मराठी

सामान्य काळातील पंधरावा आठवडा

दैवी ओढ

सामान्य काळातील पंधरावा रविवार, वर्ष अ

त्या दिवशी येशू घराबाहेर पडला आणि समुद्रकिनारी जाऊन बसला. त्याच्याभोवती इतका मोठा जमाव जमला की तो एका नावेत जाऊन बसला, आणि सर्व लोक किनाऱ्यावर उभे राहिले. मत्तय 13:1-2

असा अनुभव नेहमी येत नाही. आपल्या प्रभूविषयी लोकांच्या मनात इतका विस्मय आणि आदर होता की एका पवित्र, दैवी ओढीने ते त्याच्याकडे खेचले गेले, हे स्पष्ट आहे. लोक येशूने इतके भारावून गेले होते की त्याचा प्रत्येक शब्द ते कान देऊन ऐकत होते. त्यांना त्याच्याविषयी इतकी ओढ वाटत होती की नावेतून बोलणाऱ्या येशूचे ऐकण्यासाठी त्यांनी किनाऱ्यावर गर्दी केली.

शुभवर्तमानातील हा प्रसंग वाचून तुम्ही स्वतःला एक प्रश्न विचारायला हवा. तुम्हालाही येशूविषयी अशीच ओढ वाटते का? आपल्याला अनेक गोष्टींचे आकर्षण वाटते. एखादा छंद असेल, आपल्याला विशेष आवडणारा एखादा विषय असेल, कदाचित आपले काम असेल किंवा आपल्या जीवनातील एखादी दुसरी गोष्ट असेल. पण आपला प्रभू आणि त्याचे पवित्र वचन यांचे काय? तुम्हाला त्याच्याविषयी किती ओढ वाटते?

येशूच्या सहवासात राहण्याची, त्याला जाणून घेण्याची, त्याच्यावर प्रेम करण्याची आणि आपल्या जीवनात त्याच्या दयेचा अधिक पूर्णपणे अनुभव घेण्याची उत्कट इच्छा आपल्याला आपल्या हृदयात सापडायला हवी. येशू स्वतः आपल्या हृदयात जी ओढ निर्माण करतो, ती आपल्याला जाणवायला हवी. ही ओढ दैवी ओढ बनते आणि आपल्या जीवनाची मुख्य प्रेरणा ठरते. या ओढीमुळे आपण त्याला प्रतिसाद देतो, त्याचे ऐकतो आणि आपले जीवन अधिक पूर्णपणे त्याला अर्पण करतो. जे आपले मन खुले ठेवतात आणि त्याचे ऐकून त्याला प्रतिसाद देण्यास तयार व उत्सुक असतात, त्यांना ही कृपा मिळते.

आज यावर मनन करा: आपल्या प्रभूचे दयाळू हृदय तुम्हाला तुमच्या आत्म्याच्या सर्व शक्तींनिशी त्याच्याकडे वळण्यास बोलावत आहे. त्याला तुम्हाला स्वतःकडे ओढू द्या आणि त्याच्यासाठी वेळ काढून, त्याच्याकडे लक्ष देऊन त्याला प्रतिसाद द्या. मग तुम्ही जिथे जावे अशी त्याची इच्छा आहे, तिथे तो तुम्हाला नेईल.

हे माझ्या विस्मयकारी प्रभू, माझे जीवन तुझे आहे. मला तुझ्या परम दयाळू हृदयात ओढून घे. तुझे तेज आणि चांगुलपणा यांनी मला मंत्रमुग्ध होऊ दे. हे प्रिय प्रभू, माझ्या आत्म्याची सर्व सामर्थ्ये मी तुला अर्पण करतो. माझा स्वीकार कर आणि तुझ्या परम पवित्र इच्छेनुसार मला मार्ग दाखव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाच्या सांभाळावर भरवसा

सामान्य काळातील पंधरावा रविवार, वर्ष ब

त्याने त्यांना सांगितले की प्रवासासाठी चालण्याची काठी सोडून दुसरे काहीही घेऊ नका—अन्न नको, झोळी नको, कमरेच्या पट्ट्यात पैसेही नकोत. मार्क 6:8

तुमच्या जीवनातील अगदी लहानसहान गोष्टींचीही देवाला काळजी आहे का? तुम्हाला योग्य अन्न आणि निवारा मिळावा याची त्याला काळजी आहे का? तुम्हाला भावनिक, भौतिक आणि आध्यात्मिक आधार योग्य प्रकारे मिळावा याचीही त्याला काळजी आहे का? नक्कीच आहे!

देव किती पूर्णपणे आपली काळजी घेतो, हे कधीकधी आपल्या लक्षात येत नाही. रोजच्या विवंचनांमुळे उद्भवणाऱ्या भीतीने आणि चिंतेने आपण इतके ग्रासले जाऊ शकतो की त्यातून बाहेर पडणे कठीण होते. उद्यासाठी, किंवा अगदी आजसाठीही, आपल्याकडे पुरेसे असेल की नाही, अशी काळजी आपल्याला वाटू शकते. ही चिंता आपल्या जीवनाच्या सर्व अंगांशी निगडित असू शकते—नाती, भावना, भौतिक गरजा, आध्यात्मिक बळ आणि इतर अनेक गोष्टी.

आपल्या जीवनातील प्रत्येक लहानसहान गोष्टीकडे देवाचे लक्ष आहे, याची आपल्याला पूर्ण खात्री असली पाहिजे. त्याला सर्व काही माहीत आहे आणि तो आपल्यावर इतके पूर्ण प्रेम करतो की तो आपल्याला कधीही सोडून देणार नाही. परिपूर्ण आणि फलदायी जीवन जगण्यासाठी ज्या गोष्टींची आपल्याला गरज आहे, त्यांची उणीव तो आपल्याला कधीही भासू देणार नाही.

तुम्हाला हे खरे वाटते का? कधीकधी यावर विश्वास ठेवणे कठीण जाते. कधी सगळ्याचे इतके ओझे वाटते की प्रत्येक गोष्ट आपल्यालाच सांभाळावी लागेल, असे आपल्याला वाटते. आपली सर्व शक्ती आणि कौशल्ये देवाला अर्पण करण्याचे आवाहन आपल्याला आहे, हे खरे आहे. त्यामुळे देव आपल्याला आपल्या सेवेसाठी घेऊ शकतो आणि आपल्याद्वारे कार्य करू शकतो. पण शेवटी आपली काळजी घेणारा देवच आहे आणि आपल्या प्रत्येक गरजेकडे सर्वाधिक लक्ष त्याचेच आहे, हे आपण कधीही विसरू नये.

आज चिंतन करा: देवाच्या पालनकर्त्या कृपेवर तुम्ही स्वतःला कितपत सोपवले आहे? खालील प्रार्थना म्हणा आणि ती तुम्ही किती पूर्णपणे स्वतःची करू शकता, यावर चिंतन करा. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे!

आत्मसमर्पणाची प्रार्थना

हे पित्या,
मी स्वतःला तुझ्या हाती सोपवतो;
तुझ्या इच्छेनुसार माझे काय ते कर.
तू जे काही करशील, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो:
माझी सर्व गोष्टींसाठी तयारी आहे, मी सर्वांचा स्वीकार करतो.

माझ्या ठायी केवळ तुझीच इच्छा पूर्ण होवो,
आणि तू निर्माण केलेल्या सर्व जीवांमध्येही ती पूर्ण होवो —
हे प्रभू, यापेक्षा अधिक काहीही मला नको.

तुझ्या हाती मी माझा आत्मा सोपवतो:
माझ्या हृदयातील सर्व प्रेमाने मी तो तुला अर्पण करतो,
कारण, हे प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे, म्हणून स्वतःला तुला अर्पण केल्याशिवाय मला राहवत नाही,
काहीही राखून न ठेवता स्वतःला तुझ्या हाती सोपवावेसे वाटते,
तेही अमर्याद विश्वासाने,
कारण तू माझा पिता आहेस.

शार्ल द फुको


देवावर आणि शेजाऱ्यावर प्रेम

सामान्य काळातील पंधरावा रविवार, वर्ष क

“तू आपला प्रभू परमेश्वर ह्याच्यावर आपल्या संपूर्ण अंतःकरणाने, आपल्या संपूर्ण जिवाने, आपल्या सर्व शक्तीने आणि आपल्या संपूर्ण मनाने प्रेम कर; आणि आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतःसारखे प्रेम कर.” लूक 10:27

हे शब्द एका शास्त्रपंडिताने येशूला सांगितले. तो जुन्या करारातील लेवीय आणि अनुवाद या ग्रंथांमधील नियमशास्त्र उद्धृत करत होता (लेवीय 19:18, अनुवाद 6:5, 10:12). हे शब्द बोलल्याबद्दल येशूने त्याची प्रशंसा केली. पण मग त्या शास्त्रपंडिताने येशूला विचारले, “आणि माझा शेजारी कोण?” उत्तरादाखल येशूने त्याला दयाळू शोमरोनी माणसाची परिचित गोष्ट सांगितली.

दयाळू सामरीची कथा आपल्याला शेजाऱ्यावरच्या प्रेमाबद्दल—किंवा त्या प्रेमाच्या अभावाबद्दल—काही कटू सत्यांची जाणीव करून देते. आधी एक याजक आणि मग एक लेवी त्या वाटेने गेले. मार खाऊन वेदनेत रस्त्याच्या कडेला पडलेल्या त्या माणसाकडे दोघांनीही दुर्लक्ष केले आणि रस्त्याच्या दुसऱ्या बाजूने ते निघून गेले. मग एक सामरी त्या वाटेने आला. त्या माणसाला पाहून त्याचे हृदय करुणेने भरून आले आणि त्याने थांबून त्या माणसाला मदत करण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले.

यातून निघणारा निष्कर्ष स्पष्ट आहे. गरजू माणसावर दया करणाऱ्या त्या दयाळू शोमरोनी माणसासारखे आपण वागले पाहिजे. हे बुद्धीने समजून घेणे सोपे आहे. पण प्रत्यक्षात आपण नेहमी तसे वागतोच असे नाही.

या गोष्टीत रस्त्याच्या दुसऱ्या बाजूने निघून जाणारी पहिली व्यक्ती म्हणून येशूने एका याजकाला दाखवले, हे लक्षात घेण्यासारखे आहे. यातून एक गोष्ट दिसते: खऱ्या अर्थाने ‘अंतरीचे पावित्र्य’ आपल्यात नसतानाही आपण अनेकदा तथाकथित ‘बाह्य पावित्र्याच्या’ मागे लागतो. हा याजक अशा लोकांचे प्रतीक मानता येईल, जे वरवर आपण ख्रिस्ती असल्याचे सांगतात, पण त्यांच्या कृतींत ते पावित्र्य दिसत नाही. शेजाऱ्यावर खरे प्रेम आपण आचरणात आणत नसू, तर आपण ढोंगी ठरतो आणि आपल्याला मिळालेल्या पवित्र पाचारणाला जागत नाही.

आज चिंतन करा: बाह्य आणि आंतरिक पावित्र्य यात काय फरक आहे? तुमचे अंतरंग देवावरील प्रेमाने इतके भरून जावे की ते प्रेम तुमच्या कृतींतून ओसंडून वाहावे, हाच आदर्श आहे. देवावरील तुमचे प्रेम तुमच्या हृदयाच्या गाभ्यात पूर्णपणे जिवंत नसेल, तर तुम्ही खऱ्या अर्थाने पवित्र होऊच शकत नाही.

हे खऱ्या पावित्र्याच्या प्रभू, माझ्या संपूर्ण हृदयाने, मनाने, आत्म्याने आणि सामर्थ्याने तुझ्यावर खरेखुरे प्रेम करण्यास मला मदत कर. तुझ्यावरचे माझे प्रेम इतके प्रामाणिक असू दे की ते ओसंडून इतरांवरील माझ्या प्रेमातूनही व्यक्त होईल. तुझी पावित्र्याची अमूल्य देणगी माझ्या संपूर्ण जीवनात भिनू दे आणि तुझ्यावर व इतरांवर पूर्ण मनाने प्रेम करण्यास मला समर्थ बनवू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


शांती की तलवार?

सामान्य उपासनाकाळातील पंधराव्या आठवड्याचा सोमवार

येशू आपल्या प्रेषितांना म्हणाला: “मी पृथ्वीवर शांती आणायला आलो आहे असे समजू नका. मी शांती नव्हे, तर तलवार आणायला आलो आहे. कारण मी मुलाला त्याच्या वडिलांविरुद्ध, मुलीला तिच्या आईविरुद्ध आणि सुनेला तिच्या सासूविरुद्ध उभे करायला आलो आहे; आणि माणसाच्या घरचेच लोक त्याचे शत्रू होतील.” मत्तय 10:34-36

ही छपाईची चूक आहे का? येशू खरोखरच असे म्हणाला का? हे वचन वाचून आपण काहीसे बुचकळ्यात पडू शकतो. पण येशूच्या बोलण्याने असे अनेकदा घडते, त्यामुळे आपल्याला आश्चर्य वाटायला नको. मग येशूला नेमके काय म्हणायचे आहे? शांतीऐवजी ‘तलवार’ आणि फूट आणण्याची त्याची खरोखरच इच्छा आहे का?

हा उतारा वाचताना येशूने दिलेली बाकीची सर्व शिकवण लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. प्रेम, दया, क्षमा, ऐक्य आणि अशा इतर विषयांवरील त्याच्या सर्व शिकवणीच्या प्रकाशात आपण हा उतारा वाचला पाहिजे. पण हे लक्षात घेतल्यावरही प्रश्न उरतोच: या उताऱ्यात येशू नेमके कशाविषयी बोलत होता?

मुख्यतः तो सत्याच्या एका परिणामाविषयी बोलत होता. शुभवर्तमानातील सत्य हे सत्याचे वचन आहे, असा आपण त्याचा पूर्णपणे स्वीकार करतो, तेव्हा त्या सत्यात आपल्याला देवाशी दृढपणे जोडण्याचे सामर्थ्य असते. पण त्याचा आणखी एक परिणाम असा की, सत्यात देवाशी एकरूप होण्यास नकार देणाऱ्यांपासून ते आपल्याला वेगळे करते. फूट पाडण्याचा आपला हेतू नसतो, आणि आपण जाणूनबुजून तसे करूही नये. पण हे समजून घेतले पाहिजे की, आपण स्वतःला सत्यात पूर्णपणे सामावून घेतो, तेव्हा देवाच्या आणि त्याच्या सत्याच्या विरोधात असणाऱ्यांशी आपलाही मतभेद होतो.

आजची आपली संस्कृती आपण ज्याला ‘सापेक्षतावाद’ म्हणतो, त्याचा प्रचार करू पाहते. या विचारानुसार, जे माझ्यासाठी चांगले आणि खरे आहे, ते तुमच्यासाठी चांगले आणि खरे असेलच असे नाही; तरीही प्रत्येकाचे ‘सत्य’ वेगळे असले, तरी आपण सगळे एका आनंदी कुटुंबासारखे राहू शकतो. पण हे सत्य नाही!

खरे आणि अढळ सत्य हे आहे की काय योग्य आणि काय अयोग्य हे देवाने ठरवले आहे. त्याने संपूर्ण मानवजातीसाठी आपला नैतिक नियम घालून दिला आहे आणि तो रद्द करता येत नाही. त्याने आपल्या श्रद्धेची सत्येही प्रकट केली आहेत; तीही रद्द करता येत नाहीत. आणि तो नियम जितका माझ्यासाठी खरा आहे, तितकाच तो तुमच्यासाठी आणि इतर प्रत्येकासाठीही खरा आहे.

वरील उतारा आपल्याला एका गंभीर वास्तवाची जाणीव करून देतो: सर्व प्रकारचा सापेक्षतावाद नाकारून आपण सत्याला धरून राहिलो, तर अगदी आपल्या कुटुंबातही फूट पडण्याचा धोका असतो. ही गोष्ट दुःखद आणि वेदनादायक आहे. असे घडते तेव्हा आपल्याला धीर मिळावा, म्हणूनच येशू हे शब्द आपल्याला सांगतो. आपल्या पापामुळे फूट पडली, तर ती आपल्यासाठी लाजिरवाणी गोष्ट आहे. पण दयाळूपणे मांडलेल्या सत्यामुळे फूट पडली, तर सुवार्तेचा एक परिणाम म्हणून आपण ती स्वीकारली पाहिजे. लोकांनी येशूला नाकारले; आपल्यालाही नाकारले गेले, तर त्याचे आश्चर्य वाटायला नको.

परिणाम काहीही झाले तरी शुभवर्तमानातील संपूर्ण सत्य स्वीकारण्याची तुमची कितपत तयारी आणि इच्छा आहे, यावर आज चिंतन करा. संपूर्ण सत्य तुम्हाला मुक्त करील आणि देवाला नाकारणाऱ्यांशी तुमची असलेली दरीही कधीकधी उघड करील. ख्रिस्तामध्ये ऐक्य नांदावे म्हणून तुम्ही प्रार्थना केली पाहिजे; पण खोटे ऐक्य साधण्यासाठी सत्याशी तडजोड करू नका.

हे सत्याच्या प्रभू, तू प्रकट केलेले सर्व काही स्वीकारण्यासाठी मला आवश्यक ते शहाणपण आणि धैर्य दे. सर्व गोष्टींपेक्षा तुझ्यावर अधिक प्रेम करायला आणि तुझे अनुसरण केल्याने जे काही परिणाम होतील ते स्वीकारायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


पश्चात्ताप करण्याची वेळ आली आहे!

सामान्य liturgical काळातील पंधराव्या आठवड्याचा मंगळवार

ज्या नगरांत येशूने त्याची बहुतेक पराक्रमी कृत्ये केली होती, त्या नगरांतील लोकांनी पश्चात्ताप केला नाही, म्हणून तो त्यांना दोष देऊ लागला. “खोराजिना, तुझा धिक्कार असो! बेथसैदा, तुझा धिक्कार असो!” मत्तय 11:20-21a

येशूची ही कृती किती दयाळूपणाची आणि प्रेमाची आहे! खोराजिन आणि बेथसैदा येथील लोकांवर त्याचे प्रेम आहे, म्हणून तो त्यांची कानउघाडणी करतो. त्याने त्यांच्यापर्यंत सुवार्ता पोहोचवली आणि अनेक पराक्रमी कृत्ये केली, तरी ते आपले पापमय जीवन सोडत नाहीत, हे त्याला दिसते. ते हट्टीपणाने पापात अडकून राहतात, गोंधळलेले आहेत आणि पश्चात्ताप करण्यास किंवा आपले वागणे बदलण्यास तयार नाहीत. अशा परिस्थितीत येशू विलक्षण रीतीने दया दाखवतो: तो त्यांना खडसावतो! वरील उताऱ्यानंतर तो पुढे म्हणतो, “मी तुम्हाला सांगतो, न्यायाच्या दिवशी तुमच्यापेक्षा सोर आणि सिदोन यांची दशा अधिक सुसह्य असेल.”

येथे एक महत्त्वाचा फरक लक्षात घेण्यासारखा आहे. तो समजला तर देव कधी कधी आपल्याला काय सांगत असेल हे ऐकून घेण्यास मदत होईल. तसेच, आपल्या आसपास जे लोक वारंवार पाप करतात आणि आपल्याला किंवा इतरांना दुखावतात, त्यांच्याशी कसे वागावे हेही समजेल. येशूने खोराजिन आणि बेथसैदा येथील लोकांना का खडसावले, याच्याशी हा फरक संबंधित आहे. त्याने असे का केले? त्याच्या या कृतीमागे कोणती प्रेरणा होती?

येशू त्यांना प्रेमापोटी खडसावतो, कारण त्यांनी बदलावे अशी त्याची इच्छा आहे. त्याने त्यांना पश्चात्तापाचे आमंत्रण दिले आणि त्याच्या चमत्कारांतून समर्थ साक्ष दिली, तरी त्यांनी लगेच आपल्या पापांचा पश्चात्ताप केला नाही. म्हणून त्याला यापुढे जाऊन अधिक ठामपणे बोलणे आवश्यक होते. त्याने प्रेमापोटी त्यांना स्पष्ट आणि कडक शब्दांत खडसावले.

पहिल्या दृष्टीक्षेपात येशूची ही कृती म्हणजे रागाचा उद्रेक होता, असे वाटू शकते. पण इथेच महत्त्वाचा फरक आहे. येशूने त्यांना कठोर शब्दांत ताडले, ते रागाच्या भरात त्याचा स्वतःवरचा ताबा सुटला म्हणून नव्हे. तर त्यांच्यात बदल घडण्यासाठी त्यांना अशा कानउघाडणीची गरज होती म्हणून.

हेच सत्य आपल्या जीवनालाही लागू होते. कधी कधी येशूचे कृपा स्वीकारण्याचे प्रेमळ आमंत्रण ऐकून आपण आपले जीवन बदलतो आणि पापावर मात करतो. पण जेव्हा पाप खोलवर रुजलेले असते, तेव्हा आपल्याला पवित्र कानउघाडणीची गरज असते. अशा वेळी येशूचे हे शब्द जणू आपल्यालाच उद्देशून बोलले आहेत, असे समजून आपण ते ऐकले पाहिजेत. कदाचित आपल्या जीवनात आपल्याला नेमकी याच दयेची गरज असेल.

इतरांशी कसे वागावे, याबद्दलही यातून आपल्याला मोलाची शिकवण मिळते. उदाहरणार्थ, पालकांना यातून बरेच काही शिकता येईल. मुले वारंवार निरनिराळ्या प्रकारे भरकटतात आणि त्यांना योग्य मार्गावर आणावे लागते. त्यांनी योग्य निवड करावी म्हणून सुरुवातीला त्यांना प्रेमाने समजावणे आणि त्यांच्याशी संवाद साधणे नक्कीच योग्य आहे. पण कधीकधी याचा उपयोग होत नाही आणि अधिक कडक उपाय करावे लागतात. हे ‘अधिक कडक उपाय’ कोणते? रागाचा ताबा सुटू देणे आणि सूडभावनेने ओरडणे हा उपाय नाही. उलट, दया आणि प्रेम यांतून उद्भवणारा पवित्र संताप कदाचित परिणामकारक ठरू शकतो. तो कडक शब्दांत कानउघाडणी करण्याच्या किंवा शिक्षा देण्याच्या रूपाने व्यक्त होऊ शकतो. किंवा सत्य ठामपणे सांगून, विशिष्ट कृतींचे परिणाम काय होतील हे स्पष्ट करण्याच्या रूपानेही तो व्यक्त होऊ शकतो. लक्षात ठेवा, हेही प्रेमच आहे आणि असे वागणे म्हणजे येशूच्या कृतींचे अनुकरण करणे. यालाच आपण सामान्यतः ‘कठोर पण प्रेमळ शिस्त’ म्हणतो.

येशूने तुमची कानउघाडणी करण्याची गरज आहे का, यावर आज चिंतन करा. तशी गरज असेल, तर प्रेमाचा हा शुभवर्तमानातील संदेश तुमच्या मनात खोलवर उतरू द्या. इतरांच्या चुका सुधारण्याची तुमची काय जबाबदारी आहे, याचाही विचार करा. एखाद्याला त्याची चूक स्पष्ट शब्दांत दाखवून देणे ही दैवी प्रेमाची कृती असू शकते; ती करायला घाबरू नका. तुमच्या प्रियजनांना देवावर आणखी प्रेम करायला मदत करण्याचा तोच कदाचित नेमका मार्ग असेल.

हे माझ्या कळकळीच्या प्रभू, रोज माझ्या पापाबद्दल पश्चात्ताप करून पापापासून दूर वळायला मला मदत कर. इतरांनीही पश्चात्ताप करून तुझ्याकडे वळावे यासाठी मला साधन बनव. तुझे शब्द मी नेहमी प्रेमाने स्वीकारावेत आणि ते इतरांपर्यंत अशा प्रेमळ रीतीने पोहोचवावेत की ते त्यांच्या मनाला सर्वाधिक भिडतील. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


बालकासारखे होणे

सामान्य काळातील पंधराव्या आठवड्याचा बुधवार

“हे पित्या, स्वर्गाच्या आणि पृथ्वीच्या प्रभू, मी तुझी स्तुती करतो. कारण या गोष्टी तू ज्ञानी आणि विद्वान लोकांपासून लपवून ठेवल्या असल्या, तरी बालकांसारख्या असणाऱ्यांना त्या प्रकट केल्या आहेस.” मत्तय 11:25

जीवन गुंतागुंतीचे आहे. पण खरेच तसे आहे का? हा विचार करण्यासारखा प्रश्न आहे. कधीकधी सगळेच फार गुंतागुंतीचे वाटते. आपण ज्या परिस्थितीत सापडतो ती परिस्थिती, कुटुंबीयांशी आणि मित्रांशी असलेली नाती, आपला भविष्यकाळ, आपला भूतकाळ—या सगळ्यांचे कधी ओझे वाटते, तर कधी त्यात फार गुंतागुंत असल्यासारखे वाटते. पण खरे तर जीवन असे असण्याची गरज नाही. जीवनातल्या अगदी ‘गुंतागुंतीच्या’ प्रश्नांनाही देव अनेकदा इतकी सोपी उत्तरे देतो की ती एखाद्या बालकालाही समजतील.

वरच्या उताऱ्यात येशू सांगतो की जे बालकांसारखे आहेत, त्यांना पिता आपली उत्तरे आणि आपले ज्ञान प्रकट करतो. विशेष म्हणजे, पित्याने ‘या गोष्टी ज्ञानी आणि विद्वान लोकांपासून लपवून ठेवल्या आहेत,’ असेही तो सांगतो. मग प्रश्न असा पडतो: ‘ज्ञानी आणि विद्वान’ असणे चांगले की ‘बालकासारखे’ असणे? उत्तर स्पष्ट आहे: बालकासारखे असणेच चांगले.

सुरुवातीला हे थोडे गोंधळात टाकणारे वाटेल. ‘ज्ञानी आणि विद्वान’ असणे चांगले नाही, असे म्हणणे विचित्र वाटू शकते. पण याचा अर्थ एवढाच की आपल्याला सगळे काही समजले आहे, असे मानणे चांगले नाही. अहंकारी असणे आणि आपल्याला सर्व काही माहीत आहे असा आव आणणे चांगले नाही. सर्व प्रश्नांची उत्तरे आपल्याकडेच आहेत असे वाटण्याइतका गर्व असणेही चांगले नाही.

बालकाचे काही गुण आपल्यात असणे आदर्श आहे. विशेषतः मन मोकळे ठेवणे, जिज्ञासू असणे आणि शिकण्याची तयारी ठेवणे चांगले. जीवनाकडे शक्य तितक्या साधेपणाने पाहणे आणि मूलभूत गोष्टींना धरून राहणे चांगले. अर्थात, सुज्ञतेत वाढणे आणि देवासंबंधीच्या गोष्टी अधिक जाणून घेणे चांगलेच आहे. पण खरी सुज्ञता आणि खरे ज्ञान यांत निरागसता आणि साधेपणा नेहमी टिकून राहतात. त्यांत मूलभूत चांगुलपणा असतो आणि योग्य ते योग्य, अयोग्य ते अयोग्य असे मान्य करण्याची वृत्ती असते. जीवन गुंतागुंतीचे असण्याची गरज नाही; उलट, ते विलक्षण साधे व्हायला हवे.

आज चिंतन करा: जीवनातल्या सर्वांत कठीण प्रश्नांची साधी आणि स्पष्ट उत्तरे मिळवण्यासाठी देवाकडे वळण्याची तुमची कितपत तयारी आणि इच्छा आहे? तुमच्या जीवनातील सर्व प्रश्नांची उत्तरे देवाकडे आहेत, हे जाणून विश्वासाने आणि आशेने त्याच्याकडे वळण्यास तुम्ही किती तयार आहात, याचाही विचार करा.

हे सर्व ज्ञानाच्या प्रभू, पुन्हा एकदा मी विश्वासाने तुझ्याकडे वळतो. सर्व ज्ञान माझ्यातून नव्हे, तर तुझ्याकडून येते, हे मला उमगू दे. एखाद्या लहान मुलाप्रमाणे मी नेहमी तुझ्याकडे वळावे आणि तुझ्या इच्छेप्रमाणे माझे जीवन साधे राहावे, यासाठी मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


आपली ओझी उतरवणे

सामान्य उपासनाकाळातील पंधराव्या आठवड्याचा गुरुवार

येशू म्हणाला: “कष्ट करणाऱ्यांनो आणि ओझ्याने दबलेल्यांनो, तुम्ही सर्व माझ्याकडे या; मी तुम्हाला विसावा देईन.” मत्तय 11:28

येशूचे हे आमंत्रण आपल्याला वाटते त्यापेक्षा कितीतरी अधिक वेळा ऐकण्याची गरज असू शकते. आपले रोजचे ओझे हलके करण्यासाठी आणि आपल्या काळज्या, ताण, चिंता आणि मनावरचे सगळे दडपण दूर करण्यासाठी आपल्या प्रभूला वाव द्यावा, असे हे प्रेमळ आमंत्रण आहे. हे प्रेमाचे आणि दयेचे आमंत्रण आहे आणि आपण ते नेहमी स्वीकारले पाहिजे.

तुमच्यावर कोणते ओझे आहे? कोणती गोष्ट तुम्हाला इतकी दबवून टाकते की तुम्ही खिन्नतेत, दुःखात किंवा अगदी निराशेत बुडून जावेसे वाटते? एखादा विचार तुमच्या मनात सतत घोळत राहतो का? एखादी चिंता कितीही प्रयत्न केला तरी मनातून जात नाही का? तुमच्या मनाला त्रास देणारी गोष्ट कोणतीही असो, येशूला ते ओझे तुमच्यावरून उतरवायचे आहे.

कधीकधी आपण जीवनात अशी जड ओझी वाहत राहतो, जी खाली ठेवायलाही आपल्याला भीती वाटते. येशूकडे जायला आणि त्याला आपल्या अंतःकरणात जागा द्यायला आपल्याला भीती वाटू शकते. येशूकडे येणे म्हणजे जे काही आपल्यावर ओझे बनून राहिले आहे, त्याला प्रामाणिकपणे आणि खुल्या मनाने सामोरे जाणे; आणि तेही येशूच्या सान्निध्यात.

पण आपण ही महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवली पाहिजे: येशू सौम्य आणि दयाळू आहे; तो उदारपणे क्षमा करतो आणि कृपा देतो. आपली ओझी दूर व्हावीत अशी आपल्याला जितकी इच्छा आहे, त्याहून कितीतरी अधिक ओढ त्याला ती दूर करण्याची आहे. कित्येकांना सोसावी लागणारी दडपशाही तो पाहतो आणि ती संपावी, अशी त्याची मनापासून इच्छा आहे.

आज येशूच्या या प्रेमळ आमंत्रणावर मनन करा: “माझ्याकडे या.” न घाबरता, न साशंक होता त्याच्याकडे या. सर्व काही त्याच्या हाती सोपवा आणि त्यालाच ते नीट लावू द्या. तुमच्या कल्पनेपेक्षाही तो तुमच्यावर अधिक प्रेम करतो आणि तुमची पावले योग्य मार्गावर नेईल.

हे मला आपल्याकडे बोलावणाऱ्या माझ्या प्रभू, मी तुझ्याकडे येत आहे आणि माझे जीवन व माझी सर्व ओझी तुझ्यासमोर ठेवत आहे. माझे जीवन, माझ्या आशा, माझ्या भीती, माझा भूतकाळ, माझे भविष्य आणि मला काळजीत टाकणारी प्रत्येक गोष्ट मी तुला अर्पण करतो. हे येशू, माझे सर्वस्व मी तुला देतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


मला दया हवी आहे

सामान्य काळातील पंधराव्या आठवड्याचा शुक्रवार

“मला दया हवी आहे, बलिदान नव्हे, याचा अर्थ तुम्हाला समजला असता, तर तुम्ही या निरपराध लोकांना दोषी ठरवले नसते.” मत्तय 12:7

येशूच्या प्रेषितांना भूक लागली होती. म्हणून त्यांनी वाटेने जाताना आपली भूक भागवण्यासाठी कणसे तोडली. त्यावर परुश्यांनी प्रेषितांना दोष दिला. त्यांच्या मते, प्रेषितांनी शब्बाथ दिवशी नियमाला धरून नसलेले कृत्य केले होते. वाटेने जाताना कणसे तोडणे हे “काम” आहे आणि त्यामुळे प्रेषितांनी शब्बाथ दिवशी विश्रांती घेण्याचा नियम मोडला, असा त्यांचा दावा होता.

खरंच? वाटेने जाताना भूक भागवण्यासाठी कणसे तोडून प्रेषितांनी पाप केले, असे परुश्यांना खरोखरच वाटले का? हा आरोप किती हास्यास्पद आणि विवेकशून्य होता, हे आपल्या सहज लक्षात यायला हवे. प्रेषितांनी काहीही चुकीचे केले नव्हते, तरीही त्यांना दोषी ठरवण्यात आले. येशूने निदर्शनास आणून दिल्याप्रमाणे, ते “निरपराध लोक” होते.

परुश्यांच्या या अविवेकी आरोपाला उत्तर देताना येशू त्यांना पवित्र शास्त्रातील वचनाची आठवण करून देतो: “मला दया हवी आहे, यज्ञबली नव्हे.” हे वचन आणि दया दाखवण्याची देवाची आज्ञा परुश्यांना समजली नाही, म्हणून त्यांनी प्रेषितांना चुकीने दोषी ठरवले, हे येशू त्यांच्या लक्षात आणून देतो.

शब्बाथ दिवशी विश्रांती घेण्याची आज्ञा देवाकडून आली होती. पण केवळ आज्ञा पाळावी म्हणून ती दिलेली नव्हती. केवळ नियम काटेकोरपणे पाळल्याने देवाचा सन्मान होईल, अशा प्रकारचे ते कायदेशीर बंधन नव्हते. शब्बाथाची विश्रांती ही मुख्यतः देवाने मानवजातीला दिलेली देणगी होती, कारण आपल्याला विसाव्याची आणि नवी उभारी मिळवण्याची गरज आहे, हे देवाला माहीत होते. दैनंदिन धावपळीतून थोडे थांबण्यासाठी, देवाची विशेष उपासना करण्यासाठी आणि इतरांच्या सहवासाचा आनंद घेण्यासाठी आपल्याला दर आठवड्याला वेळ हवा, हे त्याला माहीत होते. पण परुश्यांनी शब्बाथाच्या विश्रांतीचे ओझे बनवले. त्यांनी तिचे रूपांतर नियमांच्या अशा कठोर पालनात केले, ज्याने ना देवाचा गौरव होत होता, ना मानवी मनाला नवी उभारी मिळत होती.

या उताऱ्यातून एक महत्त्वाचे सत्य आपल्याला शिकायला मिळते: देवाचा नियम दयेच्या दृष्टीने समजून घ्यावा, असे तो आपल्याला सांगतो. दया आपल्याला नेहमी ताजेतवाने करते, उभारी देते आणि नवी शक्ती देते. ती आपल्याला उपासनेची प्रेरणा देते आणि आशेने भरून टाकते. दया आपल्यावर नियमांच्या जाचाचे ओझे लादत नाही. उलट, देवाची दया आणि त्याचा नियम या दोन्हींमुळे आपल्याला नवी उमेद मिळते आणि आपण ताजेतवाने होतो.

आज तुम्ही देवाच्या आज्ञांकडे आणि त्याच्या नियमाकडे कसे पाहता, यावर मनन करा. तो केवळ काटेकोरपणे पाळायचा जाचक नियम आहे, असे तुम्हाला वाटते का? की तुमचे ओझे हलके करण्यासाठी देवाने त्याच्या दयेतून दिलेला आशीर्वाद म्हणून तुम्ही त्याकडे पाहता?

हे माझ्या दयाळू प्रभू, तुझ्या नियमावर प्रेम करायला मला मदत कर. तुझ्या दयेच्या आणि कृपेच्या प्रकाशात तो खऱ्या अर्थाने समजून घ्यायला मला मदत कर. तुझ्या सर्व आज्ञांनी मला नवी उभारी मिळो आणि तुझ्या इच्छेने माझे जीवन उन्नत होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


इतरांच्या दुष्ट हेतूंना सामोरे जाताना

सामान्य काळातील पंधराव्या आठवड्याचा शनिवार

परुशी बाहेर गेले आणि येशूला जिवे मारण्यासाठी त्यांनी त्याच्याविरुद्ध मसलत केली. मत्तय 12:14

या घटनेचा शांतपणे विचार केला, तर ती धक्कादायक, दुःखद आणि संतापजनकही आहे. त्या काळचे धर्मनेते जगाच्या तारणाऱ्याला ठार मारण्यासाठी जाणूनबुजून आणि अगदी डावपेच आखून कट रचत होते. ज्याच्या आगमनाची तयारी करणे आणि आशेने त्याची वाट पाहणे हे त्यांचे कर्तव्य होते, तोच त्यांच्या दुष्ट हेतूंचा, द्वेषाचा आणि अखेर जीवघेण्या छळाचा बळी ठरला.

त्यांचे कृत्य धक्कादायक आहे. म्हणून त्यांच्या वागण्याने आपल्याला मनापासून दुःख झाले पाहिजे. पण त्यांच्या कृत्यांबद्दल दुःख वाटणे म्हणजे आपण अविवेकी संतापाच्या, निराशेच्या किंवा सूडबुद्धीच्या आहारी जावे असे नाही. परुश्यांच्या द्वेषपूर्ण कृत्यांबद्दल दुःख वाटणे ही खरे तर त्यांच्यावर प्रेम करण्याची एक रीत आहे. कारण त्यांच्या कृत्यांबद्दल मनापासून दुःख व्यक्त करून आपण त्यांना पश्चात्ताप करून देवाकडे वळण्याचे आवाहन करतो.

हे खरे आहे की ही घटना अनेक वर्षांपूर्वी घडली आणि इतक्या योजनाबद्धपणे व दुष्ट हेतूने वागणारे ते परुशी आज आपल्यात नाहीत. तरीही येशूचा अनेक प्रकारे छळ होत राहतो. कधीकधी स्वतःला ख्रिस्ती म्हणवणाऱ्यांकडून, इतकेच नव्हे तर आपल्या ख्रिस्तसभेत आणि जगात नेतृत्वाची जबाबदारी सांभाळणाऱ्यांकडूनही असा छळ होतो.

प्रत्यक्ष जीवनाचा विचार केला, तर येशूचा छळ करण्यासाठी जे कट रचले गेले, त्यांच्याशी आपल्या अनुभवाचा काही ना काही संबंध आपल्यापैकी प्रत्येकाला दिसू शकेल. येशूला ज्या प्रमाणात द्वेषाला सामोरे जावे लागले, त्या प्रमाणात तो आपल्या वाट्याला येण्याची शक्यता फार कमी आहे. तरीही कमी-अधिक प्रमाणात असा अनुभव बहुधा आपल्या सर्वांनाच आला आहे.

दुर्दैवाने, जेव्हा आपण ख्रिस्ताला आणि त्याच्या कार्याला पूर्णपणे वाहून घेतो, तेव्हा अनेकदा आपण त्या दुष्टाच्या निशाण्यावर येतो. आणि ज्यांनी आपल्याला सर्वांत जास्त आधार द्यायला हवा, त्यांच्याकडूनच अनेकदा त्या दुष्टाचे बाण आपल्यावर येतात. म्हणून तुम्हालाही असा काही अनुभव येत असेल, तर त्याचा धक्का बसून तुमची श्रद्धा डळमळू देऊ नका किंवा फार विचलित होऊ नका. याचे दुःख वाटणे स्वाभाविक आहे, पण त्यामुळे विवेक सोडू नका. छळ हा ख्रिस्ताच्या मागे चालण्याचा एक भाग आहे. येशूलाही छळ सहन करावा लागला; म्हणून आपल्यालाही तो सहन करावा लागू शकतो, याची तयारी ठेवली पाहिजे.

इतरांनी तुम्हाला दुखावले किंवा तुमच्याशी द्वेषाने वागले, तर तुम्ही त्याला कसा प्रतिसाद देता, यावर आज चिंतन करा. त्यांचा न्याय करण्याचा किंवा त्यांना दोषी ठरवण्याचा अधिकार तुम्हाला दिलेला नाही. पण येशूला जसे दुःख झाले, तसेच दुःख अनुभवण्यास तुम्हाला बोलावले आहे. हे तेच पवित्र दुःख आहे ज्याचा उल्लेख ‘धन्यवचनांमध्ये’ केला आहे. हे दुःख तुम्हाला जे चुकीचे आहे ते नाकारण्यास आणि संयम व सहनशीलता वाढवण्यास मदत करेल.

हे माझ्या दुःखी प्रभू, इतरांकडून माझी थट्टा किंवा छळ होत असल्याचे मला जाणवते, तेव्हा माझ्या श्रद्धेत आणि विशेषतः माझ्या प्रेमभावात अढळ राहण्यास मला मदत कर. पवित्र दुःखातून मला बळ मिळू दे, जेणेकरून मी आशा बाळगून तू मला दिलेल्या कार्यात पुढे जाऊ शकेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

सामान्य काळातील सोळावा आठवडा

अनुक्रमणिका


मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध