí

Trong phần bổ sung ở cuối sách Linh Thao, Thánh Inhaxiô đưa ra bảy quy tắc về việc phân phát của bố thí. Những quy tắc này đặc biệt dành cho những người đảm nhận một chức vụ nào đó trong Giáo Hội và có trách nhiệm phân phát của bố thí (tiền bạc và những nhu yếu phẩm khác trong đời sống) như một phần trong thừa tác vụ chính thức của mình. Tuy nhiên, trong quy tắc cuối cùng, ngài cũng nói rõ rằng những quy tắc này cũng áp dụng như thế cho bất cứ ai và tất cả những ai được mời gọi quảng đại chia sẻ của cải vật chất của mình. Về cơ bản, điều này bao gồm bất cứ ai có của cải và tiền bạc vượt quá những nhu cầu thiết yếu nhất của mình.

Bốn quy tắc đầu tiên dưới đây là trọng tâm giáo huấn của Thánh Inhaxiô về chủ đề này. Ba quy tắc cuối giúp làm sáng tỏ hơn và mở rộng tầm nhìn.

Quy tắc thứ nhất. Thứ nhất: Nếu tôi phân phát cho người thân hay bạn bè, hoặc cho những người tôi có lòng quý mến, tôi phải lưu ý bốn điều, mà một phần đã được đề cập trong phần về việc Lựa Chọn.

Điều thứ nhất là tình yêu thúc đẩy và khiến tôi trao của bố thí phải từ trên mà xuống, từ tình yêu Thiên Chúa, Chúa chúng ta, để trước hết tôi cảm nhận nơi mình rằng tình yêu tôi dành cho những người ấy, dù nhiều hay ít, đều là vì Thiên Chúa; và Thiên Chúa được tỏ hiện trong lý do khiến tôi yêu mến họ nhiều hơn.

Tình yêu của anh chị em dành cho tha nhân bắt nguồn từ và đặt nền tảng nơi tình yêu của anh chị em dành cho Thiên Chúa. Khi yêu thương một người và vì thế trao tặng cho họ, dù là một ân ban thiêng liêng, một món quà vật chất hay bất cứ điều tốt đẹp nào khác thuộc đời sống con người, anh chị em phải làm như vậy với Thiên Chúa vừa là cùng đích vừa là động lực thúc đẩy. Tình yêu dành cho Thiên Chúa được tìm thấy trong tình yêu dành cho tha nhân. Thật vậy, hai từ cuối của quy tắc này, “Thiên Chúa được tỏ hiện”, có nghĩa là Thánh Inhaxiô xem công việc bác ái như một cách đưa sự hiện diện của Thiên Chúa vào thế gian. Bác ái là một cách tiếp nối mầu nhiệm Nhập Thể của Đức Kitô, Chúa chúng ta, và đem lại vinh quang lớn nhất cho Thiên Chúa, vốn là mục tiêu và cùng đích của đời sống.

Quy tắc thứ hai. Thứ hai: Tôi muốn đặt trước mắt mình một người mà tôi chưa từng gặp hay quen biết, và mong muốn người ấy đạt tới sự hoàn thiện trọn vẹn trong thừa tác vụ và bậc sống của họ. Tôi muốn người ấy giữ chừng mực trong cách phân phát thế nào, để Thiên Chúa, Chúa chúng ta, được vinh quang hơn và linh hồn người ấy được hoàn thiện hơn, thì chính tôi cũng sẽ làm như vậy, không hơn không kém, tuân giữ quy tắc và mức độ mà tôi mong muốn và xét là đúng đắn cho người kia.

Quả là một bài linh thao tuyệt vời! Trọng tâm của bài tập này là sự không dính bén và tính khách quan. Quy tắc này vận dụng một số nguyên tắc của Thánh Inhaxiô. 

Thứ nhất, quy tắc này dùng trí tưởng tượng để phác họa khung cảnh. 

Thứ hai, quy tắc này đặt trước mắt anh chị em một người mà anh chị em mong muốn sẽ làm mọi sự “để Thiên Chúa, Chúa chúng ta, được vinh quang hơn” và để “linh hồn người ấy được hoàn thiện hơn”. 

Thứ ba, quy tắc này bao hàm nguyên tắc bình tâm thiêng liêng. Tôi không thiên về nhiều hay ít, cũng không thiên về điều này hay điều kia. Thay vào đó, tôi cố gắng không thiên về điều gì để khỏi bị những sở thích riêng của mình chi phối. 

Thứ tư, quy tắc này dùng tính khách quan ấy để quyết định cách hành động. Chính quy tắc mà tôi muốn người ấy tuân theo, và chuẩn mực mà tôi xét là sẽ đem lại vinh quang cho Thiên Chúa, thì bản thân tôi cũng sẽ tuân giữ.

Nếu anh chị em đang cố quyết định phải làm gì trong một hoàn cảnh cụ thể, chẳng hạn có nên chia sẻ của cải vật chất, hoặc thậm chí thời giờ và tài năng của mình trong hoàn cảnh ấy hay không, hãy thử thực hành bài suy niệm bằng trí tưởng tượng này và lấy kết luận của bài suy niệm làm kim chỉ nam.

Quy tắc thứ ba. Thứ ba: Tôi muốn suy xét, như thể mình đang ở vào giờ lâm tử, cách thức và mức độ mà lúc ấy tôi sẽ ước mình đã tuân giữ trong chức vụ quản lý của mình; rồi lấy đó làm chuẩn để điều chỉnh bản thân và tuân giữ trong những việc phân phát của tôi.

Quy tắc thứ tư. Thứ tư: Nhìn xem mình sẽ ở trong tình trạng nào vào Ngày Phán Xét, tôi suy nghĩ kỹ xem lúc ấy mình sẽ ước đã thi hành chức vụ và trách nhiệm quản lý này như thế nào; và quy tắc mà lúc ấy tôi sẽ ước mình đã tuân giữ, thì tôi tuân giữ ngay bây giờ.

Một lần nữa, anh chị em dùng trí tưởng tượng để suy gẫm bài tập này trong tâm tình cầu nguyện. Vào giờ lâm tử, quyết định nào sẽ khiến tôi bình an nhất? Đây là một bài tập hữu ích cho nhiều quyết định trong cuộc sống. Tuy nhiên, bài tập này giả định rằng khi nằm trên giường hấp hối, người ta sẽ ở trong tâm tình cầu nguyện hơn và ít dính bén hơn với mọi tham vọng trần thế. Đáng buồn thay, không phải lúc nào cũng vậy. Có thể hình dung rằng một số người qua đời mà vẫn bám víu vào những dấu ấn và thành tựu trần thế mình để lại. Nhưng nếu một người không ngừng tìm kiếm tình yêu và vinh quang của Thiên Chúa, thì giường hấp hối là một hoàn cảnh khiến họ khiêm hạ, trong đó nhiều điều được nhìn nhận đúng với tầm quan trọng của chúng.

Nếu viễn cảnh nằm trên giường hấp hối chưa đủ thúc đẩy anh chị em thấy rõ đâu là cách sống tốt nhất và điều gì đem lại vinh quang nhiều nhất cho Thiên Chúa, thì hãy thử thực hành Quy tắc thứ tư và suy xét về Ngày Phán Xét. Việc chú tâm thêm vào điều này giúp gạt bỏ mọi tham vọng ích kỷ hay mục tiêu tìm kiếm vinh quang trần thế còn sót lại. Qua bài suy niệm bằng trí tưởng tượng này, anh chị em chỉ còn lại duy nhất cái nhìn của Thiên Chúa. Thiên Chúa nghĩ gì? Anh chị em sẽ không thể thuyết phục Thiên Chúa rằng mình đã đúng khi đi theo con đường ích kỷ này hay con đường ích kỷ kia. Vào Ngày Phán Xét, anh chị em sẽ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tất cả những gì mình đã chọn lựa và thực hiện. Viễn cảnh này đem lại động lực mạnh mẽ để anh chị em hoàn toàn thành thật với chính mình và với những quyết định trong cuộc sống. Và trong trường hợp này, là với những quyết định về cách anh chị em sử dụng của cải vật chất của mình.

Quy tắc thứ năm. Thứ năm: Khi một người cảm thấy mình có khuynh hướng và bị lôi cuốn về phía một số người mà mình muốn bố thí, người ấy hãy tự kiềm chế và suy xét kỹ bốn quy tắc đã nêu trên, dùng các quy tắc ấy để xem xét và kiểm chứng tình cảm của mình; và đừng bố thí cho đến khi, theo đúng các quy tắc ấy, người ấy đã hoàn toàn gạt bỏ và loại trừ khuynh hướng lệch lạc của mình.

Quy tắc này là lời mời gọi trở lại với bốn quy tắc đầu tiên và suy xét thêm một lần nữa. Lần này, Thánh Inhaxiô mời anh chị em xem lại các quy tắc, vận dụng những nguyên tắc về phân định thần khí mà ngài đã dạy. Hãy thực hành lại những bài tập được đề nghị trong bốn quy tắc đầu tiên và chú ý hơn nữa đến những chuyển động nội tâm trong tâm hồn anh chị em. Anh chị em cảm nhận được sự an ủi thiêng liêng ở đâu khi dùng trí tưởng tượng trong những bài tập này? Anh chị em tìm thấy sự bình an của Thiên Chúa ở đâu một cách rõ ràng và thanh thản? Mục tiêu là bảo đảm rằng không có tình cảm lệch lạc nào thúc đẩy chúng ta. Anh chị em có siêu thoát không? Có khách quan không? Có bình tâm không? Hãy chắc chắn về điều này. Đừng tự lừa dối mình bằng bất kỳ hình thức ích kỷ hay lệch lạc nào trong tình cảm.

Quy tắc thứ sáu. Thứ sáu: Tuy không có lỗi gì khi nhận của cải của Thiên Chúa là Chúa chúng ta để phân phát, khi người ấy được Thiên Chúa là Chúa chúng ta kêu gọi làm công việc phục vụ này; nhưng về số lượng người ấy nhận và dành cho mình từ những gì phải trao cho người khác, vẫn có thể có nghi ngại về lỗi phạm và sự quá mức. Vì vậy, người ấy có thể dựa vào các quy tắc đã nêu trên để sửa đổi đời sống và hoàn cảnh sống của mình.

Quy tắc trên chủ yếu áp dụng cho những người đảm nhận một chức vụ trong Hội Thánh, chẳng hạn như linh mục hoặc tu sĩ, và đưa ra hướng dẫn cơ bản về mức độ nên nhận để phân phát. Nói đơn giản, quy tắc này khuyên dùng các quy tắc từ một đến bốn làm kim chỉ nam để không rơi vào tình trạng quá mức hay lỗi phạm, và thực sự là để loại bỏ mọi nghi ngại về những vấn đề này.

Quy tắc thứ bảy. Thứ bảy: Vì những lý do đã nêu và vì nhiều lý do khác, trong những gì liên quan đến bản thân và hoàn cảnh sống của mình, điều tốt hơn và an toàn hơn luôn là tiết giảm nhiều hơn, bớt chi tiêu và tiến gần hơn đến Vị Thượng Tế của chúng ta, là khuôn mẫu và quy tắc của chúng ta, tức là Đức Kitô, Chúa chúng ta; phù hợp với điều Công đồng Carthage thứ ba, có Thánh Augustinô tham dự, đã quyết định và truyền dạy—rằng đồ đạc của Giám mục phải rẻ tiền và nghèo nàn. Cũng nên suy xét như thế trong mọi lối sống, xem xét và quyết định tùy theo hoàn cảnh và bậc sống của mỗi người; chẳng hạn, trong đời sống hôn nhân, chúng ta có gương Thánh Gioakim và Thánh Anna: các ngài chia tài sản thành ba phần, dành phần thứ nhất cho người nghèo, phần thứ hai cho việc phụng sự và phục vụ Đền Thờ, và giữ phần thứ ba để nuôi sống bản thân cùng những người trong nhà.

Sau cùng, Thánh Inhaxiô đưa ra một quy tắc tổng quát: nếu còn bất kỳ băn khoăn nào về vấn đề này, thì quảng đại hơn và sống đơn sơ hơn bao giờ cũng tốt hơn. Sau đó, ngài dùng đoạn thứ hai để cho thấy rằng những nguyên tắc này cũng áp dụng cho mọi bậc sống.

 

Tóm lược

Việc lớn lên trong sự thánh thiện sẽ có những tác động rõ rệt đến đời sống anh chị em. Khi cầu nguyện, hãy suy niệm về cuộc đời Chúa chúng ta, tìm cách làm vinh danh Thiên Chúa trong mọi sự và cố gắng phó thác tất cả cho Ngài và thánh ý Ngài. Nếu làm như vậy, anh chị em sẽ thay đổi. Mọi điều nơi anh chị em đều sẽ thay đổi. Một trong những điều ấy là cách anh chị em sống trong thế giới vật chất và sử dụng tài sản của mình. Thánh Inhaxiô không đưa ra những quy tắc rõ ràng về cách thức sử dụng các nguồn lực vật chất của anh chị em. Thay vào đó, ngài trao cho anh chị em một phương pháp phân định căn bản để anh chị em có thể hiểu được ý Thiên Chúa đối với tài sản của mình.

Đây là một cách tiếp cận đặc biệt phong phú về hoa trái, bởi không ai trong chúng ta nên sợ tìm kiếm ý Thiên Chúa. Không ai nên ngần ngại theo đuổi mục tiêu duy nhất là làm cho Thiên Chúa được vinh danh hơn hết trong mọi sự, kể cả trong cách sử dụng của cải vật chất. Vì thế, anh chị em đừng ngần ngại đón nhận những bài học này. Hãy cố gắng phó thác tất cả cho Thiên Chúa, tìm kiếm ý Ngài, buông bỏ những sở thích riêng và để Thiên Chúa làm chủ cuộc đời anh chị em. Chắc chắn rằng nếu có thể làm được điều này, đời sống anh chị em sẽ trở nên tốt đẹp hơn rất nhiều.

Khám phá những chiều sâu

Chương Chín: Một số ghi chú về sự bối rối lương tâm