Bumalik sa Talaan ng mga Nilalaman
Isa sa pinakamahalagang susi sa pag-unawa sa Sakramento ng Banal na Orden ay ang pag-unawa muna sa misyon ni Kristo. Ang pag-unawa kung paano ipinagkatiwala ni Jesus ang Kanyang misyon sa mga Apostol at sa lahat ng mananampalataya, sa natatanging paraan para sa bawat isa, ay tutulong sa atin na mapalalim ang ating kaalaman tungkol sa Sakramento ng Banal na Orden.
Ang Misyon ni Kristo
Magsimula tayo sa ilang tanong. Ano ang misyon ni Kristo? Ano ang Kanyang naparitong gawin sa lupa? Ang pinakamabuting paraan upang sagutin ang mga tanong na ito ay suriin ang lahat ng nasa Lumang Tipan na tumuturo sa Kanyang pagdating. Doon natin makikita ang tinatawag nating mga โpaunang larawanโ ni Kristo. Ang mga ito ay mga tao, salita, at gawa na ginamit ng Diyos upang ihanda ang Kanyang pagparito sa lupa para tuparin ang Kanyang misyon. Sa partikular, matutukoy natin ang tatlong paunang larawan na ibinigay ng Diyos sa Lumang Tipan at nagkaroon ng katuparan sa misyon ni Kristo: 1) ang mga Saserdoteng Levita; 2) ang mga Propeta; 3) at ang mga Hari.
Mga Saserdoteng Levita: Sa simula pa lamang, matapos ang pagkakasala nina Adan at Eva, inanyayahan ng Diyos ang sangkatauhan na simulan ang pagbabayad-sala. Sina Cain at Abel ang unang nagdala ng mga hayop bilang handog sa Diyos (Gn 4:3โ5). Naging kalugud-lugod sa Diyos ang handog ni Abel, sapagkat ito ang panganay sa kanyang kawan. Pagkatapos nito, nag-alay si Noe ng handog sa Diyos (Gn 8:20โ21). At sino ang makalilimot sa paghahandog ni Abraham (Gn 22)? Tinawag siya ng Diyos na ialay ang kanyang panganay na anak na si Isaac, ngunit pinigil siya bago niya ito maihandog at pinahintulutang isang lalaking tupa ang ialay sa halip.
Sa kalaunan, binuo ng Diyos ang bayang Israel at pinangunahan Niya sila palabas mula sa pagkaalipin sa Ehipto sa pamamagitan nina Moises at Aaron. Ang kaloob na kalayaan mula sa pagkaalipin sa Ehipto ay pinasimulan sa unang Paskuwa. Ipinag-utos ng Diyos kina Moises at Aaron na tagubilinan ang bayan:
Sabihin ninyo sa buong pamayanan ng Israel: Sa ikasampung araw ng buwang ito, bawat pamilya ay dapat kumuha ng isang kordero para sa sarili, isa para sa bawat sambahayan. Kung napakaliit ng isang sambahayan para sa isang kordero, kukuha sila nito kasama ang pinakamalapit nilang kapitbahay, at paghahatian ang halaga ng kordero ayon sa bilang ng mga tao, batay sa kayang kainin ng bawat sambahayan. Ang inyong kordero ay dapat na isang taong gulang na lalaki at walang kapintasan. Maaari ninyo itong kunin mula sa mga tupa o sa mga kambing. Iingatan ninyo ito hanggang sa ikalabing-apat na araw ng buwang ito, at pagkatapos, habang nagtitipon ang buong pamayanan ng Israel, kakatayin ito sa takipsilim. Kukuha sila ng kaunti sa dugo nito at ipapahid sa dalawang hamba at sa itaas na bahagi ng pintuan ng mga bahay na kakainan nila nito. (Ex 12:3โ7).
Bawat sambahayan ay nag-alay ng isang hayop, nagwisik ng dugo sa hamba ng pintuan, at naghanda para sa kanilang paglaya. Pagkaraan ng maraming taon, nang nakapanirahan na sila sa bagong Lupang Pangako ng Israel, itinatag ng Diyos ang Pagkasaserdoteng Levitiko mula sa mga inapo ni Aaron. Nagbigay ang Diyos ng iba’t ibang tagubilin (na matatagpuan sa Exodo at lalo na sa Aklat ng Levitico) na gumabay sa mga saserdoteng Levita sa kanilang tungkuling mag-alay ng mga handog. Itinayo ni Solomon ang unang templo na inilaan para sa paghahandog. Nagpatuloy ang paghahandog ng mga hayop hanggang pagkatapos ng panahon ni Kristo, nang mawasak ang ikalawang templo noong 70 A.D., na hindi na muling naitayo.
Nang hindi na pumapasok sa isang masusing pag-aaral ng Pagkasaserdoteng Levitiko, sapat nang sabihin na ang mga saserdoteng ito, tulad ng lahat ng nauna sa kanila na nag-alay ng handog sa Diyos, ay mga paunang larawan ng iisang Dakilang Saserdote, si Jesu-Kristo, na nag-alay ng Kanyang sarili bilang ganap at walang dungis na Kordero ng Diyos, ang panganay na Anak, upang magbayad-sala para sa mga kasalanan ng sanlibutan. Si Jesus ang pangwakas at sukdulang Saserdote na nag-alay ng Kanyang sarili bilang pangwakas at sukdulang Handog.
Mga Propeta: Ang iba pang mga paunang paglalarawan kay Kristo sa Lumang Tipan ay ang mga Propeta. Tinawag sila ng Diyos at pinahiran ng Espiritu Santo upang ipahayag ang mensahe ng Diyos. Karaniwan itong mensahe ng pagsisisi at pagbabalik-loob, na sa pamamagitan nito ay patuloy na tinatawag ng Diyos ang Kanyang naliligaw na bayan na manumbalik sa Kanya. Ang mga propeta ay mga lingkod ng Diyos (1 Samuel 2:27), mga tagapaglingkod at sugo ng Panginoon (Isaiah 42:19), mga tagakita (Isaiah 30:10), mga puspos ng Espiritu (Hosea 9:7), at mga bantay ng bayan (Ezekiel 3:17).
May mga propetang pormal na itinalaga ng Diyos at pinahiran para sa tungkuling iyon, at mayroon ding hindi pormal na binigyan ng titulong iyon ngunit gumanap pa rin bilang mga sugo ng Diyos. Tinawag ng Diyos si Abraham na propeta (tagapagsalita) sa Genesis 20:7. Si Aaron ay tagapagsalita ni Moises, na isang sugo ng Diyos, sa Exodus 7:1.
Ang pinakakilala sa mga propetang pormal na itinalaga ay sina Isaias, Jeremias, Ezekiel at Daniel, sapagkat marami ang naisulat tungkol sa kanila. Tinatawag silang mga Pangunahing Propeta. Mayroon ding labindalawang Menor na Propeta: Oseas, Amos, Mikas, Sofonias, Ageo, Zacarias, Joel, Abdias, Jonas, Nahum, Habakuk, at Malakias. Bukod dito, tinukoy rin bilang propeta si Josue, gayundin si Samuel. Si Josue ang humalili kay Moises at namuno sa bayan patungo sa Lupang Pangako, at si Samuel ang pinakahuli sa mga tinatawag na Hukom.
Gaya ng sa seksiyon tungkol sa pagkapari sa itaas, maaari nating talakayin nang napakadetalyado ang mga propeta sa Lumang Tipan, ang kanilang mga gawain, at ang natatanging kalagayan ng bawat isa. Ngunit hindi iyon ang layunin ng kabanatang ito. Sa halip, layunin nitong ipakita na may mahalagang papel ang mga propeta bago dumating si Kristo, sa paghahanda sa bayan sa iba’t ibang paraan para sa pagdating ng Mesiyas. Higit sa lahat, patuloy silang nagsalita sa ngalan ng Diyos at nanawagan sa bayan na talikuran ang kanilang masasamang gawi at manumbalik sa Diyos. Ipinahayag nila ang mga katotohanan ng Diyos at kinasihan sila ng Diyos upang gawin ito.
Ang pinakadakila sa mga Propeta ng Lumang Tipan ay matatagpuan sa Bagong Tipan. Si Juan Bautista ang pinakadakila at pinakahuli sa mga Propeta ng Lumang Tipan sapagkat siya ang tuwirang tagapagpauna ni Kristo. Inihanda niya ang daan para sa Kanyang nalalapit na pagdating.
Ginagampanan ni Jesus ang bagong tungkuling ito bilang Propeta ng lahat ng propeta sa Kanyang pagdating bilang mismong Katotohanan. Siya ang Katotohanan, ang Daan at ang Buhay. Siya ang Salita ng Diyos sa buong kaganapan nito. Siya ang tiyak at pangwakas na โpahayagโ ng Diyos na naghahayag ng buong katotohanan. Si Jesus ang katuparan ng lahat ng Propeta.
Hari: Sa ating panahon, may hilig tayong ihiwalay ang pamamahalang sibil sa Simbahan. โPaghihiwalay ng Simbahan at Estado,โ ang sabi natin. Dahil dito, maaari tayong mahulog sa bitag ng pag-aakalang nangangahulugan ito ng paghihiwalay ng Diyos at ng pamamahalang sibil. Ngunit ito ba ang nilayon ng Diyos? Ganito ba noon pa man, at ganito rin ba magpakailanman? Ang sagot ay hindi, hindi at hindi. Sa paglikha sa daigdig, nilayon ng Diyos na magkaroon ng pangunahing papel sa pamamahala rito. At iyon mismo ang Kanyang gagawin sa kawalang-hanggan kapag itinatag Niya ang bagong Langit at bagong Lupa.
Sa Lumang Tipan, makikita nating nagtatalaga ang Diyos ng mga pinunong mamamahala. Pinamunuan nina Noe, Abraham at Moises ang kani-kanilang bayan nang may kapangyarihang mamahala. Nakilala sina Saul, David at Solomon bilang makapangyarihang mga hari. At marami pang ibang hari ang pinahiran at binigyan ng kapangyarihan ng Diyos upang pamunuan ang Kanyang bayan.
Ang pinakalayunin ng tungkulin ng isang hari ay mamahala sa katotohanan at katarungan, na iginagalang at ipinatutupad ang batas ng Diyos bilang pinakamataas na batas. Lalo nang itinuring si Haring David na isang mabuting hari na namahala nang may puso ng isang pastol. Bagaman hindi siya sakdal, nagdala siya ng katatagan at kapayapaan sa bayan ng Diyos.
Sa buong Lumang Tipan, makikita nating pinapastol ng Diyos ang Kanyang bayan sa pamamagitan ng mabubuting pinuno. Ngunit makikita rin natin ang mga pinunong naliligaw ng landas at nagdudulot ng malaking pinsala sa pamayanan.
Ngunit ang lahat ng pinunong ito ay mga paunang larawan lamang ng iisang dakilang Pinuno, Pastol at Tagapamahala na darating. At Siya, siyempre, ang Hari ng mga Hariโsi Jesus. Si Jesus, bilang Hari, ay dumating upang maging ganap na Pastol ng lahat. Ang Kanyang paghahari ay namamahala sa daigdig na espirituwal ngayon; at, sa katapusan ng panahon, pamamahalaan Niya ang daigdig na materyal nang may ganap na katarungan. Pinamamahalaan Niya ang ating mga kaluluwa habang hinahayaan natin Siya, at hangad Niyang maghatid ng ganap na kaayusan at kapayapaan. Siya ang ganap na Hari.
Kaya ang layunin ng bahaging ito ay ilarawan ang misyon ni Kristo. Isinugo Siya ng Ama sa daigdig upang maging Saserdote, Propeta at Hari. Sa katunayan, Siya ang ganap na katuparan ng bawat isa sa mga tungkuling ito. Kung pagsasamahin, binubuod ng mga ito ang Kanyang buong misyon.
Mula rito, tingnan natin kung paano ipinagkatiwala ni Jesus ang Kanyang misyon sa mga Apostol gayundin sa Kanyang buong Katawan, ang Simbahan.
Pagkakatiwala ng Misyon
Wala na rito sa lupa si Jesusโo narito pa rin ba Siya? Gaya ng nabanggit sa kabanata tungkol sa Sakramento ng Pakikipagkasundo, matapos ang Kanyang muling pagkabuhay, nagpakita si Jesus sa mga Apostol habang nakakandado sila sa silid sa itaas:
Muling sinabi sa kanila ni [Jesus], โSumainyo ang kapayapaan. Kung paanong isinugo ako ng Ama, gayundin naman isinusugo ko kayo.โ At pagkasabi nito, hiningahan niya sila at sinabi sa kanila, โTanggapin ninyo ang Espiritu Santo.โ (Jn 20:21โ22)
May dalawang mahalagang bahagi sa talatang ito. Una, sinabi ni Jesus, โKung paanong isinugo ako ng Ama, gayundin naman isinusugo ko kayo.โ Mahalaga ito sapagkat ipinakikita nitong makikibahagi na ngayon ang mga Apostol sa mismong misyon ni Kristo. Makikibahagi sila sa misyong ipinagkatiwala ng Ama kay Jesus upang tuparin. Isinusugo sila, gaya ng sinabi mismo ni Jesus sa naunang bahagi ng Ebanghelyo ni Juan, upang gumawa ng higit pang dakilang mga gawa kaysa sa Kanyang ginawa (tingnan ang John 14:12โ14). Kaya malinaw nitong sinasabi sa atin na ang misyon ni Jesus bilang Saserdote, Propeta at Hari ay hindi nagtapos sa Kanyang pag-akyat sa Langit. Sa katunayan, sa ilang paraan, ang Kanyang buhay sa lupa ay simula pa lamang ng Kanyang misyon.
Ang ikalawang mahalagang bahagi sa talatang ito ay ang kaloob ng Espiritu Santo: โAt pagkasabi Niya nito, hiningahan Niya sila at sinabi sa kanila, โTanggapin ninyo ang Espiritu Santo.โโ Sa pamamagitan ng isang natatanging kaloob ng Espiritu Santo, samakatuwid, ang ordinasyon sa Sakramento ng Orden, nagagawa na ngayon ng mga Apostol na isakatuparan ang misyon ni Jesus bilang Saserdote, Propeta at Hari. Hindi sa pamamagitan ng sarili nilang pagsisikap o kapangyarihan nila isinasakatuparan ang misyong ito.
Siyempre, hindi lamang ang mga Apostol ang pinagkatiwalaan ng misyon ni Kristo. Sa bisa ng ating Binyag at Kumpil, ang lahat ng mananampalataya, samakatuwid, ang buong Katawan ni Kristo, ay pinagkatiwalaan ng tatluhang misyong ito ni Kristo. Tinutupad ng mga ordinadong ministro ang tatluhang misyong ito sa isang lubhang natatanging paraan na naiiba sa mga layko, na nakikibahagi sa misyon ni Kristo sa pamamagitan ng pakikibahaging tinatawag na โMaharlikang Pagkasaserdote.โ
Narito ang ilang halimbawa kung paano tinutupad ng mga layko ang tatluhang misyon ni Kristo:
Tungkulin Bilang Saserdote:
Pag-aalay ng kanilang buhay kay Kristo bilang isang buhay na handog
Pag-aalay ng kanilang pang-araw-araw na gawain kay Kristo upang pabanalin Niya ito
Pag-aalay ng mga panalangin kay Kristo upang pabanalin Niya ang daigdig
Pag-aalay ng mga gawa ng kawanggawa kay Kristo bilang sakripisyo ng pagmamahal para sa kapwa
Tungkulin Bilang Propeta:
Pagpapalaganap ng Salita ng Diyos sa daigdig
Pagpapatotoo bilang propeta sa pamamagitan ng buhay na puspos ng mga birtud
Pagtuturo ng katesismo sa loob ng Simbahan
Pagtuturo ng mga magulang ng pananampalataya sa kanilang mga anak
Tungkulin Bilang Hari:
Pagpapahintulot kay Kristo na pamahalaan ang kanilang sariling kaluluwa upang mamuhay ito sa Kaharian ng Diyos
Pagsasaayos ng lipunang sibil upang maiayon ang lahat ng batas sa batas ng Diyos
Pag-impluwensiya sa kultura upang maipakita nito ang mga katotohanan ng Diyos
Tinutupad ng mga magulang ang tungkuling ito sa paggabay sa kanilang mga anak at pagtulong sa kanilang mamuhay nang naaayon sa buhay ni Kristo
Sa batayang pag-unawang ito sa papel ng mga layko sa pagtupad sa misyon ni Kristo, ituon naman natin ngayon ang ating pansin sa natatanging paraan ng pagtupad ng mga inordenahan sa misyong ito. Upang maunawaan ito nang wasto, kailangan muna nating maunawaan ang tatlong antas ng Banal na Orden: obispo, pari at diyakono.
Ang mga Antas ng Ordinasyon
Episkopado (mga obispo): Ang mga obispo ang mga kahalili ng mga Apostol. Hindi alam ng marami na talagang matutunton ng bawat obispo ang hanay ng kanyang ordinasyon pabalik sa mga Apostol. Siyempre, sa praktika, maaaring imposibleng gawin ito ng karamihan sa mga obispo, sapagkat mahirap hanapin ang mga makasaysayang tala ng ordinasyon hanggang sa panahong iyon. Ngunit totoo na ang bawat obispo ay tuwirang nagmula sa mga Apostol. Mula sa silid sa itaas, kung saan inordenahan ni Kristo ang mga Apostol, humayo sila kalaunan upang magpahayag ng Mabuting Balita at mamahala sa daigdig. Kapag nagtatag sila ng isang bagong pamayanang Kristiyano, mag-oorden ang isang Apostol ng bagong obispo upang pangalagaan ang bagong simbahang iyon. Ganoon din ang gagawin ng mga bagong obispong iyon, at nagpatuloy ito hanggang sa kasalukuyan. Ang walang patid na hanay na ito ng ordinasyon ay mahalaga sa bisa ng ordinasyon ng isang obispo. Kung wala ito, lubusang mawawala ang episkopado, gayundin ang pagkapari at ang diyakonado.
Bilang mga tuwirang kahalili ng mga Apostol, nakikibahagi ang mga obispo sa kapuspusan ng pagkapari. Sila lamang ang may awtoridad na mag-orden ng mga bagong pari at diyakono. Ang Santo Papa sa Roma ay isa ring obispo. Bilang kahalili mismo ni San Pedro, ginagampanan niya ang isang natatanging espirituwal na awtoridad sa buong Simbahan. Ngunit hinggil sa kanyang ordinasyon, ang Santo Papa ay hindi nakahihigit o nakabababa sa sinumang ibang obispo sa kanyang pagiging obispo.
Mga Presbitero (Mga Pari): Tulad ng mga obispo, nakikibahagi ang mga presbitero sa pagkapari ni Kristo. Ginagamit nila ang gayunding espirituwal na kapangyarihan upang magdiwang ng Misa, magpatawad ng mga kasalanan, maghatid ng pagpapagaling, mangaral nang may awtoridad at magpastol ng mga kaluluwa. Ang pagkakaiba ay ang mga pari ay nakaugnay sa isang obispo. Sila ay mga katuwang ng obispo sa ministeryo ni Kristo. Sa katunayan, ang bawat pari ay kailangang nasa ilalim ng isang obispo upang magampanan ang kanyang tungkulin. Maging ang mga kabilang sa mga orden ng relihiyoso ay kailangang nakaugnay sa lokal na obispo o sa Santo Papa mismo bilang kanilang obispo.
Mga Diyakono: Ang mga diyakono ay hindi inoordenahan para sa pagkapari; sa halip, inoordenahan sila โpara sa ministeryo.โ Ang ministeryong ito ay isang paglilingkod sa Simbahan. Hindi nila ginagampanan ang tungkulin ng pastol sa katulad na paraan ng mga pari at obispo, ngunit ipinagkakatiwala sa kanila ang tungkuling mangaral nang may awtoridad. Kailangan din nilang maging nakaugnay sa isang obispo at gumanap bilang mga lingkod sa Simbahan sa sarili nilang natatanging paraan ayon sa mga pangangailangan ng Simbahan.
Pagtupad sa Misyon ni Kristo sa Pamamagitan ng Ordinasyon
Tingnan naman natin ngayon kung paano natutupad sa inordenahang ministro ang tatluhang misyon ni Kristo bilang pari, propeta at hari. Natalakay na natin kung paano ginagampanan ng mga layko ang mga tungkuling ito sa pamamagitan ng maharlikang pagkapari, kaya mahalaga ngayong maunawaan kung paano natutupad ang mga ito sa pamamagitan ng inordenahang ministeryo.
Tungkulin Bilang Pari: Gaya ng nabanggit, nakikibahagi ang mga presbitero at obispo sa pagkapari ni Kristo sa natatanging paraan sa bisa ng kanilang ordinasyon. Ang natatanging pakikibahaging ito ay naiiba sa pakikibahagi ng mga layko at diyakono hindi lamang sa antas kundi sa mismong diwa nito. Sa madaling salita, hindi lamang ginagampanan ng mga presbitero at obispo ang tungkuling ito sa mas mataas na antas na para bang lalo lamang silang pinalakas; sa halip, ginagampanan nila ang tungkuling ito sa isang lubos na naiibang paraan.
Ginagampanan ng mga presbitero at obispo ang tungkuling saserdotal ni Kristo sa pamamagitan ng aktuwal na pagpapatuloy sa iisa at walang hanggang Sakripisyo sa Krus sa pag-aalay ng Banal na Eukaristiya. Habang nag-aalay ng Misa ang pari, si Kristo mismo ang naroroon at nag-aalay ng iisang walang hanggang Sakripisyo. Sinasabi nating kumikilos ang pari in Persona Christi, ibig sabihin, โsa Persona ni Kristo.โ Kaya hindi ang pari mismo ang nag-aalay ng Misa; sa halip, si Kristo ang buhay sa pari at kaisa niya. Sa bisa ng ordinasyon ng pari, si Kristo mismo ang nag-aalay ng bawat Misa.
Kumikilos din ang mga presbitero at obispo in Persona Christi sa tuwing nagbibigay sila ng absolusyon sa mga kasalanan sa kumpisalan at sa tuwing pinapahiran nila ang isang tao ng langis para sa mga maysakit sa Sakramento ng Pagpapahid ng Langis sa Maysakit.
Ang pakikibahaging ito sa misyon ni Kristo ay โsaserdotalโ sapagkat ang pinagmumulan nito ay ang biyaya ng iisang ganap na Sakripisyo sa Krus, na siyang ganap na gawang saserdotal ni Hesus.
Tungkuling Propetiko: Ang lahat ng tao ay tinatawag na ibahagi ang Salita ng Diyos sa kanilang sinasabi at ginagawa. Kabilang dito ang mga pari, mga layko, at mga relihiyoso. Ngunit ginagawa ito ng bawat isa sa sarili niyang natatanging paraan. Ang mga nakikibahagi sa ministeryong ordenado ay nakikibahagi sa misyong propetiko ni Kristo sa isang makapangyarihang paraan.
Tingnan natin ang isang praktikal na halimbawa upang higit na mailarawan ang puntong ito. Ipagpalagay na may isang laykong nagtuturo sa isang lokal na parokya tungkol sa Ebanghelyo ayon kay Juan. Ang ibinabahagi niya ay mabuti, totoo, at nagbibigay ng malalim na pag-unawa. Ngayon, isipin na ang parehong pagtuturo ay ibinigay ng kura paroko. Pareho ang nilalaman, pareho ang mga salita, ngunit pareho ba ang mensaheng propetiko? Ang sagot ay, bagaman pareho ang sinasabi, mahalaga ang katotohanang ang pari ang naghahatid ng mensahe. Sa bisa ng kaniyang ordinasyon, nagkakaroon ng karagdagang awtoridad ang mensaheng ipinahahayag niya. Nagsasalita ang Diyos hindi lamang sa pamamagitan ng mga salita ng pari kundi pati sa kaniyang sagradong ministeryo. Siyempre, totoo rin ito kung mali ang itinuturo. Sa gayong kalagayan, higit na nakapipinsala sa Simbahan ang kamaliang itinuturo ng isang ordenado kaysa kung itinuro ito ng isang hindi ordenado.
Ang layunin ng halimbawang ito ay ipakita na ipinahahayag ng Diyos ang Kaniyang Salita sa pamamagitan ng ministeryong ordenado sa isang natatangi at makapangyarihang paraan. Ang Salita ng Diyos ay hindi lamang mga salita; sa halip, ang Kaniyang Salita ay pagpapakilala ng Kaniya mismong Persona.
Lalo itong totoo sa mismong banal na Liturhiya. Ang Liturhiya ay isang banal na pagkilos kapwa ni Kristo at ng Simbahan. Nagiging naroroon si Hesus sa paraang sakramental, ngunit nagiging naroroon din Siya bilang Salitang ipinahahayag. Dahil dito, ang ordenadong ministro lamang ang pinahihintulutang mangaral sa loob ng Liturhiya. Ang homiliyang ito ay dapat maging isang pag-uusap nang puso sa puso sa pagitan ng Diyos at ng Kaniyang bayan, isang paghahayag ng mismong isip, puso, at Persona ng Diyos. At ang maluwalhating katotohanan ay kayang isakatuparan ng Diyos ang paghahayag na ito ng Kaniyang sarili sa pamamagitan ng ordenadong ministro sa kabila ng katotohanang ang ordenadong ministro ay isang makasalanan tulad ng iba pang sangkatauhan. Makagagawa ang Diyos ng mga kamangha-manghang bagay kahit sa pamamagitan ng mahihinang kasangkapan.
Bilang paghahambing, maitutulad ito sa isang dalubhasang musikero na kumukuha ng isang murang biyolin at lumilikha ng magandang musika. Totoo, mas mahusay ang instrumento, mas maganda ang tunog. Ngunit higit na mahalaga kaysa sa isang mahusay na instrumento ang musikero mismo. Ang Diyos ang Musikero na iyon, at tayo ang instrumento. Ginagamit Niya tayo, at sa Liturhiya, ginagamit Niya ang ordenadong ministro bilang kasangkapan ng Kaniyang maluwalhating Salita.
Ipinagkatiwala sa mga obispo (at lalo na sa papa, gaya ng ipinaliwanag sa Unang Aklat ng seryeng ito) ang kabuuan ng pagpapahayag ng Salita ng Diyos. Nakikibahagi rin ang mga pari sa ministeryong ito ng Salita bilang mga katuwang ng mga obispo. Ipinagkatiwala rin sa mga diyakono ang pagpapahayag ng Salita ng Diyos sa bisa ng kanilang ordinasyon, at binibigyan din sila ng isang natatanging kaloob (karisma) upang maipangaral nila ang Salitang iyon nang may awtoridad.
Tungkuling Hari: Madalas nating hindi nauunawaan nang tama ang ibig sabihin ng pagiging โhariโ o ng pagkilos nang may kapangyarihang mamahala. Ang karaniwang maling pagkaunawa natin sa tungkuling ito ay tila nag-uugat sa katotohanang napakarami, sa buong kasaysayan, ang umabuso sa kanilang kapangyarihang mamahala. Makikita ito sa maraming uri ng pang-aabuso sa sekular na pamamahala sa paglipas ng mga panahon. Makikita rin ito sa mga pang-aabuso sa kapangyarihan sa loob mismo ng Simbahan. May isang lumang kasabihang pumapasok sa isip dito: โAng lubos na kapangyarihan ay lubos na nagpapasama.โ Bagaman maaaring hindi ito laging totoo, karaniwan itong pagkahilig dahil sa ating makasalanang kalikasang pantao. Kaakibat ng kapangyarihang mamahala sa mga tao ang mga tuksong abusuhin ang kapangyarihang iyon at mamahala nang may kabagsikan at pagkamakasarili.
Ang Pagkahari ni Hesus ay nasa pinakamataas na antas at siyang ganap na huwaran para sa lahat ng pamamahala. Naghari Siya tulad ng isang pastol, mapagpakumbabang inaakay ang Kanyang mga tupa, pinananatili silang ligtas at pinakakain sila. Malapit na nakikibahagi ang pastol sa pang-araw-araw na buhay ng mga tupa. Naroon siyang kasama nila sa kulungan ng mga tupa. Kilala nila ang pastol, naririnig ang kanyang tinig at sumusunod sa kanya.
Sa bisa ng kanilang ordinasyon, ang mga pari at obispo ay pinagkakalooban ng kapangyarihang maging mga pastol ng bayan ng Diyos sa mismong pangalan at persona ni Kristo. Ang pamamahalang ito ng mga pari (tinatawag ding โherarkiyaโ: hieros=makapari; at arch=pamamahala) ay nahahayag sa dalawang pangunahing paraan. Una, nahahayag ito sa panlabas na pamamahala ng Simbahan mismo; ikalawa, nahahayag ito sa mas personal na pagpapastol sa bawat kaluluwa.
Ang pamamahala ng mga pari sa Simbahan ay ginagampanan sa ibaโt ibang antas. Ipinagkatiwala sa Santo Papa ang pangkalahatang pamamahala sa buong Simbahan sa lupa. Ipinagkatiwala sa bawat obispo ang pamamahala sa kanyang lokal na simbahan (diyosesis). At sa mga pari, kapag binigyan ng pananagutang maging Kura Paroko, ay ipinagkakatiwala ang pamamahala sa kanilang parokya. Kaakibat ng pamamahalang ito ang ibaโt ibang karapatan at pananagutan at, sa nararapat, ginagampanan ito nang taglay ang puso ni Kristo.
Sa mas personal na antas, sa pakikitungo sa bawat isa, ipinagkatiwala sa lahat ng pari at obispo ang pangangalaga sa mga kaluluwa at tinatawag silang magpastol sa mga tao sa pamamagitan ng kanilang ministeryong pastoral. Tiyak na kabilang dito ang pagbibigay sa kanila ng mga Sakramento at ang pangangaral ng Salita ng Diyos, ngunit kabilang din dito ang pagpapastol sa bawat isa sa pamamagitan ng espirituwal na paggabay. Ang mas malapit na pagtatagpong ito ng bayan ng Diyos at ng mga pari ay naghahayag ng personal na katangian ng pagpapastol. Ang pagpapastol (pamamahala) ay hindi lamang tungkol sa pagiging โnamumunoโ ng pari; sa halip, una sa lahat, ito ay tungkol sa pag-akay ng pari o obispo sa bayan ng Diyos patungo kay Kristo.
Ilang Praktikal na Pagsasaalang-alang
Ang mga naunang pahina ng kabanatang ito ay nagbibigay ng pangkalahatang pagkaunawa sa Sakramento ng Orden, sa pinagmulan nito sa Lumang Tipan, sa katuparan nito kay Kristo, at sa pagkakatiwala ni Kristo ng misyong iyon sa Simbahan. Bukod sa pangkalahatang paglalahad na ito tungkol sa Sakramento ng Orden, mahalagang tingnan natin ang ilang praktikal na usapin at mga tanong na madalas lumitaw. Tingnan natin kung bakit ang Sakramento ng Orden ay nakalaan lamang sa mga lalaki, ang selibasiya, ang pagkakaiba ng mga paring kabilang sa orden relihiyoso at mga paring diyosesano, at kung paano isinasagawa ang ordinasyon mismo.
Ordinasyon ng mga Lalaki: Ang ordinasyon bilang obispo, pari at diyakono ay nakalaan lamang sa mga lalaki. Bakit ganito? Isa ba itong uri ng diskriminasyon? Isa ba itong pananatili sa nakaraan? Magbabago pa ba ito kailanman? Mahahalagang tanong ang mga ito na dapat maunawaan at masagot nang tama.
Napakasimple ng sagot sa mga tanong na ito. Mga lalaki lamang ang inoordinahan sapagkat ginagawa natin ang ginawa ni Hesus. Si Hesus ay lalaki. Ang Diyos Anak ay nagkatawang-tao bilang isang lalaki. Pumili si Hesus ng labindalawang lalaki bilang Kanyang mga Apostol, at sila ang naging Kanyang mga unang obispo. Gayundin, mula noon, mga lalaki ang pinili ng mga Apostol bilang kanilang mga kahalili at kamanggagawa. Kaya naman, patuloy na ginagawa ng Simbahan ang ginawa ni Hesus at ng mga Apostol.
Gayundin ang totoo sa diyakonato. Sa Acts 6, makikita natin ang pagtatatag ng diyakonato. Nangailangan ng tulong ang mga Apostol, kaya pumili sila ng pitong lalaki upang ordinahang mga diyakono. Nagpatuloy ang kaugaliang ito sa paglipas ng mga siglo.
Ang mahalagang maunawaan dito ay na sa lahat ng Sakramento, ginagawa natin ang ginawa ni Hesus. Halimbawa, nagbibinyag tayo gamit ang tubig sapagkat bininyagan si Hesus sa tubig. Gumagamit tayo ng tinapay at alak sa Misa sapagkat iyon ang ginawa ni Hesus. At mga lalaki ang ating inoordinahan sapagkat iyon ang ginawa ni Hesus.
Madaling kuwestiyunin ito at magtaka kung bakit mga lalaki lamang ang pinili ni Hesus bilang Kanyang mga unang obispo. Dahil lamang ba ito sa impluwensiya ng kultura noong panahong iyon? Napilit ba si Hesus mismo ng kulturang iyon? Hindi, tiyak na hindi. Madalas na sumalungat si Hesus sa umiiral na kultura at hindi Siya natakot na manindigan laban sa mga maling kaugalian noong panahong iyon. Kaya dapat nating ipalagay na ginawa Niya ang malaya Niyang niloob na gawin.
Isa pang tanong na maaaring lumitaw ay kung nangangahulugan ba ito na may kinikilingan si Hesus, o ang Simbahan, dahil nililimitahan ang ordinasyon sa mga lalaki lamang. Muli, tiyak na hindi. Walang masama sa pagpili lamang ng mga lalaki para sa ordinasyon. Sa katunayan, lubos lamang nating malalaman kung bakit ito ginawa ni Hesus kapag nakarating na tayo sa Langit. Doon natin Siya tatanungin. Ngunit dapat nating malaman at paniwalaan na walang kinikilingan si Hesus. Sa katunayan, lubha Siyang mapagmalasakit at sumalungat Siya sa umiiral na kultura sa pamamagitan ng pagtrato Niya sa mga babae nang may sukdulang paggalang at dignidad. Gayunman, sa isang kadahilanan, mga lalaki ang pinili Niya para sa Banal na Orden. Sa ating panahon, madalas nating isipin na ang pagkakapantay-pantay sa dignidad ay nangangahulugan ng pagkakapareho ng mga tungkulin at pananagutan. Ngunit totoo ba iyon? Ang totoo ay ganap na magkapantay sa dignidad ang mga lalaki at babae, ngunit magkaiba ang kanilang mga tungkulin sa mundo, sa pamilya at sa Simbahan. Dapat tayong maging lubhang maingat upang hindi mahulog sa bitag ng pag-aakalang ang pagiging โmagkaibaโ ay nangangahulugan ng pagiging โmas mabutiโ o โmas masama.โ Hindi ganoon. Hindi tayo dapat matakot na tanggapin ang pagkakaiba ng mga lalaki at babae ayon sa plano ng Diyos, habang pinananatili ang ganap na pagkakapantay-pantay sa dignidad.
Maaari bang magbago ang kaugaliang ito ng pag-oordina sa mga lalaki lamang? Hindi, hindi ito maaaring magbago, kung paanong hindi maaaring baguhin ng Simbahan ang paggamit ng tinapay at alak sa Misa o ng tubig sa Binyag. Kaya mananatili ang kaugaliang ito hanggang sa wakas ng panahon.
Selibato: Sa Kanluraning Simbahan, ang karaniwang tuntunin ay ang pag-oordina lamang ng mga pari at obispong namumuhay sa selibato. Maaaring ordinahang diyakono ang isang lalaking may asawa, ngunit kung maunang pumanaw ang kanyang asawa, hindi na siya maaaring mag-asawang muli.
Sa Silangang Simbahan, hindi sapilitan ang pagsasabuhay ng selibato ng mga pari; kaya maaaring ordinahan ang mga lalaking may asawa. Gayunman, ang mga obispo ay pinipili lamang mula sa mga paring piniling mamuhay sa selibato.
Bakit natin isinasabuhay ang selibato sa Kanluraning Simbahan? Maaari itong sagutin mula sa iba’t ibang pananaw. Sa Banal na Kasulatan, si Hesus mismo ay nagsalita tungkol sa mga mananatiling walang asawa alang-alang sa Kaharian (Mt 19:12). At hindi natin dapat kalimutan na si Hesus mismo ay namuhay sa selibato. Binabanggit ni San Pablo ang selibato bilang isang huwaran sa 1 Corinthians 7. At nang humayo ang mga Apostol upang ipahayag ang Ebanghelyo sa mga bagong bayan at bansa, iniwan nila ang kanilang mga pamilya upang tuparin ang kanilang mga misyon.
Tungkol naman sa โbakitโ natin isinasabuhay ang selibato, tila bukod sa batayan nito sa Banal na Kasulatan at sa patotoo ni Kristo bilang namuhay sa selibato, mayroon ding mga dahilang praktikal, kaugnay ng ministeryo, at simboliko.
Sa praktikal na pananaw, ang selibasiya ay nagbibigay-daan sa isang pari na lubusang italaga ang sarili sa kanyang ministeryo bilang pari. Ito ang mithiin para sa isang pari. Kung ang isang pari ay may asawa at mga anak, nararapat lamang na unahin niya ang kanyang asawa at mga anak kaysa sa kanyang ministeryo bilang pari. Gayunman, dapat magsikap ang isang pari na tularan si Kristo sa lahat ng paraan. Ang mga pari, ayon sa mithiin ng kanilang bokasyon, ay dapat gawing sentro ng kanilang buhay ang kanilang ministeryo bilang pari. Dahil dito, mas madaling makaranas ang mga paring may asawa ng isang uri ng salungatan sa pagitan ng dalawang napakabuting bagayโang kanilang ministeryo at ang kanilang pamilya. Hindi naman ito nangangahulugang hindi mapagkakasundo ang mga ito o na masama ang ganitong salungatan. Isa lamang itong salungatan ng mga priyoridad. Kaya pinanatili ng Simbahang Kanluranin ang selibasiya upang lubusang makatuon ang mga pari sa kanilang ministeryo.
Maaari bang magbago ang selibasiya? Sa teolohikal na pananaw, oo, maaari itong magbago. May awtoridad ang papa na baguhin ito, sapagkat isa itong disiplina ng Simbahan at hindi isang mahalagang bahaging likas sa ministeryo ng pagkapari. Tutal, may asawa ang ilan sa mga Apostol, maaaring may asawa ang mga pari sa Simbahang Silanganin, at mayroon ding mga pambihirang kalagayan sa Simbahang Kanluranin kung kailan maaaring may asawa ang mga pari. (Kapag ang isang paring Anglikano na may asawa ay yumakap sa Katolisismo, maaari siyang tumanggap ng pahintulot na maordinahan bilang paring Katoliko habang nananatiling may asawa.) Gayunman, bagaman maaaring magbago ang selibasiya sa teorya, naniniwala ang karamihan na hindi ito magbabago. Isinasabuhay na ito sa loob ng maraming siglo, naging isa ito sa mga pangunahing dahilan ng sigasig ng Simbahan sa pagmimisyon, at malamang na manatili itong kaugalian ng Simbahan.
Mga Paring Relihiyoso at Diyosesisano: Ang unang dapat sabihin tungkol sa pagkakaiba ng mga paring kabilang sa isang ordeng relihiyoso at ng mga paring diyosesisano ay ito: ang pari ay pari. Walang dalawang anyo ng pagkapari. Lahat ng pari ay pari, lahat ng diyakono ay diyakono, at lahat ng obispo ay obispo. Gayunman, may iba’t ibang paraan ng pagsasabuhay ng mga pari sa kanilang ministeryo bilang pari. Isa sa mga pangunahing pagkakaiba ay kung sila ay mga paring relihiyoso o diyosesisano.
Ang isang paring relihiyoso ay yaong unang kabilang sa isang ordeng relihiyoso, tulad ng mga Pransiskano o Dominikano, at kalaunan, sa pahintulot ng mga superyor ng orden, ay inoordinahan din. Ang pangunahing dahilan upang maordinahan din bilang pari ang isang relihiyoso ay upang makatulong sa pagtupad sa misyon ng orden. Ang mga paring ito ay nananatiling mga brother na relihiyoso o mga monghe at gumaganap sa kanilang pagkapari o pagiging diyakono alinsunod sa pamamatnubay ng mga superyor ng orden na iyon. Ang mga paring relihiyoso ay gumagawa ng mga panata ayon sa kaugalian ng kanilang orden, ngunit halos lahat ng orden ay gumagawa ng mga panata ng selibasiya, pagsunod, at kalinisan ng puri.
Ang mga paring diyosesisano ay inoordinahan para sa isang partikular na diyosesis, sa ilalim ng isang partikular na obispo, upang maglingkod sa mga pangangailangan nito. Ang mga paring diyosesisano ay gumagawa ng mga taimtim na pangako ng pagsunod at selibasiya. Ang pagsunod ay nangangahulugan, una sa lahat, na tinutupad ng isang pari ang mga tungkulin sa ministeryo na iniatas sa kanya ng kanyang obispo. Malinaw naman ang kahulugan ng selibasiya: isinasakripisyo ng isang paring diyosesisano ang kabutihan ng pag-aasawa at pagkakaroon ng pamilya upang lubusang maitalaga ang sarili sa ministeryo ng pagkapari.
Ang Mismong Ordinasyon: Kung magkakaroon ka ng pagkakataong dumalo sa isang maganda at maringal na seremonya ng ordinasyon, sulit itong daluhan. Naghahanda ang isang paring diyosesisano para sa ordinasyon sa pamamagitan ng walong taong pag-aaral matapos ang mataas na paaralan. Karaniwang kabilang dito ang isang digring batsilyer sa pilosopiya at isang digri sa teolohiya sa antas gradwado. Sa panahon ng paghuhubog para sa pagkapari, nakikibahagi rin ang seminarista sa iba’t ibang gawaing apostoliko, patnubay na espirituwal, at paghuhubog ng kanyang pagkatao. Ang isang relihiyoso ay karaniwan ding nag-aaral nang hindi bababa sa walong taon at, kung minsan, higit pa rito.
Tanging isang obispo lamang ang maaaring mag-ordina sa isang lalaki bilang diyakono o pari. Ang mga obispo ay inoordinahan ng ibang mga obispo. Karaniwan itong isinasagawa sa presensiya ng hindi bababa sa tatlong obispo.
Kabilang sa ritwal ang hayagang pagbigkas ng mga pangako ng pagkapari at pagkadiyakono, ang pagpapatong ng mga kamay at, para sa mga pari, ang pagpapahid ng langis ng krisma sa kanilang mga kamay. Sa seremonya, binibihisan sila ng kanilang bagong kasuotang panliturhiya at malugod na tinatanggap ng iba pang mga pari o diyakonong naroroon. Tunay na maringal ang seremonyang ito.
Ang huling dapat banggitin tungkol sa ordinasyon ay na, tulad ng Binyag at Kumpil, ang Banal na Orden ay nagkakaloob ng isang โdi-mapapawing tatakโ sa kaluluwa ng inordenahan. Nangangahulugan ito na kapag naordenahan na ang isang lalaki, siya ay ordenado magpakailanman. Walang paraan upang maalis ang sagradong kaloob na ito. Kahit na lisanin niya o alisin siya sa aktibong ministeryo, hindi mapapawi ang espirituwal na tatak ng ordinasyon. Kapag naging obispo, pari o diyakono na, mananatili siyang obispo, pari o diyakono magpakailanman.
Panimulang pagtalakay pa lamang ito sa Banal na Orden, ngunit nawa ay makatulong ang payak na pagpapakilalang ito sa Sakramento upang lalo ninyong pahalagahan ang kaloob na ating mga obispo, pari at diyakono. Naririto sila upang maglingkod sa Simbahan at lubos na umaasa sa mga panalangin at suporta ng mga layko.
Susunod: Kabanata 9 – Ang Sakramento ng Kasal
Bumalik sa Talaan ng mga Nilalaman
Mayroon din sa eBook & Paperback
Amazon.comย โย Google Playย โย iTunesย โย Barnes and Noble

