पृथ्वीचे मीठ होणे
सामान्य काळातील पाचवा रविवार, वर्ष अ
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला, “तुम्ही पृथ्वीचे मीठ आहात. पण मिठाची चव गेली, तर ती कशाने परत आणता येईल? ते मग कशाच्याच उपयोगाचे राहत नाही; ते बाहेर फेकले जाते आणि लोकांच्या पायांखाली तुडवले जाते.” मत्तय 5:13
चव गेलेले ‘मीठ’ होऊ नका! अशा मिठाचे शेवटी काय होते? ते बाहेर फेकले जाते आणि पायांखाली तुडवले जाते. मग आपली चव नेमकी कशी जाते?
सर्वप्रथम, मिठाचा उपयोग काय, ते पाहूया. मीठ हा असा एक विलक्षण पदार्थ आहे की तो अन्नाला चव आणतो. नुसते मीठ खायला तितकेसे रुचकर नसते. पण ते निरनिराळ्या पदार्थांत घातले की त्यांच्यात मिसळते आणि त्यांची चव खुलवते.
‘पृथ्वीचे मीठ’ होण्यासाठी आपल्याला पाचारण करण्यात आले आहे. मिठाप्रमाणेच आपलीही निर्मिती केवळ स्वतः चमकण्यासाठी आणि सगळ्यांचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी झालेली नाही. आपण केवळ स्वतःसाठी घडवलेलो नाही. उलट, जगात वावरताना त्यात चांगुलपणाची भर घालणे हे आपले ख्रिस्ती कर्तव्य आहे. अशा रीतीने हे जग कृपेने आणि दयेने भरून जावे आणि त्याला देवाच्या राज्याची ‘चव’ यावी, यासाठी आपण हातभार लावतो. हे विशेषतः इतरांशी नाती जपून आणि ती दृढ करून साधते. एकावेळी एका व्यक्तीच्या मनापर्यंत पोहोचण्याचा प्रयत्न करून, तिचे जीवन समृद्ध करणे आणि तिला ख्रिस्ताच्या अधिक जवळ जाण्यास मदत करणे, हाही त्याचा एक मार्ग आहे. मीठ जसे अन्नात मिसळून त्याची चव खुलवते, तसेच देवाचे प्रेम आपण आपल्या जगात आणि आपल्याला भेटणाऱ्या लोकांच्या जीवनात आणतो, तेव्हा ते त्यांचे जीवन समृद्ध करते.
आता आपल्या पहिल्या प्रश्नाकडे परत वळूया. आपली चव कशी जाते? दुसऱ्या शब्दांत, ‘पृथ्वीचे मीठ’ होण्यात आपण कुठे कमी पडतो? जगात वावरताना आपली अनेक लोकांशी भेट होते, पण त्यांचे जीवन खऱ्या अर्थाने समृद्ध करण्यात आपण कमी पडतो, तेव्हा असे घडते. इतरांच्या जीवनात आपल्या असण्याने फारसा चांगला परिणाम होत नसेल किंवा अजिबात होत नसेल, तर आपल्या कृती चव गेलेल्या मिठासारख्या ठरतात. असे मीठ फेकून देण्याच्याच लायकीचे असते आणि ते ‘पायांखाली तुडवले जाते.’ यावरून आपल्याला कळते की इतरांच्या जीवनात चांगला बदल घडवणे हे आपले कर्तव्य आहे. आपल्या नेहमीच्या संपर्कात येणाऱ्या लोकांमधील चांगुलपणा आणि त्यांची श्रद्धा वाढवण्याची जबाबदारी आपली आहे. इतरांच्या जीवनात आपण काहीच चांगला बदल घडवला नाही, तर त्या नात्यांचा हेतू आपल्या लक्षात आलेला नाही आणि आपण पृथ्वीचे मीठ होण्यात कमी पडत आहोत.
ख्रिस्ताने तुमच्यावर सोपवलेल्या या कर्तव्यावर आज चिंतन करा. इतरांच्या जीवनात चांगला बदल घडवण्यासाठी तुम्हाला जे पाचारण मिळाले आहे, त्याचाही विचार करा. त्यांच्या जीवनात तुमच्या असण्यामुळे त्यांची श्रद्धा आणि प्रेम वाढते, तेव्हा तुम्ही ख्रिस्ताची ही मूलभूत आज्ञा पाळत असता. पृथ्वीचे मीठ होण्याचा निश्चय करा, म्हणजे आपले हे जग अधिक चांगले होईल आणि त्याला देवाच्या राज्याची चव येईल.
हे सर्व चांगुलपणाच्या प्रभू, तुझ्या सेवेसाठी आणि तुझ्या गौरवासाठी मी स्वतःला तुला अर्पण करतो. आमचे जग पवित्र व्हावे आणि त्यात तुझा चांगुलपणा नांदावा, यासाठी तू माझा उपयोग करावा, अशी माझी प्रार्थना आहे. तुझ्या कार्यात माझा उपयोग होणे हा माझा सन्मान आहे; त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. तुला ज्या प्रकारे योग्य वाटेल, त्या प्रकारे तू माझा उपयोग करावा, अशी मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
जेव्हा जीवन म्हणजे ‘कष्टांची रगाड’ वाटते
सामान्य काळातील पाचवा रविवार, वर्ष ब
ईयोब म्हणाला, “पृथ्वीवरील माणसाचे जीवन म्हणजे कष्टांची रगाड नाही का?”
माझे दिवस विणकराच्या धोट्याहूनही वेगाने सरतात; आशेविनाच ते संपून जातात. माझे जीवन वाऱ्यासारखे आहे, हे लक्षात ठेव; मला पुन्हा सुखाचे दर्शन होणार नाही. ईयोब 7:1, 6-7
गंमत अशी की, मिस्सामध्ये हे वाचन संपताच जमलेले सर्व विश्वासू उत्तर देतील, “देवाला धन्यवाद!” खरोखर? या वाचनाबद्दल देवाचे आभार मानावेत का? एवढी वेदना व्यक्त करणाऱ्या शब्दांबद्दल आपल्याला खरेच देवाचे आभार मानावेसे वाटतात का? हो, नक्कीच.
आपल्या सर्वांच्या मनात कधी ना कधी येणाऱ्या भावना ईयोबने स्पष्टपणे मांडल्या. तो झोपेविना काढलेल्या रात्रीविषयी बोलतो. आशा हरवल्याची भावना. कित्येक महिन्यांचे दुःख. अशा कितीतरी गोष्टी. असे आपल्याला रोजच वाटत नसावे, अशी आशा आहे. पण या भावना खऱ्या आहेत आणि प्रत्येकाला कधी ना कधी त्यांचा अनुभव येतो.
हा उतारा समजून घेण्यासाठी ईयोबाच्या संपूर्ण जीवनाकडे पाहणे महत्त्वाचे आहे. त्याला असे वाटत असले, तरी त्याने त्या भावनांना आपल्या निर्णयांवर राज्य करू दिले नाही. त्याने स्वतःला पूर्ण निराशेच्या स्वाधीन केले नाही, हार मानली नाही आणि धीराने टिकून राहिला. आणि त्याचे फळही त्याला मिळाले! त्याला प्रिय असलेले सर्व काही गमावण्याची आपत्ती त्याच्यावर आली, तरी तो देवाशी एकनिष्ठ राहिला. आपल्या देवावरील श्रद्धा आणि त्याच्यावर ठेवलेली आशा त्याने कधीच गमावली नाही. त्याच्या आयुष्यातील सर्वांत कठीण प्रसंगी त्याचे मित्रही त्याच्याकडे आले आणि म्हणाले की देव त्याला शिक्षा करत आहे आणि आता त्याच्यासाठी सर्व काही संपले आहे. पण त्याने त्यांचे म्हणणे मानले नाही.
ईयोबाचे हे मनाला भिडणारे शब्द आठवा: “प्रभू देतो आणि प्रभूच काढून घेतो; प्रभूचे नाव धन्य असो!” जीवनात ज्या चांगल्या गोष्टी त्याला मिळाल्या त्यांबद्दल ईयोबाने देवाची स्तुती केली; पण त्या त्याच्याकडून काढून घेतल्या गेल्या, तरीही त्याने देवाचे नाव धन्य मानले आणि त्याची स्तुती करत राहिला. ईयोबाच्या जीवनातून मिळणारा हा सर्वांत महत्त्वाचा आणि प्रेरणादायी धडा आहे. वरच्या वाचनात व्यक्त झालेल्या भावनांच्या तो आहारी गेला नाही. निराशेला शरण जाण्याचा मोह त्याला झाला, पण त्यामुळे त्याने देवाची स्तुती आणि उपासना करणे सोडले नाही. प्रत्येक परिस्थितीत त्याने देवाची स्तुती केली!
ईयोबावर ओढवलेली दुःखद घटना विनाकारण घडली नाही. जीवनात कधी कधी आपल्या वाट्याला येणाऱ्या जड ओझ्यांना कसे सामोरे जावे, हा अत्यावश्यक धडा आपल्याला शिकवणे हा तिचा उद्देश होता. विशेष म्हणजे, जड ओझे वाहणाऱ्यांसाठी ईयोब खरोखरच प्रेरणादायी आहे. का? कारण त्यांना त्याच्या अनुभवात स्वतःचा अनुभव दिसतो. त्याचे दुःख त्यांना जवळचे वाटते आणि त्याने चिकाटीने आशा कशी धरून ठेवली, यापासून ते शिकू शकतात.
आज ईयोबाच्या जीवनावर चिंतन करा. त्याचे जीवन तुम्हाला प्रेरणा देवो. जीवनात एखाद्या ओझ्याखाली आपण दबून जात आहोत असे वाटत असेल, तरीही देवाची स्तुती आणि आराधना करण्याचा प्रयत्न करा. मन असो वा नसो, देवाच्या नावाला जो गौरव खरोखरच देणे योग्य आहे, तो त्याला द्या. असे केल्याने ते जड ओझेच तुम्हाला अधिक बळकट करते, हे तुमच्या लक्षात येईल. विश्वासात टिकून राहणे फार कठीण असतानाही तुम्ही तसे केलात, तर तुमचा विश्वास अधिक दृढ होईल. ईयोबाने हे केले, तुम्हीही करू शकता!
हे सर्व स्तुतीस पात्र प्रभू, जीवन कठीण होते आणि ओझे जड होते, तेव्हा तुझ्यावरील माझा विश्वास आणि माझे प्रेम अधिक खोल व्हावे म्हणून मला मदत कर. प्रत्येक परिस्थितीत तुझ्यावर प्रेम करणे आणि तुझी आराधना करणे हे चांगले आणि योग्य आहे; म्हणून तसे करण्यास मला मदत कर. माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे आणि सदैव तुझी स्तुती करण्याचा माझा निर्धार आहे! हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
श्रद्धेचे खोल पाणी
सामान्य काळातील पाचवा रविवार, वर्ष क
“नाव खोल पाण्यात न्या आणि मासे पकडण्यासाठी आपली जाळी सोडा.” लूक 5:4
एक गोष्ट लक्षात घेण्यासारखी आहे: येशूने पेत्र आणि प्रेषितांना केवळ पाण्यात जायला सांगितले नाही; त्याने त्यांना “खोल पाण्यात” जायला सांगितले. हा फरक महत्त्वाचा आहे.
2000 या महान जुबिली वर्षाच्या सांगतेच्या वेळी संत पोप योहान पॉल द्वितीय यांनी नोवो मिलेनियो इनुएन्ते हे प्रेषितीय पत्र लिहिले. त्या पत्राच्या सुरुवातीलाच त्यांनी शुभवर्तमानातील हा उतारा उद्धृत केला. या उताऱ्याने उर्वरित पत्राला दिशा दिली. त्या पत्रात त्यांनी येणाऱ्या सहस्रकासाठी नव्या सुवार्ताप्रसाराचे आवाहन केले.
“खोल पाण्यात चला!” यातून आपण काय बोध घ्यायचा? या शब्दांतून येशू आपल्याला काय सांगत आहे? इतर अनेकांना शुभवर्तमानाकडे आणण्यासाठी न थकता आणि निष्ठेने “आपली जाळी सोडा,” असे तो आपल्याला सांगत आहे. पेत्र आणि प्रेषितांनी नावेतून तसे केले, तेव्हा इतके मासे सापडले की त्यांची जाळी फाटू लागली आणि ते थक्क झाले. ही कृती आपल्याला भविष्यसूचक संदेश देते: आपण पूर्ण उत्साहाने आणि आवेशाने सुवार्तेचा प्रसार केला पाहिजे आणि देवाच्या हरवलेल्या मेंढरांचा दूरदूरपर्यंत शोध घेतला पाहिजे.
आपण ज्या जगात राहतो ते कधी कधी अतिशय क्रूर असू शकते. कितीतरी लोक दिशाहीन आणि गोंधळलेले आहेत. पाप बोकाळले आहे आणि सर्वत्र निराशा पसरली आहे. आपल्या जगाला तारणाऱ्याची नितांत गरज आहे. मोठ्या संख्येने लोकांना एकत्र आणण्यासाठी आणि ज्यांना सर्वाधिक गरज आहे अशांना शोधण्यासाठी येशूला आपल्याद्वारेच कार्य करायचे आहे. प्रेषितांनी खोल पाण्यातले मासे पकडावेत अशी येशूची इच्छा होती. यातून त्याला असे सांगायचे होते की आपल्या जगात असंख्य जीव देवापासून दूर आहेत. अनेक लोक गोंधळ आणि वेदना यांच्या सागरात ‘पोहत’ आहेत. विशेषतः याच लोकांना येशूला आपल्याकडे ओढून घ्यायचे आहे. आपल्या प्रभूची आज्ञा मानून त्यांचा शोध घेणे ही आपली जबाबदारी आहे.
आज येशूच्या या शब्दांवर चिंतन करा: “खोल पाण्यात चला.” हे तुम्ही कोणत्या प्रकारे करावे असे येशू सांगत आहे? जिथे तुम्हाला सारे परिचयाचे आणि सुरक्षित वाटते तिथून बाहेर पडून “आपली जाळी सोडा,” असे आवाहन तो तुम्हाला कशा प्रकारे करत आहे? त्याला तुमच्याकडून काय हवे आहे आणि सुवार्ताप्रसाराचे कार्य पुढे नेण्यासाठी तो तुमच्यामार्फत काय करू इच्छितो? त्याची आज्ञा पाळा; त्यातून मिळणारे चांगले फळ पाहून तुम्हीही थक्क व्हाल!
हे असीम दयेच्या प्रभू, तुझ्या सेवेसाठी आणि गौरवासाठी मी स्वतःला तुला अर्पण करू इच्छितो. ज्यांना तुझ्या विपुल दयेची सर्वाधिक गरज आहे, अशा जीवांच्या शोधात तुझ्या आज्ञेने मला निघायचे आहे. तू मला दिलेल्या पाचारणाशी विश्वासू राहण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, जेणेकरून तुझी प्रेमळ दया ज्यांना तिची सर्वाधिक गरज आहे त्यांच्यापर्यंत पोहोचेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
येशूसाठी “धावपळ”
सामान्य काळातील पाचव्या आठवड्याचा सोमवार
ते नावेतून उतरत असतानाच लोकांनी त्याला लगेच ओळखले. त्यांनी आसपासच्या साऱ्या प्रदेशात धावपळ केली आणि तो जिथे आहे असे त्यांना कळे, तिथे आजारी लोकांना चटयांवर घालून आणू लागले. मार्क 6:54-55
येशूमुळे लोकांची ‘लगबग’ सुरू झाली. ‘लगबग’ हा शब्दही लक्ष वेधून घेतो आणि लोकांची ही प्रतिक्रियाही. ‘लगबगीने जाणे’ म्हणजे काय आणि त्यातून लोकांविषयी आपल्याला काय कळते?
‘लगबगीने जाणे’ म्हणजे लहान लहान, भराभर पावले टाकत एखाद्या उद्देशाने झपाझप जाणे. हा शब्द एका विशिष्ट हालचालीचे नेमके वर्णन करतो. लोक येशूकडे केवळ वेगाने जात नव्हते, तर लगबगीने जात होते.
या धावपळीचे चित्र डोळ्यांसमोर आणले, तर लोक किती आतुरतेने येशूचा शोध घेत होते, हे दिसते. छोटी छोटी पावले झपाझप टाकत ते त्याच्याकडे धावत होते. येशूपर्यंत पोहोचण्याचा त्यांचा निर्धार होता, पण त्याच वेळी त्यांच्या मनात आणखी एक गोष्ट घोळत होती, असे या वर्णनावरून वाटते. त्यांच्या मनात काय होते? आजारी लोकांना बरे करणे. आजारी लोकांना खरे आरोग्य येशूकडूनच मिळेल, हे त्यांना माहीत होते. म्हणून तो जिथे असे, तिथे ते मोठ्या आतुरतेने आजारी लोकांना त्याच्याकडे घेऊन येत.
एका अर्थाने, आपल्या विश्वासाच्या जीवनात आपणही अशाच वृत्तीने येशूकडे गेले पाहिजे. सर्व प्रकारचे, विशेषतः आध्यात्मिक, आरोग्य देणारा तोच आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे आणि दैवी वैद्य म्हणून त्याच्यावर आपले चित्त केंद्रित ठेवले पाहिजे. त्याला भेटण्याची ओढ आणि त्याचा शोध घेण्याची आतुरता यांनी आपले सारे लक्ष व्यापून टाकले पाहिजे.
पवित्र शास्त्रात आपल्यासमोर उभ्या केलेल्या या चित्रावर आज चिंतन करा. शुभवर्तमानातील या प्रसंगात आपण स्वतः आहोत अशी कल्पना करा आणि येशूच्या सहवासात राहण्याची तुमची इच्छा अधिक दृढ आणि उत्कट होण्याची गरज आहे का, याचा विचार करा. तो सर्व कृपेचा आणि दयेचा उगम आहे. तो दैवी वैद्य आहे आणि तुम्ही तुमच्या प्रत्येक गरजेसह त्याच्याकडे यावे, म्हणून तो तुमची वाट पाहत आहे. लगबगीने त्याच्याकडे जा आणि त्याला तुमच्यावर त्याची कृपा विपुल प्रमाणात वर्षू द्या.
हे मला आरोग्य देणाऱ्या प्रभू, तुझ्याविषयीची माझी ओढ आणि तुझ्या सहवासात राहण्याची माझी इच्छा वाढव. माझ्या जिवाला ज्याची आस आहे तो दैवी वैद्य तूच आहेस, हे मला जाणू दे. माझ्या सर्व गरजा पूर्ण व्हाव्यात आणि माझ्या सर्व आकांक्षा तृप्त व्हाव्यात म्हणून तुझ्याकडे येण्यास आणि सदैव तुझ्यावर विश्वास ठेवण्यास मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
दांभिकपणाचा धोका
सामान्य काळातील पाचव्या आठवड्याचा मंगळवार
“तुम्हा दांभिकांविषयी यशयाने अगदी योग्य भविष्यवाणी केली. असे लिहिले आहे:
हे लोक ओठांनी माझा सन्मान करतात, पण त्यांची हृदये माझ्यापासून दूर आहेत. ते व्यर्थ माझी उपासना करतात, कारण ते मानवी नियम धर्मसिद्धांत म्हणून शिकवतात.” मार्क 7:6-8
परुश्यांना ऐकण्याची गरज होती असे कठोर सत्य येशूने पुन्हा एकदा सांगितले. ते दांभिक आहेत आणि यशयाच्या उद्धृत वचनात त्यांच्याविषयीच म्हटले आहे, असे त्याने त्यांना थेट सांगितले. तो प्रसंग नक्कीच तणावपूर्ण होता.
त्या भेटीतला तणाव बाजूला ठेवून, यशयाच्या अवतरणात नेमके काय म्हटले आहे ते पाहूया. त्यात चार गोष्टी सांगितल्या आहेत:
- हे लोक केवळ ओठांनी माझा सन्मान करतात.
2. त्यांची अंतःकरणे माझ्यापासून दूर आहेत.
3. त्यांची आराधना व्यर्थ आहे.
4. त्यांनी स्वतः घालून दिलेले मानवी नियम ते जणू देवाचेच नियम आहेत असे मांडतात.
दांभिकपणातून होणाऱ्या या चुका पूर्णपणे सुधारल्या, तर तो बदल कसा दिसेल? परुशी पूर्णपणे बदलले असते, तर येशू त्यांच्याविषयी काय म्हणाला असता? कदाचित तो असे म्हणाला असता:
1. तुम्ही आपल्या जीवनात माझ्या दैवी इच्छेचा मनापासून स्वीकार करता, म्हणून तुम्ही केलेली माझी आराधना पवित्र आहे.
म्हणून तुम्ही ओठांनी व्यक्त केलेला माझा सन्मान तुमच्या विश्वासाने आणि प्रेमाने भरलेल्या निर्मळ अंतःकरणातून येतो.
तर यातून आपल्या जीवनासाठी आपण कोणता मुख्य बोध घ्यावा? यातून आपण दोन साध्या गोष्टी लक्षात घ्यायला हव्यात. पहिली म्हणजे, देवाच्या इच्छेने आपल्या संपूर्ण जीवनाला दिशा दिली पाहिजे आणि तीच आपल्या सर्व गोष्टींचा आधार व पाया बनली पाहिजे. त्याची इच्छा, त्याचे नियम आणि त्याच्या आज्ञा हाच आपला भक्कम पाया आहे. देवाने आपले सत्य मानवी जीवनाचा आधार म्हणून स्थापित केले आहे आणि त्याचे नियम नम्रपणे स्वीकारण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे.
पवित्र शास्त्रात आणि ख्रिस्तसभेत आपल्याला आढळणाऱ्या, देवाने सर्वांसाठी प्रकट केलेल्या आपल्या श्रद्धेच्या सर्व शिकवणींचा त्याच्या नियमात समावेश आहे. आपल्या स्वतःच्या जीवनात देव आपल्याशी जे काही बोलतो आणि जे आपण ऐकतो, त्याचाही त्यात समावेश आहे. नम्रतेच्या अभावामुळे परुश्यांना ही सत्ये दिसली नाहीत. उलट ते फक्त स्वतःच्या कल्पनांना आणि ठाम मतांना धरून राहिले. यासाठी देवाने प्रेमापोटी त्यांना कठोर शब्दांत फटकारले.
दुसरी गोष्ट अशी की, दैवी नियमाचा आणि आपल्या जीवनासाठी देवाच्या असलेल्या विशिष्ट इच्छेचा आपण स्वीकार केला, तर आपले हृदय शुद्ध होईल आणि त्याच्यावरील प्रेम उघडपणे व्यक्त करण्यास आपण मोकळे होऊ. आपण त्याची मनापासून उपासना करू आणि ती आपल्या शब्दांत व कृतींतून व्यक्त होईल. पण त्याच्या दैवी नियमापासून सुरुवात केली नाही, तर हे कधीही घडणार नाही.
देवाने प्रकट केलेल्या सर्व सत्यांचा नम्रपणे स्वीकार करण्यास आणि ती आपल्या जीवनाचा पाया बनवण्यास आपण तयार आहोत का, यावर आज चिंतन करा. तुम्ही तसे केले, तर बाकी सारे प्रेम आणि उपासनेच्या रूपाने त्यातून सहज उमलेल.
हे सर्व सत्याच्या प्रभू, तुझ्या पवित्र आणि दैवी नियमावर प्रेम करायला मला मदत कर. तो मनापासून स्वीकारायला मला मदत कर. माझी तुझ्यावर आणि युगानुयुगे तू जे काही सांगितले आहेस त्या सर्वांवर श्रद्धा आहे. माझ्या स्वतःच्या जीवनाविषयी तू माझ्या अंतःकरणात जे बोलतोस, त्यावरही माझी श्रद्धा आहे. तुझी पवित्र इच्छा स्वीकारण्याची कृपा मला दे आणि त्या स्वीकारातून माझे अंतरंग व बाह्य जीवन दोन्ही बदलू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आपण जे करतो ते का करतो?
सामान्य काळातील पाचव्या आठवड्याचा बुधवार
“बाहेरून माणसाच्या आत जाणारी कोणतीही गोष्ट त्याला अशुद्ध करू शकत नाही; उलट, त्याच्या आतून बाहेर येणाऱ्या गोष्टीच त्याला अशुद्ध करतात.” मार्क 7:15
याची दुसरी बाजू अशी की, माणसाच्या अंतःकरणातून जे येते, तेच त्याला पवित्रही बनवते!
आपल्या अंतरंगात काय आहे यापेक्षा बाहेरून काय दिसते याचीच आपल्याला अनेकदा जास्त काळजी असते. इतरांना आपण कसे वाटतो, आपण कसे दिसतो किंवा जगाच्या नजरेत आपली प्रतिष्ठा काय आहे, याची आपण पुष्कळदा अति काळजी करतो. काही पदार्थ खाल्ल्याने माणूस अशुद्ध होतो, या परुश्यांच्या दाव्याला या शुभवर्तमानात येशू थेट उत्तर देतो. येशू तो दावा मान्य करत नाही. तो आपले लक्ष आपल्या अंतःकरणाकडे वळवतो. आपल्या अंतःकरणात काय आहे? आणि त्यातून काय बाहेर पडते? आपण खरे कोण आहोत, हे त्यावरूनच ठरते.
या उताऱ्यात काही पदार्थ खाल्ल्याने आपण अशुद्ध होऊ या चिंतेचा विचार केला आहे; पण त्याचा आशय त्याहून व्यापक आहे. देवाच्या नियमाचे केवळ बाह्य पालन करण्याच्या प्रवृत्तीकडे तो लक्ष वेधतो. इतरांच्या नजरेत आपण कसे दिसतो, याची परुश्यांना विलक्षण काळजी होती. त्यांच्या बाह्य नियमपालनावरून असे दिसते की, इतर लोक आपल्याबद्दल काय विचार करतात आणि काय बोलतात, याची त्यांना अति काळजी होती. आपण पवित्र आहोत असे लोकांना वाटावे, अशी त्यांची इच्छा होती. आपल्या हातून अगदी किरकोळ चूकही होत नाही, असे त्यांना दाखवायचे होते. पण हा सगळा केवळ दिखावा होता, वस्तुस्थिती नव्हती.
म्हणूनच येशू आपले लक्ष अंतरंगाकडे वळवतो. आपल्या अंतःकरणात काय आहे, ते देव पाहतो. ते इतर कोणालाही दिसत नसले, तरी देवाला सर्व काही दिसते, हे आपण कधीही विसरू नये. महत्त्व आहे ते फक्त यालाच. आपल्या अंतःकरणात जे आहे, त्याने आपले मोठे नुकसान होऊ शकते किंवा मोठे भलेही होऊ शकते. काही जण लोकांच्या नजरेत अगदी चुकीच्या वाटेवर असतात, पण देवाच्या दृष्टीने ते योग्य वाटेवर असतात. याउलट, काही जण लोकांच्या नजरेत आदर्श असतात, पण देवाच्या दृष्टीने ते अगदी चुकीच्या वाटेवर असतात. एकच गोष्ट महत्त्वाची आहे: देवाला काय वाटते?
आज तुमच्या अंतःकरणात काय आहे, यावर मनन करा. या आत्मपरीक्षणात स्वतःच्या हेतूंचाही प्रामाणिकपणे विचार करा. तुम्ही जे करता ते का करता, आणि जे निर्णय घेता ते का घेता? तुमच्या निवडी प्रामाणिक आणि निष्कपट अंतःकरणातून येतात का? की इतरांच्या नजरेत तुम्ही कसे दिसाल, यावर त्या अधिक अवलंबून असतात? तुमचे हेतू शुद्ध असोत, आणि ते ख्रिस्ताच्या हृदयाशी दृढपणे एकरूप झालेल्या अंतःकरणातून उमटोत.
हे सर्व पावित्र्याच्या प्रभू, माझे हेतू शुद्ध कर. माझे सारे जीवन केवळ शुद्ध अंतःकरणातून घडावे, यासाठी मला मदत कर. लोकांच्या नजरेत माझी प्रतिमा जपण्यात नव्हे, तर केवळ तुझी सेवा करण्यातच पावित्र्य आहे, याची जाणीव मला सदैव राहू दे. हे माझ्या प्रभू, माझे तुझ्यावर प्रेम आहे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे!
श्रद्धेचे दर्शन
सामान्य काळातील पाचव्या आठवड्याचा गुरुवार
जिच्या मुलीला अशुद्ध आत्म्याने पछाडले होते, अशा एका स्त्रीने लवकरच त्याच्याविषयी ऐकले. ती आली आणि त्याच्या पाया पडली. ती स्त्री ग्रीक होती आणि जन्माने सिरोफिनिकी होती. आपल्या मुलीतून भूत काढून टाकावे, अशी तिने त्याला विनवणी केली. तो तिला म्हणाला, “आधी मुलांना पोटभर खाऊ द्यावे. कारण मुलांचे अन्न घेऊन ते कुत्र्यांना टाकणे योग्य नाही.” मार्क 7:25-27
येशू त्या स्त्रीशी असा का बोलला? ती बहुधा भीतीने थरथरत त्याच्याकडे येते, त्याच्या पायांशी पडते आणि आपल्या मुलीला मदत करण्याची त्याला विनवणी करते. प्रथम असे वाटेल की येशू तिच्याशी मृदूपणे आणि करुणेने बोलेल, तिच्या मुलीची चौकशी करेल आणि तिला म्हणेल, “हो, मी तुझ्या मुलीला नक्कीच मदत करीन. मला तिच्याकडे ने.” पण तो असे म्हणत नाही. तो तिला सांगतो, “मुलांचे अन्न घेऊन कुत्र्यांना फेकणे योग्य नाही.” अरेरे! खरंच? तो खरोखर असं म्हणाला? तो असं का म्हणाला असेल?
सर्वप्रथम आपण हे लक्षात घेतले पाहिजे की येशू जे काही बोलतो, ते प्रेमाची कृती असते. त्याच्या बोलण्यात परम ममता आणि दया असते. हे आपल्याला ठाऊक आहे, कारण येशूचा स्वभावच तसा आहे. तो प्रेम आणि दया यांचे मूर्त रूप आहे. मग वरवर दिसणारी ही विसंगती आपण कशी समजून घ्यायची?
हा संवाद समजून घेण्यासाठी तो कसा संपला, हे पाहणे महत्त्वाचे आहे. त्या स्त्रीने येशूला काय उत्तर दिले आणि त्यांचे बोलणे कसे संपले, हे आपण पाहिले पाहिजे. तेव्हा आपल्या लक्षात येते की तिने विलक्षण नम्रतेने आणि श्रद्धेने उत्तर दिले. येशू जे म्हणतो ते खरे आहे. एका अर्थाने, त्याच्या शब्दांचा अर्थ असा लावता येईल की त्याच्या कृपेवर आणि दयेवर कोणाचाही हक्क नाही. देवाने आपल्या जीवनात हस्तक्षेप करावा अशी ‘पात्रता’ कोणाचीही नाही, त्या स्त्रीची किंवा तिच्या मुलीचीही नाही. येशूला हे माहीत आहे. असे बोलून तो त्या स्त्रीला तिची गाढ श्रद्धा सर्वांसमोर प्रकट करण्याची सुंदर संधी देतो. त्याच्या शब्दांमुळे ती श्रद्धा, आशा आणि विश्वास यांचा दीपस्तंभ बनते. येशूचा हाच हेतू होता आणि तो साध्य झाला. कारण ती त्याच्याकडे आली तेव्हाच तिची श्रद्धा खरोखर गाढ आहे, हे त्याने ओळखले होते. ती नम्रतेने आणि विश्वासाने उत्तर देईल, हे त्याला माहीत होते. तिने तसेच केले आणि त्यामुळे तिची श्रद्धा आणि नम्रता कशी प्रकट झाली, हे आपल्याला पाहायला मिळते.
आज या नम्र स्त्रीच्या सुंदर श्रद्धेवर चिंतन करा. आपण तिच्या जागी आहोत अशी कल्पना करा आणि येशू हेच शब्द आपल्याला म्हणत आहे असे ऐका. तुम्ही कसा प्रतिसाद द्याल? तुम्ही रागावून किंवा अस्वस्थ होऊन उत्तर द्याल का? तुमचा अहंकार दुखावेल का? की देव जे काही देतो ते त्याचे दान आहे आणि ते मिळण्याचा आपल्याला हक्क नाही, हे मान्य करून तुम्ही आणखी नम्रतेने प्रतिसाद द्याल? बहुधा, अशाच श्रद्धापूर्ण प्रतिसादाची देव आपल्यापैकी प्रत्येकाकडून वाट पाहत आहे. आपल्याला ज्याची इतकी गरज आहे, त्या त्याच्या दयेचा वर्षाव होण्याची हीच गुरुकिल्ली आहे.
हे खऱ्या नम्रतेच्या प्रभू, मला नम्र कर. माझा अहंकार दूर कर. तुझ्या चरणी पडायला मला मदत कर. तुझ्यावर इतका गाढ विश्वास ठेवायला मला मदत कर की माझ्या तुझ्यावरील प्रेमामुळे तुला तुझ्या कृपेचे भांडार उघडून माझ्यावर कृपेचा वर्षाव केल्यावाचून राहवणार नाही. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
देवाचा अधिकार
सामान्य काळातील पाचव्या आठवड्याचा शुक्रवार
“एफ्फाथा!” (म्हणजे, “उघड!”) आणि लगेच त्या माणसाचे कान उघडले. मार्क 7:34-35
येशू तुम्हाला असे म्हणताना कितीदा ऐकू येतो? “एफ्फाथा! उघड!” किंवा तो इतक्या अधिकाराने तुमच्याशी बोलताना तुम्ही कितीदा ऐकता?
त्या माणसाला कानांनी ऐकू येत नव्हते आणि त्याला पुन्हा ऐकू यावे अशी येशूची इच्छा होती, एवढ्याच कारणासाठी येशू असे म्हणाला का? की त्यात आणखी खोल अर्थ आहे? कानांनी आवाज ऐकू न येणाऱ्या या माणसाला बरे करून, येशूने आपल्यासाठी काय करण्याची त्याची इच्छा आहे, याची झलक आपल्याला दाखवली. या माणसाला बरे करण्याच्या कृतीतून येशू आपल्याला एक स्पष्ट आणि अधिक सखोल संदेश देतो. या उताऱ्यातून आपल्याला अनेक संदेश नक्कीच मिळू शकतात. त्यांपैकी एक पाहूया.
येशूच्या आज्ञेतच संदेश आहे: “उघड!” ही आज्ञा सामर्थ्यशाली आहे आणि ती कृती घडवून आणते. ती पाळायची की नाही, हे ऐकणाऱ्यावर सोडलेले नाही. ती स्पष्ट आणि ठाम आहे. “उघड” हा प्रश्न नाही, आमंत्रणही नाही; ती आज्ञा आहे. ही गोष्ट महत्त्वाची आहे!
या छोट्याशा आज्ञेतून दिसते की येशूने कृती करण्याचा निश्चय केला आहे. हा निर्णय घेताना त्याला किंचितही संकोच नाही, हे त्यातून स्पष्ट होते. त्याने निश्चय केला आहे आणि आपली इच्छा बोलून दाखवली आहे. आणि त्याच्या या कृतीमुळेच बदल घडतो. या छोट्याशा आज्ञेतून कळते की देव बोलतो तेव्हा त्याच्या मनात निर्णयाबद्दल कोणतीही दुविधा नसते. तो संकोचत नाही, साशंकही नसतो. त्याचे बोलणे निःसंदिग्ध आणि स्पष्ट असते.
ही जाणीव आपल्याला मोठा दिलासा देणारी आहे. कारण येशू आपला सर्वशक्तिमान अधिकार वापरण्यास तयार आहे आणि तो वापरण्याची त्याची इच्छा आहे. सर्व सामर्थ्य त्याच्याकडे आहे आणि जेव्हा त्याला आपला अधिकार वापरायचा असतो, तेव्हा तो कचरत नाही. सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे, आपले परम कल्याण साधेल तेव्हा आपला अधिकार वापरण्याची त्याची इच्छा असते.
हा सर्वशक्तिमान देव खरोखरच सर्वशक्तिमान आहे आणि सर्व काही त्याच्याच अधीन आहे, हा विश्वास आपल्याला मोठा दिलासा देणारा ठरला पाहिजे. निसर्गावरही (म्हणजे, ऐकण्याच्या शारीरिक क्षमतेवरही) त्याचा अधिकार आहे, तर आध्यात्मिक जगावरही त्याचा अधिकार नक्कीच आहे. जे काही चांगले आहे ते सर्व तो करू शकतो.
आपण अशा प्रभूच्या सान्निध्यात आहोत, जो केवळ सर्वशक्तिमानच नाही तर पूर्णपणे प्रेमळ आणि दयाळूही आहे, हे उमगल्यावर आपण निश्चिंतपणे सुटकेचा नि:श्वास सोडून त्याच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवू शकतो. सर्व काही आपल्या हाती घेण्यास तो समर्थ आहे आणि तसे करण्याची त्याची पूर्ण तयारीही आहे.
आज या छोट्याशा आज्ञेवर चिंतन करा. येशूच्या या पवित्र आणि दैवी अधिकाराखाली आपले जीवन सोपवा. त्याला तुम्हाला आज्ञा देऊ द्या. त्याच्या आज्ञांमध्ये परिपूर्ण प्रेम आणि दया आहे. त्याचे शब्द तुम्हाला तुमच्या अंतिम कल्याणाकडे नेतील. हा सर्वशक्तिमान देव तुमच्या पूर्ण विश्वासास पात्र आहे.
हे सर्वशक्तिमान प्रभू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे आणि तू सर्व काही करू शकतोस, हे मला माहीत आहे. माझ्या जीवनावर तुझा पूर्ण अधिकार असावा, अशी तुझी इच्छा आहे, हेही मला माहीत आहे. माझे जीवन पूर्णपणे तुझ्या हाती सोपवायला आणि माझ्या जीवनातील प्रत्येक कृतीला दिशा देण्याचा व आज्ञा करण्याचा अधिकार तुझ्याकडे आहे, इतका पूर्ण विश्वास तुझ्यावर ठेवायला मला मदत कर. हे येशू, माझा तुझ्यावर पूर्ण विश्वास आहे!
येशूकडे ओढ, इतरांवर दया करण्याची प्रेरणा
सामान्य काळातील पाचव्या आठवड्याचा शनिवार
“या लोकसमुदायाची मला कणव येते, कारण हे लोक आता तीन दिवस माझ्याबरोबर आहेत आणि त्यांच्याजवळ खायला काहीच नाही. मी त्यांना उपाशीपोटी घरी पाठवले, तर ते वाटेतच कोसळतील. त्यांच्यापैकी काही जण तर फार दुरून आले आहेत.” मार्क 8:2-3
या उताऱ्यात चिंतन करण्यासारख्या काही गोष्टी दिसून येतात. त्यांपैकी तीन गोष्टी थोडक्यात पाहूया.
पहिली लक्षात घेण्यासारखी गोष्ट ही की, लोकांना येशूची इतकी ओढ होती की, खायला काही नसतानाही ते एका निर्जन ठिकाणी त्याच्याबरोबर तीन दिवस राहून त्याचे बोलणे ऐकण्यास तयार होते. अन्न आणि घरचा आराम यांपेक्षा त्यांनी येशूला व त्याच्या शिकवणीला अधिक महत्त्व दिले. येशू आणि त्याची शिकवण यांविषयीची त्यांची आस्था किती अढळ होती, हे यातून दिसते. त्यांना त्याची किती ओढ लागली होती! जणू दुसऱ्या कशालाच महत्त्व नव्हते. त्यांना फक्त येशूबरोबर राहायचे होते.
दुसरी गोष्ट म्हणजे, या उताऱ्यातून येशूला लोकांची किती खोल काळजी होती हे दिसून येते. त्यांच्याविषयी त्याचे हृदय दयेने भरून आले. ते तिथे होते याबद्दल तो कृतज्ञ होता; पण त्यांना स्वतःच्या शरीराची जितकी काळजी होती, त्याहून अधिक काळजी त्याला होती.
तिसरी गोष्ट या उताऱ्यात अगदी सूक्ष्मपणे दिसते, पण तिचा अर्थ खोल आहे. इतका वेळ लोकांना खायला काही मिळालेले नाही हे सांगून येशू प्रेषितांचे लक्ष त्या अडचणीकडे वेधतो. लक्षात घ्या, तो लगेच ती अडचण सोडवत नाही. काय करावे, हेही तो त्यांना ताबडतोब सांगत नाही. तो फक्त अडचण काय आहे हे सांगतो. असे का?
कदाचित येशूला प्रेषितांच्या मनात लोकांबद्दल प्रेम आणि आपुलकी वाढवायची होती. कदाचित या प्रसंगी तो त्यांची परीक्षा घेत होता आणि लोकांच्या गरजांचा विचार करायला त्यांना शिकवत होता. सुरुवातीलाच त्याने फक्त प्रश्न मांडला आणि लोकांची परिस्थिती प्रेषितांसमोर ठेवली, जेणेकरून त्यांच्याही मनात त्या लोकांविषयी मनापासून करुणा वाढावी. जसे त्याचे स्वतःचे हृदय कळवळले, तसेच त्यांच्याही हृदयात “लोकसमुदायाबद्दल कणव” जागी व्हावी, असे कदाचित येशूला वाटले असेल.
आज तीन गोष्टींवर चिंतन करा. पहिली: तुम्हाला येशूची इतकी उत्कट ओढ आहे का की तो तुमच्या जीवनाचा केंद्रबिंदू बनतो? त्याला भेटण्याची आस तुमचे हृदय भरून टाकते आणि तुमचा आत्मा व्यापून टाकते का? दुसरी: येशूला तुमची किती काळजी आहे, याची तुम्हाला जाणीव आहे का? तुमच्यासाठी त्याचे हृदय दररोज “कळवळते”, हे तुम्हाला ठाऊक आहे का? तिसरी: येशू तुमच्यावर जे प्रेम करतो आणि तुम्हाला जी करुणा दाखवतो, तेच प्रेम आणि तीच करुणा तुम्ही इतरांना देऊ शकता का? इतरांच्या गरजांमुळे त्यांच्यासमोर उभी राहिलेली “अडचण” तुम्हाला दिसते का? त्या गरजा लक्षात आल्यावर, तुम्ही त्यांच्या अडचणीच्या वेळी त्यांच्या पाठीशी उभे राहण्याचा प्रयत्न करता का? या तिन्ही शिकवणी आचरणात आणण्याचा निश्चय करा. असे केलात, तर तुम्हीही त्याचे शिष्य म्हणवून घेण्यास पात्र ठराल.
हे माझे सर्वस्व व्यापणाऱ्या प्रभू, मला उत्कटतेने आणि ओढीने तुझ्याकडे खेचले जाऊ दे. जीवनात मला ज्याची आस आहे आणि ज्याची गरज आहे, त्या सर्वांचा उगम तूच आहेस, हे मला जाणू दे. तू माझी प्रत्येक इच्छा पूर्ण करशील, या जाणिवेने आणि विश्वासाने मी इतर सर्वांपेक्षा तुझीच निवड करावी. मी उत्कटतेने तुझ्याकडे वळत असताना, सर्वांविषयीच्या दयेने माझे अंतःकरण भरून टाक. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
मऊ बांधणीच्या पुस्तकाच्या स्वरूपात & ई-पुस्तक म्हणूनही उपलब्ध
