Mtakatifu Pio V

30 Aprili: Mtakatifu Pio V, Papa—Kumbukumbu ya Hiari

1504–1572
Mtakatifu Msimamizi wa Dikasteri ya Mafundisho ya Imani
Huombwa maombezi kwa ajili ya marekebisho na ulinzi wa Kanisa
Alitangazwa mtakatifu na Papa Klementi XI tarehe 22 Mei, 1712
Rangi ya Liturujia: Nyeupe
Toleo: Kamili – Fupi

Vituo vya podikasti:
Apple – Spotify – iHeart – Audible

Nukuu:
Tangu mwanzo kabisa, tulipoinuliwa kwenye wadhifa mkuu wa Kitume, Sisi tulielekeza kwa furaha akili na nguvu zetu, na mawazo yetu yote, kwenye mambo yaliyohusu kuhifadhi liturujia safi, nasi tukajitahidi kwa msaada wa Mungu, kwa kila njia iliyokuwa katika uwezo wetu, kutimiza kusudi hili. Kwa maana, pamoja na amri nyingine za Mtaguso mtakatifu wa Trento, kulikuwa na masharti ya Sisi kuvipitia upya na kuvihariri tena vitabu vitakatifu: Katekisimu, Misale na Breviari. Katekisimu ilipokuwa imechapishwa kwa ajili ya mafundisho ya waamini, kwa msaada wa Mungu, na Breviari kupitiwa upya kikamilifu kwa ajili ya sifa zinazomstahili Mungu…Tuliona ni lazima tuelekeze mara moja uangalifu wetu kwenye kazi iliyokuwa bado imebaki, yaani, kuihariri tena Misale haraka iwezekanavyo… ~Kutangaza Liturujia ya Trento, Mtakatifu Pio V

Tafakari: Mwaka 1517, Martin Luther alipochapisha Hoja zake Tisini na Tano nchini Ujerumani, na hivyo kuchochea Matengenezo ya Kiprotestanti, falme za Ulaya zilikabiliwa na changamoto nyingi, na Kanisa lilihitaji sana marekebisho. Uhusiano kati ya Kanisa na Serikali ulikuwa na mvutano daima. Baadhi ya watawala wa kiraia walipigana ili maeneo yao yabaki ya Kikatoliki, huku wengine wakipigana ili kuiondoa imani Katoliki. Nyingi za falme hizi zilipigana zenyewe kwa zenyewe, na zote zilikuwa daima chini ya tishio la wavamizi Waislamu. Ndani ya Kanisa, marekebisho yalihitajika ili kushughulikia matumizi mabaya ya fedha, upendeleo kwa jamaa, malezi duni ya makleri, mifumo duni ya uongozi, mijadala ya kiteolojia, na ukosefu wa utaratibu mmoja wa ibada za kiliturujia. Mtakatifu wa leo alizaliwa katika hali hiyo ya kihistoria.

Antonio Ghislieri alizaliwa katika mji wa Bosco Marengo kaskazini-magharibi mwa Italia. Akiwa mtoto, Antonio alikuwa maskini na alifanya kazi ili kusaidia kuikimu familia yake. Alipokuwa na umri wa miaka kumi na minne, alichukua jina Michele alipojiunga na Shirika la Wadominiko, na alipata elimu yake kutoka kwa watawa wa shirika hilo huko Vigevano, Bologna, na Genoa. Katika kipindi chote cha malezi yake, alikuwa mwanafunzi bora na mwenye bidii, aliyevutiwa hasa na kujifunza Maandiko Matakatifu na mafundisho ya Mtakatifu Thoma wa Akwino. Alipokuwa na umri wa miaka ishirini na minne, alipewa daraja la upadre, na katika miaka kumi na sita iliyofuata alifundisha teolojia na falsafa, aliwalea wanovisi wa Wadominiko, na alihudumu kama mkuu katika nyumba mbalimbali za watawa. Akiwa padre kijana, Padre Michele aliendelea kuimarisha maisha yake ya sala, alijenga ibada yenye kina kwa Bikira Maria Mbarikiwa na Rozari, alikesha usiku kucha katika sala, aliishi karama ya Wadominiko, alifunga, alifanya matendo ya toba, alikubali kuishi katika umaskini, na alidumisha ukimya wa ndani ambao kwa huo alijitahidi kubaki daima katika hali ya kutafakari na kumwelekea Mungu, akikataa kushiriki katika mazungumzo yasiyo na maana.

Mwaka 1542, kama njia ya kukabiliana na tishio lililoendelea kutokana na mafundisho potovu yaliyoletwa na Matengenezo ya Kiprotestanti yaliyokuwa yakiingia polepole katika madola ya Italia, Papa Paulo III alilipanga upya Baraza la Italia la Uchunguzi wa Imani. Muda mfupi baadaye, Padre Michele aliteuliwa kuhudumu katika misheni kadhaa za uchunguzi wa imani, kazi aliyoifanya kwa azimio lisilotetereka. Mwaka 1556 Papa Paulo IV alimweka kuwa Askofu wa Sutri, jimbo lililoko kaskazini mwa Roma, karibu na jiji hilo, na mwaka mmoja baadaye aliwekwa kuwa kardinali. Akiwa askofu na baadaye kardinali, aliendelea kufanya kazi kwa ari, akiitetea kwa nguvu imani ya kweli, aking’oa uzushi, akisahihisha matumizi mabaya ya madaraka, akiimarisha miundo ya Kanisa, na yeye mwenyewe akiishi maisha ya imani na maadili ambayo alikuwa ameitwa kuyaishi. Aliheshimiwa sana, na ujasiri wake, uwazi wake katika kufafanua mambo, na ari yake vilikuwa na manufaa makubwa sana kwa Kanisa, hata Baba Mtakatifu akamteua kuwa Mkuu wa Uchunguzi wa Imani kwa ulimwengu wote wa Kikristo. Mwaka 1559, alihamishiwa kaskazini zaidi, katika Jimbo la Mondovì, lakini aliitwa Roma mara kwa mara ili kushauriana na Papa. Huko Mondovì, alijitahidi kwa nguvu kulijenga upya jimbo hilo baada ya kuharibiwa na vita vilivyochochewa na mkanganyiko wa kiteolojia uliosababishwa na Matengenezo ya Kiprotestanti.

Askofu Michele hakuwa mtu wa kukubali kushinikizwa kirahisi, hata na papa. Mojawapo ya matumizi mabaya ya madaraka yaliyoendelea ndani ya Kanisa wakati huo ilikuwa upendeleo kwa ndugu, yaani kuwapa ndugu wa mtu fadhila za kikanisa. Papa Paulo IV alipoutangazia mkutano wa watu wa ikulu yake kwamba alitaka kumfanya mpwa wake mwenye umri wa miaka kumi na minne kuwa kardinali, Askofu Michele alimpinga kwa uthabiti na kuzuia matumizi hayo mabaya ya madaraka. Ingawa jambo hili lilimfanya papa apunguze baadhi ya mamlaka ya Askofu Michele katika uchunguzi wa imani, pia liliwafanya makardinali wengi wamstaajabie. Kwa hiyo, mwaka 1566, Askofu Michele alichaguliwa kuwa papa mpya na kuchukua jina la Pio V.

Miaka mitatu tu kabla ya Pio V kuchaguliwa kuwa papa, Mtaguso wa Trento, uliodumu kwa miaka kumi na minane, ulikamilisha kikao chake cha mwisho. Mtaguso huo ulikuwa mwanzo wa harakati za mageuzi za Kanisa Katoliki za kukabiliana na Matengenezo ya Kiprotestanti. Ulishughulikia moja kwa moja masuala ya teolojia na liturujia na ulilenga kuondoa matumizi mbalimbali mabaya ya madaraka na desturi potovu ndani ya Kanisa. Kilichobaki tu ni kutekeleza maamuzi ya mtaguso. Hiyo haikuwa kazi rahisi, lakini bila shaka Papa Pio V alikuwa mtu aliyefaa kwa kazi hiyo.

Tangu mwanzo wa upapa wake, Papa Pio V aliendelea kuwa mtu wa Mungu mtakatifu, mwenye kusali, makini katika kutimiza wajibu na mwenye dhamira thabiti, kama alivyokuwa tangu ujana wake. Badala ya kutenda kama mfalme, alitenda kama mtumishi. Aliendelea kuvaa vazi lake jeupe la Kidominiko (ambalo alikuwa na moja tu), na ndiyo sababu papa huvaa mavazi meupe leo. Alichukua fedha zilizotengwa kwa karamu za papa zenye gharama kubwa na kuzigawa kwa maskini. Aliwatembelea wagonjwa, akajenga hospitali, akasali mara mbili kila siku mbele ya Sakramenti Takatifu, na akapinga mitego inayoambatana na mamlaka na utajiri. Hasa, Nchi za Kipapa hazikuchukua muda kuwa zaidi kama monasteri kuliko ufalme.

Ili kushughulikia mkanganyiko wa kiteolojia uliokuwa unaligawa Kanisa, alitangaza katekisimu mpya hasa kwa ajili ya maparoko, akaanzisha masomo ya katekesi kwa vijana, akaingiza mafundisho ya Mtakatifu Thoma wa Akwino katika vyuo vikuu, na akaendeleza kazi njema ya Ofisi Takatifu ya Uchunguzi wa Imani kwa bidii ya kichungaji. Ili kushughulikia masuala ya kikanisa, alikemea vikali ukosefu wa maadili miongoni mwa makleri, akaimarisha zaidi uhusiano wao na jimbo moja, akaagiza mfumo wa seminari utumike, akathibitisha upya desturi ya useja, akawahimiza maaskofu kukaa katika majimbo yao na kuyahudumia kama wachungaji wa kweli, na akaimarisha upya nidhamu iliyokuwa inadhoofika katika nyumba za kitawa. Ili kukidhi mahitaji ya kiroho ya Kanisa, alieneza hasa ibada ya Rozari takatifu, ambayo yeye mwenyewe aliisali yote kila siku, na akatangaza Breviari mpya na Misale mpya ya Kiroma. Katika siasa, hakusita kuwakemea, au hata kuwaadhibu, watawala waliopotoka. Aliilinda Ulaya dhidi ya wavamizi Waislamu kwa kushirikiana na watawala mbalimbali kuunda Muungano Mtakatifu, uliokuwa juhudi za pamoja za falme za Kikatoliki zilizokuwa ndani ya Hispania na Italia, na uliojumuisha Shirika la Malta.

Katika historia yote, Kanisa daima limehitaji mageuzi ya ndani. Ingawa Kristo haliache kamwe Kanisa Lake, wale waliokabidhiwa kulihudumia ni wakosefu. Lakini miongoni mwa wakosefu hao, Mungu daima huinua watakatifu ili kulielekeza upya Kanisa na taasisi zake katika njia iliyo sahihi. Katika karne ya kumi na sita, mmoja wa watakatifu mashuhuri zaidi ambao Mungu aliwatumia kwa kusudi hili alikuwa Papa Mtakatifu Pio V.

Tunapomheshimu papa huyu mtakatifu, tafakari wito wako mwenyewe wa kuunga mkono mageuzi yanayoendelea kuhitajika ndani ya Kanisa. Mahitaji hayo yatakuwapo daima. Ingawa hujaitwa kufanya hivyo ukiwa katika nafasi ya upapa, umeitwa kufanya hivyo katika mazingira ya wito wako mwenyewe. Tafakari njia unazoweza kutumia kuleta mageuzi katika maisha yako mwenyewe, familia yako, parokia yako na jumuiya yako. Jitoe kwa moyo wa sala kuyatii mapenzi ya Mungu, na uombe karama ya ujasiri ili Mungu akutumie kwa njia zinazozidi uwezo wako wa asili.

Sala: Mtakatifu Pio V, ulikuwa thabiti katika imani yako na thabiti katika ujasiri wako. Mungu alitumia fadhila hizo kusaidia kulilinda na kulifanyia mageuzi Kanisa Lake wakati lilipokuwa linateseka sana. Tafadhali uniombee ili, Kanisa linapoendelea kuhitaji kufanywa upya na Injili kuhitaji kutangazwa, niwe chombo kitakatifu mikononi mwa Mungu. Nami niwe jasiri na mwaminifu hadi mwisho, bila kujali gharama yake. Mtakatifu Pio V, uniombee. Yesu, nakutumainia.

Tafakari imetolewa katika:

Watakatifu na Sikukuu za Mwaka wa Liturujia
Juzuu ya Kwanza–Nne

Watakatifu Wote wa Leo