Cebuano

Kapitulo 8 – Ang Sakramento sa Balaang Orden

Balik sa Talaan sa mga Sulod

Usa sa labing mahinungdanong mga yawe sa pagsabot sa Sakramento sa Balaang Orden mao ang pagsabot una sa misyon ni Kristo. Ang pagsabot kon giunsa ni Jesus pagtugyan ang Iyang misyon ngadto sa mga Apostoles ug sa tanang magtutuo, matag usa sa ilang kaugalingong talagsaong paagi, makatabang kanato sa pagpalalom sa atong kahibalo bahin sa Sakramento sa Balaang Orden.


Ang Misyon ni Kristo

Magsugod kita sa pipila ka mga pangutana. Unsa ang misyon ni Kristo? Unsa ang Iyang gianhi dinhi sa kalibotan? Ang labing maayong paagi sa pagtubag niining mga pangutanaha mao ang pagsusi sa tanang nagpunting sa Iyang pag-anhi diha sa Daang Tugon. Didto makita nato ang gitawag natog โ€œdaang mga hulagwayโ€ ni Kristo. Kini mao ang mga tawo, mga pulong ug mga buhat nga pinaagi niini nangandam ang Diyos sa pag-anhi sa kalibotan aron tumanon ang Iyang misyon. Sa piho, mailhan nato ang tulo ka daang mga hulagway nga gihatag sa Diyos diha sa Daang Tugon ug natuman sa misyon ni Kristo: 1) ang mga Saserdoteng Levita; 2) ang mga Propeta; 3) ug ang mga Hari.

Mga Saserdoteng Levita: Sukad sa sinugdanan sa panahon, human sa pagkahulog ni Adan ug Eva sa sala, gidapit sa Diyos ang katawhan sa pagsugod sa usa ka proseso sa pagpasaylo sa sala pinaagi sa paghalad. Si Cain ug Abel mao ang unang nagdala og mga halad nga mananap ngadto sa Diyos (Gn 4:3โ€“5). Ang halad ni Abel gikahimut-an sa Diyos, kay kini mao ang panganay sa iyang panon. Human niadto, si Noe mihalad ngadto sa Diyos (Gn 8:20โ€“21). Ug kinsa may makalimot sa halad ni Abraham (Gn 22)? Gitawag siya sa Diyos sa paghalad sa iyang panganay nga anak, si Isaac, apan gipahunong siya sa dili pa ang paghalad, ug gitugotan nga usa ka laking karnero ang ihalad puli kaniya.

Sa kadugayan, giporma sa Diyos ang katawhan sa Israel ug gipagawas sila gikan sa pagkaulipon sa Ehipto pinaagi kang Moises ug Aaron. Ang gasa sa kagawasan gikan sa pagkaulipon sa Ehipto gitukod pinaagi sa unang Paskuwa. Gipahatag sa Diyos kang Moises ug Aaron kining mga sugoa ngadto sa katawhan:

Ingna ang tibuok katilingban sa Israel: Sa ikanapulo ka adlaw niining bulana, ang matag pamilya kinahanglang magkuha og usa ka nating karnero alang sa ilang kaugalingon, usa alang sa matag panimalay. Kon ang usa ka panimalay gamay ra kaayo alang sa usa ka nating karnero, kini ug ang labing duol nga silingan niini magkuha og usa, ug bahinon ang bili sa nating karnero sumala sa gidaghanon sa mga tawo ug sa makaon sa matag panimalay. Ang inyong nating karnero kinahanglang laki, usa ka tuig ang panuigon ug walay ikasaway. Mahimo kamong magkuha gikan sa mga karnero o sa mga kanding. Tipigan ninyo kini hangtod sa ikanapulog-upat ka adlaw niining bulana, ug unya, samtang nagkatigom ang tibuok katilingban sa Israel, ihawon kini sa pagkakilumkilom. Magkuha sila og pipila sa dugo niini ug ipahid sa duha ka poste ug sa ibabaw nga balabag sa pultahan sa mga balay diin nila kini kan-on. (Ex 12:3โ€“7).

Ang matag panimalay mihalad og mananap, misablig og dugo sa poste sa pultahan, ug nangandam nga pagawason gikan sa pagkaulipon. Unya, daghang tuig sa ulahi, sa dihang nakapuyo na sila sa bag-ong Yutang Saad sa Israel, gitukod sa Diyos ang Pagkasaserdoteng Levita gikan sa mga kaliwat ni Aaron. Naglatid ang Diyos og nagkalainlaing mga sugo (nga makita sa Exodo ug ilabina sa Basahon sa Levitico) nga naggiya sa mga saserdoteng Levita sa ilang katungdanan sa paghalad. Gitukod ni Solomon ang unang templo nga gipahinungod alang sa paghalad. Ang paghalad og mga mananap nagpadayon hangtod human sa panahon ni Kristo, sa dihang ang ikaduhang templo gilaglag niadtong 70 A.D., ug wala na gayod tukora pag-usab.

Sa walay paghimo og hingpit ug halapad nga pagtuon sa Pagkasaserdoteng Levita, igo nang isulti nga kining mga saserdote, sama sa tanan nga nag-una kanila nga mihalad ngadto sa Diyos, maoy daang mga hulagway sa bugtong Labawng Saserdote, si Jesu-Kristo, nga mihalad sa Iyang kaugalingon isip hingpit ug walay lama nga Kordero sa Diyos, ang panganay nga Anak, aron sa pagpasaylo sa mga sala sa kalibotan. Si Jesus mao ang kataposan ug kinalabwang Saserdote nga mihalad sa Iyang kaugalingon isip kataposan ug kinalabwang Halad.

Mga Propeta: Ang ubang mga hulagway nga nag-una kang Kristo diha sa Daang Tugon mao ang mga Propeta. Gitawag sila sa Diyos ug gidihogan sa Espiritu Santo aron ipahayag ang mensahe sa Diyos. Kasagaran, kini usa ka mensahe sa paghinulsol ug pagkakabig diin ang Diyos padayong nagtawag sa Iyang nahisalaag nga katawhan sa pagbalik ngadto Kaniya. Ang mga propeta mga tawo sa Diyos (1 Samuel 2:27), mga alagad ug mga mensahero sa Ginoo (Isaiah 42:19), mga manalagna (Isaiah 30:10), napuno sa Espiritu (Hosea 9:7), ug mga magbalantay alang sa katawhan (Ezekiel 3:17).

Adunay mga propeta nga pormal nga gitudlo sa Diyos ug gidihogan alang nianang tahasa, ug aduna usab kadtong wala pormal nga hatagi sa maong titulo apan naglihok gihapon isip mga mensahero sa Diyos. Gitawag sa Diyos si Abraham nga usa ka propeta (tigpamaba) sa Genesis 20:7. Si Aaron mao ang tigpamaba ni Moises, nga usa ka mensahero sa Diyos, sa Exodus 7:1.

Ang labing nailhang pormal nga mga propeta mao sila si Isaias, Jeremias, Ezequiel ug Daniel, kay daghan ang nahisulat mahitungod kanila. Gitawag sila nga mga Dagkong Propeta. Aduna usab dose ka mga Gagmayng Propeta: Oseas, Amos, Miqueas, Sofonias, Ageo, Zacarias, Joel, Abdias, Jonas, Nahum, Habacuc, ug Malaquias. Dugang pa, gitawag usab nga propeta si Josue, ingon man si Samuel. Si Josue mipuli kang Moises ug nangulo sa katawhan ngadto sa Yutang Saad, ug si Samuel mao ang kataposan niadtong gitawag nga mga Maghuhukom.

Sama sa seksiyon mahitungod sa pagkapari sa ibabaw, mahimo natong hisgotan sa dakong detalye ang mga propeta sa Daang Tugon, ang ilang mga buhat, ug ang pagkatalagsaon sa tagsa-tagsa nilang kahimtang. Apan dili kana ang katuyoan niining kapituloha. Hinuon, ang tumong mao ang pagpakita nga ang mga propeta adunay mahinungdanong tahas sa wala pa si Kristo, nga nag-andam sa katawhan sa lainlaing paagi alang sa pag-abot sa Mesiyas. Labaw sa tanan, padayon silang nagsulti sa ngalan sa Diyos ug nagtawag sa katawhan sa pagbiya sa ilang daotang mga dalan ug pagbalik ngadto sa Diyos. Gipahayag nila ang mga kamatuoran sa Diyos ug gidasig sila sa Diyos sa pagbuhat niini.

Ang labing dako sa mga Propeta sa Daang Tugon sa pagkatinuod makita sa Bag-ong Tugon. Si Juan Bautista mao ang labing dako ug ang kataposan sa mga Propeta sa Daang Tugon tungod kay siya ang nag-una kang Kristo diha-diha sa wala pa ang Iyang pag-abot. Giandam niya ang dalan alang sa Iyang nagsingabot na nga pag-abot.

Gidawat ni Jesus kining bag-ong tahas isip Propeta sa tanang propeta pinaagi sa pag-anhi isip Kamatuoran mismo. Siya ang Kamatuoran, ang Dalan ug ang Kinabuhi. Siya ang Pulong sa Diyos sa kahingpitan niini. Siya ang hingpit ug kataposang โ€œpahayagโ€ gikan sa Diyos nga nagpadayag sa tanang kamatuoran. Si Jesus mao ang katumanan sa tanang Propeta.

Hari: Sa atong panahon karon, sagad natong gilain ang sibil nga pangagamhanan gikan sa Simbahan. โ€œPagbulag sa Simbahan ug Estado,โ€ ingon nato. Tungod niini, mahimo kitang mahulog sa lit-ag sa paghunahuna nga nagpasabot kini sa pagbulag sa Diyos ug sa sibil nga pangagamhanan. Apan mao ba kini ang gituyo sa Diyos? Ingon ba niini sukad pa kaniadto, ug ingon ba gihapon niini sa umaabot? Ang tubag mao ang dili, dili ug dili. Sa paglalang sa kalibotan, gituyo sa Diyos nga Siya adunay sentrong papel sa pagdumala niini. Ug mao gayod kana ang Iyang buhaton sa kahangtoran sa dihang Iyang tukoron ang bag-ong Kalangitan ug bag-ong Yuta.

Sa Daang Tugon, makita nato ang Diyos nga nagpatindog og mga pangulo aron magdumala. Sila si Noe, Abraham ug Moises nangulo sa ilang katawhan uban sa awtoridad sa pagdumala. Sila si Saul, David ug Solomon nailhan nga gamhanang mga hari. Ug adunay daghan pang ubang mga hari nga gidihogan ug gihatagan og gahom sa Diyos aron magmando sa Iyang katawhan.

Ang pangunang tahas sa usa ka hari mao ang pagdumala diha sa kamatuoran ug hustisya, nga nagtahod ug nagpatuman sa balaod sa Diyos isip labing taas nga balaod. Ilabina si Haring David, giila nga usa ka maayong hari nga nagdumala uban sa kasingkasing sa usa ka magbalantay sa mga karnero. Bisan tuod dili siya hingpit, nagdala siya og kalig-on ug kalinaw sa katawhan sa Diyos.

Sa tibuok Daang Tugon, makita nato ang Diyos nga nag-atiman sa Iyang katawhan sama sa usa ka magbalantay pinaagi sa maayong mga pangulo. Apan makita usab nato ang mga pangulo nga nahisalaag ug nagpahinabog dakong kadaot sa katilingban.

Apan kining tanang mga pangulo mga pasiuna lamang nga larawan sa usa ka dakong Pangulo, Magbalantay ug Magmamando nga moabot. Ug Siya, sa pagkatinuod, mao ang Hari sa mga Hariโ€”si Jesus. Si Jesus, isip Hari, mianhi aron mahimong hingpit nga Magbalantay sa tanan. Ang Iyang pagkahari nagmando karon sa espirituhanong kalibotan; ug, sa kataposan sa panahon, magmando Siya sa materyal nga kalibotan uban sa hingpit nga hustisya. Nagmando Siya sa atong mga kalag kon atong tugotan Siya, ug nagtinguha Siya sa pagdala og hingpit nga kahusay ug kalinaw. Siya ang hingpit nga Hari.

Busa ang tuyo niini nga seksiyon mao ang pagpakita sa misyon ni Kristo. Gipadala Siya sa Amahan ngadto sa kalibotan aron mahimong Pari, Propeta ug Hari. Sa pagkatinuod, Siya ang hingpit nga katumanan sa matag usa niini nga mga tahas. Kon tingubon, kini naglangkob sa Iyang tibuok misyon.

Gikan dinhi, atong tan-awon kon giunsa ni Jesus pagtugyan ang Iyang misyon ngadto sa mga Apostoles ingon man sa Iyang tibuok Lawas, ang Simbahan.


Ang Pagtugyan sa Misyon

Wala na ba dinhi sa Yuta si Jesus, o ania pa ba Siya? Sama sa gihisgotan sa kapitulo bahin sa Penitensiya, human sa Iyang pagkabanhaw, si Jesus mipakita sa mga Apostoles samtang nagtak-op sila sa lawak sa taas:

[Jesus] miingon pag-usab kanila, โ€œAng kalinaw maanaa kaninyo. Ingon nga gipadala ako sa Amahan, ako usab nagpadala kaninyo.โ€ Ug sa nakasulti na siya niini, gihuyopan niya sila ug miingon kanila, โ€œDawata ang Espiritu Santo.โ€ (Jn 20:21โ€“22)

Adunay duha ka mahinungdanong bahin niini nga teksto. Una, si Jesus miingon, โ€œIngon nga gipadala ako sa Amahan, ako usab nagpadala kaninyo.โ€ Mahinungdanon kini kay nagpakita kini nga ang mga Apostoles moambit na karon sa mismong misyon ni Kristo. Moambit sila sa misyon nga gipadala si Jesus sa Amahan aron tumanon. Gipadala sila, sumala sa giingon mismo ni Jesus sa sayo pa diha sa Ebanghelyo ni Juan, aron magbuhat og mas dagko pa nga mga buhat kay sa Iyang gibuhat (tan-awa ang John 14:12โ€“14). Busa klaro kining nagsulti kanato nga ang misyon ni Jesus isip Pari, Propeta ug Hari wala matapos sa Iyang pagkayab ngadto sa Langit. Sa pagkatinuod, sa pipila ka paagi, ang Iyang kinabuhi dinhi sa yuta sinugdanan pa lamang sa Iyang misyon.

Ang ikaduhang mahinungdanong bahin niini nga teksto mao ang gasa sa Espiritu Santo, โ€œUg sa nakasulti na Siya niini, gihuyopan Niya sila ug miingon kanila, โ€˜Dawata ang Espiritu Santo.โ€™โ€ Pinaagi sa usa ka talagsaong gasa sa Espiritu Santo, nga mao ang pag-orden sa Balaang Orden, ang mga Apostoles makahimo na karon sa pagtuman sa misyon ni Jesus isip Pari, Propeta ug Hari. Dili pinaagi sa ilang kaugalingong paningkamot o gahom nga ilang gituman ang maong misyon.

Siyempre, dili lamang ang mga Apostoles ang gitugyanan sa misyon ni Kristo. Tungod sa atong Bunyag ug Kumpirmasyon, ang tanang mga magtutuo, nga mao ang tibuok Lawas ni Kristo, gitugyanan niining tulo ka pilo nga misyon ni Kristo. Ang mga inordenahang ministro nagtuman niining tulo ka pilo nga misyon sa usa ka talagsaon kaayong paagi nga lahi sa mga layko, nga moambit sa misyon ni Kristo pinaagi sa pagpakig-ambit nga gitawag og โ€œHarianong Pagkapari.โ€

Ania ang pipila ka pananglitan kon giunsa sa mga layko pagtuman ang tulo ka pilo nga misyon ni Kristo:

Tahas sa Pagkapari:

Paghalad sa ilang kinabuhi ngadto kang Kristo isip usa ka buhing halad
Paghalad sa ilang inadlaw-adlaw nga trabaho ngadto kang Kristo aron Iyang balaanon kini
Paghalad og mga pag-ampo ngadto kang Kristo aron Iyang balaanon ang kalibotan
Paghalad sa mga buhat sa gugma nga putli ngadto kang Kristo isip halad sa gugma alang sa uban

Tahas sa Pagkapropeta:

Pagpakaylap sa Pulong sa Dios sa kalibotan
Propetikanhong pagpamatuod pinaagi sa usa ka kinabuhing mahiyasong
Mga tahas sa pagtudlo sa katesismo sulod sa Simbahan
Mga ginikanan nga nagtudlo sa pagtuo ngadto sa ilang mga anak

Tahas sa Pagkahari:

Pagtugot kang Kristo sa pagmando sa ilang kaugalingong kalag aron ang ilang kalag magpuyo sa Gingharian sa Dios
Paghan-ay sa sibil nga katilingban aron ang tanang balaod mahiuyon sa balaod sa Dios
Pag-impluwensiya sa kultura aron kini magpakita sa mga kamatuoran sa Dios
Gituman sa mga ginikanan kini nga tahas pinaagi sa paggiya sa ilang mga anak ug pagtabang kanila sa pagkinabuhi nga nahiuyon sa kinabuhi ni Kristo

Uban niining sukaranang pagsabot sa tahas sa mga layko sa pagtuman sa misyon ni Kristo, atong ipunting karon ang atong pagtagad sa paagi sa pagtuman sa mga ordinado niini nga misyon sumala sa ilang talagsaong paagi. Aron masabtan kini sa hustong paagi, kinahanglan una natong masabtan ang tulo ka ang-ang sa Sagradong Ordinasyon: obispo, pari ug diakono.


Ang mga Ang-ang sa Ordinasyon

Episkopado (mga obispo): Ang mga obispo mao ang mga manununod sa mga Apostoles. Usa ka kamatuoran nga dili kaayo ilado mao nga ang matag obispo sa pagkatinuod makasubay sa linya sa iyang ordinasyon balik ngadto sa mga Apostoles. Hinuon, sa praktikal nga pagkasulti, mahimong imposible kining buhaton alang sa kadaghanang obispo, tungod kay lisod pangitaon ang mga rekord sa kasaysayan sa mga ordinasyon hangtod niadtong panahona. Apan tinuod nga ang matag obispo direktang naggikan sa linya sa mga Apostoles. Gikan niadtong lawak sa taas, diin giordinahan ni Kristo ang mga Apostoles, sa ulahi nanglakaw sila aron isangyaw ang Ebanghelyo ug dumalahon ang kalibotan. Sa dihang magtukod sila og bag-ong Kristohanong katilingban, ang usa ka Apostol mag-ordinar og bag-ong obispo aron atimanon kanang bag-ong simbahan. Kadto nga mga bag-ong obispo magbuhat usab sa ingon, ug nagpadayon kini hangtod karon. Kining walay putol nga kutay sa ordinasyon gikinahanglan aron mahimong balido ang ordinasyon sa usa ka obispo. Kon wala kini, hingpit nga mawala ang episkopado ingon man ang kaparian ug ang diyakonado.

Ingon nga mga direktang manununod sa mga Apostoles, ang mga obispo nakaambit sa kahingpitan sa kaparian. Sila lamang ang adunay awtoridad sa pag-ordinar og bag-ong mga pari ug mga diakono. Ang Santo Papa sa Roma, ang papa, usa usab ka obispo. Ingon nga manununod ni San Pedro mismo, iyang gigamit ang usa ka talagsaong espirituhanong awtoridad ibabaw sa tibuok Simbahan. Apan kon bahin sa iyang ordinasyon, ang papa dili labaw o ubos sa pagkaobispo kay sa bisan kinsang laing obispo.

Mga Presbitero (Mga Pari): Sama sa mga obispo, ang mga presbitero nakaambit sa kaparian ni Kristo. Ilang gigamit ang mao rang espirituhanong gahom sa pagsaulog sa Misa, pagpasaylo sa mga sala, pagdala og kaayohan, pagsangyaw uban sa awtoridad ug pag-atiman sa mga kalag isip mga magbalantay. Ang kalainan mao nga ang mga pari nahigot sa usa ka obispo. Mga kauban sila sa obispo sa ministeryo ni Kristo. Sa pagkatinuod, ang matag pari kinahanglan magpailalom sa usa ka obispo aron makatuman sa iyang tahas. Bisan kadtong anaa sa mga orden relihiyoso kinahanglan mahigot ngadto sa lokal nga obispo o ngadto sa papa mismo isip ilang obispo.

Mga Diakono: Ang mga diakono wala giordinahan alang sa kaparian; hinuon, giordinahan sila โ€œalang sa ministeryo.โ€ Kini nga ministeryo usa ka pag-alagad sulod sa Simbahan. Wala nila ginaangkon ang tahas sa magbalantay sa samang paagi sa mga pari ug mga obispo, apan gisaligan sila sa buluhaton sa pagsangyaw uban sa awtoridad. Kinahanglan usab silang mahigot sa usa ka obispo ug molihok isip mga alagad sa Simbahan sa ilang kaugalingong talagsaong paagi sumala sa mga panginahanglan sa Simbahan.


Pagtuman sa Misyon ni Kristo pinaagi sa Ordinasyon

Atong tan-awon karon kon giunsa pagtuman diha sa ordinadong ministro ang tulo ka bahin sa misyon ni Kristo isip pari, propeta ug hari. Gitan-aw na nato kon giunsa pagtuman kini nga mga tahas diha sa mga layko pinaagi sa harianong kaparian, busa karon mahinungdanong masabtan kon giunsa kini pagtuman pinaagi sa ordinadong ministeryo.

Tahas sa Pagkapari: Sumala sa nahisgotan, ang mga presbitero ug mga obispo nakaambit sa kaparian ni Kristo sa usa ka talagsaong paagi tungod sa ilang ordinasyon. Kining talagsaong pag-ambit lahi sa iya sa mga layko ug mga diakono dili lamang sa ang-ang kondili sa esensya. Sa laing pagkasulti, dili kay gituman lamang sa mga presbitero ug mga obispo kini nga tahas sa mas taas nga ang-ang nga daw gipakusgan pag-ayo; hinuon, ilang gituman kini nga tahas sa usa ka hingpit nga lahi nga paagi.

Gituman sa mga presbitero ug mga obispo ang tahas ni Cristo isip Saserdote pinaagi sa aktuwal nga pagpadayon sa usa ug walay kataposang Sakripisyo sa Krus pinaagi sa paghalad sa Balaang Eukaristiya. Sa paghalad sa pari sa Misa, si Cristo mismo ang anaa, nga naghalad sa usa ug walay kataposang Sakripisyo. Moingon kita nga ang pari naglihok in Persona Christi, nga nagpasabot, โ€œdiha sa Persona ni Cristo.โ€ Busa dili ang pari mismo ang naghalad sa Misa; kondili si Cristo nga buhi diha sa pari ug nahiusa kaniya. Tungod sa ordenasyon sa pari, si Cristo mismo ang naghalad sa matag Misa.

Ang mga presbitero ug mga obispo naglihok usab in Persona Christi sa matag higayon nga mopasaylo sila sa mga sala diha sa kumpisalan ug sa matag higayon nga magdihog sila sa usa ka tawo sa lana alang sa mga masakiton diha sa Sakramento sa Pagdihog.

Kini nga pag-ambit sa misyon ni Cristo iya sa โ€œpagkasaserdoteโ€ tungod kay ang tinubdan niini mao ang grasya sa usa ug hingpit nga Sakripisyo sa Krus, nga mao ang hingpit nga buhat ni Jesus isip Saserdote.

Tahas isip Propeta: Ang tanang tawo gitawag sa pagpaambit sa Pulong sa Dios pinaagi sa ilang gisulti ug gibuhat. Naglakip kini sa mga pari, mga layko, ug mga relihiyoso. Apan ang matag usa nagbuhat niini sa kaugalingon niyang talagsaong paagi. Kadtong nakig-ambit sa ordinadong ministeryo nakig-ambit sa misyon ni Cristo isip Propeta sa gamhanang paagi.

Atong tan-awon ang usa ka praktikal nga pananglitan aron makatabang sa pagpatin-aw niini. Pananglitan, adunay usa ka layko nga nagtudlo sa usa ka klase sa lokal nga parokya bahin sa Ebanghelyo ni Juan. Ang iyang gipaambit maayo, tinuod, ug puno sa maayong pagsabot. Karon hunahunaa nga kining mao rang pakigpulong gihatag sa kura paroko. Pareho ang sulod, pareho ang mga pulong, apan pareho ba ang mensahe isip propeta? Ang tubag mao nga, bisan pareho ang gisulti, mahinungdanon ang kamatuoran nga ang pari maoy naghatag sa mensahe. Tungod sa iyang ordenasyon, ang mensahe nga iyang gisulti adunay dugang nga awtoridad. Ang Dios nagsulti dili lamang pinaagi sa mga pulong sa pari kondili pinaagi usab sa iyang sagradong ministeryo. Siyempre, mao usab kini kon sayop ang gitudlo. Nianang kahimtanga, ang sayop nga gitudlo sa usa ka ordinado mas makadaot sa Simbahan kay sa kon gitudlo kini sa usa ka dili ordinado.

Ang tuyo niini nga pananglitan mao ang pagpakita nga ang Dios nagsulti sa Iyang Pulong pinaagi sa ordinadong ministeryo sa talagsaon ug gamhanang paagi. Ang Pulong sa Dios dili lamang mga pulong; hinuon, ang Iyang Pulong mao ang pagpakigpahayag sa Iyang Persona mismo.

Tinuod kini ilabi na sulod sa sagradong Liturhiya mismo. Ang Liturhiya usa ka sagradong buhat ni Cristo ug sa Simbahan. Si Jesus anaa sa sakramental nga paagi, apan anaa usab Siya isip Pulong nga gimantala. Tungod niini, ang ordinadong ministro lamang ang gitugotan sa pagwali sulod sa Liturhiya. Kini nga homiliya kinahanglang mahimong usa ka panag-istoryahanay nga kinasingkasing tali sa Dios ug sa Iyang katawhan, usa ka pagpadayag sa mismong hunahuna, kasingkasing, ug Persona sa Dios mismo. Ug ang mahimayaong kamatuoran mao nga ang Dios makahimo niini nga pagpadayag sa Iyang kaugalingon pinaagi sa ordinadong ministro bisan pa nga ang ordinadong ministro usa ka makasasala sama sa ubang katawhan. Ang Dios makahimo og kahibulongang mga butang bisan pinaagi sa dili maayong mga instrumento.

Isip pagtandi, sama kini sa usa ka batid nga musikero nga mokuha og usa ka baratong biyolin ug magpatunghag matahom nga musika. Siyempre, kon mas maayo ang instrumento, mas maayo usab ang tingog. Apan mas mahinungdanon pa kay sa maayong instrumento ang musikero mismo. Ang Dios mao kanang Musikero, ug kita ang instrumento. Gigamit kita Niya, ug diha sa Liturhiya, gigamit Niya ang ordinadong ministro isip paagi sa pagpahayag sa Iyang mahimayaong Pulong.

Ang mga obispo (ug ilabi na ang Santo Papa, sumala sa gipatin-aw sa Unang Libro niini nga serye) gitugyanan sa kahingpitan sa pagmantala sa Pulong sa Dios. Ang mga pari nakig-ambit usab niini nga ministeryo sa Pulong isip mga kaabag sa mga obispo. Ang mga diyakono gitugyanan usab sa pagmantala sa Pulong sa Dios tungod sa ilang ordenasyon ug gihatagan usab og espesyal nga gasa (karisma) aron makawali niana nga Pulong uban sa awtoridad.

Haring Katungdanan: ย  Kasagaran, sayop ang atong pagsabot sa kahulogan sa pagkahimong โ€œhariโ€ o sa paggamit sa awtoridad sa pagdumala.ย  Ang kasagarang sayop natong pagsabot niini nga katungdanan morag naggikan sa kamatuoran nga daghan kaayo, sa tibuok kasaysayan, ang miabuso sa ilang gahom sa pagdumala.ย  Makita kini sa nagkalainlaing matang sa pag-abuso diha sa sekular nga pagdumala latas sa mga katuigan.ย  Makita usab kini sa mga pag-abuso sa awtoridad sulod mismo sa Simbahan.ย  Adunay karaang panultihon nga atong mahinumdoman dinhi: โ€œAng hingpit nga gahom makadaot sa bug-os.โ€ย  Bisan tuod dili kini kanunay mahitabo, kasagarang hilig kini tungod sa atong tawhanong kinaiya nga nahulog sa sala.ย  Ang gahom sa pagdumala sa katawhan nagdala og mga tentasyon sa pag-abuso niana nga awtoridad ug sa pagdumala nga mapintas ug hakog.

Ang Pagkahari ni Jesus mao ang labing halangdon ug ang hingpit nga sumbanan sa tanang pagdumala.ย  Nagmando Siya sama sa usa ka magbalantay, nga mapaubsanong naggiya sa Iyang mga karnero, nagpanalipod ug nagpakaon kanila.ย  Ang magbalantay suod nga nalambigit sa adlaw-adlaw nga kinabuhi sa mga karnero.ย  Anaa siya uban kanila sulod sa toril.ย  Nakaila sila sa magbalantay, naminaw sa iyang tingog ug misunod kaniya.

Pinaagi sa ilang ordinasyon, ang mga pari ug mga obispo gihatagan og gahom sa paglihok isip mga magbalantay sa katawhan sa Dios diha gayod sa ngalan ug persona ni Kristo.ย  Kini nga saserdotal nga pagdumala (gitawag usab og โ€œherarkiyaโ€: hieros=saserdotal; ug arch=pagdumala) gipakita sa duha ka nag-unang paagi.ย  Una, gipakita kini sa gawasnong pagdumala sa Simbahan mismo; ikaduha, gipakita kini sa mas personal nga pag-atiman sa tagsa-tagsa ka kalag.

Ang saserdotal nga pagdumala sa Simbahan gigamit sa nagkalainlaing ang-ang.ย  Ang Santo Papa gitugyanan sa unibersal nga pagdumala sa tibuok Simbahan dinhi sa Yuta.ย  Ang matag obispo gitugyanan sa pagdumala sa iyang lokal nga simbahan (diyosesis).ย  Ug ang mga pari, kon hatagan sa responsibilidad sa pagkahimong Kura Paroko, gitugyanan sa pagdumala sa ilang parokya.ย  Kini nga pagdumala nagdala og nagkalainlaing katungod ug responsibilidad ug, sumala sa angay gayod, gigamit uban sa kasingkasing ni Kristo.

Sa mas personal nga ang-ang, sa tagsa-tagsa ka tawo, ang tanang pari ug mga obispo gitugyanan sa pag-atiman sa mga kalag ug gitawag sa pagbalantay sa katawhan pinaagi sa ilang pastoral nga ministeryo.ย  Sigurado nga naglakip kini sa paghatag kanila sa mga Sakramento ug sa pagsangyaw sa Pulong sa Dios, apan naglakip usab kini sa tagsa-tagsa nga pag-atiman pinaagi sa espirituwal nga paggiya.ย  Kini nga mas suod nga panagtagbo tali sa katawhan sa Dios ug sa mga pari nagpadayag sa personal nga kinaiya sa pagkamagbalantay.ย  Ang pagkamagbalantay (pagdumala) dili gayod kay ang pari lamang ang โ€œmaoy nagbuot;โ€ kondili, una sa tanan, mahitungod kini sa paggiya sa pari o obispo sa katawhan sa Dios ngadto kang Kristo.


Pipila ka Praktikal nga mga Konsiderasyon

Ang nangaging mga panid niini nga kapitulo naghatag og kinatibuk-ang pagsabot sa Balaang Orden, sa gigikanan niini sa Daang Tugon, sa katumanan niini diha kang Kristo, ug sa pagtugyan ni Kristo niana nga misyon ngadto sa Simbahan.ย  Dugang niining kinatibuk-ang pagtan-aw sa Balaang Orden, importante nga atong tan-awon ang pipila ka praktikal nga mga konsiderasyon ug mga pangutana nga sagad motungha.ย  Atong tan-awon kon nganong ang Balaang Orden gitagana lamang alang sa mga lalaki, ang selibasiya, ang kalainan tali sa mga paring relihiyoso ug mga paring diyosesano, ug kon giunsa pagpahigayon ang ordinasyon mismo.

Ordinasyon sa mga Lalaki:ย  Ang ordinasyon sa mga obispo, pari ug diyakono gitagana lamang alang sa mga lalaki.ย  Ngano man?ย  Usa ba kini ka matang sa diskriminasyon?ย  Usa ba kini ka nahibiling batasan gikan sa nangagi?ย  Mausab pa ba gayod kini?ย  Importante kini nga mga pangutana nga kinahanglang sabton ug tubagon sa hustong paagi.

Yano ra kaayo ang tubag niining mga pangutana.ย  Ang hinungdan nga mga lalaki lamang ang giordinahan mao nga atong ginabuhat ang gibuhat ni Jesus.ย  Si Jesus lalaki.ย  Ang Dios Anak nahimong tawo diha sa dagway sa usa ka lalaki.ย  Nagpili si Jesus og dose ka lalaki isip Iyang mga Apostoles, ug sila nahimong Iyang unang mga obispo.ย  Usab, sukad niadto, kadtong gipili sa mga Apostoles isip ilang mga manununod ug kauban sa buluhaton mga lalaki.ย  Busa, ang Simbahan nagpadayon sa pagbuhat sa gibuhat ni Jesus ug sa mga Apostoles.

Mao usab kini sa diakonado. Sa Acts 6 makita nato ang pagtukod sa diakonado. Ang mga Apostoles nanginahanglan og tabang, ug mipili sila og pito ka lalaki aron ordinahang mga diakono. Kini nga naandan nagpadayon latas sa mga siglo.

Ang mahinungdanong sabton dinhi mao nga, sa tanang Sakramento, ginabuhat nato ang gibuhat ni Jesus. Pananglitan, nagbunyag kita gamit ang tubig kay si Jesus gibunyagan man gamit ang tubig. Gigamit nato ang pan ug bino sa Misa kay mao man kini ang gibuhat ni Jesus. Ug mga lalaki ang atong giordinahan kay mao man kini ang gibuhat ni Jesus.

Sayon ra nga kuwestiyonon kini ug mangutana nganong mga lalaki lamang ang gipili ni Jesus isip Iyang unang mga obispo. Tungod ba lamang kini sa impluwensiya sa kultura niadtong panahona? Napugos ba si Jesus Mismo tungod niadtong kulturaha? Dili, dili gayod. Kasagaran, si Jesus misupak sa mga naandan sa kultura ug wala mahadlok sa pagbarog batok sa sayop nga mga binuhatan niadtong panahona. Busa angay natong hinaposon nga gibuhat Niya ang Iyang gawasnong gibuot nga buhaton.

Laing pangutana nga mahimong motungha mao kon nagpasabot ba kini nga si Jesus, o ang Simbahan, adunay pagpihig tungod sa pagtakda nga mga lalaki lamang ang mahimong ordinahan. Sa makausa pa, dili gayod. Walay sayop sa pagpili lamang og mga lalaki alang sa ordinasyon. Sa pagkatinuod, hingpit lamang natong mahibaloan nganong gibuhat kini ni Jesus kon makaabot na kita sa Langit. Kinahanglan nato Siyang pangutan-on nianang panahona. Apan angay natong mahibaloan ug tuohan nga si Jesus walay pagpihig. Sa pagkatinuod, dako kaayo ang Iyang pagtagad ug misupak Siya sa naandan sa kultura pinaagi sa Iyang pagtratar sa mga babaye uban sa kinatas-ang pagtahod ug dignidad. Apan, sa usa ka hinungdan, mga lalaki ang Iyang gipili alang sa Sagradong Orden. Sa atong panahon karon, lagmit maghunahuna kita nga ang pagkaparehas sa dignidad nagpasabot og pagkaparehas sa mga tahas ug responsibilidad. Apan tinuod ba kana? Ang tinuod mao nga ang mga lalaki ug babaye hingpit nga managsama sa dignidad apan managlahi sa ilang mga tahas sa kalibotan, sa pamilya ug sa Simbahan. Kinahanglan mag-amping gayod kita nga dili mabitik sa paghunahuna nga ang pagka-โ€œlahiโ€ nagpasabot og pagka-โ€œmas maayoโ€ o โ€œmas ubos.โ€ Dili kana mao ang gipasabot niini. Dili kita angay mahadlok sa pagdawat sa kalainan tali sa mga lalaki ug babaye sumala sa laraw sa Dios, samtang gipadayon ang hingpit nga pagkaparehas sa dignidad.

Mahimo bang mausab kining naandan nga mga lalaki lamang ang ordinahan? Dili, dili kini mausab, sama nga dili mausab sa Simbahan ang paggamit og pan ug bino sa Misa o tubig sa Bunyag. Busa kini nga naandan magpabilin hangtod sa kataposan sa panahon.

Selibato: Sa Simbahan sa Kasadpan, ang naandang lagda mao ang pag-ordinar lamang og mga pari ug obispo nga nagkinabuhi sa selibato. Ang usa ka minyo nga lalaki mahimong ordinahang diakono, apan kon mauna og kamatay ang iyang asawa, dili na siya mahimong magminyo pag-usab.

Sa Simbahan sa Sidlakan, ang selibato sa mga pari dili obligado; busa, ang mga minyo nga lalaki mahimong ordinahan. Apan, ang mga obispo gipili lamang gikan sa mga pari nga mipili sa pagkinabuhi sa selibato.

Nganong adunay selibato sa Simbahan sa Kasadpan? Mahimong tubagon kini gikan sa nagkalainlaing panglantaw. Sa Kasulatan, si Jesus Mismo misulti mahitungod niadtong magpabilin sa selibato alang sa Gingharian (Mt 19:12). Ug dili nato angay kalimtan nga si Jesus Mismo nagkinabuhi sa selibato. Si San Pablo naghisgot sa selibato isip usa ka sulondan sa 1 Corinthians 7. Ug samtang ang mga Apostoles milakaw aron imantala ang Ebanghelyo ngadto sa bag-ong mga lungsod ug nasod, gibiyaan nila ang ilang mga pamilya aron tumanon ang ilang mga misyon.

Mahitungod sa โ€œnganoโ€ nga adunay selibato, daw, dugang sa basihan niini sa Kasulatan ug sa pagpamatuod ni Cristo isip nagkinabuhi sa selibato, adunay praktikal, ministeryal, ug simbolikong mga hinungdan.

Sa praktikal nga bahin, ang selibato nagtugot sa usa ka pari sa hingpit nga pagpahinungod sa iyang kaugalingon sa iyang ministeryo sa pagkapari. Mao kini ang sulundon alang sa usa ka pari. Kon ang usa ka pari minyo ug adunay mga anak, angay lamang nga unahon niya ang iyang asawa ug mga anak kay sa iyang ministeryo sa pagkapari. Apan, ang usa ka pari kinahanglang maningkamot sa pagsundog kang Kristo sa tanang paagi. Ang mga pari, sumala sa sulundon, kinahanglang maghimo sa ilang ministeryo sa pagkapari nga sentro sa ilang kinabuhi. Tungod niini, ang minyong mga pari mas daling makasinati og panagbangi tali sa duha ka maayo kaayong butangโ€”ang ilang ministeryo ug ang ilang pamilya. Dili kini nagpasabot nga kini usa ka panagbangi nga dili mapasibo o bisan usa ka negatibong panagbangi. Usa lamang kini ka panagbangi kon unsay unahon. Busa, gipadayon sa Kasadpang Simbahan ang selibato aron ang mga pari hingpit nga makatumbok sa ilang ministeryo.

Mahimo bang mausab ang selibato? Sa teolohikanhong panglantaw, oo, mahimo kini. Ang Santo Papa adunay awtoridad sa pag-usab niini, kay kini usa ka disiplina sa Simbahan ug dili usa ka mahinungdanong bahin sa ministeryo sa pagkapari. Gani, pipila sa mga Apostoles minyo, ang mga pari sa Sidlakang Simbahan mahimong minyo, ug adunay gani talagsaong mga kahimtang sulod sa Kasadpang Simbahan diin ang mga pari mahimong minyo. (Kon ang usa ka minyong Anglikanong pari mokabig ngadto sa Katolisismo, mahimo siyang hatagan og pagtugot nga ordinahan isip Katolikong pari samtang nagpabiling minyo.) Apan, bisan tuod mahimong mausab ang selibato sa teoriya, ang kadaghanan nagtuo nga dili kini mausab. Kini na ang nabatasan sulod sa daghang siglo, usa kini sa mga pangunang hinungdan sa misyonaryong kadasig sa Simbahan, ug lagmit magpabilin kini nga batasan sa Simbahan.

Mga Paring Relihiyoso ug Diyosesano: Ang unang angay isulti bahin sa kalainan tali sa mga paring sakop sa relihiyosong orden ug sa mga paring diyosesano mao nga ang usa ka pari usa gayod ka pari. Walay duha ka matang sa pagkapari. Ang tanang pari mga pari, ang tanang diyakono mga diyakono, ug ang tanang obispo mga obispo. Apan, adunay nagkalainlaing paagi sa pagkinabuhi sa mga pari sa ilang ministeryo sa pagkapari. Usa sa mga pangunang kalainan mao kon sila ba mga paring relihiyoso o diyosesano.

Ang usa ka paring relihiyoso mao ang usa nga una nga nahimong sakop sa usa ka relihiyosong orden, sama sa mga Pransiskano o Dominikano, ug sa ulahi, uban sa pagtugot sa mga superyor sa orden, ordinahan usab. Ang pangunang hinungdan nga ang usa ka relihiyoso ordinahan usab isip pari mao ang pagtabang sa pagtuman sa misyon sa orden. Kini nga mga pari nagpabiling mga relihiyosong brader o monghe ug nagtuman sa ilang pagkapari o pagka-diyakono sumala sa paggiya sa mga superyor nianang orden. Ang mga paring relihiyoso naghimo og mga panaad sumala sa batasan sa ilang orden, apan halos tanang orden naghimo og mga panaad sa selibato, pagkamasinugtanon ug kaputli.

Ang mga paring diyosesano giordinahan alang sa usa ka piho nga diyosesis, ubos sa usa ka piho nga obispo, aron sa pag-alagad sa mga panginahanglan niini. Ang mga paring diyosesano naghimo og solemne nga mga saad sa pagkamasinugtanon ug selibato. Ang pagkamasinugtanon nagpasabot, una sa tanan, nga ang usa ka pari motuman sa mga katungdanan sa ministeryo nga gitugyan kaniya sa iyang obispo. Tin-aw ang kahulogan sa selibato: ang usa ka paring diyosesano nagsakripisyo sa kaayohan sa kaminyoon ug pamilya aron hingpit nga makapahinungod sa ministeryo sa pagkapari.

Ang Ordinasyon Mismo: Kon makabaton ka og kahigayonan sa pagtambong sa usa ka matahom ug solemne nga seremonya sa ordinasyon, takos gayod kining tambongan. Ang usa ka paring diyosesano nangandam alang sa ordinasyon pinaagi sa walo ka tuig nga pagtuon human sa hayskul. Kasagaran, naglakip kini sa usa ka batsilyer nga kurso sa pilosopiya ug mas taas nga kurso sa teolohiya. Sulod sa panahon sa pagporma alang sa pagkapari, ang seminarista moapil usab sa nagkalainlaing apostolikong ministeryo, espirituwal nga paggiya ug pagporma sa iyang tawhanong pagkatawo. Ang usa ka relihiyoso kasagaran motapos usab og dili moubos sa walo ka tuig nga pagtuon ug, usahay, labaw pa niini.

Usa lamang ka obispo ang makaordinar sa usa ka lalaki ngadto sa pagka-diyakono o pagkapari. Ang mga obispo giordinahan sa ubang mga obispo. Sa naandan, mahitabo kini nga adunay dili moubos sa tulo ka obispo nga mitambong.

Ang ritwal naglakip sa dayag nga paghimo sa mga saad sa pagkapari ug pagkadiyakono, sa pagpandong sa mga kamot ug, alang sa mga pari, sa pagdihog sa ilang mga kamot sa lana sa krisma.ย  Atol sa seremonya, gisul-oban sila sa ilang bag-ong liturhikanhong mga bisti ug giabiabi sa ubang mga pari o mga diyakono nga anaa didto.ย  Tinuod gayod kini nga usa ka mahimayaong seremonya.

Ang kataposang angay hisgotan bahin sa ordinasyon mao nga, sama sa Bunyag ug Kumpirma, ang Orden Sagrado naghatag og โ€œtimaan nga dili mapapasโ€ sa kalag sa giordinahan.ย  Kini nagpasabot nga sa higayon nga ang usa ka lalaki maordinahan, ordinado na siya hangtod sa kahangtoran.ย  Walay paagi nga makuha gikan kaniya kining sagradong gasa.ย  Bisan kon mobiya siya o tangtangon gikan sa aktibong ministeryo, dili mapapas ang espirituhanong timaan sa ordinasyon.ย  Sa higayon nga mahimo siyang obispo, pari o diyakono, magpabilin siyang obispo, pari o diyakono sa kahangtoran.

Pasiuna pa lamang kini sa atong paghisgot sa Orden Sagrado, apan hinaot nga kining sukaranang pasiuna niining Sakramento makatabang kanimo sa pagpalalom sa imong pagpasalamat alang sa gasa sa atong mga obispo, mga pari ug mga diyakono.ย  Ania sila aron mag-alagad sa Simbahan ug dako kaayo ang ilang pagsalig sa mga pag-ampo ug suporta sa mga layko.

Sunod: Kapitulo 9 – Ang Sakramento sa Kaminyoon

Balik sa Talaan sa mga Sulod


Anaa Usab sa eBook & Paperback

Amazon.comย โ€“ย Google Playย โ€“ย iTunesย โ€“ย Barnes and Noble