Thánh Giáo hoàng Piô V qua Wikimedia
Ngày 30 tháng 4: Thánh Piô V, Giáo hoàng—Lễ nhớ tùy chọn
1504–1572
Thánh bổn mạng của Bộ Giáo lý Đức tin
Được khẩn cầu cho việc cải tổ và bảo vệ Giáo Hội
Được Đức Giáo hoàng Clêmentê XI tuyên thánh ngày 22 tháng 5 năm 1712
Màu phụng vụ: Trắng
Phiên bản: Đầy đủ – Ngắn gọn
Các kênh podcast:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Trích dẫn:
Ngay từ đầu, khi được nâng lên chức vị Tông đồ tối cao, Ta đã vui lòng hướng tâm trí và sức lực, cùng mọi suy nghĩ của Ta, vào những vấn đề liên quan đến việc gìn giữ một nền phụng vụ tinh tuyền; và với sự trợ giúp của Thiên Chúa, Ta đã nỗ lực dùng mọi phương thế trong khả năng mình để hoàn thành mục đích ấy. Bởi lẽ, bên cạnh những sắc lệnh khác của thánh Công đồng Trentô, còn có những quy định yêu cầu Ta duyệt lại và tái biên soạn các sách thánh: Sách Giáo lý, Sách lễ và Sách Nhật tụng. Nhờ Thiên Chúa trợ giúp, sau khi Sách Giáo lý đã được xuất bản để giáo huấn các tín hữu, và Sách Nhật tụng đã được duyệt lại kỹ lưỡng để ca tụng Thiên Chúa cách xứng hợp… Ta xét thấy cần phải lập tức quan tâm đến công việc còn lại, đó là tái biên soạn Sách lễ trong thời gian sớm nhất có thể… ~Ban hành Phụng vụ Trentô, Thánh Piô V
Suy niệm: Năm 1517, khi Martin Luther công bố Chín mươi lăm Luận đề tại Đức, châm ngòi cho cuộc Cải cách Tin Lành, các vương quốc châu Âu đang phải đối mặt với nhiều thách đố, và Giáo Hội rất cần được cải tổ. Quan hệ giữa Giáo Hội và Nhà nước luôn căng thẳng. Một số nhà cầm quyền dân sự chiến đấu để giữ cho lãnh thổ mình theo Công giáo, trong khi những người khác lại chiến đấu để loại bỏ đức tin Công giáo. Nhiều vương quốc trong số này giao chiến với nhau, và tất cả đều thường xuyên bị đe dọa bởi những đạo quân Hồi giáo xâm lược. Trong nội bộ Giáo Hội, cần có cuộc cải tổ để giải quyết những lạm dụng về tài chính, tệ gia đình trị, tình trạng hàng giáo sĩ được đào tạo kém, cơ cấu quản trị thiếu tổ chức, những cuộc tranh luận thần học và sự thiếu thống nhất trong việc thờ phượng theo phụng vụ. Chính trong bối cảnh lịch sử ấy, vị thánh được mừng kính hôm nay đã chào đời.
Antonio Ghislieri sinh tại thị trấn Bosco Marengo ở miền tây bắc nước Ý. Thuở nhỏ, Antonio sống trong cảnh nghèo khó và phải làm việc để phụ giúp gia đình. Năm mười bốn tuổi, ngài nhận tên dòng là Michele khi gia nhập Dòng Đa Minh, và được các tu sĩ đào tạo tại Vigevano, Bologna và Genoa. Suốt thời gian đào tạo, ngài là một học viên xuất sắc và chuyên cần, đặc biệt say mê nghiên cứu Kinh Thánh và giáo huấn của Thánh Tôma Aquinô. Năm hai mươi bốn tuổi, ngài được truyền chức linh mục; trong mười sáu năm tiếp theo, ngài giảng dạy thần học và triết học, đào tạo các tập sinh Đa Minh và đảm nhận chức vụ tu viện trưởng tại nhiều tu viện. Khi còn là một linh mục trẻ, cha Michele tiếp tục đào sâu đời sống cầu nguyện, vun đắp lòng sùng kính sâu đậm đối với Đức Trinh Nữ Maria và Kinh Mân Côi, canh thức suốt đêm, sống theo đặc sủng Đa Minh, ăn chay, đền tội, đón nhận đời sống khó nghèo và thực hành thinh lặng nội tâm; nhờ đó, ngài cố gắng luôn giữ tâm hồn hồi tâm, không tham gia những cuộc chuyện trò vô bổ.
Năm 1542, để đối phó với mối đe dọa dai dẳng do những sai lầm mà cuộc Cải cách Tin Lành đưa vào, khi phong trào này đang dần len lỏi vào các quốc gia trên bán đảo Ý, Đức Giáo hoàng Phaolô III đã cải tổ Tòa Điều tra Đức tin tại Ý. Ít lâu sau, cha Michele được bổ nhiệm thi hành một số sứ vụ điều tra đức tin, và ngài đã thực hiện với quyết tâm không lay chuyển. Năm 1556, Đức Giáo hoàng Phaolô IV đặt ngài làm Giám mục Sutri, một giáo phận ngay phía bắc Rôma, và một năm sau, ngài được phong hồng y. Trong cương vị giám mục rồi hồng y, ngài tiếp tục làm việc đầy nhiệt thành, mạnh mẽ bảo vệ đức tin chân chính, loại trừ lạc giáo, chấn chỉnh những lạm dụng, củng cố các cơ cấu của Giáo Hội, và đích thân sống đời đức tin cùng luân lý mà ngài được mời gọi. Ngài được kính trọng đến mức, và lòng can đảm, sự sáng suốt cùng nhiệt thành của ngài đem lại lợi ích cho Giáo Hội đến nỗi, Đức Thánh Cha đã đặt ngài làm Tổng thẩm tra viên Đức tin cho toàn thể thế giới Kitô giáo. Năm 1559, ngài được thuyên chuyển lên xa hơn về phía bắc, đến Giáo phận Mondovì, nhưng vẫn thường xuyên được triệu về Rôma để tham vấn với Đức Giáo hoàng. Tại Mondovì, ngài ra sức tái thiết giáo phận sau khi nơi này bị tàn phá bởi những cuộc chiến được châm thêm lửa do tình trạng hỗn loạn về thần học mà cuộc Cải cách Tin Lành gây ra.
Đức cha Michele không phải là người dễ khuất phục, ngay cả trước đức giáo hoàng. Một trong những lạm dụng kéo dài trong Giáo hội thời bấy giờ là tệ gia đình trị, tức việc ban những đặc ân trong Giáo hội cho người thân của mình. Khi Đức Giáo hoàng Phaolô IV tuyên bố trước giáo triều rằng ngài muốn phong người cháu trai mười bốn tuổi của mình làm hồng y, Đức cha Michele đã kiên quyết phản đối và ngăn chặn sự lạm dụng ấy. Tuy điều này khiến đức giáo hoàng thu hẹp phần nào thẩm quyền của Đức cha Michele tại Tòa án Dị giáo, nhưng cũng khiến nhiều hồng y cảm phục ngài. Kết quả là vào năm 1566, Đức cha Michele được bầu làm giáo hoàng và lấy tông hiệu là Piô V.
Chỉ ba năm trước khi Đức Piô V được bầu làm giáo hoàng, Công đồng Trentô kéo dài mười tám năm đã kết thúc kỳ họp cuối cùng. Công đồng ấy là khởi điểm của cuộc Phản Cải cách Công giáo, trực tiếp giải quyết các vấn đề thần học và phụng vụ, đồng thời tìm cách loại bỏ nhiều lạm dụng trong Giáo hội. Công việc còn lại là thi hành các sắc lệnh của công đồng. Đó không phải là nhiệm vụ dễ dàng, nhưng chắc chắn Đức Giáo hoàng Piô V chính là người thích hợp để đảm nhận.
Ngay từ đầu triều đại giáo hoàng, Đức Giáo hoàng Piô V vẫn tiếp tục sống như một người của Thiên Chúa: thánh thiện, chuyên chăm cầu nguyện, tận tâm và kiên định, như ngài đã sống từ thời niên thiếu. Thay vì hành xử như một bậc quân vương, ngài hành xử như một người phục vụ. Ngài tiếp tục mặc tu phục Đa Minh màu trắng (và chỉ giữ lại một bộ), đó là lý do ngày nay đức giáo hoàng mặc áo trắng. Ngài lấy khoản tiền dành cho những yến tiệc xa hoa của giáo hoàng để phân phát cho người nghèo. Ngài thăm viếng người đau yếu, xây dựng bệnh viện, cầu nguyện trước Thánh Thể mỗi ngày hai lần và chống lại những cạm bẫy đi kèm với quyền lực và của cải. Đặc biệt, các Lãnh địa Giáo hoàng chẳng bao lâu đã trở nên giống một đan viện hơn là một vương quốc.
Để giải quyết những ngộ nhận về thần học đang chia rẽ Giáo hội, ngài ban hành một sách giáo lý mới đặc biệt dành cho các linh mục quản xứ, thiết lập các lớp giáo lý cho giới trẻ, đưa giáo huấn của Thánh Tôma Aquinô vào các đại học và tiếp tục công việc tốt đẹp của Bộ Thánh vụ Tòa án Dị giáo với lòng nhiệt thành mục tử. Để giải quyết những vấn đề trong đời sống Giáo hội, ngài mạnh mẽ lên án những hành vi vô luân trong hàng giáo sĩ, buộc các giáo sĩ gắn bó chặt chẽ hơn với một giáo phận, quy định phải thiết lập hệ thống chủng viện, tái khẳng định việc giữ luật độc thân, khuyên nhủ các giám mục cư trú và phục vụ tại giáo phận mình như những mục tử đích thực, đồng thời chấn chỉnh kỷ luật đang suy yếu trong các tu viện. Để đáp ứng những nhu cầu thiêng liêng của Giáo hội, ngài đặc biệt cổ võ lòng sùng kính Kinh Mân Côi, mà chính ngài đọc trọn bộ mỗi ngày, và ban hành Sách Nhật Tụng cùng Sách lễ Rôma mới. Trên bình diện chính trị, ngài không ngần ngại khiển trách, thậm chí trừng phạt những nhà cai trị lầm đường. Ngài bảo vệ châu Âu trước những đạo quân Hồi giáo xâm lược bằng cách cộng tác với nhiều nhà cai trị để thành lập Liên minh Thánh, một nỗ lực hợp tác giữa các vương quốc Công giáo ở Tây Ban Nha và Ý, trong đó có cả Dòng Hiệp sĩ Malta.
Suốt dòng lịch sử, Giáo hội luôn cần được canh tân từ bên trong. Dù Đức Kitô không bao giờ rời bỏ Giáo hội của Người, những người được giao phó việc chăm sóc Giáo hội vẫn là những tội nhân. Nhưng giữa những tội nhân ấy, Thiên Chúa luôn làm xuất hiện các vị thánh để đưa Giáo hội và các định chế của Giáo hội trở lại con đường đúng đắn. Vào thế kỷ XVI, một trong những vị thánh nổi bật nhất được Thiên Chúa dùng vào mục đích này là Thánh Giáo hoàng Piô V.
Khi tôn kính vị giáo hoàng thánh thiện này, anh chị em hãy suy ngẫm về ơn gọi của chính mình trong việc góp phần đáp ứng nhu cầu canh tân không ngừng của Giáo hội. Những nhu cầu ấy sẽ luôn tồn tại. Tuy không được mời gọi thực hiện điều đó từ cương vị giáo hoàng, anh chị em vẫn được mời gọi thực hiện trong hoàn cảnh ơn gọi riêng của mình. Hãy suy ngẫm về những cách anh chị em có thể canh tân đời sống bản thân, gia đình, giáo xứ địa phương và cộng đồng. Hãy dấn thân sống vâng phục thánh ý Thiên Chúa trong tinh thần cầu nguyện, và cầu xin ơn can đảm để Thiên Chúa dùng anh chị em theo những cách vượt quá khả năng tự nhiên của mình.
Lời nguyện: Lạy Thánh Piô V, ngài đã luôn vững vàng trong đức tin và kiên định trong lòng can đảm. Thiên Chúa đã dùng những nhân đức ấy để giúp bảo vệ và canh tân Giáo hội của Người vào một thời điểm Giáo hội đang chịu biết bao đau khổ. Xin cầu cho con, để khi Giáo hội vẫn cần được đổi mới và Tin Mừng vẫn cần được loan báo, con trở nên khí cụ thánh thiện trong tay Thiên Chúa. Xin cho con cũng được can đảm và trung thành cho đến cùng, bất kể phải trả giá nào. Lạy Thánh Piô V, xin cầu cho con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.
Các Thánh và các ngày lễ trong Năm Phụng vụ
Tập Một–Bốn
Tất cả các Thánh được kính nhớ hôm nay
Tất cả các Thánh trong Năm Phụng vụ
(Bản ngắn)
Ngày 30 tháng 4: Thánh Piô V, Giáo hoàng—Lễ nhớ tùy chọn
1504–1572
Thánh bổn mạng của Bộ Giáo lý Đức tin
Được khẩn cầu cho việc canh tân và bảo vệ Giáo hội
Được Đức Giáo hoàng Clêmentê XI tuyên thánh ngày 22 tháng 5 năm 1712
Antonio Ghislieri sinh tại Bosco Marengo, miền tây bắc nước Ý. Thuở nhỏ, ngài làm việc để phụ giúp gia đình. Năm mười bốn tuổi, ngài gia nhập Dòng Đa Minh, nhận tên dòng là Michele và được các tu sĩ đào tạo tại Vigevano, Bologna và Genoa. Là một học trò xuất sắc và chuyên cần, ngài say mê nghiên cứu Kinh Thánh và giáo huấn của Thánh Tôma Aquinô. Năm hai mươi bốn tuổi, ngài được thụ phong linh mục. Trong mười sáu năm, ngài giảng dạy thần học và triết học, đào tạo các tập sinh Đa Minh và làm tu viện trưởng tại nhiều tu viện. Cha Michele đào sâu đời sống cầu nguyện, vun đắp lòng sùng kính tha thiết đối với Đức Maria và Kinh Mân Côi, canh thức suốt đêm, sống trọn đặc sủng Đa Minh, ăn chay, làm việc đền tội, sống khó nghèo và không tham gia những chuyện trò vô bổ.
Thời bấy giờ, cuộc Cải cách Tin Lành đã chia rẽ các vương quốc châu Âu, và Giáo hội hết sức cần được canh tân để giải quyết những lạm dụng tài chính, tệ gia đình trị, tình trạng giáo sĩ được đào tạo yếu kém, cơ cấu quản trị thiếu chặt chẽ, những cuộc tranh luận thần học và tình trạng thiếu thống nhất trong việc cử hành phụng vụ. Để đối phó với những sai lạc do cuộc Cải cách Tin Lành đưa vào, Đức Giáo hoàng Phaolô III đã tổ chức lại Tòa án Dị giáo tại Ý vào năm 1542. Cha Michele đảm nhận nhiều sứ vụ tại Tòa án Dị giáo, rồi được bổ nhiệm làm giám mục và sau đó được phong hồng y. Tại nhiều giáo phận ở Ý, ngài mạnh mẽ bảo vệ đức tin chân chính, loại trừ lạc giáo, chấn chỉnh những lạm dụng, củng cố các cơ cấu Giáo hội và sống trọn đời sống đức tin cùng luân lý mà ngài được mời gọi.
Khi Đức Giáo hoàng Phaolô IV công bố với triều đình của mình rằng ngài muốn phong người cháu trai mười bốn tuổi làm hồng y, Đức Giám mục Michele đã kiên quyết phản đối và thành công ngăn cản việc ấy. Vì thế, nhiều hồng y đã cảm phục ngài, và năm 1566, Đức Giám mục Michele được bầu làm tân giáo hoàng, lấy tông hiệu là Piô V.
Ngay trước khi Đức Piô V được bầu, Công đồng Trentô đã hoàn tất kỳ họp cuối cùng, khởi xướng cuộc Phản Cải cách Công giáo nhằm giải quyết các vấn đề thần học và phụng vụ, đồng thời tìm cách loại bỏ những lạm dụng trong Giáo hội. Đức Giáo hoàng Piô V chính là người thực thi các sắc lệnh của công đồng.
Đức Giáo hoàng Piô V vẫn tiếp tục sống như một người của Thiên Chúa. Ngài không hành xử như một bậc đế vương, nhưng như một người tôi tớ, mặc chiếc tu phục Đa Minh màu trắng duy nhất của mình (đó là lý do vì sao ngày nay giáo hoàng mặc áo trắng). Tiền dành cho những yến tiệc xa hoa của giáo hoàng được phân phát cho người nghèo. Ngài thăm viếng bệnh nhân, xây dựng bệnh viện và mỗi ngày hai lần cầu nguyện trước Thánh Thể. Chẳng bao lâu, Lãnh địa Giáo hoàng đã trở nên giống một đan viện hơn là một vương quốc.
Đức Piô V cải tổ hàng giáo sĩ bằng cách quy định phải thiết lập hệ thống chủng viện, tái khẳng định luật độc thân, ban hành một sách giáo lý mới dành cho các cha xứ, buộc các giáo sĩ phải trực thuộc một giáo phận, và khuyên nhủ các giám mục ở lại và phục vụ giáo phận của mình như những mục tử đích thực. Ngài canh tân kỷ luật trong các tu viện và lên tiếng chống lại những hành vi vô luân trong hàng giáo sĩ. Ngài thiết lập các lớp giáo lý cho giới trẻ và đưa giáo huấn của Thánh Tôma Aquinô vào các trường đại học. Ngài phổ biến lòng sùng kính Kinh Mân Côi và ban hành Sách Nhật Tụng cùng Sách lễ Rôma mới. Ngài khiển trách, thậm chí trừng phạt, những nhà cai trị lầm đường, và bảo vệ châu Âu khỏi những đạo quân Hồi giáo xâm lược bằng cách góp phần thành lập Liên minh Thánh, một nỗ lực hợp tác giữa các vương quốc Công giáo thuộc Tây Ban Nha và Ý, trong đó có cả Dòng Hiệp sĩ Malta.
Lạy Thánh Piô V, ngài đã luôn kiên vững trong đức tin và lòng can đảm. Thiên Chúa đã dùng những nhân đức ấy để bảo vệ và cải tổ Hội Thánh của Người khi Hội Thánh đang chịu đau khổ lớn lao. Xin ngài cầu bầu để khi Hội Thánh vẫn cần được canh tân và Tin Mừng vẫn cần được loan báo, con trở nên một khí cụ thánh thiện trong tay Thiên Chúa. Xin cho con được can đảm và trung tín đến cùng, bất kể phải trả giá nào. Lạy Thánh Piô V, xin cầu cho con. Lạy Chúa Giêsu, con tín thác vào Chúa.

