
Zdjęcia: Lawrence OP, Flickr: Wyróżnione – Główne
24 listopada: Święty Andrzej Dung-Lac, prezbiter, i jego towarzysze, męczennicy — wspomnienie
XVII–XIX wiek
Święci patronowie Wietnamu
Kanonizowani przez papieża Jana Pawła II 19 czerwca 1988 roku
Kolor liturgiczny: czerwony
Wersja: Pełna – Skrócona
Kanały podcastu:
Apple – Spotify – iHeart – Audible
Cytat:
Ja, Paweł, zakuty w kajdany dla imienia Chrystusa, pragnę opowiedzieć wam o próbach, które codziennie mnie spotykają, abyście zapłonęli miłością do Boga i wraz ze mną Go wielbili, bo Jego miłosierdzie trwa na wieki. Tutejsze więzienie jest prawdziwym obrazem wiecznego piekła: do okrutnych tortur wszelkiego rodzaju — kajdan, żelaznych łańcuchów, pęt na ręce — dochodzą nienawiść, zemsta, oszczerstwa, nieprzyzwoite słowa, kłótnie, złe czyny, przekleństwa, złorzeczenia, a także udręka i smutek. Lecz Bóg, który niegdyś uwolnił trzech młodzieńców z ognistego pieca, jest zawsze ze mną; wybawił mnie z tych utrapień i uczynił je słodkimi, bo Jego miłosierdzie trwa na wieki. Pośród tych mąk, które zwykle przerażają innych, jestem z łaski Boga pełen radości i wesela, ponieważ nie jestem sam — Chrystus jest ze mną. ~Z listu świętego Pawła Le-Bao-Tinha, wysłanego do kleryków seminarium w Ke-Vinh w 1843 roku
Rozważanie: Od XVII do XIX wieku w Wietnamie śmierć męczeńską poniosło według szacunków od 130 000 do 300 000 osób — mężczyzn, kobiet i dzieci, biskupów, kapłanów i osób zakonnych — ponieważ odmówiły wyrzeczenia się wiary katolickiej. Aresztowano ich, okrutnie torturowano i zabijano. Tortury były metodyczne, diaboliczne i zaplanowane tak, aby zadawać jak największy ból przez jak najdłuższy czas. Aby uniknąć takiego losu, wystarczyło, by aresztowani wyrzekli się wiary, podeptali krucyfiks lub bluźnili Chrystusowi. Jeśli to uczynili, dwory cesarskie okazywały im życzliwość. Jeśli tego nie zrobili, ich cierpienia nasilały się aż do śmierci.
Według niektórych zapisków w marcu 1533 roku europejski misjonarz imieniem I-nê-khu (Ignacy — być może kapłan) zaczął głosić Ewangelię w Nam Định, w północnym Wietnamie. Uważa się, że w 1550 roku do południowego Wietnamu przybył kapłan dominikanin, a w latach 1615–1627 przybyli jezuici. Spośród tych pierwszych jezuitów największy wpływ wywarli ojcowie Aleksander de Rhodes i Antoine Marquez z Awinionu we Francji, którzy zapoczątkowali pierwszy zorganizowany program ewangelizacji. Przybyli w 1627 roku, a do 1630 roku informowali już o 6000 nawróconych. Choć dwukrotnie wydalano ich z Wietnamu, ukończyli opracowanie alfabetu wietnamskiego opartego na piśmie łacińskim oraz wydali w Wietnamie katechizm i inne księgi liturgiczne, które umożliwiły im i późniejszym misjonarzom przekazywanie wiary w miejscowym języku. Szacuje się, że do 1660 roku na katolicyzm nawróciło się 100 000 osób. Ich sukces przypisywano metodzie formowania świeckich katechistów, którzy z kolei szerzyli wiarę wśród swoich rodaków.
W miarę jak wiara szybko się szerzyła, wśród panów feudalnych i innych członków stronnictwa sprawującego władzę narastała podejrzliwość. Chrześcijaństwo kwestionowało praktyki buddyzmu, konfucjanizmu i kultu przodków, które stanowiły istotne elementy kultury wietnamskiej. Wraz ze wzrostem popularności misjonarzy narastały również obawy, że Europejczycy mogą dążyć do kolonizacji Wietnamu. Gdy strach i gniew panów feudalnych oraz ich stronnictwa rządzącego zaczęły osiągać punkt krytyczny, rozpoczęły się prześladowania. Do naszych czasów nie zachowały się dokumenty dotyczące wszystkich męczenników. Za pierwszego męczennika uważa się Andrzeja z Phú Yên, dziewiętnastoletniego wietnamskiego katechistę. W 1644 roku miejscowy mandaryn otrzymał od pana feudalnego rozkaz wypędzenia jezuitów i podjęcia niezbędnych kroków, by powstrzymać szerzenie się „niedorzecznych poglądów” wiary katolickiej. Andrzej z Phú Yên został aresztowany w domu ojca de Rhodesa i nakazano mu wyrzec się wiary. Nie zgodził się na to. Był bity, lecz promieniował radością. Następnie skazano go na śmierć przez powieszenie. Choć nie znalazł się w gronie kanonizowanych w 1988 roku, Andrzej z Phú Yên został beatyfikowany w marcu 2000 roku i uczczony jako pierwszy męczennik Wietnamu.
W latach 1659–1802 zaczęły powstawać struktury Kościoła w Wietnamie. W 1658 roku założono Towarzystwo Misji Zagranicznych w Paryżu i wysłano dwóch biskupów, aby utworzyli dwie diecezje. Wkrótce potem siedmiu wietnamskich katechistów otrzymało święcenia kapłańskie, powstało żeńskie zgromadzenie zakonne, tworzono parafie, a w 1670 roku odbył się pierwszy synod w Wietnamie. Przez następne siedemdziesiąt lat Kościół w Wietnamie nadal rozkwitał, doświadczając jedynie nielicznych prześladowań i przypadków męczeństwa.
W 1742 roku papież Benedykt XIV wydał konstytucję apostolską zakazującą kultu przodków i obrzędów konfucjańskich w nowo powstających Kościołach azjatyckich w Chinach, Japonii i Wietnamie. To nowe ograniczenie pociągnęło za sobą poważną falę prześladowań w Wietnamie. Dwór cesarski uznał je za atak na wietnamską kulturę i całe społeczeństwo, ponieważ owe obrzędy konfucjańskie stanowiły tak integralną część ich tożsamości narodowej. W ciągu następnych sześćdziesięciu lat co najmniej 30 000 wietnamskich katolików poniosło śmierć męczeńską w ramach prób powstrzymania rozwoju katolicyzmu. W 1802 roku w Wietnamie istniały trzy diecezje i żyło tam około 320 000 katolików.
W 1802 roku cesarz Gia Long zjednoczył północny i południowy Wietnam oraz przyznał chrześcijanom wolność religijną. Wynikało to w znacznej mierze z tego, że biskup Pigneau de Béhaine wspierał go w staraniach o objęcie tronu. Jednak jego następca, Minh Mạng, wznowił prześladowania chrześcijan w 1825 roku. Choć wysłał delegację do Francji, aby rozwiązać spór i wymusić wycofanie misjonarzy, władze francuskie go zignorowały. Dwaj kolejni cesarze, Thiệu Trị i Tự Đức, nasilili prześladowania. W 1868 roku cesarz Tự Đức wydał surowy dekret, w którym podzielił ludność na „dobrych obywateli — tych, którzy przyjmowali tradycyjne wietnamskie praktyki i religie” oraz „złych obywateli — tych, którzy wyznają chrześcijaństwo”. W latach 1820–1883 co najmniej 100 000 wietnamskich chrześcijan poniosło śmierć męczeńską.
W tym okresie prześladowań w ubogiej rodzinie niechrześcijańskiej urodził się chłopiec o imieniu Trần An Dũng. Kiedy miał dwanaście lat, jego rodzina przeniosła się do Hanoi w poszukiwaniu pracy. W Hanoi Trần poznał wietnamskiego katechistę, który zapewnił mu schronienie, wyżywienie i naukę wiary katolickiej. W ciągu kilku lat przyjął chrzest, obrał chrześcijańskie imię Andrzej i został katechistą. Następnie wybrano go do podjęcia studiów teologicznych, a 18 marca 1823 roku, w wieku dwudziestu ośmiu lat, przyjął święcenia kapłańskie. Jego posługa kapłańska przyprowadziła wielu do Chrystusa. Pościł i prowadził proste, moralnie prawe życie.
W 1835 roku ksiądz Andrzej został aresztowany, lecz parafianie wykupili go dzięki darowiznom francuskiego towarzystwa misyjnego. Następnie zmienił nazwisko na Lạc i przeniósł się w inne strony, aby uniknąć prześladowań. Jednak w 1839 roku został ponownie aresztowany wraz z księdzem Piotrem Thi, którego odwiedzał, aby się u niego wyspowiadać. Obu wykupiono, ale wkrótce potem znów ich aresztowano. Za tym trzecim razem poddano ich okrutnym torturom, a ponieważ odmówili wyrzeczenia się wiary, 21 grudnia 1839 roku zostali ścięci w Hanoi. Imię księdza Andrzeja Trần Dũng-Lạca jest w szczególny sposób związane z tym wspomnieniem: reprezentuje on wszystkich męczenników wietnamskich — 117 znanych z imienia oraz niezliczonych innych, bezimiennych i nieznanych.
W 1874 roku Francuzi zawarli traktat sajgoński, który zapewnił im kontrolę nad południowym Wietnamem. W 1884 roku podpisano traktat w Huế, który w praktyce sprowadził rolę cesarza Wietnamu w państwie do funkcji ceremonialnych, a Francja przejęła kontrolę nad administracją wewnętrzną, wojskiem i polityką zagraniczną. Choć wielu mieszkańców Wietnamu buntowało się przeciwko tym traktatom, francuskie rządy zapewniły katolikom i misjonarzom bezpieczniejsze warunki, kładąc kres edyktom poprzedniego stulecia i prześladowaniom prowadzonym przez państwo. Choć niektóre prześladowania trwały nadal, miały one raczej charakter lokalny, niż wynikały z cesarskich zarządzeń. Katolików często utożsamiano z francuskimi kolonizatorami, ponieważ część misjonarzy była Francuzami, dlatego sprzeciw wobec kolonializmu niekiedy obracał się przeciwko katolikom.
Oprócz 130 000 do 300 000 osób, które poniosły śmierć męczeńską w latach 1630–1886, niezliczeni inni cierpieli jako „wyznawcy”, to znaczy znosili cierpienia za wiarę, które nie prowadziły do śmierci męczeńskiej. Wielu musiało uciekać ze swoich domów i wiosek, ukrywać się w lasach i górach lub znosić wygnanie do innych krajów, żyjąc w nieustannym lęku o życie. Innym wypisywano na twarzach słowa „ta dao”, oznaczające „fałszywą religię”. Konfiskowano domy i majątki, a całe wioski niszczono.
Francuzi opuścili Wietnam w 1954 roku po klęsce wojsk francuskich pod Dien Bien Phu. Władzę na północy przejął reżim komunistyczny, natomiast na południu powstała republika. Doprowadziło to do masowych migracji katolików na południe, aby uniknąć komunistycznych prześladowań. Gdy wojna wietnamska zakończyła się w 1975 roku upadkiem Sajgonu, komunizm objął zarówno północ, jak i południe. Konfiskowano majątki, ograniczano działalność religijną, więziono księży i osoby zakonne, a władze dyskryminowały świeckich katolików.
Dzisiejsze wspomnienie oddaje cześć 117 męczennikom, których początkowo beatyfikowano w oddzielnych grupach: sześćdziesięciu czterech w 1900 roku, ośmiu w 1906 roku, dwudziestu w 1909 roku i dwudziestu pięciu w 1951 roku. W 1988 roku papież Jan Paweł II kanonizował wszystkich tych męczenników razem jako symbol niezliczonych bezimiennych osób, które również oddały życie za wiarę. Choć komunistyczny rząd Wietnamu nie wysłał delegatów na kanonizację tych świętych męczenników, na placu Świętego Piotra zgromadziło się wiele tysięcy Wietnamczyków żyjących na wygnaniu, a sam akt kanonizacji odbił się echem w sercach i umysłach wiernych w Wietnamie. W grupie 117 osób było dziewięćdziesięciu sześciu Wietnamczyków, jedenastu Hiszpanów i dziesięciu Francuzów. Obejmuje ona ośmiu biskupów, pięćdziesięciu księży i pięćdziesiąt dziewięć osób świeckich. Wśród świeckich było dziewięcioletnie dziecko, święta Agnieszka Lê Thị Thành.
Oddając cześć tej ogromnej rzeszy świadków, którzy oddali życie za wiarę w surowych i okrutnych warunkach, znosząc jedne z najstraszliwszych tortur w dziejach świata, przypominamy sobie, że bez względu na to, jak trudne jest życie i jak wiele musimy znieść, ostatecznie warto to wszystko wycierpieć. Jednym z męczenników, którzy zginęli podczas tych prześladowań, był ksiądz Jan Teofan Vénard. Stał się znany najpierw dzięki pismom świętej Teresy z Lisieux, która otaczała go głęboką czcią i czerpała wielkie natchnienie z jego listów, krążących w czasie jej pobytu w klasztorze. Zakończmy słowami świętego Teofana, które święta Teresa przepisała i bardzo ceniła: „Nie znajduję na ziemi niczego, co mogłoby uczynić mnie naprawdę szczęśliwym; pragnienia mojego serca są zbyt rozległe i nic z tego, co świat nazywa szczęściem, nie może go zaspokoić. Wkrótce czas przestanie dla mnie istnieć, moje myśli skupiają się na Wieczności. Moje serce jest pełne pokoju, jak spokojne jezioro lub bezchmurne niebo. Nie żałuję tego ziemskiego życia. Pragnę wód Życia Wiecznego”.
Modlitwa: Święci Andrzeju Dung-Lac, Pawle Le-Bao-Tinh, Piotrze Thi, Agnieszko Le Thi Thành, Janie Teofanie Vénard i wszyscy męczennicy wietnamscy, znani i nieznani, dziękuję wam za wasze świadectwo miłości, za waszą wierność Chrystusowi w obliczu tak okrutnych tortur i za dar waszych modlitw z nieba. Proszę, módlcie się za mnie, a szczególnie za Kościół w Wietnamie, abyśmy wszyscy byli wierni Chrystusowi aż do śmierci, nigdy nie licząc kosztów, lecz oddając wszystko na wasz wzór. Męczennicy wietnamscy, módlcie się za mnie. Jezu, ufam Tobie.
Święci i święta roku liturgicznego
Tomy I–IV
Dalsza lektura:
Święci i święta katolickie & uroczystości
Wszyscy święci dzisiejszego dnia
Wszyscy święci roku liturgicznego
(Wersja skrócona)
24 listopada: Święty Andrzej Dung-Lac, prezbiter, i jego towarzysze, męczennicy — wspomnienie
XVII–XIX wiek
Patroni Wietnamu
Kanonizowani przez papieża Jana Pawła II 19 czerwca 1988 roku
Szacuje się, że od XVII do XIX wieku w Wietnamie śmierć męczeńską poniosło od 130 000 do 300 000 mężczyzn, kobiet i dzieci — świeckich i duchownych. Wiara katolicka szerzyła się dzięki misjonarzom, zwłaszcza jezuitom, którzy ukończyli opracowanie alfabetu wietnamskiego opartego na piśmie łacińskim oraz wydali katechizm i inne księgi liturgiczne służące nauczaniu wiary w miejscowym języku. Do 1660 roku dzięki świeckim katechistom wiarę przyjęło 100 000 osób.
Wraz z rozprzestrzenianiem się wiary wśród panów feudalnych i innych przedstawicieli obozu rządzącego zaczęły narastać podejrzenia. Chrześcijaństwo kwestionowało praktyki buddyzmu, konfucjanizmu i kultu przodków, stanowiące istotne elementy kultury wietnamskiej. Rosła obawa, że Europejczycy mogą dążyć do kolonizacji Wietnamu. Gdy strach i gniew osiągnęły poziom krytyczny, rozpoczęły się prześladowania. Za pierwszego męczennika uważa się Andrzeja z Phú Yên, dziewiętnastoletniego wietnamskiego katechistę. Został on beatyfikowany w marcu 2000 roku.
W 1742 roku papież Benedykt XIV wydał konstytucję apostolską zakazującą kultu przodków i obrzędów konfucjańskich w rozwijających się Kościołach azjatyckich w Chinach, Japonii i Wietnamie. Nowe ograniczenie wywołało falę prześladowań, która w ciągu sześćdziesięciu lat pochłonęła życie 30 000 wietnamskich katolików.
W latach 1820–1883 co najmniej 100 000 wietnamskich chrześcijan poniosło śmierć męczeńską, a wśród nich chłopiec imieniem Trần An Dũng, pochodzący z ubogiej, niechrześcijańskiej rodziny. Gdy miał dwanaście lat, jego rodzina przeprowadziła się do Hanoi, gdzie Trần poznał wietnamskiego katechistę, który zapewnił mu schronienie, żywność i naukę wiary katolickiej. W ciągu kilku lat przyjął chrzest, otrzymał chrześcijańskie imię Andrzej i został katechistą. Studiował teologię i 18 marca 1823 roku, w wieku dwudziestu ośmiu lat, przyjął święcenia kapłańskie.
Księdzu Andrzejowi kilkakrotnie udało się uniknąć aresztowania, lecz w 1839 roku został ponownie aresztowany wraz z księdzem Piotrem Thi, którego odwiedzał, aby się wyspowiadać. Byli okrutnie torturowani, odmówili wyrzeczenia się wiary i zostali ścięci w Hanoi 21 grudnia 1839 roku. Imię księdza Andrzeja Trần Dũng-Lạc jest w szczególny sposób związane z tym wspomnieniem jako przedstawiciela wszystkich męczenników wietnamskich — 117 znanych z imienia oraz niezliczonych innych, bezimiennych i nieznanych.
W 1874 roku traktat sajgoński oddał południowy Wietnam pod kontrolę Francuzów. Choć francuskie rządy były niepopularne, zapewniły katolikom i misjonarzom bezpieczniejsze warunki, kładąc kres prześladowaniom prowadzonym przez państwo, mimo że lokalne prześladowania trwały nadal.
Dzisiejsze wspomnienie oddaje cześć 117 męczennikom, którzy byli beatyfikowani w oddzielnych grupach w latach 1900–1951. W 1988 roku papież Jan Paweł II kanonizował tych męczenników razem, jako symbol niezliczonych bezimiennych osób, które oddały życie za wiarę. Grupa 117 męczenników obejmowała dziewięćdziesięciu sześciu Wietnamczyków, jedenastu Hiszpanów i dziesięciu Francuzów, a pod względem stanu — ośmiu biskupów, pięćdziesięciu kapłanów i pięćdziesiąt dziewięć osób świeckich. Wśród nich była dziewięcioletnia święta Agnieszka Le Thi Thành.
Święci Andrzeju Dung-Lac, Pawle Le-Bao-Tinh, Piotrze Thi, Agnieszko Le Thi Thành, Janie Teofanie Vénard i wszyscy męczennicy wietnamscy, znani i nieznani, dziękuję wam za wasze świadectwo miłości, za waszą wierność Chrystusowi w obliczu okrutnych tortur i za dar waszych modlitw z nieba. Proszę, módlcie się za mnie, a szczególnie za Kościół w Wietnamie, abyśmy wszyscy byli wierni Chrystusowi aż do śmierci, nigdy nie licząc kosztów, lecz oddając wszystko na wasz wzór. Męczennicy wietnamscy, módlcie się za mnie. Jezu, ufam Tobie.

