चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतर ठिकाणीही!
ख्रिस्त, विश्वाचा राजा
विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्त याचा महासण (वर्ष अ)
“मग तो आपल्या डावीकडच्यांना म्हणेल, ‘शापितांनो, माझ्यापासून दूर व्हा आणि सैतान व त्याच्या दूतांसाठी तयार केलेल्या शाश्वत अग्नीत जा. कारण मी भुकेला होतो, तेव्हा तुम्ही मला खायला दिले नाही; मी तहानेला होतो, तेव्हा तुम्ही मला प्यायला दिले नाही; मी परका होतो, तेव्हा तुम्ही माझे स्वागत केले नाही; मी उघडा होतो, तेव्हा तुम्ही मला वस्त्र दिले नाही; मी आजारी होतो आणि तुरुंगात होतो, तेव्हा तुम्ही माझी काळजी घेतली नाही.’” मत्तय 25:41–43
11 जून 1899 रोजी पोप लिओ तेरावे यांनी संपूर्ण मानवजातीचे येशूच्या पवित्र हृदयाला विधिपूर्वक समर्पण केले. या समर्पणाला त्यांनी आपल्या पोपपदाच्या काळातील “महान कृती” मानले. हे समर्पण या पवित्र सत्यावर आधारलेले होते: “[ख्रिस्ताच्या] राज्यसत्तेखाली केवळ कॅथलिक राष्ट्रे किंवा केवळ बाप्तिस्मा घेतलेल्या व्यक्तीच येतात असे नाही… तर ख्रिस्ती श्रद्धेच्या बाहेर असलेले सर्व लोकही येतात; अशा रीतीने खरोखरच संपूर्ण मानवजात येशू ख्रिस्ताच्या अधिकाराखाली आहे” (आन्नुम साक्रुम, 3).
संपूर्ण मानवजातीला येशूच्या पवित्र हृदयाकडे सोपवण्याच्या या भविष्यसूचक कृतीनंतर अनेक दशके अस्वस्थता वाढत गेली. 1920 च्या दशकापर्यंत जग राजकीय आणि सामाजिक उलथापालथीत गुरफटले होते. पहिल्या महायुद्धानंतर विविध राष्ट्रांत धर्मनिरपेक्षतावाद झपाट्याने पसरला, तर साम्यवादी आणि फॅसिस्ट विचारसरणींनी मूळ धरले. त्यामुळे असंख्य लोक आपल्या श्रद्धेविषयी शंका घेऊ लागले आणि अनेकांनी तर ती सोडून दिली. चौथ्या शतकापासून युरोपीय जीवनात खोलवर रुजलेले श्रद्धा आणि नागरी शासन यांच्यातील जुने नाते तुटू लागले. राष्ट्रांवरील देवाचे सार्वभौमत्व मानले जाईनासे झाले आणि मानवजात अधिकाधिक स्वतःवरच भरवसा ठेवू लागली.
या आध्यात्मिक आणि सामाजिक अधःपतनाला प्रतिसाद देताना ख्रिस्ताच्या विश्वव्यापी राजसत्तेची पुन्हा घोषणा करण्याची तातडीची गरज पोप पायस अकरावे यांनी ओळखली. देवाचा अधिकार आणि दैवी नियम सार्वजनिक जीवनातून वगळले जातात, तेव्हा समाज नैतिक गोंधळ आणि विनाशाकडे वाटचाल करतो, हे त्यांना उमगले होते. हे रोखण्यासाठी त्यांनी 1925 साली ख्रिस्तराजाचा सण सुरू केला. अशा प्रकारे त्यांनी ख्रिस्तसभेला आणि जगाला स्मरण करून दिले की खरा राजा एकच आहे. तो केवळ कॅथलिकांचा आणि ख्रिस्तीजनांचा राजा नाही, तर संपूर्ण मानवजातीचा, प्रत्येक राष्ट्राचा आणि अखिल विश्वाचा राजा आहे.
उपासनावर्षाच्या शेवटच्या रविवारी हा गौरवशाली महोत्सव साजरा करताना, ख्रिस्ताच्या विश्वव्यापी राजसत्तेचे स्मरण करण्याचे आणि ती पुन्हा दृढपणे मान्य करण्याचे आमंत्रण आपल्याला मिळते. जगभरात अनेक जण ख्रिस्ताचे अनुसरण करत नाहीत किंवा त्याला प्रभू म्हणून मानत नाहीत. काही जण असत्य धर्मांचे पालन करतात, काही धर्मनिरपेक्ष विचारसरणी स्वीकारतात, तर काही देवाला आणि धार्मिक आचरणाला पूर्णपणे नाकारतात.
आजचे शुभवर्तमान आपल्याला ठामपणे आठवण करून देते की, कोणाची श्रद्धा असो वा नसो, पृथ्वीवरील जीवनाच्या शेवटी सर्व जण विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्त याच्यासमोर उभे राहतील आणि तोच एकटा त्यांचा न्याय करील. कोणी कोणतीही श्रद्धा स्वीकारली किंवा नाकारली तरी ख्रिस्त हाच विश्वाचा राजा आणि सर्वांचा एकमेव न्यायाधीश आहे. काहींना तो म्हणेल, “माझ्या पित्याचा आशीर्वाद लाभलेल्यांनो, या. जगाच्या स्थापनेपासून तुमच्यासाठी तयार केलेले राज्य वतन म्हणून घ्या.” इतरांना तो म्हणेल, “शापितांनो, माझ्यापासून दूर व्हा आणि सैतान व त्याच्या दूतांसाठी तयार केलेल्या शाश्वत अग्नीत जा.” ख्रिस्ताचा न्याय कोणालाही टाळता येणार नाही. या जीवनात त्याला नाकारणारे मृत्युसमयी असे म्हणू शकणार नाहीत, “माझा न्याय करण्याचा तुला अधिकार नाही!” तो अधिकार एकट्या येशूलाच आहे. प्रत्येक आत्म्याच्या अंतरंगाचा ठाव घेऊन तो न्याय करील, आणि त्याच्या न्यायात दैवी न्याय व दया यांचा परिपूर्ण मेळ असेल.
ख्रिस्ताची राजसत्ता सर्वांवर आहे आणि तोच एकमेव राजा आहे, हे समजले की प्रत्येक आत्म्याला त्याच्याकडे आणण्यासाठी शुभवर्तमानाचा प्रसार करण्याची प्रेरणा आपल्याला मिळेल. शासनव्यवस्थेसह मानवी जीवनाच्या प्रत्येक क्षेत्रात ख्रिस्ताला स्थान मिळावे यासाठी आपण तत्परतेने प्रयत्न करू. ज्या राष्ट्रांत ख्रिस्तसभा आणि शासन यांची फारकत हा सर्वमान्य नियम आहे, तेथे ख्रिस्तसभेचे नेते नागरी सत्ता वापरत नाहीत, हे योग्यच आहे. पण याचा अर्थ येशू ख्रिस्ताला सार्वजनिक जीवनातून वगळावे असा नाही, हे आपण लक्षात ठेवले पाहिजे. उलट, तो सर्व मानवी शासनाच्या केंद्रस्थानी राहिला पाहिजे. काळाच्या शेवटीही तोच केंद्रस्थानी असेल, जेव्हा तो आपल्या दैवी इच्छेनुसार ते कसे वागले याचा हिशेब सर्वांकडून मागेल.
आज ख्रिस्त करणार असलेल्या न्यायाचे चिंतन करा. तुमचे विचार, शब्द, कृती, नातेसंबंध आणि जबाबदाऱ्या या तुमच्या जीवनाच्या प्रत्येक अंगावर तो खरोखरच राजा म्हणून राज्य करतो का, याचा विचार करा. मग त्याचे राज्य लोकांच्या हृदयांत, घराघरांत आणि व्यापक समाजजीवनात नांदावे यासाठी तुम्ही कसा हातभार लावू शकता, याचा विचार करा. म्हणजे तो गौरवाने येईल तेव्हा तुम्हाला त्याच्या उजवीकडील लोकांमध्ये स्थान मिळावे.
हे प्रभू येशू ख्रिस्ता, विश्वाच्या राजा, तू सकल सृष्टीचा प्रभू, प्रत्येक आत्म्याचा न्यायाधीश आणि जगाचा एकमेव तारणारा आहेस. आमच्या जीवनावर, आमच्या राष्ट्रांवर आणि आमच्या जगावर तुझा सार्वभौम अधिकार आहे, हे मान्य करून आज आम्ही नम्र आराधनेने तुझ्यापुढे नतमस्तक होतो. तुझ्या सत्याच्या सामर्थ्याने आमच्या हृदयांवर राज्य कर, आमच्या इच्छा शुद्ध कर आणि आमचे जीवन तुझ्या परमपवित्र इच्छेनुसार घडव. न्यायाच्या त्या महान आणि अंतिम दिवसाची वाट पाहत असताना, या जगातील प्रत्येक आत्म्याला तुझी ओळख होवो आणि प्रत्येक जण तुझी आराधना करो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
राजासमोर उभे राहणे
विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्त याचा महोत्सव (वर्ष B)
पिलाताने येशूला विचारले, “तू यहुद्यांचा राजा आहेस काय?” येशूने उत्तर दिले, “हे तू स्वतःहून म्हणतोस की इतरांनी तुला माझ्याविषयी सांगितले आहे?” पिलाताने उत्तर दिले, “मी काही यहुदी नाही, आहे का? तुझ्याच राष्ट्रातील लोकांनी आणि मुख्य याजकांनी तुला माझ्या स्वाधीन केले. तू काय केले आहेस?” येशूने उत्तर दिले, “माझे राज्य या जगाचे नाही…” योहान 18:33–36
पिलात हा यहुदियाचा रोमन राज्यपाल होता. त्याच्या हाती सांसारिक सत्ता होती आणि त्याच्या पाठीशी साम्राज्याचे सामर्थ्य होते. त्याच्यासमोर उभ्या राहणाऱ्या बहुतेकांना दोषी ठरवले जाण्याच्या भीतीने थरकाप सुटला असता. तरीही, योहानच्या शुभवर्तमानातील या प्रसंगात खऱ्या अर्थाने खटला येशूवर नव्हे, तर पिलातावर चालू आहे. लौकिक न्यायालयात पिलात ख्रिस्तावर आपला अधिकार गाजवत असल्याचे दिसत असले, तरी प्रत्यक्षात तो अखिल मानवजातीच्या न्यायाधीशासमोर उभा होता. तो न्यायाधीश सनातन राजा आहे, आणि त्याचे राज्य पृथ्वीवरील सर्व सत्तांच्या पलीकडे आहे.
पिलातासमोर उभे असताना, येशूने ठरवले असते तर त्याला आपले दैवी तेज सर्वांना दाखवता आले असते आणि आपल्या रक्षणासाठी असंख्य योद्धा देवदूतांना बोलावता आले असते. पण येशू मौन राहिला आणि त्याने दुःख व मृत्यू स्वीकारले. अशा रीतीने त्याने दाखवले की त्याचे राजेपण बळावर नव्हे, तर शाश्वत उद्धारावर आधारलेले आहे. त्याचे राज्य हिंसेने नव्हे, तर क्रुसाद्वारे आणि आत्मबलिदानी प्रेमाच्या निर्मळतेने व पावित्र्याने प्रस्थापित होणार होते.
पिलाताच्या जीवनाच्या अखेरीस तो पुन्हा एकदा येशूसमोर उभा राहिला; पण या वेळी त्याचा स्वतःचा न्याय होणार होता. त्या क्षणी ख्रिस्त नम्रपणे मौन धारण करून उभा नव्हता, तर तो वैभवाने राज्य करत होता आणि दैवी व शाश्वत न्यायनिर्णय देत होता. पिलाताच्या आत्म्याचे अखेरीस काय झाले हे आपल्याला माहीत नाही. पण एवढे आपल्याला माहीत आहे की त्याचा न्याय रोमच्या खोट्या देवांनी केला नाही—ना अपोलोने, ना ज्युपिटरने, ना इतर कोणत्याही मूर्तीने. त्याचा न्याय एकमेव खऱ्या देवाने, विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्ताने केला.
पिलाताच्या मृत्यूचा आणि त्याच्या वैयक्तिक न्यायाचा क्षण डोळ्यांसमोर आणा. तोपर्यंत त्याचे मनपरिवर्तन झाले नसते, तर वैभवशाली येशूसमोर उभे राहताच त्याला जबर धक्का बसला असता. देवाच्या पुत्राला दोषी ठरवताना आपण किती भ्याडपणे वागलो, याची त्याला त्या क्षणी जाणीव झाली असती. जे सर्व जण स्वतःला विश्वासाने ख्रिस्ताच्या राज्यसत्तेच्या स्वाधीन करतात, त्यांच्यासाठी क्रुसावरील मृत्यूचेच रूपांतर शाश्वत जीवनाच्या साधनात करण्याचे देवाचे सामर्थ्य पाहूनही तो विस्मयचकित झाला असता.
पिलात जसा आपल्या वैयक्तिक न्यायासाठी विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्त याच्यासमोर उभा राहिला, तसेच आपल्यापैकी प्रत्येक जण त्याच्यासमोर उभा राहील. आपला न्याय होईल ही कल्पना काहींना कठोर किंवा कमीपणा आणणारी वाटू शकते; पण असा विचार करणे ही एक दुःखद चूक आहे. आजचा हा महासण आपल्याला केवळ ख्रिस्त अनंतकाळ राजा म्हणून राज्य करील याचीच आठवण करून देत नाही, तर मृत्यूनंतर प्रत्येक आत्म्याचा खरा आणि एकमेव न्यायाधीश तोच आहे, याचीही आठवण करून देतो. या दैवी सत्याला सामोरे जाण्याचे आपण कधीही टाळू नये.
येशूच्या न्यायापेक्षा त्याची माया, आनंद, सौम्यता आणि आपल्याला जवळ घेण्यासाठी पसरलेले त्याचे बाहू यांवर मनन करणे आपल्याला बहुतेकदा अधिक आवडते. चांगला मेंढपाळ, दयाळू सामरी आणि उधळ्या पुत्राची वाट पाहणारा प्रेमळ पिता या प्रतिमा आपल्याला प्रिय आहेत. येशू मुलांना जवळ घेतो, आजाऱ्यांना बरे करतो आणि भुकेल्यांना अन्न देतो, ही चित्रे आपल्याला दिलासा देतात. या प्रतिमा खऱ्या आणि सुंदर आहेत. पण आपल्या प्रभूचे केवळ हेच रूप आपण पाहत असू, तर आपण त्याला पूर्णपणे ओळखत नाही. तो न्याय करतानाही अढळ असतो आणि त्याचा निर्णय अंतिम असतो. पश्चात्ताप न करता गंभीर पापात राहणाऱ्या आत्म्याला दोषी ठरवण्यास तो कचरत नाही. मनपरिवर्तन, शुद्धीकरण आणि इतकेच नव्हे तर परिपूर्णतेची मागणी करण्यासही तो कधी कचरत नाही. आणि जेव्हा आपण गर्वाने व उद्धटपणे वागतो, तेव्हा तो ठामपणे आपला गर्व उतरवतो आणि सत्य स्पष्टपणे सांगून आपल्याला पुन्हा स्वतःकडे बोलावतो.
आज तुमच्या मनात येशूची जी प्रतिमा आहे, तिच्यावर चिंतन करा. तो खरोखर कोण आहे, हे तुम्हाला पूर्णपणे दिसते का, की तुम्ही केवळ अधिक दिलासा देणाऱ्या प्रतिमांना पसंती देता? न्याय आणि कृपेच्या सिंहासनावर विराजमान असलेल्या परम वैभवशाली राजाधिराजासमोर तुम्ही उभे आहात, अशी कल्पना करा. त्या दर्शनाने त्याच्या दैवी दयेबद्दल आपल्या मनात मोठी आशा निर्माण व्हावी आणि त्याच वेळी पापाविषयी पवित्र भयही जागे व्हावे. आपल्या न्यायाचा दिवस लक्षात ठेवून आजच राजासमोर उभे राहा. आपल्या जीवनाचा प्रामाणिक हिशेब तयार करा, तुमचा न्यायाधीश ख्रिस्त याची वाणी ऐका आणि आज, उद्या व दररोज पश्चात्ताप करून देवाकडे वळा. म्हणजे अंतिम न्यायाचा दिवस येईल, तेव्हा तो तुमच्या जीवनातील सर्वांत गौरवशाली दिवस ठरेल.
हे विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्ता, मी माझ्या संपूर्ण अस्तित्वाने तुझ्यावर प्रेम करतो, तुझी उपासना करतो आणि तुझी आराधना करतो. तूच एकमेव राजाधिराज, प्रभूंचा प्रभू आणि मानवजातीचा तारणारा आहेस. उपासनावर्षाच्या शेवटच्या आठवड्यात प्रवेश करताना आणि राजा व न्यायाधीश म्हणून तुझा उत्सव साजरा करताना, मला नम्र कर, तुझ्या न्यायाची आणि दयेची मला जाणीव करून दे आणि माझ्या जीवनाचा प्रामाणिक हिशेब देण्यासाठी माझे हृदय तयार कर. माझ्या न्यायासाठी मी तुझ्यासमोर उभा राहीन, तो दिवस अथांग आनंदाचा ठरो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
क्रुसावर खिळलेल्या राजाचे राज्य
विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्त याचा महोत्सव (वर्ष C)
“येशू, तू आपल्या राज्यात येशील तेव्हा माझी आठवण ठेव.” येशूने त्याला उत्तर दिले, “आमेन, मी तुला सांगतो, आजच तू माझ्याबरोबर परादीसमध्ये असशील.” लूक 22:42–43
आजचा उपासनावर्षातील शेवटचा रविवार आपले लक्ष भविष्यात घडणाऱ्या अंतिम आणि गौरवशाली घटनांकडे वळवतो. भविष्यात एके दिवशी विश्वाचा राजा येशू ख्रिस्त वैभवाने आणि तेजाने परत येईल. तो जिवंत आणि मृत अशा प्रत्येक आत्म्याचा न्याय करील आणि आपले दृश्यमान व चिरस्थायी राज्य स्थापन करील. कृपावस्थेत असलेला आणि पूर्णपणे शुद्ध झालेला प्रत्येक आत्मा देवाचे मूल म्हणून त्या राज्यात प्रवेश करील आणि ख्रिस्ताच्या सार्वकालिक अधिपत्याखाली सदैव राहील.
तुम्ही कधी त्या दिवसाचा विचार करता का? तो दिवस इतका दूरचा आणि कल्पनेपलीकडचा वाटू शकतो की तो प्रत्यक्षात घडणारी घटना नसून केवळ एक कल्पना आहे, असेही वाटू शकते. ख्रिस्ताच्या द्वितीय आगमनाविषयी बायबलमध्ये दिलेली वर्णने केवळ प्रतीकात्मक किंवा रूपकात्मक तर नाहीत ना, असा प्रश्न काहींना पडू शकतो.
पण दर रविवारी विश्वासघोषणेत आपण जे सत्य मान्य करतो ते हेच आहे: येशू देहासह पृथ्वीवर परत येईल, जिवंतांचा व मृतांचा न्याय करील आणि स्वर्ग व पृथ्वी यांना आपल्या सार्वकालिक राज्यात एकत्र आणील. गंभीर पापे करूनही पश्चात्ताप न करणाऱ्यांना तो आपल्यापासून कायमचे दूर राहण्याची शिक्षा देईल, तर आपल्या विश्वासू मुलांचे स्वागत करून त्यांना आपल्या शाश्वत गौरवात सहभागी करून घेईल. ही कल्पित कथा नाही; हे सत्य आहे. आजचा महोत्सव आपल्याला या पवित्र सत्याचे चिंतन करण्यास आमंत्रण देतो.
आजचे सुवार्तावाचन आपल्याला त्या महान राजाच्या सामर्थ्यपूर्ण शब्दांची आठवण करून देते. येशू आणि पश्चात्तापी चोर आपापल्या क्रुसावर मृत्यूच्या उंबरठ्यावर असताना येशूने त्याला हे शब्द सांगितले. एका क्रुसावरून राजावरील विश्वासाची नम्र कबुली ऐकू आली, तर दुसऱ्या क्रुसावरून प्रेमाची, दयेची आणि तारणाची दैवी घोषणा झाली.
त्या क्षणी आपल्या प्रभूचे सिंहासन सोन्याचे नव्हते. त्याच्या मस्तकावर रत्नजडित मुकुट नव्हता, ना उत्सवाची गाणी गाणारे समुदाय होते. त्याऐवजी आपण पाहतो तो एक विदीर्ण मनुष्य: दोन गुन्हेगारांच्या मध्ये त्याला क्रुसावर खिळले आहे आणि सत्ताधारी, सैनिक व ये-जा करणारे लोक त्याची थट्टा करत आहेत. तरीही, जिथे त्याची अपेक्षा सर्वांत कमी होती, नेमके तिथेच दैवी राजेपणाचे रहस्य पूर्णपणे प्रकट होते.
येशूच्या मस्तकावर एक पाटी होती. तिच्यावरचे शब्द उपहासाने लिहिले होते, पण ते एक गौरवशाली आणि भविष्यसूचक सत्य सांगत होते: “हा यहुद्यांचा राजा आहे.” त्याने स्वतःला वाचवले नाही, कारण तो आपल्या मृत्यूद्वारे आपले तारण करण्यासाठी आला होता. तो बळाच्या जोरावर सत्ता गाजवून राज्य करत नाही, तर आत्मसमर्पणाने, दयेने आणि मरणापर्यंत प्रेम करून राज्य करतो. क्रुसावरूनच तो आपल्या राज्याची स्थापना करतो आणि क्रुसाद्वारेच तो सर्व लोकांना आपल्याकडे ओढून घेतो.
त्या पवित्र क्षणी येशूच्या शेजारी असलेले दोन गुन्हेगार ख्रिस्ताच्या राजेपणाला आपण देऊ शकणारे दोन मूलभूत प्रतिसाद दाखवतात. एक जण थट्टेत सामील होतो: “तू ख्रिस्त नाहीस का? स्वतःला आणि आम्हालाही वाचव!” राजेपण म्हणजे इतरांवर नियंत्रण, स्वतःचा बचाव आणि बाह्य सत्ता, हा जगाचा गैरसमज त्याच्या शब्दांत दिसतो. दुसरा त्याच्या ईशनिंदेबद्दल त्याला खडसावतो आणि स्वतः वेदनेत असतानाही आपल्या शेजारी यातना भोगणारा किती निरपराध आणि थोर आहे, हे ओळखतो. दृढ विश्वासाने तो नम्र विनंती करतो: “येशू, तू आपल्या राज्यात येशील तेव्हा माझी आठवण ठेव.”
ही प्रत्येक पश्चात्तापी पाप्याची हाक आहे. क्रूस हा पराभव नसून शाश्वत गौरवाकडे नेणारा मार्ग आहे, हे ज्याला उमगते, त्या प्रत्येक आत्म्याचा हा आवाज आहे. खरा राजा क्रुसावरून दयेचे असे शब्द उच्चारतो, जे युगानुयुगे घुमत राहतात: “आजच तू माझ्याबरोबर परादीसमध्ये असशील.” त्या क्षणी, क्रुसावर खिळलेल्या राजाच्या बलिदानाच्या सामर्थ्याने स्वर्गात प्रवेश करणारा तो मरणासन्न चोर पहिला ठरतो.
ही आशेची सुवार्ता आहे. हा पराभवाचा नव्हे, तर विजयाचा क्षण आहे. जगाच्या दृष्टीने ख्रिस्ताचा अंत झाला होता; स्वर्गाच्या दृष्टीने तो सिंहासनावर विराजमान झाला होता. क्रूस हे त्याचे सिंहासन आहे. त्याचा मुकुट काट्यांचा आहे. दयेने उचललेला त्याचा खिळ्याने विद्ध झालेला हात हाच त्याचा राजदंड आहे. तो तुमचा राजा आहे का? त्याच्या पवित्र राज्यात सामील होण्याची तुम्हाला ओढ आहे का?
आज क्रुसावर खिळलेल्या ख्रिस्ताचे तुमचा राजा म्हणून चिंतन करा. या जीवनात तुम्हाला केवळ सामर्थ्य, सुख आणि विजय हवा आहे का? की राजाच्या दुर्बलतेत, दुःखात आणि क्रुसाच्या रहस्यात त्याच्यासोबत सहभागी होण्याची तुमची तयारी आहे? त्या पश्चात्तापी चोराप्रमाणे पश्चात्तापाने त्याच्याकडे या. त्याची प्रार्थना आपलीशी करा: “येशू, माझी आठवण ठेव…” आणि विश्वास ठेवा की क्रुसावर खिळलेला आपला राजा तुम्हाला शाश्वत दयेने उत्तर देईल.
हे विश्वाच्या राजा येशू ख्रिस्ता, तू राजांचा राजा, प्रभूंचा प्रभू आणि जगाचा तारणारा आहेस, असा माझा विश्वास आहे आणि तो मी जाहीरपणे कबूल करतो. माझ्या जीवनात आज तुझे अधिपत्य स्वीकारण्यास मला मदत कर. म्हणजे त्या पश्चात्तापी चोराबरोबर आणि तुझ्यावरचा विश्वास कबूल करून तुझ्या बलिदानी प्रेमाच्या सामर्थ्याने जगणाऱ्या सर्वांबरोबर मला तुझ्या शाश्वत राज्यात सहभागी होता येईल. प्रभू, तू आपल्या राज्यात येशील तेव्हा माझी आठवण ठेव. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
नव्या मंदिराला सर्वस्व अर्पण करणे
सामान्य उपासनाकाळातील चौतिसाव्या आठवड्याचा सोमवार
येशूने वर पाहिले तेव्हा काही श्रीमंत लोक मंदिराच्या दानपेटीत आपली अर्पणे टाकत असल्याचे त्याला दिसले. एका गरीब विधवेने त्यात दोन लहान नाणी टाकल्याचेही त्याने पाहिले. तो म्हणाला, “मी तुम्हाला खरे सांगतो, या गरीब विधवेने इतर सर्वांपेक्षा अधिक टाकले आहे. कारण त्या सर्वांनी आपल्या उरलेल्या संपत्तीतून अर्पण केले; पण तिने आपल्या गरिबीतून, तिच्या उदरनिर्वाहासाठी जे काही होते ते सर्व अर्पण केले.” लूक 21:1–4
उपासना वर्षाच्या या अखेरच्या आठवड्यात ख्रिस्तसभा आपले लक्ष येशूच्या पृथ्वीवरील सेवाकार्याच्या शेवटच्या आठवड्याकडे वेधते. त्या पवित्र दिवसांत येशू रात्री जैतुनाच्या डोंगरावर मुक्काम करीत असे आणि दिवसा मंदिराच्या प्रांगणात उपदेश करीत असे. पुढे काय घडणार आहे, याची त्याचे ऐकणाऱ्यांना कल्पनाही नव्हती. पण येशूला ते माहीत होते. म्हणूनच या शेवटच्या आठवड्यातील त्याच्या शब्दांना आणि कृतींना विशेष महत्त्व आहे आणि त्यांतून निकडही जाणवते.
आजच्या शुभवर्तमानात येशू मंदिराच्या दानपेटीत अर्पण टाकणाऱ्या लोकांकडे शांतपणे पाहतो. काही श्रीमंत लोक मोठमोठ्या रकमा देतात. पण मंदिरातील एका दानपेटीत दोन छोटी नाणी टाकणाऱ्या गरीब विधवेकडे त्याचे लक्ष जाते आणि तो तिची प्रशंसा करतो. तिचे अर्पण रकमेने लहान असले, तरी त्याचे मोल मोठे होते: “तिने आपल्या गरिबीतून आपल्या उदरनिर्वाहासाठी जे काही होते ते सर्व अर्पण केले आहे.”
तिच्या कृतीतून उदारता आणि देवाला शरण जाणे यांचे खरे मर्म उलगडते. तिने आपल्याला परवडेल तेवढेच दिले नाही; तिने सर्वस्व दिले. तिच्या या सर्वस्वाच्या अर्पणात ख्रिस्ताच्या परिपूर्ण बलिदानाची पूर्वझलक दिसते. लवकरच तो आपल्या तारणासाठी केवळ काहीतरी नव्हे, तर आपले सर्वस्व अर्पण करणार होता.
ही घटना ज्या वेळी घडते, ती वेळ महत्त्वाची आहे. वधस्तंभावर स्वतःचे अर्पण करण्यास येशू सुरुवात करणार होता, त्याच्या अगदी आधी ही घटना घडते. आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या अंतःकरणात कोणती वृत्ती असावी, हे देव या विधवेच्या कृतीतून प्रभावीपणे दाखवतो. आपल्या साधनसंपत्तीचा, वेळेचा किंवा गुणांचा केवळ काही भाग त्याला नको आहे. त्याला आपले सर्वस्व हवे आहे. का? कारण आपल्याजवळ जे काही आहे ते सर्व त्याच्याकडूनच आले आहे आणि त्याचे अंतिम ध्येयही तोच आहे.
ज्यांच्याजवळ पुष्कळ आहे, त्यांच्यासाठी हे सत्य स्वीकारणे विशेष कठीण आहे. आपली संपत्ती, आपण मिळवलेले यश, समाजातील स्थान, सुखसोयी किंवा आपली नाती यांत आपले मन गुंतलेले असते, तेव्हा या गोष्टी देवाच्या काळजीवर सोपवायला आपण अनेकदा कचरतो. पण ही आसक्ती आपल्या आत्म्यावरचे ओझे बनते आणि स्वतःला पूर्णपणे अर्पण करण्याच्या आड येते. “जो कोणी आपल्याजवळ असलेल्या सर्व गोष्टींचा त्याग करीत नाही, तो माझा शिष्य होऊ शकत नाही” (लूक 14:33).
मग या जीवनात तुम्ही सर्वांत जास्त काय जपता: कुटुंब, मैत्री, कारकीर्द, आर्थिक सुरक्षितता, घर, आरोग्य की स्वतःच्या आवडीनिवडी? या सगळ्या गोष्टी खरोखरच मोलाच्या असू शकतात—विशेषतः कुटुंब. पण त्यांना आपल्या जीवनात कोणते स्थान द्यायचे, हे ख्रिस्ताने प्रेमापोटी स्वतःला रिक्त केले, त्या प्रेमाच्या प्रकाशात आपण नेहमी ठरवले पाहिजे. आपल्या आसक्तीची कसोटी वधस्तंभच असला पाहिजे.
येशूने आपल्या कुटुंबावर, मित्रांवर आणि शिष्यांवर प्रेम केले. जगण्याचा, एकत्र जेवण्याचा आणि साध्यासुध्या सुखांचा आनंद त्यानेही नक्कीच अनुभवला. तरीही या जगातल्या कोणत्याही गोष्टीत त्याचे मन इतके गुंतले नाही की वधस्तंभावर सर्वस्व अर्पण करण्याच्या पित्याच्या इच्छेपासून तो परावृत्त झाला असता. विधवेच्या त्या नम्र कृतीत त्याच्या दैवी उदारतेचे प्रतिबिंब दिसते.
ती आपल्यासाठीही एक आदर्श आहे. तिच्या अर्पणात नव्या आणि शाश्वत मंदिराची, म्हणजेच ख्रिस्ताच्या गूढ देहाची, पूर्वझलक दिसते. तिच्याप्रमाणे आपण आपली नाती, वेळ, संपत्ती, आनंद, दुःखे आणि अगदी आपल्या वेदनाही देवाला अर्पण करतो, तेव्हा ही अर्पणे त्या आध्यात्मिक खजिन्यात जमा होतात, ज्यातून ख्रिस्ताच्या देहाला आधार मिळतो आणि त्याची उभारणी होते. अशा रीतीने आपण ख्रिस्ताचे केवळ अनुकरणच करीत नाही, तर त्याच्या तारणकार्याचे सहभागीही होतो.
आज तुम्ही काय अर्पण करण्याचे टाळत आहात, यावर चिंतन करा. भावनिक, आध्यात्मिक किंवा व्यवहाराच्या पातळीवर तुम्ही कोणती गोष्ट घट्ट धरून ठेवली आहे? ती सोडून पित्याच्या हाती सोपवण्याची कृपा प्रभूकडे मागा. अर्पण कितीही लहान किंवा मोठे असो, प्रेमाने दिलेले कोणतेही अर्पण कधीच वाया जात नाही, असा भरवसा ठेवा. अशा उदारतेतून देव नवे मंदिर, म्हणजेच आपली ख्रिस्तसभा, उभारतो आणि आपली अंतःकरणे त्याच्या गौरवाचे निवासस्थान बनवतो.
हे माझ्या प्रभू, तू माझ्यावरच्या प्रेमापोटी स्वतःचे बलिदान दिलेस आणि सर्वस्व अर्पण केलेस. त्या प्रेमाला प्रतिसाद म्हणून मलाही सर्वस्व अर्पण करायला मदत कर. माझी संपत्ती, माझी नाती, माझा वेळ, माझे गुण, इतकेच काय, माझ्या भीती आणि जखमाही स्वीकार. मी काहीही राखून ठेवू नये. माझ्या आसक्ती शुद्ध कर, म्हणजे त्या मी विश्वासाने आणि प्रेमाने तुला अर्पण करू शकेन. माझे जीवन तुझ्या दृष्टीने पवित्र आणि तुला आवडणारे जिवंत बलिदान होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
आपले अंतिम गंतव्य
सामान्य काळातील चौतिसाव्या आठवड्याचा मंगळवार
मंदिर मौल्यवान दगडांनी आणि नवसाच्या अर्पणांनी कसे सुशोभित केले होते, याविषयी काही लोक बोलत असताना येशू म्हणाला, “तुम्ही येथे पाहता ते सर्व—असे दिवस येतील की इथे एकाही दगडावर दुसरा दगड राहणार नाही; प्रत्येक दगड पाडला जाईल.” लूक 21:5–6
सुट्टीत फिरायला जायला सगळ्यांनाच आवडते. कल्पना करा, ज्या ठिकाणी जायचे स्वप्न तुम्ही कित्येक दिवसांपासून पाहत आहात, तिथे जाण्याची संधी तुम्हाला मिळाली आहे आणि सहलीचा सगळा खर्चही भरलेला आहे. फक्त एकच अडचण आहे: सहल आजपासून बरोबर एक वर्षाने आहे. पुढच्या काही महिन्यांत तुम्ही त्या ठिकाणाची सविस्तर माहिती गोळा करता. तिथे काय काय करता येईल हे पाहता, प्रत्येक दिवसाचा बेत आखता आणि तुमची उत्सुकता दिवसेंदिवस वाढत जाते. अखेर तो दिवस उजाडतो. तुम्ही तिथे पोहोचता, तेव्हा ते ठिकाण तुमच्या सगळ्या अपेक्षांपेक्षाही सरस निघते. तो खरोखरच एक स्वर्ग आहे.
या जगातील हे साधे उदाहरण दाखवते की स्वर्ग आणि नवे आकाश व नवी पृथ्वी यांच्या अभिवचनाविषयी आपल्या अंतःकरणाची वृत्ती कशी असावी. या जीवनातील तातडीच्या गरजांमध्ये इतके गुरफटून जाणे सहज शक्य आहे की पुढे काय आहे याचे भानच राहत नाही. पण खरे तर आपले पृथ्वीवरील जीवन म्हणजे अनंतकाळाची तयारीच आहे. तो अनंत दिवस उजाडेल तेव्हा तो आठवडाभराचा किंवा आयुष्यभराचाही नसेल—तो कधीच संपणार नाही. देवाचे समोरासमोर दर्शन घेण्याच्या कल्पनातीत आनंदापुढे त्या क्षणापर्यंत आपण जे काही अनुभवले ते सारे नगण्य वाटेल. आपल्यापैकी जे स्वर्गात प्रवेश करण्यास पात्र ठरतील, ते आपल्या जीवनात जे प्रेम आचरणात आणले तेवढेच सोबत नेतील. ते प्रेमच आपल्यासाठी शाश्वत गौरवाचा ठेवा बनेल.
उपासना वर्षाच्या या शेवटच्या आठवड्यात ख्रिस्तसभा आपल्याला त्या अंतिम आणि गौरवशाली ध्येयाकडे दृष्टी उचलण्याचे आमंत्रण देते. अनंतकाळाचे चिंतन करावे, स्वर्गाची ओढ नव्याने जागवावी आणि अंतिम ध्येय लक्षात ठेवून जगावे, असे आवाहन आपल्याला केले जाते.
आजचा शुभवर्तमानातील उतारा शाश्वत गोष्टींवर अंतःकरण लावून जगण्याच्या या आवाहनाला अधिक बळ देतो. मौल्यवान दगडांनी आणि नवसापोटी वाहिलेल्या अर्पणांनी सजवलेल्या मंदिराचे वैभव पाहून येशूचे शिष्य थक्क झाले होते. तेव्हा येशूने त्यांना इशारा दिला की एकाही दगडावर दुसरा दगड राहणार नाही. असे सांगून येशू आपल्याला सर्व ऐहिक वैभवाच्या क्षणभंगुरतेवर विचार करायला लावतो—अगदी पवित्र आणि चिरस्थायी भासणाऱ्या वैभवावरही. देवाचे आहे तेच टिकेल, या जगातील बाकी सर्व काही नाहीसे होईल, या सत्याकडे तो आपले लक्ष वेधतो.
हा निराशेचा नव्हे, तर मुक्तीचा संदेश आहे. स्वर्गाकडे वाटचाल करणाऱ्या यात्रेकरूंप्रमाणे आपण जगलो, तर तात्पुरत्या गोष्टींची अवाजवी आसक्ती सोडायला आणि जे टिकून राहते त्यावर मन लावायला शिकू: विश्वास, आशा आणि सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे देवावरील व शेजाऱ्यावरील प्रेम. मंदिराचा विध्वंस सध्याचे युग संपुष्टात येणार असल्याचे सूचित करतो आणि आपल्याला आठवण करून देतो की खरे मंदिर स्वतः ख्रिस्त आहे आणि त्याच्यामध्ये स्वर्गीय यरुशलेम आपली वाट पाहत आहे.
येशू येणाऱ्या संकटांविषयीही शिकवतो—युद्धे, दुष्काळ, भूकंप आणि फसवणूक. यावरून आध्यात्मिकदृष्ट्या जागरूक राहण्याची आणि सत्यात दृढपणे रुजलेले असण्याची गरज अधिक स्पष्ट होते. ही चिन्हे आपल्याला घाबरवण्यासाठी नव्हेत, तर जागे करण्यासाठी आहेत. नवे रूप आणि नवे जीवन मिळण्याची वाट पाहताना जग कण्हत आहे, याची ती आपल्याला आठवण करून देतात (पाहा रोमकरांस 8:22). नवजीवनाच्या जन्माआधी प्रसववेदना होतात, त्याप्रमाणे ही संकटेही येणाऱ्या गौरवासाठी आपल्याला तयार करतात. शेवटी, येशू केवळ इशारा देत नाही; तो आपल्याला पित्याच्या अभिवचनांवर पूर्ण भरवसा ठेवण्याचे आमंत्रण देतो.
दिवस, महिने आणि वर्षे सरत असताना तुमचे लक्ष कशावर असते? शेवटी नाहीशा होणाऱ्या या जगातील गोष्टींमध्ये तुम्ही गुरफटून जाता का? आपल्याला या जगात राहून रोजचे व्यवहार करावेच लागतात. पण हेच जीवन सर्वस्व आहे असे समजून जगणे आणि हे जीवन अंतिम ध्येय गाठण्याचे साधन आहे असे समजून जगणे, यात फार मोठा फरक आहे. आपण जे काही करतो, जे नाते जोडतो, जे काम पार पाडतो आणि जी प्रार्थना अर्पण करतो, ते सर्व स्वर्गावर दृष्टी ठेवून केले पाहिजे, जेणेकरून त्या अनंत दिवसासाठी आपले अंतःकरण तयार होईल.
आज तुमचे अंतःकरण कशाकडे वळले आहे याचे चिंतन करा. ते क्षणभंगुर गोष्टींमध्ये गुंतले आहे की शाश्वत गोष्टींमध्ये दृढपणे रुजले आहे? स्वर्गाकडे दृष्टी उचलण्यासाठी आणि देवाने तुमच्यासाठी तयार केलेल्या अंतिम ध्येयाची ओढ पुन्हा जागवण्यासाठी वेळ काढा. या जगाचे क्षणभंगुर स्वरूप पाहून भविष्यातील अविनाशी गौरवाची आस तुमच्या अंतःकरणात जागी होऊ द्या. आणि या जीवनाच्या वाटेवर आनंदमय आशेने चालत राहा व कधीही नष्ट होणार नाही असा प्रेमाचा ठेवा साठवा.
हे माझ्या प्रभू, माझ्या देवा, तूच माझे अंतिम ध्येय आहेस. तुझ्यामध्ये जगणे आणि स्वर्गात तुझ्याच जीवनात सहभागी होणे, हाच माझ्या सर्व कार्यांचा पाया आणि माझ्या प्रत्येक विचाराचे, शब्दाचे व कृतीचे ध्येय असले पाहिजे. ज्या परम गौरवशाली दिवशी मी तुला समोरासमोर पाहीन आणि तुझ्या परमानंददायी दर्शनाचे वैभव अनंतकाळ अनुभवीन, त्या दिवसाच्या आनंदमय प्रतीक्षेने माझे अंतःकरण भरून टाक. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
हौतात्म्याचा गौरव
सामान्य काळातील चौतिसाव्या आठवड्याचा बुधवार
येशू लोकसमुदायाला म्हणाला: “ते तुम्हाला पकडतील आणि तुमचा छळ करतील. ते तुम्हाला सभास्थानांच्या स्वाधीन करतील आणि तुरुंगात टाकतील. माझ्या नावामुळे ते तुम्हाला राजे आणि राज्यपाल यांच्यासमोर नेतील. त्यातून तुम्हाला साक्ष देण्याची संधी मिळेल. हे लक्षात ठेवा: स्वतःच्या बचावासाठी आधीच तयारी करू नका, कारण काय बोलावे याचे असे ज्ञान मी स्वतः तुम्हाला देईन की तुमच्या सर्व विरोधकांना तुमच्या बोलण्याला विरोध करता येणार नाही किंवा ते खोडून काढता येणार नाही.” लूक 21:12–15
येशू आपल्याला सांसारिक सुखसोयींनी भरलेल्या जीवनाचे आश्वासन देत नाही. उलट, तो आपल्याला अगदी वेगळेच सांगतो. आजच्या शुभवर्तमानात, आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या अखेरच्या दिवसांत, येशू आपल्या शिष्यांना छळाला सामोरे जाण्यास तयार राहण्याचे आवाहन करतो. अंतकाळाचे वर्णन करताना तो सावध करतो: “राष्ट्र राष्ट्राविरुद्ध आणि राज्य राज्याविरुद्ध उठेल.” तसेच “प्रचंड भूकंप, दुष्काळ आणि साथीचे रोग… भयचकित करणारी दृश्ये आणि सामर्थ्यशाली चिन्हे” दिसतील (लूक 21:10–11). एवढ्यानेही त्याच्या अनुयायांच्या मनात भीती निर्माण झाली नसती, तर तो पुढे सांगतो की त्यांना पकडले जाईल, तुरुंगात टाकले जाईल आणि राजे व राज्यपाल यांच्यासमोर उभे केले जाईल. तरीही तो एक महत्त्वाचे आश्वासन देतो: “यातून तुम्हाला साक्ष देण्याची संधी मिळेल.”
“साक्ष” यासाठीचा ग्रीक शब्द मार्तिरिऑन असा आहे. याच शब्दापासून ‘मार्टर’ म्हणजेच ‘रक्तसाक्षी’ हा शब्द आला आहे. छळ वेदनादायक असला तरी तो शुभवर्तमानाची साक्ष देण्याची संधी ठरतो, असे येशू शिकवत होता. ही साक्ष म्हणजे केवळ योग्य शब्द बोलणे नव्हे; कृतीतून, धीराने टिकून राहण्यातून आणि अनेकदा दुःख सोसण्यातून आपली श्रद्धा पूर्णपणे प्रकट करणे होय. हे धैर्याने निष्ठावान राहण्याचे आवाहन आहे: जग सत्याच्या विरोधात उभे राहिले तरी सत्यावर ठाम राहण्याची ही हाक आहे.
आपल्या अनुयायांना हालअपेष्टा सोसाव्या लागणार नाहीत, असा आभास येशू निर्माण करत नाही. उलट, विश्वासघात, द्वेष आणि मृत्यूचाही सामना करावा लागेल, असा तो इशारा देतो. पण या गंभीर भविष्यवाणीत एक तेजस्वी आश्वासन दडले आहे: “तुमच्या डोक्याचा एक केसही नष्ट होणार नाही” (लूक 21:18). याचा अर्थ, ख्रिस्तासाठी आपण सोसलेले कोणतेही दुःख व्यर्थ जात नाही. जग शरीराला इजा करू शकते, पण ख्रिस्ताशी एकरूप झालेल्या आत्म्याला ते स्पर्शही करू शकत नाही. सत्ताधारी किंवा अगदी जवळची माणसेही निष्ठावान शिष्याला नाकारू शकतात; पण देव त्याला कधीही सोडून देत नाही. देवाच्या व्यवस्थेनुसार येणारी प्रत्येक परीक्षा साक्ष देण्याचा कृपापूर्ण क्षण ठरते—असे पवित्र अर्पण, ज्याचा प्रतिध्वनी अनंतकाळ घुमत राहील.
ख्रिस्तसभेचे पहिले रक्तसाक्षी संत स्तेफन हे याचे उत्तम उदाहरण आहेत (पाहा: प्रेषितांची कृत्ये 6–7). त्यांच्यावर आरोप करून त्यांना यहुद्यांच्या महासभेसमोर खेचून नेण्यात आले. तिथे त्यांनी येशूविषयीचे सत्य निर्भयपणे घोषित केले. त्या साक्षीसाठी त्यांना आपले प्राण गमवावे लागले; तरी ती साक्ष ख्रिस्तसभेसाठी श्रद्धेचे बीज ठरली आणि तिने त्यांना स्वर्गात कधीही न लोपणारे गौरव प्राप्त करून दिले.
आपल्यापैकी बहुतेकांना अशा प्रकारे रक्तसाक्षी व्हावे लागणार नाही. तरीही प्रत्येक ख्रिस्ती व्यक्तीला दैनंदिन जीवनात साक्ष देण्याचे आवाहन आहे. जगाच्या काही भागांत आजही ख्रिस्ताचे नाव धारण केल्यामुळे श्रद्धावंतांना तुरुंगवास किंवा मृत्यू सोसावा लागतो. इतर ठिकाणी टवाळी, समाजातून वगळले जाणे, कामाच्या ठिकाणी दबाव किंवा कुटुंबातील तणाव अशा स्वरूपात छळाला सामोरे जावे लागते. या परीक्षांची बातमी कदाचित कुठेही झळकणार नाही, पण त्यामुळे त्यांचे वास्तव कमी होत नाही. प्रेमाने, धैर्याने आणि अढळ आशेने शुभवर्तमानाची साक्ष देण्याच्या याही संधी आहेत.
ज्या छळाला शिष्यांना आणि आपल्यालाही सामोरे जावे लागेल, त्यासाठी तयार करताना येशू शिष्यांना सांगतो की स्वतःच्या बचावाची तयारी आधीच करू नका. त्याच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवून सर्वस्वी त्याच्यावर अवलंबून राहण्याचे हे आवाहन आहे. त्या क्षणी काय बोलावे हे तो स्वतः सुचवेल आणि तो देईल त्या शहाणपणाला कोणीही खोडून काढू शकणार नाही. पण हे करणे सोपे नाही. कुठल्याही प्रकारचा विरोध झाला की आपण काय बोलू, काय करू, याचे निरनिराळे प्रसंग मनात रंगवू लागतो आणि त्याच विचारांत पुन्हा पुन्हा अडकतो. हे मनावरचे मोठे ओझे आहे.
येशूवर विश्वास ठेवून त्याच्या वचनाप्रमाणे वागलो, तर आपल्याला स्वातंत्र्य आणि शहाणपण लाभेल. त्याची काळजी इतकी मोठी आहे की त्याच्यावर भरवसा ठेवणाऱ्यांना सर्वांत जास्त गरज असते, नेमक्या त्याच क्षणी मदत मिळते. त्यामुळे आपण कल्पनाही केली नसेल अशा रीतीने ते ख्रिस्ताची साक्ष देतात. हे केवळ छळाच्या प्रसंगीच नव्हे, तर ख्रिस्तावरील प्रेमाने आणि श्रद्धेने आपण सोसतो त्या प्रत्येक परीक्षेलाही लागू होते.
आज चिंतन करा: तुम्ही आपल्या जीवनातून साक्ष देण्यास तयार आहात का? राजे आणि राज्यपाल यांच्यासमोरच साक्ष द्यावी लागेल असे नाही; शेजारी, सहकारी आणि अगदी जवळच्या माणसांसमोरही ती देता येते. तुम्ही येशूचे नाव घेतले किंवा सत्याची बाजू घेतली, तर इतर लोक काय विचार करतील किंवा काय म्हणतील, याची तुम्हाला भीती वाटते का? शिष्यत्वाच्या वाटेवर अनेक प्रकारच्या परीक्षा येतात. आपला प्रभू तुमच्यासोबत राहील, तुम्हाला त्याचे शहाणपण देईल आणि तुम्ही शेवटपर्यंत धीर धरलात, तर तुम्हाला अनंत जीवनात नेईल, असा भरवसा ठेवा.
हे माझ्या प्रभू, स्वतःचे बलिदान देताना तू स्वेच्छेने सोसलेल्या दुःखाची खोली आपल्याला समजू शकत नाही. तरीही पित्याच्या इच्छेवर पूर्ण भरवसा ठेवून तू ते दुःख स्वीकारलेस. तुझ्यामध्ये जगण्याची आणि तुझ्या धैर्याचे व शहाणपणाचे अनुकरण करण्याची कृपा मला दे. म्हणजे मी सोसत असलेली प्रत्येक परीक्षा माझ्या संपूर्ण जीवनाने तुझी साक्ष देण्याची संधी ठरेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
तुमचा उद्धार जवळ आला आहे
सामान्य काळातील चौतीसाव्या आठवड्याचा गुरुवार
“जगावर काय येणार आहे या धास्तीने लोक भयभीत होऊन प्राण सोडतील, कारण आकाशातील शक्ती हादरतील. तेव्हा ते मानवपुत्राला सामर्थ्याने आणि महान गौरवाने मेघातून येताना पाहतील. पण ही चिन्हे दिसू लागतील तेव्हा ताठ उभे राहा आणि आपली मस्तके उंच करा, कारण तुमचा उद्धार जवळ आला आहे.” लूक 21:26–28
आजच्या शुभवर्तमानात आपला प्रभू एक जिवंत आणि अस्वस्थ करणारे भविष्यचित्र उभे करतो. यरुशलेमचा नाश होईल आणि तेथील रहिवाशांवर भयंकर दुःख ओढवेल, असे तो भाकीत करतो. सैन्ये शहराला वेढा घालतील, लोक जीव वाचवण्यासाठी पळून जातील आणि न्यायाची व शिक्षेची वेळ येईल, असे तो सांगतो. पण या प्रलयकारी दृश्याच्या मध्यातच येशू आपल्या शिष्यांना आशेच्या या शब्दांनी वर पाहण्यास सांगतो: “ताठ उभे राहा आणि आपली मस्तके उंच करा, कारण तुमची मुक्ती जवळ आली आहे.”
या प्रवचनाचा पहिला भाग बहुधा इ.स. 70 मध्ये झालेल्या यरुशलेमच्या विनाशाचे भाकीत म्हणून समजला जातो. ती यहुदी जनतेसाठी अत्यंत विनाशकारी घटना होती. तरीही या शब्दांचा अर्थ इतिहासातील त्या घटनेपुरता मर्यादित नाही. ते जगाच्या न्यायाकडे आणि ख्रिस्ताच्या दुसऱ्या आगमनाकडेही निर्देश करतात. येशू आपल्या अनुयायांना केवळ या जगातील आपत्तींचा इशारा देत नाही. काळाच्या शेवटी त्याचे वैभव पूर्णपणे प्रकट होईल आणि देवाचे राज्य परिपूर्णतेस पोहोचेल; त्यासाठी तो आजही आपल्या जीवनप्रवासात आपल्याला तयार करीत आहे.
येथील भावनांमधला विरोध ठळक आहे: “लोक भीतीने मरून जातील” आणि “ताठ उभे राहा आणि आपली मस्तके उंच करा.” ही दोन विधाने परस्परविरोधी असलीच पाहिजेत असे नाही. भीतीने मरून जाणारे लोक म्हणजे जगातील संकटांच्या भीतीपुढे हार मानणारे आणि निराशेने आतून हादरून जाणारे लोक असू शकतात. पण असा थरकाप पवित्र भयाचाही अनुभव असू शकतो. आदराने भरलेले हे भयच विश्वासूंना जीवनातील सर्वांत कठीण परीक्षांमध्येही स्वर्गाकडे नजर उचलण्याचे बळ देते.
काळाच्या शेवटी येशू तेजाने आणि वैभवाने परत येईल, हे खरे; पण तो आताही कृपेद्वारे सतत आपल्याकडे येत असतो. म्हणून हा केवळ अंतिम न्याय लक्षात ठेवून धैर्याने आणि जागरूकतेने वागण्याचा भविष्यसूचक संदेश नाही; जीवनातील आव्हाने आणि अनिश्चितता यांना सामोरे जाताना खंबीर राहण्याचे हे रोजचे आमंत्रणही आहे.
संघर्ष, नैसर्गिक आपत्ती, भीती आणि गोंधळ हे आपल्या पृथ्वीवरील प्रवासाचे भाग आहेत. देवाच्या दयेने आपण स्वर्गात पोहोचेपर्यंत त्यांच्यापासून आपली सुटका नाही. पण प्रभूच्या भयाचे आध्यात्मिक वरदान स्वीकारून आपण या गोष्टींना सामोरे गेलो, तर त्यांची भीती आपले मन अस्वस्थ करून सोडेल इतकी बाळगण्याची गरज नाही.
हे पवित्र भय आपल्यामध्ये दोन प्रकारे कार्य करते. प्रथम, ते आपल्याला पापाचे परिणाम ओळखण्यास आणि दैवी न्यायाच्या भयाने पाप टाळण्यास मदत करते. पण त्याचे अधिक उदात्त रूप आपल्याला प्रेमाने देवाच्या अधिक जवळ नेते. आपण येशूच्या पवित्र हृदयाला किती दुःख देतो, हे ते आपल्याला जाणवून देते. येशूवरील प्रेम आपल्याला पाप टाळण्यास प्रवृत्त करते—शिक्षेच्या भीतीने नव्हे, तर ज्याच्यावर आपण प्रेम करतो त्याचे हृदय कधीही दुखवू नये या इच्छेने. आपली दृष्टी स्वर्गावर स्थिर ठेवून, आपल्या प्रभूच्या हृदयाला सांत्वन देईल तेच करण्याची आपण आस धरतो.
हे जग किती नाजूक आहे आणि देवाची विश्वासूता किती अढळ आहे, हे समजल्यावरच ख्रिस्तावरील विश्वास आणि आशा बाळगून सर्व काही सोसण्याचे धैर्य आपल्याला मिळेल. अशा रीतीने आपले संपूर्ण जीवन प्रेमाचे अखंड त्यागमय अर्पण होईल. आपण सर्वप्रथम स्वर्गाचे नागरिक आहोत, याचा विसर पडावा इतके या क्षणभंगुर जगात आपण कधीही गुंतून जाऊ नये. या जगातील आपत्ती कितीही भयावह असल्या, तरी त्या निराश होण्याचे कारण नाहीत. ख्रिस्तावर भरवसा ठेवणाऱ्यांसाठी त्या स्वतःला देवाच्या हाती अधिक पूर्णपणे सोपवण्याच्या आणि तो आपल्या काळजीची जी व्यवस्था करतो तिच्यावर अधिक दृढ भरवसा ठेवण्याच्या संधी आहेत.
आज यावर चिंतन करा: संकटे येतात किंवा भीतीमुळे तुमची मनःशांती ढळू लागते, तेव्हा तुमच्या मनात कोणत्या भावना उठतात? तुम्ही सांसारिक भीतीने मागे हटता, की तुमची मुक्ती जवळ आली आहे हे जाणून देवावरील पवित्र भरोशाने मस्तक उंच करता? आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या जीवनातील परीक्षा वेगवेगळ्या असल्या, तरी त्या आपल्या सर्वांनाच येतात. तुम्ही त्यांच्याकडे टाळावीत अशी संकटे म्हणून पाहता, की कृपा लाभण्याच्या संधी म्हणून? प्रभूच्या भयाचे वरदान तुमच्यामध्ये अधिक दृढ व्हावे, अशी प्रभूकडे प्रार्थना करा. म्हणजे तुमची दृष्टी मानवपुत्राच्या आगमनावर स्थिर राहील आणि तुम्ही सदैव जागरूक, सदैव विश्वासू आणि त्याच्या आगमनाचा आनंद साजरा करण्यास सदैव तयार राहाल.
हे परम सामर्थ्यवान आणि गौरवशाली प्रभू, या जीवनात तू अत्यंत कठीण परीक्षा सहन केल्यास. आता आम्ही आमच्या परीक्षांना सामोरे जात असताना तू परिपूर्ण प्रेमाने आणि समजुतीने आमच्याकडे पाहतोस. प्रत्येक क्लेशात मला आशा दे. प्रत्येक परीक्षा ओझे आहे असे न मानता, धैर्याने आणि निश्चयाने तुझ्याकडे नजर उचलण्याची ती एक संधी आहे, असे पाहण्यास मला मदत कर. तू सदैव माझ्या जवळ आहेस आणि मला तुझ्या हृदयाच्या अधिकाधिक जवळ ओढत आहेस, असा भरवसा मला ठेवू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
देवाचे राज्य जवळ आले आहे
सामान्य काळातील चौतिसाव्या आठवड्याचा शुक्रवार
येशूने आपल्या शिष्यांना एक दाखला सांगितला: “अंजिराच्या झाडाकडे आणि इतर सर्व झाडांकडे पाहा. त्यांना पालवी फुटते तेव्हा ती पाहून उन्हाळा जवळ आला आहे, हे तुम्हाला स्वतःलाच कळते. त्याचप्रमाणे, या गोष्टी घडताना पाहाल तेव्हा देवाचे राज्य जवळ आले आहे, हे ओळखा.” लूक 21:29–31
लूकच्या शुभवर्तमानात, आपले शेवटचे प्रवचन संपवताना येशू एक दाखला सांगतो. तो दाखला दैनंदिन जीवनाच्या साधेपणातून शाश्वत सत्यांचे गूढ उलगडतो. प्रवचन ऐकणाऱ्यांना हे दृश्य परिचयाचे होते: अंजिराच्या झाडावर कळ्या उमलू लागल्या की उन्हाळा जवळ आला, हे कळते. जीवनाची आणि बदलाची चिन्हे शांतपणे न्याहाळली, तर देव कसा हस्तक्षेप करतो हे आपल्याला ओळखता येते, असे हा दाखला सुचवतो.
आपण आपल्या सभोवतालच्या निसर्गातील चिन्हे जशी ओळखतो, तसेच तारणाच्या इतिहासातील “ऋतू” संपूर्ण जगात आणि आपल्या स्वतःच्या जीवनातही ओळखण्याचे आमंत्रण येशू आपल्याला देतो. झाडांना कळ्या येणे हे नव्या ऋतूच्या आगमनाचे चिन्ह असते. त्याचप्रमाणे जगात घडणाऱ्या घटना आणि मानवी अंतःकरणात होणारी हालचाल यांतून देवाची योजना उलगडत असल्याचे दिसते. “देवाचे राज्य जवळ आले आहे, हे जाणून घ्या.” हे विधान अंतकाळाविषयी आहे; त्याचबरोबर, आपल्या काळासह इतिहासाच्या प्रत्येक क्षणी देव शांतपणे आपल्या जवळ असतो, अशीही ती घोषणा आहे.
मग येशू एक विस्मयकारक घोषणा करतो: “आकाश आणि पृथ्वी नाहीशी होतील, पण माझी वचने नाहीशी होणार नाहीत.” या मोजक्या शब्दांत तो सृष्टीचा नश्वरपणा आणि दैवी सत्याचे शाश्वतपण यांतील फरक दाखवतो. या जगातील सर्व काही, अगदी संपूर्ण विश्वही, नाहीसे होणार आहे. पण त्याचे वचन काळाच्या अंतापर्यंत आणि त्यानंतरही टिकून राहते. सतत बदलणाऱ्या या जगात त्याचे वचन आपला नांगर, आपला पाया आणि अढळ खडक आहे.
बदल आपल्याला अस्वस्थ करू शकतो. एखादी वृद्ध व्यक्ती आपल्या आयुष्याकडे वळून पाहते, तेव्हा तिला आनंदाने आणि आशीर्वादांनी भरलेली वर्षे दिसतात, तशीच कष्टांची आणि संघर्षाची वर्षेही दिसतात. भविष्याकडे पाहणाऱ्या तरुणांचेही असेच असते. येणाऱ्या परीक्षांची त्यांना कदाचित भीती वाटते, पण अजून न दिसलेल्या आशीर्वादांची आशाही असते.
बदलासोबत येणाऱ्या आनंददायी आणि वेदनादायी आव्हानांना सामोरे जाताना देवाच्या वचनाचा खडकासारखा भक्कम आधार धरून राहण्याचे आमंत्रण आपल्याला आहे. येशूने आपल्या सार्वजनिक सेवाकार्यात जे काही शिकवले, ते सर्व पवित्र शास्त्राच्या अधिकृत ग्रंथसंग्रहात नोंदलेले आहे. जीवनाच्या प्रत्येक ऋतूत टिकून राहण्यासाठी आवश्यक ते सर्व या शिकवणीतून आपल्याला मिळते.
या दाखल्याच्या दृष्टीने पाहिले तर पवित्र शास्त्रातील प्रत्येक उतारा झाडाच्या कळीसारखा आहे. आपण पापात गुरफटलेले असतो, तेव्हा कधी ती “कळी” मनपरिवर्तनाची हाक ठरते. तर कधी दुःखाच्या किंवा संघर्षाच्या काळात ती सांत्वनाचे वचन बनून उमलते. या जीवनातून पुढच्या “ऋतूत” जाण्यासाठी आपल्याला जे काही आवश्यक आहे, ते सर्व देवाच्या वचनात सापडते. हे जिवंत वचन आपल्या बुद्धीला प्रकाश देते, आपल्या इच्छाशक्तीला बळ देते, आपल्या इच्छांना योग्य दिशा देते आणि स्वर्गाच्या वाटचालीसाठी आवश्यक ती आंतरिक शांती आपल्याला देते.
संपत्ती, आरोग्य, लोकांची मान्यता किंवा लौकिक संस्था अशा टिकून न राहणाऱ्या गोष्टींवर आपण कितीतरीदा भरवसा ठेवतो. त्याऐवजी येशू आपल्याला आपले जीवन त्याच्या वचनावर स्थिर करण्यास बोलावतो. त्याच वचनाने जग निर्माण झाले आणि त्याच वचनाने जगाचा न्याय होईल व त्याचे तारण होईल. म्हणून पवित्र शास्त्र आणि चर्चची जिवंत परंपरा यांतून आपल्यापर्यंत पोहोचलेले देवाचे वचन हेच आपल्या जीवनातील दिवस आणि वर्षे कशी जगायची यासाठी आपले मार्गदर्शक असावे. अशा रीतीने, ज्या शाश्वत ध्येयाकडे जाण्यासाठी आपल्याला बोलावले आहे, तिथे आपण सुखरूप पोहोचू.
आज तुमच्या स्वतःच्या जीवनातील “कळ्यांवर” चिंतन करा. देव तुमच्या जवळ आहे, तुमच्याशी बोलत आहे आणि तुम्हाला मार्ग दाखवत आहे, हे कोणत्या सूक्ष्म खुणांवरून तुम्हाला जाणवते? त्या खुणांकडे तुमचे लक्ष आहे का? देवाचे वचन हा तुमच्या दैनंदिन जीवनात येऊन तुम्हाला दिशा आणि आशा देणारा जिवंत स्वर आहे, असे तुम्हाला जाणवते का? आज त्याच्या वचनासाठी तुमचे अंतःकरण उघडा. ते वचन तुम्हाला त्याच्यावर अधिक गाढ भरवसा ठेवायला, आशेत दृढ राहायला आणि त्याच्या राज्याच्या आगमनासाठी आनंदाने सज्ज व्हायला शिकवू दे.
हे पित्याच्या शाश्वत वचना, तू कधीही न ढासळणारा खडक, कधीही न मंदावणारा प्रकाश आणि कधीही न लोपणारे सत्य आहेस. माझ्या जीवनात तुझ्या उपस्थितीच्या खुणा ओळखायला आणि भरवसा व प्रेमाने तुझे वचन सदैव धरून राहायला मला मदत कर. बदल घडतात आणि माझ्या सभोवतालचे जग बदलते, तेव्हा तूच माझा पाया आणि माझी शांती हो. नाहीशा होणाऱ्या गोष्टींवर मी कधीही आशा ठेवू नये, तर तुझ्यातच सदैव स्थिर राहावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
जागे राहा आणि सज्ज असा
सामान्य काळातील चौतिसाव्या आठवड्याचा शनिवार
येशू आपल्या शिष्यांना म्हणाला: “सावध राहा. मौजमजा, मद्यपान आणि रोजच्या जीवनातील चिंता यांमुळे तुमची अंतःकरणे सुस्त होऊ देऊ नका. नाहीतर तो दिवस अचानक येऊन तुम्हाला सापळ्यासारखा पकडेल. कारण तो दिवस पृथ्वीच्या पाठीवर राहणाऱ्या प्रत्येकावर कोसळेल. सदैव जागरूक राहा आणि प्रार्थना करा, म्हणजे अगदी जवळ आलेल्या संकटांतून सुटण्याचे आणि मनुष्यपुत्रासमोर उभे राहण्याचे सामर्थ्य तुम्हाला मिळेल.” लूक 21:34–36
उपासना वर्ष संपत आले असताना, येशूच्या दुःखसहनापूर्वीच्या शेवटच्या सार्वजनिक प्रवचनातील तातडीची विनंती आपल्यासमोर येते: आध्यात्मिकदृष्ट्या जागे राहा. क्रूसावर जाण्यापूर्वीचे हे त्याचे शेवटचे प्रवचन आहे. यानंतर तो शब्दांनी नव्हे, तर आपले रक्त सांडून उपदेश करील.
आकाशातील चिन्हे, छळ, क्लेश आणि स्वतःचे गौरवमय पुनरागमन यांविषयी बोलल्यानंतर येशू आता अंतःकरणाच्या अवस्थेकडे लक्ष वेधतो: “तुमची अंतःकरणे सुस्त होऊ नयेत म्हणून सांभाळा.” लक्ष विचलित करणाऱ्या गोष्टी, सुखोपभोग, भीती किंवा रोजच्या सवयींमुळे अंतःकरणाची संवेदनशीलता बोथट होते. असे सुस्त अंतःकरण गाफील होते आणि आध्यात्मिक जीवनात त्याचा रस उरत नाही.
येशू दोन धोक्यांविषयी सावध करतो: “चंगळबाजी आणि मद्यधुंदी” आणि “दैनंदिन जीवनाच्या चिंता.” पहिल्या नजरेत हे दोन धोके एकमेकांच्या विरुद्ध वाटू शकतात. पहिल्यामागे पापमय अतिरेक आहे, तर दुसऱ्यामागे जीवनाची ओझी आहेत. पण दोन्हींचा परिणाम एकच होतो: आत्म्याचे लक्ष विचलित होते आणि त्याला आध्यात्मिक सुस्ती येते. सुखोपभोगात गुरफटल्याने असो वा चिंतेत बुडाल्याने, आपले लक्ष शाश्वत जीवनावरून ढळते आणि हे क्षणभंगुर जगच आपले अंतिम घर आहे अशा रीतीने आपण जगू लागतो.
येशू सावध करतो, “तो दिवस सापळ्यासारखा तुमच्यावर अचानक येईल.” तो काळाच्या अंताविषयी बोलत असो किंवा आपल्यापैकी प्रत्येकाच्या वैयक्तिक न्यायनिवाड्याविषयी, त्याचा मुद्दा स्पष्ट आहे: तो क्षण अचानक येईल आणि तो टाळता येणार नाही. येशू हे आपल्याला घाबरवण्यासाठी नव्हे, तर जागे करण्यासाठी सांगतो. प्रत्येक दिवस तयारीने जगण्याचे तो आपल्याला आवाहन करतो, जेणेकरून तो येईल तेव्हा आपण त्याच्यासमोर विश्वासाने उभे राहू शकू.
आजचा उपासनावर्षाचा शेवटचा दिवस हे स्वतःच एक आध्यात्मिक चिन्ह आहे. तो आपल्याला जागे होण्याचे, पुन्हा सावध होण्याचे आणि आपले खरे घर असलेल्या स्वर्गाकडे दृष्टी लावण्याचे आवाहन करतो. कॅथलिक धर्मसभेच्या उपासनावर्षाचे चक्र जीवनातील विविध काळांचे प्रतिबिंब दाखवते: जन्म आणि नवी सुरुवात, अध्ययन आणि चिंतन, त्याग आणि सेवा, तसेच मृत्यू आणि पुनरुत्थान यांचे काळ.
जागरूकता म्हणजे केवळ निष्क्रियपणे वाट पाहणे नव्हे. सततचे मनपरिवर्तन, दररोजची प्रार्थना, पापापासून अलिप्त राहणे आणि संस्कारमय जीवनात निष्ठेने सहभागी होणे यांतून आत्म्याची ही सक्रिय वृत्ती दिवसेंदिवस घडते. खरी प्रार्थना म्हणजे केवळ काही गोष्टी मागणे नव्हे, तर देवाशी सतत ऐक्यात राहणे. त्यामुळे त्याची कृपा परीक्षांच्या काळात आपल्याला आधार देते आणि पवित्र आत्म्याच्या प्रत्येक प्रेरणेकडे लक्ष देण्यास आपल्याला सजग करते.
जीवनाच्या अंतासाठी तुम्ही तयार आहात का? अनेक जण मृत्यूचा विचार करणे टाळतात; पण वय वाढत जाते तसे असे विचार अनेकदा अधिक सहजपणे मनात येतात. तरी जीवनाच्या अगदी सुरुवातीपासूनच आपला अंत डोळ्यांसमोर ठेवून जगणे हे आदर्श आहे. संत पौल यांच्या शब्दांवर विचार करा: “कारण माझ्यासाठी जगणे म्हणजे ख्रिस्त, आणि मरणे म्हणजे लाभ… हे जीवन सोडून ख्रिस्ताबरोबर असावे, अशी मला उत्कट इच्छा आहे, कारण ते कितीतरी अधिक चांगले आहे. तरीही मी देहात राहणे तुमच्या भल्यासाठी अधिक आवश्यक आहे” (फिलिप्पैकरांस 1:21–24).
किती सुंदर आणि पवित्र आहे ही दृष्टी! आपण ख्रिस्तामध्ये जगतो आणि कृपेत जागरूक राहतो, तेव्हा “मरणे म्हणजे लाभ” हे जाणून, आपल्याला खऱ्या घरी बोलावले जाईल त्या दिवसाची ओढ आपल्याला लागते. आणि प्रेमापोटी किंवा कर्तव्यामुळे आपल्याला आणखी काही काळ येथे राहावे लागले, तर आपण देवाच्या इच्छेला आनंदाने मान देत ते स्वीकारतो. जागरूक अंतःकरणालाच पौल यांच्या शब्दांशी शांतपणे आणि आनंदाने सूर जुळवता येतो.
आज आपल्या अंतःकरणाच्या वृत्तीवर चिंतन करा. तुम्ही आध्यात्मिकदृष्ट्या जागरूक आहात का, की लक्ष विचलित करणाऱ्या गोष्टींमुळे, चिंतेमुळे किंवा सांसारिक धडपडीमुळे तुमचे अंतःकरण सुस्त झाले आहे? प्रार्थनेत तुम्ही दृढ आहात का आणि पापाविरुद्ध सावध आहात का? आजचे शुभवर्तमान तुम्हाला जागे करो. पवित्र आत्म्याला विनंती करा की त्याने तुमची जाणीव अधिक तीक्ष्ण करावी, तुमचे अंतःकरण आशेने उंचवावे आणि या जीवनात किंवा पुढील जीवनात ख्रिस्ताला भेटण्यासाठी तुम्हाला प्रत्येक दिवस तयारीने जगण्यास मदत करावी.
हे माझ्या गौरवशाली राजा, तू आताही स्वर्गात राज्य करतोस. एके दिवशी तू आकाश आणि पृथ्वी यांचे नूतनीकरण करण्यासाठी परत येशील आणि कृपेचे व सत्याचे तुझे शाश्वत राज्य प्रस्थापित करशील. ज्या दिवशी मी तुला समोरासमोर भेटेन, त्या दिवसाची मी सदैव आशेने वाट पाहू दे. हे प्रभू, मला सदैव जागरूक ठेव, म्हणजे तुझ्या कृपेने तू ज्या ज्या प्रकारे माझ्याकडे येतोस ते मला ओळखता येईल आणि तुझ्या दुसऱ्या आगमनाच्या दिवसासाठी मी पूर्णपणे तयार असेन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.
चारही खंड पेपरबॅक & ई-पुस्तक स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल – आणि इतर ठिकाणीही!
