मराठी

सामान्य काळातील नववा आठवडा

चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अनुक्रमणिका

ऐकण्याची आणि प्रतिसाद देण्याची नम्रता

सामान्य काळातील नववा रविवार (वर्ष अ)

“मला ‘प्रभू, प्रभू’ म्हणणारा प्रत्येक जण स्वर्गराज्यात प्रवेश करणार नाही; तर जो माझ्या स्वर्गातील पित्याच्या इच्छेप्रमाणे वागतो, तोच प्रवेश करील. त्या दिवशी पुष्कळ जण मला म्हणतील, ‘प्रभू, प्रभू, आम्ही तुझ्या नावाने भविष्यवाणी केली नाही का? तुझ्या नावाने दुष्टात्म्यांना हाकलून दिले नाही का? तुझ्या नावाने सामर्थ्याची कृत्ये केली नाहीत का?’ तेव्हा मी त्यांना गंभीरपणे जाहीर करीन, ‘मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही. दुष्कर्म करणाऱ्यांनो, माझ्यापासून दूर जा.’” मत्तय 7:21–23

येशूच्या या शिकवणीमुळे प्रत्येक ख्रिस्ती व्यक्तीने नियमितपणे आपल्या जीवनाचे परीक्षण करायला हवे. येशू काय म्हणाला याचा नीट विचार करा: “त्या दिवशी पुष्कळ जण मला म्हणतील, ‘प्रभू, प्रभू…’ तेव्हा मी त्यांना गंभीरपणे जाहीर करीन, ‘मी तुम्हाला कधीच ओळखले नाही…’” या धक्कादायक विधानामुळे आपण प्रार्थनापूर्वक पुन्हा पुन्हा स्वतःला विचारले पाहिजे, “येशू ज्या ‘पुष्कळ जणां’विषयी बोलत आहे, त्यांच्यापैकी मीही एक आहे का?”

पुष्कळ ख्रिस्ती लोक असा निष्कर्ष काढतील की, आपण त्या ‘पुष्कळ जणां’पैकी नाही. पण नेमका मुद्दा हाच आहे. येशू स्पष्ट करतो की, आपण त्याचे अनुसरण करत आहोत आणि त्याच्या नावाने त्याच्यासाठी मोठमोठी कामे करत आहोत, असा समज सहज होऊ शकतो, प्रत्यक्षात मात्र तसे नसते. म्हणूनच तो म्हणतो की, मृत्यूनंतर जेव्हा प्रत्येकाचा वैयक्तिक न्याय होईल, तेव्हा पुष्कळांना आश्चर्याचा धक्का बसेल. आपण देवाच्या इच्छेनुसार वागत नव्हतो, हे कळल्यावर त्यांना आश्चर्य वाटेल. येशूच्या या शिकवणीकडे आपण गांभीर्याने लक्ष दिले पाहिजे; पण त्यामुळे आपण गोंधळून जाऊ नये किंवा निराशेत पडू नये, याचीही काळजी घेतली पाहिजे. उलट, ही शिकवण म्हणजे आध्यात्मिक जीवनात नम्र आणि दक्ष राहण्याचे आवाहन आहे.

ऐकून प्रतिसाद देणाऱ्या व्यक्तीत जे सद्गुण दिसतात, ते येशूच्या शिकवणीच्या केंद्रस्थानी आहेत. येशू पुढे म्हणतो, “जो कोणी माझी ही वचने ऐकतो आणि त्याप्रमाणे वागतो, तो खडकावर आपले घर बांधणाऱ्या शहाण्या माणसासारखा असेल.” पहिली महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे ऐकणे. अनेकदा आपण आपल्या प्रभूच्या पुढे धावतो. आपल्या आवेगांना आणि गोंधळलेल्या भावनांना आपण आपल्यावर इतका प्रभाव पडू देतो की, त्यांच्या भरात आपण देवाची इच्छा काय आहे हे स्वतःच ठरवून टाकतो. पण ते ठरवताना आपण त्याचे ऐकलेलेच नसते. हाच अहंकार आहे. अहंकारामुळे देवाची वाणी आपल्याला ऐकू येईनाशी होते आणि तिची जागा काय योग्य व न्याय्य आहे याविषयीच्या आपल्या स्वतःच्या कल्पना घेतात.

याउलट, नम्रता आपल्याला देव ज्या विविध मार्गांनी आपल्याशी बोलतो त्यांकडे कान देत, सजगपणे पुढे चालत राहायला मदत करते. ऐकायला शिकत असताना, आपला प्रभू जे सांगतो त्याप्रमाणे वागून आपण ज्या वाटेवर आहोत तिची दिशा सतत सुधारायलाही नम्रता आपल्याला मदत करते. 

यासाठी गाडी चालवण्याचे उदाहरण घेता येईल. गाडी रस्त्यावर राहावी म्हणून तिची दिशा वारंवार थोडीफार बदलावी लागते, हे गाडी चालवणाऱ्या प्रत्येकाला माहीत असते. हे बदल अनेकदा अगदी किरकोळ असतात. संपूर्ण प्रवासभर चालक रस्त्याकडे लक्ष देतात (हे ऐकण्यासारखे आहे) आणि गाडीची दिशा सावरत राहतात (हे देवाच्या वचनाप्रमाणे वागण्यासारखे आहे). देवाच्या इच्छेबाबतही असेच आहे. देवाची इच्छा पूर्ण करण्याकडे नेणाऱ्या मार्गावर आपण ठामपणे राहावे, म्हणून आपल्या जीवनाच्या दिशेत असे छोटे बदल सतत करत राहिले पाहिजेत.

आज तुमची नम्रता किती खोलवर रुजली आहे, यावर चिंतन करा. स्वतःवरून आणि स्वतःच्या इच्छेवरून लक्ष हटवून देवाच्या आवाजाकडे नियमितपणे लक्ष देणे तुम्हाला जमते का? आपण केलेल्या निवडी, विशेषतः अगदी बारीकसारीक निवडी, दररोज सुधारण्याइतकी नम्रता तुम्ही दाखवू शकता का? देवाकडे कान देण्याची, त्याचे बोलणे ऐकण्याची आणि ते समजून घेण्याची क्षमता मिळावी म्हणून प्रार्थना करा. मग देव जे काही सांगतो त्या सर्वांना उदार मनाने प्रतिसाद देता यावा म्हणून प्रार्थना करा. असे केल्यास, ज्यांना देव सार्वकालिक जीवनाची संपदा देईल अशा इतर ‘अनेकांमध्ये’ तुम्हीही असाल.

हे माझ्या प्रभू आणि शाश्वत न्यायाधीशा, आमचे भले व्हावे अशी तुझी इच्छा आहे, म्हणून तू आमच्याकडून परिपूर्णतेची अपेक्षा करतोस. आम्ही ज्या वाटेने चालत आहोत ती बदलण्यासाठी तू सतत आमच्याशी बोलतोस, आम्हाला बोलावतोस. तुझे बोलणे ऐकू यावे म्हणून माझे कान उघड. दररोज आणि तू बोलशील त्या प्रत्येक वेळी तुला प्रतिसाद देण्यासाठी मला आवश्यक ती नम्रता आणि इच्छाशक्ती दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाच्या नियमांचा अर्थ लावणे

सामान्य काळातील नववा रविवार (वर्ष ब)

“शब्बाथ मनुष्यासाठी करण्यात आला, मनुष्य शब्बाथासाठी नव्हे. म्हणूनच मनुष्यपुत्र शब्बाथाचाही प्रभू आहे.” मार्क 2:27–28

शब्बाथाच्या दिवशी कणसे तोडून त्यांतले दाणे खाल्ल्याबद्दल परुश्यांनी नुकतीच शिष्यांवर टीका केली होती. येशूने त्यांना दिलेल्या उत्तराचा सारांश या वचनात आहे. शब्बाथाच्या दिवशी कोणतेही काम करण्यास मनाई आहे, असा निष्कर्ष परुश्यांनी आपल्या विपर्यस्त आणि नियमांच्या बारीकसारीक तपशिलांत अडकलेल्या तर्काने काढला होता. त्यात कणसे तोडणे आणि धान्य दळणे यांचाही समावेश होता. त्यामुळे शिष्य गव्हाची कणसे तोडत होते, ती हाताने चोळून त्यांतले दाणे काढत होते आणि चालता चालता ते खात होते, म्हणून ते पाप करत होते आणि शब्बाथाच्या विश्रांतीचा नियम मोडत होते, असा निष्कर्ष परुश्यांनी काढला.

दुसरी व्हॅटिकन धर्मपरिषद आपल्या गौदियम एत स्पेस #26 या दस्तऐवजात असे स्पष्ट करते: “समाजव्यवस्थेत आणि तिच्या विकासात व्यक्तीच्या कल्याणाला नेहमीच प्राधान्य दिले पाहिजे, कारण वस्तूंची व्यवस्था व्यक्तींच्या व्यवस्थेच्या अधीन असली पाहिजे, उलट नव्हे…” येथे “शब्बाथ मनुष्यासाठी करण्यात आला, मनुष्य शब्बाथासाठी नव्हे” या वरील वचनाचा संदर्भ आहे. म्हणजेच, शब्बाथ पवित्र पाळण्याची देवाची आज्ञा व्यक्तीचे कल्याण लक्षात घेऊन दिलेली आहे. विश्रांती, पुन्हा बळ मिळवणे आणि विरंगुळा या सर्वांचा उद्देश प्रत्येक व्यक्तीचे भले हाच आहे. परुश्यांनी मात्र देवाच्या नियमाचा असा अर्थ लावला की त्यात बारीकसारीक तपशिलांचाच अतिरेक झाला. त्यांच्या मते, त्या नियमानुसार शिष्यांना आपल्या लांबच्या प्रवासात कणसांतले दाणे खाऊन भूक भागवायलाही मनाई होती. असा अर्थ लावून परुशी देवाच्या नियमाचा विपर्यास करत होते, कारण त्यांच्या अर्थनिर्णयात व्यक्तीचे कल्याण हा उद्देशच नव्हता.

या प्रसंगातून आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा मिळतो: देवाने जे काही शिकवले आहे, त्यात ‘हे कर’ असे सांगणाऱ्या आज्ञा आणि ‘हे करू नकोस’ असे सांगणाऱ्या आज्ञा या दोन्हींचा समावेश आहे. त्या सर्व आपल्या भल्यासाठी दिलेल्या आहेत आणि हे लक्षात ठेवूनच आपण त्या नेहमी समजून घेतल्या पाहिजेत व आचरणात आणल्या पाहिजेत. देवाचे नियम कधीच ओझे नसतात. नियम पाळणे हेच त्यांचे अंतिम उद्दिष्ट नाही. आपले जीवन अधिक कठीण करणारे ते मनमानी नियमही नाहीत. देवाचे खरे नियम योग्य रीतीने समजून घेतले आणि त्यांचा योग्य अर्थ लावला, तर ते नेहमी आपल्या कल्याणाकडे नेतात. प्रत्येक व्यक्तीने पवित्र व्हावे, हाच त्यांचा उद्देश आहे.

देवाने दिलेली प्रत्येक आज्ञा तुमच्या स्वतःच्या कल्याणासाठी आहे, या सत्यावर आज चिंतन करा. परुश्यांप्रमाणे देवाच्या नियमाचा अतिरेकी अर्थ लावण्याची आणि त्याचा विपर्यास करण्याची प्रवृत्ती तुमच्यात असेल, तर ती सुधारण्याचा प्रयत्न करा. देवाचे काही नियम ओझे वाटतात म्हणून तुम्ही अविचाराने त्यांच्या खऱ्या अर्थाकडे दुर्लक्ष करत असाल, तर त्या नियमांमुळे तुमचे कोणते भले होते, हे पुन्हा नीट समजून घेण्याचा प्रयत्न करा. डावीकडे किंवा उजवीकडे न वळता देवाचा नियम सर्व बाबतींत पाळा. तो तुम्हाला तुमच्या आत्म्याच्या सर्वोच्च कल्याणाकडे नेतो, हे तुम्हाला उमगेल.

हे प्रभू, शब्बाथाच्या विश्रांतीचा नियम आणि इतर प्रत्येक आज्ञा तू माझ्या भल्यासाठी दिलीस. तुझ्या प्रेमाच्या नियमांमुळे पवित्रतेकडे आणि जीवनाच्या परिपूर्णतेकडे नेणारा उत्तम मार्ग मला मिळतो. तुझे नियम मला नेहमी नीट समजोत आणि त्यांच्या खऱ्या अर्थापासून मी कधीही भरकटू नये. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


श्रद्धेचे प्रतिफळ

सामान्य काळातील नववा रविवार (वर्ष क)

येशू त्यांच्याबरोबर निघाला. तो घरापासून थोड्याच अंतरावर असताना शताधिपतीने आपल्या मित्रांना त्याच्याकडे निरोप देण्यासाठी पाठवले: “प्रभू, त्रास घेऊ नका. आपण माझ्या घरात यावे, अशी माझी योग्यता नाही. म्हणूनच आपल्याकडे स्वतः येण्यासही मी स्वतःला योग्य समजलो नाही. पण आपण फक्त शब्द बोला, म्हणजे माझा सेवक बरा होईल.” लूक 7:6–7

हा उतारा एका रोमी शताधिपतीच्या कथेतला आहे. त्याचा सेवक आजारी होता आणि मरणाच्या दारात होता. शताधिपती यहुदी नव्हता; तो परराष्ट्रीय होता. तरीही तो यहुद्यांशी नेहमी चांगुलपणाने वागला होता. त्याने त्यांच्यासाठी सभास्थानही बांधून दिले होते.

या परराष्ट्रीय माणसाची नम्रता मनाला भिडते. ती चार प्रकारे दिसून येते. पहिले म्हणजे, रोमी असूनही आपल्या सेवकाला बरे करण्याची विनंती एका यहुद्याला करायला नम्रता लागते. दुसरे म्हणजे, आपल्या सेवकाला बरे करण्याची विनंती येशूला करावी म्हणून शताधिपतीने आधी यहुद्यांच्या वडीलधाऱ्यांना आपल्या वतीने पाठवले. यावरून वडीलधाऱ्यांना त्याच्याबद्दल किती आदर होता, हे दिसते. तो त्यांच्याशी नम्रतेने आणि आदराने वागला होता, म्हणूनच त्याला हा आदर मिळाला. तिसरे म्हणजे, येशू त्याच्या घराजवळ येत असताना शताधिपतीने स्वतः येशूकडे जाण्यास आपण योग्य नाही असे मानले आणि त्याऐवजी काही मित्रांना निरोप घेऊन पाठवले. चौथे म्हणजे, येशूने आपल्या घरात यावे इतकी आपली योग्यता नाही, असे त्याने मित्रांमार्फत कळवले. म्हणून त्याने येशूला दुरूनच आपल्या सेवकाला बरे करण्याची विनंती केली. या विनंतीमागचे खरे कारण असे होते की त्याला यहुद्यांची प्रथा माहीत होती: अशुद्ध होऊ नये म्हणून यहुदी माणसाने परराष्ट्रीयाच्या घरात जाऊ नये. अशा रीतीने शताधिपतीने यहुद्यांच्या प्रथेचा नम्रपणे आदर केला.

येशूलाही आश्चर्य वाटले. चार प्रकारे प्रकट झालेली ही नम्रता पाहून येशू म्हणाला, “मी तुम्हांला सांगतो, असा विश्वास मला इस्राएलमध्येही आढळला नाही.” मग येशू त्या घराकडे पुढे न जाता दुरूनच त्या सेवकाला बरे केले.

पहिल्यांदा असे वाटू शकते की या परराष्ट्रीय माणसाच्या नम्र विश्वासाचे कौतुक करण्यासाठी येशू त्याच्या घरापर्यंत गेला असता. पण लोकांची पाठ थोपटत फिरून त्यांचा अभिमान वाढवणे किंवा समाजातील त्यांची प्रतिष्ठा उंचावणे हे येशूचे कार्य नव्हते. उलट, आपल्या प्रभूच्या कार्याच्या केंद्रस्थानी एकच गोष्ट होती: विश्वास. परराष्ट्रीयांसह सर्व लोकांच्या मनात विश्वास जागवण्याची त्याची इच्छा होती. या शताधिपतीने विलक्षण विश्वास आणि नम्रता दाखवली; त्यामुळे त्याच्याबाबतीत येशूचे कार्य पूर्ण झाले. त्याचा सेवक बरा झाला एवढेच नव्हे, तर आपला प्रामाणिक विश्वास आणि नम्रता व्यक्त केल्याने शताधिपतीची पवित्रताही वाढली.

ख्रिस्ती म्हणून आपण जे करतो, त्याबद्दल कधीकधी आपल्याला मान मिळावा आणि आपल्या कामाची दखल घेतली जावी, अशी अपेक्षा आपण करतो. देवाचा चांगुलपणा इतरांच्या जीवनात दिसतो, हे ओळखणे, त्याची दखल घेणे आणि त्याचे कौतुक करणे चांगले आहे. पण नम्रता आपल्याकडून अशी अपेक्षा करते की आपण स्वतःसाठी कधीही मान किंवा कौतुक मिळवण्याचा प्रयत्न करू नये. शताधिपतीप्रमाणेच, नम्र व्यक्ती आपल्या प्रतिफळादाखल नेहमी केवळ विश्वासाचे दान मागते.

तुमचा विश्वास अधिक गाढ होत जावा, असे दान तुम्हाला देण्याची येशूच्या हृदयात जी इच्छा आहे, तिच्यावर आज चिंतन करा. देवासाठी आणि त्याच्या ख्रिस्तसभेच्या उभारणीसाठी तुम्ही जे काही करता, त्याचा विचार करा. तुम्ही जे काही करता, त्याची दखल घेतली जावी आणि त्याबद्दल तुमची स्तुती व्हावी, अशी तुमची अपेक्षा असते का? की देवावरील विश्वास आणि प्रेम वाढावे, या एकाच इच्छेने तुम्ही ते करता? देवावरील प्रेमाकडे नेणारा विश्वास हे सर्वांत मोठे दान आहे. ते दान मागा आणि तेच तुमचे एकमेव प्रतिफळ असू द्या.

हे प्रभू, या रोमी शताधिपतीच्या हृदयात तू विश्वास जागवलास, त्याबद्दल मी तुझे आभार मानतो. त्याच्या उदाहरणातून मला शिकव, म्हणजे माझ्या जीवनातही दृढ विश्वास आणि नम्रता नेहमी दिसून येतील. माझी प्रार्थना आहे की, असे जगताना विश्वासाच्या या दानातून तुझ्यावर आणि इतरांवर असलेले माझे प्रेम अधिक गाढ व्हावे आणि हे दान माझे सर्वांत मोलाचे प्रतिफळ ठरावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


अधिकाराचा वापर

सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा सोमवार

येशू मुख्य याजक, शास्त्री आणि वडीलधारी यांच्याशी दाखल्यांनी बोलू लागला. “एका माणसाने द्राक्षमळा लावला, त्याभोवती कुंपण घातले, द्राक्षे तुडवून रस काढण्यासाठी कुंड खणले आणि एक मनोरा बांधला. मग तो मळा त्याने कुळांना भाड्याने दिला आणि तो प्रवासाला निघून गेला. योग्य वेळी त्याने द्राक्षमळ्याच्या उत्पन्नातील काही वाटा कुळांकडून घेण्यासाठी एका सेवकाला पाठवले. पण त्यांनी त्याला धरले, मारहाण केली आणि रिकाम्या हाताने परत पाठवले.” मार्क 12:1–3

द्राक्षमळ्याच्या उत्पन्नातील काही वाटा कुळांकडून घेण्यासाठी मालकाने पाठवलेल्या ‘अनेक’ सेवकांपैकी हा पहिला होता. काही सेवकांना वाईट वागणूक देण्यात आली, काहींना मारहाण झाली, तर काहींना ठार मारण्यात आले. शेवटी मालकाने आपल्या मुलाला पाठवले. मुलगा मेला तर द्राक्षमळा आपल्याला वारशाने मिळेल, असा विचार करून कुळांनी त्याला ठार मारले.

या दाखल्याची पार्श्वभूमी महत्त्वाची आहे. पहिल्या पवित्र सप्ताहाच्या सुरुवातीलाच येशूने यरुशलेममध्ये प्रवेश केला होता. त्या सप्ताहाची सांगता त्याच्या मृत्यूने आणि पुनरुत्थानाने होणार होती. आदल्या दिवशी येशूने नाणे बदलणाऱ्यांना मंदिरातून हाकलून मंदिर शुद्ध केले होते. मुख्य याजक, शास्त्री आणि वडीलधारी संतापले आणि येशूला ठार मारण्याचा कट रचू लागले. येशूने विशेषतः त्यांनाच उद्देशून हा दाखला सांगितला.

हा दाखला समजून घेण्यासाठी त्यातील कोण कोणाचे प्रतिनिधित्व करतो, हे समजून घेणे आवश्यक आहे. इस्राएलचे धर्मनेते हे मळा कसणारे कुळ होते, द्राक्षमळा म्हणजे यहुदी राष्ट्र, आणि द्राक्षमळा लावणारा मनुष्य म्हणजे देवपिता. मळ्याचे उत्पन्न घेण्यासाठी पाठवलेले अनेक सेवक म्हणजे प्राचीन काळचे संदेष्टे, आणि ज्याचा वध करण्यात आला तो प्रिय पुत्र म्हणजे येशू. दाखल्याच्या शेवटी सांगितले आहे की द्राक्षमळ्याचा मालक (देवपिता) त्या कुळांना ठार मारून द्राक्षमळा इतरांच्या हाती देईल. दुसऱ्या शब्दांत सांगायचे तर, शास्त्री, परुशी, मुख्य याजक आणि वडीलजन यांचा धार्मिक अधिकार लवकरच त्यांच्याकडून काढून घेतला जाणार होता आणि तो प्रेषितांना व त्यांच्या उत्तराधिकाऱ्यांना दिला जाणार होता. अशा रीतीने, ख्रिस्तसभा कशी घडली याचा सारांश या दाखल्यातून आपल्याला मिळतो.

येशूने हा दाखला आपल्यालाच उद्देशून सांगितला आहे, हे त्या काळच्या धर्मनेत्यांना कळले होते; पण त्यांनी त्यातून मिळणाऱ्या बोधाकडे लक्ष दिले नाही, हे लक्षात घेण्यासारखे आहे. त्यांनी श्रद्धेची देणगी स्वीकारण्याची तयारी दाखवली असती, तर आपण देवाचा ‘द्राक्षमळा’ बळकावण्याचा प्रयत्न करत आहोत, हे त्यांच्या लक्षात आले असते. इस्राएलचे राज्य आपल्या ताब्यात ठेवून, त्याचा कारभार आपल्या सोयीने चालवून आणि त्याला आपल्या मनासारखे रूप देऊन, ते राज्य स्थापन करणाऱ्या देवाच्या इच्छेकडे दुर्लक्ष करण्याचा त्यांचा प्रयत्न होता.

पवित्र स्वरूपाचा कोणताही अधिकार वापरणाऱ्या प्रत्येकासाठी हा दाखला विशेष महत्त्वाचा आहे. आईवडील घरात आपला अधिकार वापरतात. बिशप आणि धर्मगुरू ख्रिस्तसभेत आपला अधिकार वापरतात. आणि जीवनात आपल्यापैकी प्रत्येकाला सोपवलेले आगळे कार्य पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करताना आपण सगळेच काही प्रमाणात आध्यात्मिक अधिकार वापरतो. या दाखल्याचा बोध साधा आहे: आपल्या अधिकाराचा गैरवापर करू नका. तो स्वतःच्या इच्छेनुसार वापरू नका; नम्रतेने आणि केवळ देवाच्या इच्छेनुसार वापरा. प्रत्येक नेत्याने नेहमी आणि सर्वत्र देवाचा विचार आणि त्याची इच्छा लक्षात घेऊन नेतृत्व केले पाहिजे. तसे न केल्यास त्याचे परिणाम त्यांना भोगावे लागतील.

या जगात देवाचे कार्य पूर्ण करण्यासाठी त्याने तुमच्यावर कोणती आध्यात्मिक जबाबदारी सोपवली आहे, यावर आज चिंतन करा. एखाद्या व्यक्तीवर नेतृत्वाची जबाबदारी सोपवली जाते, तेव्हा देवाच्या विचारानुसार आणि इच्छेनुसार ती पार पाडण्यासाठी आवश्यक असलेला आध्यात्मिक अधिकारही तिला दिला जातो. केवळ देवाचीच इच्छा पूर्ण व्हावी, यासाठी सदैव नम्र राहणे आवश्यक आहे. तुम्हाला दिलेला प्रत्येक अधिकार देवाच्या विचारानुसार आणि इच्छेनुसार वापरण्याचा प्रयत्न करा, म्हणजे तुमच्या देखरेखीखाली सोपवलेल्या द्राक्षमळ्याला भरपूर चांगले फळ येईल.

हे प्रेमळ पित्या, तुझ्या राज्याचा मळा कसणारा म्हणून तू मला निवडून पाठवले आहेस, जेणेकरून मला शाश्वत जीवनासाठी चांगले फळ देता यावे. तू मला दिलेला अधिकार नेहमी नम्रतेने वापरण्यास आणि माझ्यावर सोपवलेले कर्तव्य नम्रतेने पार पाडण्यास मला मदत कर, जेणेकरून मी केवळ तुझीच इच्छा पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करीन. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


जगाच्या फसवणुकीला तोंड देणे

सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा मंगळवार

“कैसराला जनगणनेचा कर देणे नियमाला धरून आहे की नाही? आम्ही तो द्यावा की देऊ नये?” त्यांचा दांभिकपणा ओळखून येशू त्यांना म्हणाले, “तुम्ही माझी परीक्षा का पाहता? मला पाहायला एक दिनार आणा.” मार्क 12:14–15

येशूंना त्यांच्याच बोलण्यात पकडण्यासाठी या परुशी आणि हेरोदपंथीयांना पाठवण्यात आले होते. ही माणसे राजकारणात फार गुंतलेली होती. कुणाची तरी बाजू घेणे आणि इतरांचे दोष शोधणे त्यांना आवडत असे. आपणच नीतिमान आहोत, असा त्यांचा समज होता आणि आत्म्यांच्या तारणाची त्यांना फारशी फिकीर नव्हती. म्हणून वरवर निरागस वाटणारा एक प्रश्न घेऊन ते येशूंकडे आले. कैसराला जनगणनेचा कर देण्यास येशू विरोध करतील, असे त्यांनी गृहीत धरले असावे. येशूंनी तसा विरोध केला असता, तर त्यांची तक्रार राज्याच्या अधिकाऱ्यांकडे करण्यास ते तयार होते. सत्याशी त्यांना काही देणेघेणे नव्हते; आपल्या दैवी प्रभूला सापळ्यात अडकवणे एवढाच त्यांचा हेतू होता. त्यांनी कैसराची प्रतिमा असलेले रोमन नाणे येशूंकडे आणले, तेव्हा येशू अतिशय शहाणपणाने म्हणाले, “जे कैसराचे आहे ते कैसराला परत द्या आणि जे देवाचे आहे ते देवाला द्या.”

हे दांभिक धर्मनेते नम्रतेने आणि प्रामाणिकपणे येशूंकडे आले असते, तर येशूंनी त्यांना अगदी वेगळ्या प्रकारे उत्तर दिले असते. पण ते आपल्या प्रभूला सापळ्यात अडकवायला, त्यांचे बोलणे विपर्यस्त करायला आणि त्यांचा नाश करायला आले होते. म्हणून येशूंनी दैवी प्रज्ञेने उत्तर देऊन त्यांना त्यांची जागा दाखवून दिली. जनगणनेचा कर देण्याचे त्यांनी समर्थन केले नाही, आणि त्याविरुद्धही ते बोलले नाहीत. म्हणून शुभवर्तमानातील हा उतारा या वाक्याने संपतो: “त्यांचे बोलणे ऐकून ते थक्क झाले.” थक्क होणे हीच योग्य प्रतिक्रिया आहे. म्हणून एका अर्थाने आपण या दांभिक धर्मनेत्यांकडूनही शिकू शकतो. देवाच्या अगाध प्रज्ञेचा जेव्हा जेव्हा आपल्याला प्रत्यक्ष अनुभव येतो, तेव्हा आपण आदराने भारावून जावे आणि आपल्या मनात पवित्र विस्मय जागा व्हावा.

अर्थात, येशूंनी त्यांचा दुष्ट डाव उधळून लावला, म्हणून ते थक्क झाले होते. तरीही यातून आपण हे शिकू शकतो की देवाच्या प्रज्ञेवर कोणीही मात करू शकत नाही. देवाची प्रज्ञा या युगाच्या मूर्खपणाला निरुत्तर करते आणि त्या दुष्टपणामागचा छुपा द्वेष उघड करते.

आपल्या काळात धर्माला गौण मानणाऱ्या आणि ‘आम्हाला सगळे कळते’ असा आव आणणाऱ्या लोकांच्या चलाखीला तुम्हाला कधी सामोरे जावे लागले आहे का? कुणी तुम्हाला कधी आव्हान दिले आहे का? तुमच्या श्रद्धेवर थेट हल्ला केला आहे का किंवा तुमच्या नैतिक धारणांवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत का? आपली श्रद्धा उघडपणे आणि आत्मविश्वासाने जगण्याचे तुम्ही ठरवले असेल, तर बहुधा तुम्हालाही कुणाच्या तरी हल्ल्याचा अनुभव आला असेल. ज्यांची श्रद्धा खोलवर रुजलेली नाही आणि ज्यांना दैवी प्रज्ञेच्या देणगीतून मिळणारी स्पष्ट दृष्टी लाभलेली नाही, त्यांच्या मनात अशा चलाखीमुळे गोंधळ आणि चिंता निर्माण होऊ शकते. काय उत्तर द्यावे हे तुम्हाला सुचणार नाही आणि या काळाच्या भ्रामक ‘शहाणपणा’च्या सापळ्यात आपण अडकलो आहोत असे वाटू शकते. अशा वेळी तुम्ही काय कराल? धर्मापासून अधिकाधिक दूर जाणाऱ्या आणि नास्तिक बनत चाललेल्या जगात आपल्या सर्वांना खोट्या शिकवणींना आणि फसवणुकीला सामोरे जावे लागेल. त्यांना उत्तर देण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे दैवी प्रज्ञेतून मिळणारे उत्तर देणे. या चुका खोडून काढण्याइतके शहाणपण आपल्यापैकी कोणाकडेही स्वतःच्या बळावर नाही. म्हणून देवाच्या प्रज्ञेकडे सतत वळत राहणे हाच आपला एकमेव उपाय आहे.

प्रार्थना आणि पवित्र ग्रंथ व शिकवणी यांच्या अभ्यासातून आपण देवाच्या प्रज्ञेकडे वळतो. देव केवळ सत्य बोलतो. त्याचा स्पष्ट स्वर ऐकण्यासाठी प्रार्थना आपले मन खुले करते. पवित्र शास्त्र, ख्रिस्तसभेची शिकवण आणि संतांचे जीवन यांचा विशेषत्वाने अभ्यास केल्याने देवाचा स्वर अधिक स्पष्टपणे ओळखता येतो आणि जग आपल्या मनात जो गोंधळ निर्माण करू पाहते, तो दूर होतो. शेवटी, आपण आपले मन देवाच्या खऱ्या प्रज्ञेत बुडवून घेत नसू, तर जगात जे काही आपल्या वाट्याला येईल त्याला सामोरे जाण्याची आपली तयारी होणार नाही.

जगाच्या चलाखीला आणि मूर्खपणाला तोंड देण्यासाठी आपले मन दैवी प्रज्ञेने भरून जाण्याची किती गरज आहे, यावर आज चिंतन करा. जीवनातल्या गोंधळातून वाट काढण्याइतके शहाणपण आपल्या स्वतःच्या बळावर आपल्याकडे नाही, हे मान्य करा. प्रज्ञेच्या देणगीसाठी प्रार्थना करा आणि आपल्या प्रभूला ती देणगी तुम्हाला बहाल करू द्या.

हे सर्व सत्याच्या प्रभू, तुझे ज्ञान जगातल्या सर्व शहाणपणापलीकडचे आहे आणि तू दुष्टाच्या कपटयुक्त युक्त्या उधळून लावतोस. हे प्रिय प्रभू, तुझे पवित्र सत्य स्वीकारण्यासाठी माझे मन खुले कर, म्हणजे जीवनातील आव्हानांतून मला वाट काढता येईल. हे प्रिय प्रभू, मला तुझे ज्ञान दे, म्हणजे तू जिथे नेशील तिथे मला तुझ्यामागे जाता येईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवाची प्रज्ञा

सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा बुधवार

पुनरुत्थान नाही असे म्हणणारे काही सदूकी येशूंकडे आले आणि त्यांनी त्यांना असा प्रश्न विचारला: “गुरुजी, मोशेने आमच्यासाठी असे लिहून ठेवले आहे: ‘एखाद्याचा भाऊ मरण पावला आणि त्याची पत्नी मागे राहिली, पण त्याला मूल नसले, तर त्याच्या भावाने त्या स्त्रीशी लग्न करून आपल्या भावासाठी संतती उत्पन्न करावी.’ तर सात भाऊ होते…” मार्क 12:18–20

मग हे सदूकी येशूंपुढे एक लांबलचक, प्रत्यक्षात घडण्याची शक्यता फार कमी असलेला काल्पनिक प्रसंग मांडतात. त्या प्रसंगात एका भावाच्या मृत्यूनंतर ती स्त्री पुढच्या भावाशी लग्न करते आणि असे करता करता तिचे सातही भावांशी लग्न होते. हा काल्पनिक प्रसंग सांगून झाल्यावर सदूकी येशूंना विचारतात, “पुनरुत्थानाच्या वेळी ते उठतील, तेव्हा ती कोणाची पत्नी असेल?” अर्थात, येशू त्यांना योग्य उत्तर देतात आणि त्यानंतर एक लक्षवेधक गोष्टही सांगतात. ते सदूक्यांना म्हणतात, “तुमची फार मोठी दिशाभूल झाली आहे.” सदूक्यांशी हा संवाद होण्याच्या अगदी आधी परुश्यांनी येशूंना सापळ्यात अडकवण्याच्या हेतूने आपला प्रश्न विचारला होता. फरक असा दिसतो की सत्य शोधण्याच्या बाबतीत सदूकी अधिक प्रामाणिक होते, तर परुश्यांना स्वतःच्या अधिकाराची आणि सत्तेची अधिकच आसक्ती होती.

धार्मिक नेत्यांमध्ये सदुकी अधिक परंपरानिष्ठ मानले जात. जुन्या करारातील पहिल्या पाच ग्रंथांना ‘तोरा’ म्हणतात, आणि केवळ हेच ग्रंथ देवाने खरोखर प्रकट केले आहेत, असे ते मानत. मृत्यूनंतरचे जीवन किंवा मृतांचे पुनरुत्थानही ते मानत नसत, कारण तोरामध्ये यांविषयी स्पष्ट शिकवण नाही, असे त्यांना वाटत होते. परुशी मात्र तोराबरोबरच जुन्या करारातील उर्वरित ग्रंथही मानत. ‘वडीलधाऱ्यांची परंपरा’ म्हणून ओळखली जाणारी परंपराही परुशी मानत. इतर परुशी बारकाव्यांचा आग्रह धरून नवनवे कायदे आणि नियम घालत असत. या नियमांच्या वाढत्या पसाऱ्याला परुशी फार महत्त्व देत आणि माणसांनी बनवलेले ते नियम लोकांवर लादण्याचा प्रयत्न करत.

शुभवर्तमानाच्या या उताऱ्यात सदुकींची अडचण अशी दिसते की श्रद्धेच्या बाबतीत ते नियमांच्या बारकाव्यांचा अति आग्रह धरत आणि त्यांची भूमिका ताठर होती. ते मानवी बुद्धीवर अवलंबून होते, हे स्पष्ट आहे, आणि त्याच बुद्धीच्या आधारे ते तोराचा अर्थ लावत. मानवी बुद्धी आणि तर्काने निष्कर्ष काढण्याची क्षमता जीवनात उपयुक्त आणि आवश्यक असली, तरी तोराचा संकुचित आणि ताठर अर्थ लावून श्रद्धेचा प्रत्येक प्रश्न केवळ स्वतःच्या प्रयत्नांनी सोडवण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला. देवाच्या प्रेरणेकडे आणि प्रकटीकरणाकडे लक्ष दिले की त्याचे अधिक गहन ज्ञान मानवी बुद्धीत भरून वाहू लागते; पण त्या ज्ञानासाठी त्यांनी आपले मन खुले ठेवले नाही. उलट, त्यांच्या प्रत्येक निष्कर्षात आणि आचरणात ‘एक तर हे, नाही तर ते’ एवढीच दृष्टी होती. या ताठरपणामुळे त्यांची ‘फार मोठी दिशाभूल झाली.’

आपल्यालाही मानवी बुद्धीची देणगी लाभली आहे. पण तिचा वापर आपण ताठरपणे आणि संकुचित दृष्टीने केला, तर आपल्या जीवनातही आपली फार मोठी दिशाभूल होऊ शकते. आपण श्रद्धेचे अतिसुलभीकरण कधीही करू नये आणि केवळ स्वतःच्या प्रयत्नांनी सर्व प्रश्नांची उत्तरे सहज सापडतील, असेही कधी समजू नये. देवाच्या गहन ज्ञानात आणि त्याने प्रकट केलेल्या सर्व गोष्टींत आपले मन पूर्णपणे रमू द्यावे, हे आपले सततचे ध्येय असले पाहिजे. ख्रिस्तसभेची शिकवण आपल्याला मार्गदर्शन करील आणि योग्य मार्गावर ठेवील. पण देवाची इच्छा, त्याचे सत्य आणि त्याचे ज्ञान किती गहन आणि व्यापक आहे, हे समजून घेण्यास आपल्याला देवाचीच वाणी मदत करील. ती आपल्या मनाशी खरोखर आणि वैयक्तिक रीतीने बोलेल.

या सदुकींसारखे वागण्याची काही प्रवृत्ती आपल्यात आहे का, यावर आज चिंतन करा. तुम्ही आपल्या मतांबाबत ताठर आहात का? तुमची दृष्टी संकुचित आहे का? सर्व प्रश्नांची उत्तरे आपल्याकडेच आहेत, अशा भ्रमात तुम्ही पडता का? तसे असेल, तर नम्रता अंगी बाणवण्याचा प्रयत्न करा. स्वर्गाच्या विस्मयकारक रहस्यांसमोर नम्र व्हा. देवाने प्रकट केलेल्या सत्यांचा आपल्या बुद्धीने सखोल शोध घ्या आणि स्वतः देवाच्या जीवनात अधिकाधिक खोलवर ओढले जाण्यास तयार राहा.

हे अनंत ज्ञान असलेल्या माझ्या प्रभू, तू स्वतः सत्य आहेस आणि तू सतत स्वतःची ओळख आम्हाला करून देतोस. माझ्या जीवनात सर्व दैवी सत्य स्वीकारण्यास मी सदैव तयार असावे, यासाठी मला आवश्यक ती नम्रता दे. अशा रीतीने, तुझ्या इच्छेप्रमाणे मला तुला आणि तुझ्या पवित्र इच्छेला जाणून घेता येवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


समजुतीचे वरदान

सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा गुरुवार

त्याने समजूतदारपणे उत्तर दिले, हे पाहून येशू त्याला म्हणाला, “तू देवाच्या राज्यापासून दूर नाहीस.” त्यानंतर त्याला आणखी प्रश्न विचारण्याचे धाडस कोणालाही झाले नाही. मार्क 12:34

शेवटी, एका धार्मिक नेत्याची, म्हणजेच एका शास्त्र्याची, साक्ष आपल्याला मिळते. त्याला ही गोष्ट नेमकी समजली होती. सर्व आज्ञांमध्ये पहिली आणि सर्वांत मोठी आज्ञा कोणती, असे हा शास्त्री येशूला विचारतो. त्या संवादाचा शेवट वर दिलेल्या उताऱ्यात आहे. येशू दोन भागांत उत्तर देतो: आपण आपल्या संपूर्ण अंतःकरणाने, मनाने, जिवाने आणि सामर्थ्याने सर्वांपेक्षा अधिक प्रेम देवावर करावे आणि आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतःसारखे प्रेम करावे. येशूचे उत्तर ऐकून शास्त्री म्हणतो, “गुरुजी, आपण छान सांगितले. आपले म्हणणे बरोबर आहे…” मग वर उद्धृत केलेल्या शब्दांत येशू त्या शास्त्र्याची प्रशंसा करतो.

आठवा, जवळजवळ सर्वच परुशी स्वतःलाच नीतिमान समजून गर्व बाळगत असत, म्हणून येशू त्यांना वारंवार दोष देत असे. सदुकींनाही त्याने फटकारले, पण बऱ्याचदा तितक्या कठोरपणे नाही. आता मात्र या सर्वांपेक्षा उठून दिसणारा एक शास्त्री आपल्यासमोर आहे. उपासनेशी आणि कायद्याशी संबंधित विविध दस्तऐवज तयार करणे किंवा त्यांच्या प्रती उतरवणे, हे शास्त्र्यांचे मुख्य काम होते. काही परुशीही शास्त्री होते. बहुतेक वेळा, येशू परुश्यांचा निषेध करत असे, तेव्हा तो शास्त्र्यांचाही निषेध करत असे. पण हा शास्त्री वेगळा आहे. त्याला येशूच्या उत्तरात केवळ रस आहे असे नव्हे, तर येशूने त्याला जे सांगितले ते त्याला खरोखर ‘समजले’ आहे, हेही त्याच्या उत्तरातून दिसते. समजुतीच्या या देणगीचे महत्त्व कमी लेखू नका.

आपला प्रभू आपल्याला जे सांगतो, ते खऱ्या अर्थाने समजून घेण्यासाठी आपण आपले मन खुले ठेवले पाहिजे. त्यासाठी नम्रता आवश्यक आहे. ‘मला सगळे माहीत आहे’ या वृत्तीच्या अगदी विरुद्ध असा हा सद्गुण आहे. ही मनाची आणि अंतःकरणाची अशी वृत्ती आहे की जिच्यामुळे आपण देवाची वाणी लक्षपूर्वक ऐकतो, तो काय सांगतो ते ग्रहण करतो, कृपेच्या देणगीने सर्व सत्य समजून घेतो आणि प्रार्थनापूर्वक त्या सत्यापुढे नतमस्तक होतो. नम्रतेमुळे जीवनातील सर्वांत कठीण प्रश्नांची उत्तरे शोधताना आपण स्वतःपलीकडे पाहू शकतो. सत्याचा एकमेव स्रोत असलेल्या येशू ख्रिस्ताकडेच वळण्यास ती आपल्याला समर्थ करते. नम्रपणे मन खुले ठेवण्याचे फळ म्हणजे समजुतीची देणगी. या देणगीने जीवनातील अशी रहस्ये आपल्याला उमगतात, जी आपल्या स्वाभाविक बुद्धीच्या आवाक्यापलीकडे आहेत. देवाची कृपा नम्र आत्म्याला शिकवू शकते, त्याला घडवू शकते, त्याची दृष्टी स्पष्ट करू शकते आणि गहनातील गहन सत्ये स्वीकारण्यास त्याला समर्थ करू शकते.

आज येशूने या शास्त्र्याला सांगितलेल्या शब्दांवर चिंतन करा: “तू देवाच्या राज्यापासून दूर नाहीस.” येशू हे शब्द तुम्हालाही म्हणतो का? जीवनातील अनेक प्रश्नांची उत्तरे शोधण्यासाठी तुम्ही नम्रपणे आपल्या प्रभूकडे वळला आहात का? अधिक नेमकेपणाने विचार करा: आपल्या जीवनाकडे पाहताना, देवाने तुम्हालाही समजुतीचे वरदान दिले आहे, याचा तुम्हाला आनंद वाटतो का? तसे नसेल, तर अंतर्मुख व्हा आणि कोणते प्रश्न येशूसमोर मांडण्याची तुम्हाला सर्वांत जास्त गरज आहे, याचा विचार करा. ते प्रश्न त्याच्यासमोर मांडा. मग मन मोकळे ठेवून ऐका आणि तो बोलेल तेव्हा त्याला प्रतिसाद देण्यास तयार राहा. तुम्ही आपल्या प्रभूचे ऐकाल आणि त्याला प्रतिसाद द्याल, तेव्हा तो तुम्हालाही हेच शब्द म्हणेल.

हे सर्व सत्याच्या माझ्या प्रभू, तू नम्र आत्म्यांकडे कृपेने आणि दयेने पाहतोस आणि त्यांना स्वर्गराज्याची रहस्ये उलगडून दाखवतोस. हे प्रिय प्रभू, मला नम्रतेची देणगी दे, म्हणजे जीवनातला प्रत्येक प्रश्न घेऊन मला नेहमी तुझ्याकडे वळता येईल. मला समजुतीच्या देणगीने भरून टाक, म्हणजे दररोज अधिक निष्ठेने तुझ्यावर प्रेम कसे करावे आणि तुझी सेवा कशी करावी, हे मला समजेल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


ख्रिस्ताची खरी प्रतिमा

सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा शुक्रवार

मंदिराच्या परिसरात शिकवत असताना येशू म्हणाला, “ख्रिस्त हा दाविदाचा पुत्र आहे, असे शास्त्री कसे म्हणतात? पवित्र आत्म्याच्या प्रेरणेने दावीद स्वतः म्हणाला: प्रभूने माझ्या प्रभूला म्हटले, ‘मी तुझ्या शत्रूंना तुझ्या पायांखाली घालीपर्यंत माझ्या उजवीकडे बस.’” मार्क 12:35–36

येशूच्या सेवाकार्याच्या काळात मशीहा दाविदाच्या वंशातून येईल, अशी यहुदी लोकांची समजूत होती. शिवाय, मशीहा हा केवळ एक राष्ट्रवादी नेता असेल आणि तो यहुदी राष्ट्राला रोमनांच्या जुलमातून मुक्त करील, असे अनेकांना वाटत होते. अशा रीतीने, राजकीय अर्थाने आपल्याला मुक्त करणारा दाविदाचा वंशज, एवढ्यापुरतीच त्यांनी मशीहाची भूमिका मर्यादित केली.

वरील उताऱ्यात मशीहा हा “दाविदाचा पुत्र” आहे, या प्रचलित समजुतीचा अर्थ येशू अधिक स्पष्ट करतो. मशीहा मनुष्यरूपात दाविदाच्या वंशातून येणार होता, पण तो दाविदाचा “प्रभू” देखील होता. हे दाखवण्यासाठी येशू स्तोत्र 110 कडे लक्ष वेधतो. त्यात दावीद मशीहाला आपला प्रभू म्हणतो. आज आपल्याला हा सूक्ष्म फरक प्रथमदर्शनी तितकासा महत्त्वाचा वाटणार नाही; पण तो समजावून सांगण्याचा येशूचा जाणीवपूर्वक प्रयत्न येथे स्पष्ट दिसतो.

या उताऱ्यातून आपण एक महत्त्वाचा धडा घेतला पाहिजे: येशूची योग्य प्रतिमा आपल्या मनात असावी यासाठी आपण काळजीपूर्वक प्रयत्न केले पाहिजेत. राजकीय जुलमातून आपली सुटका करण्यासाठी आलेला राष्ट्रवादी नेता म्हणून आज आपण आपल्या प्रभूकडे पाहत नसलो, तरी त्याच्याविषयी इतर चुकीच्या कल्पना अनेकदा करून घेऊ शकतो. मशीहा हा दावीद राजाचाही “प्रभू” आहे, ही गोष्ट त्या काळच्या यहुदी लोकांना नवी होती. यातून मशीहाचे देवत्व आणि त्याचे सनातन स्वरूप दिसून येते. येशू हा सूक्ष्म फरक स्पष्ट करतो आणि “मोठ्या जनसमुदायाने हे आनंदाने ऐकले.” मशीहा, देवाचा पुत्र आणि मानवपुत्र असलेला येशू खरोखर कोण आहे, हे स्पष्टपणे आणि योग्य रीतीने समजून घेण्यात आपणही आनंद मानायला शिकले पाहिजे. मग तो कोण आहे?

या प्रश्नाचे उत्तर देण्यासाठी, तुमच्या जीवनात तुम्ही येशूकडे कसे पाहता, याचा आधी विचार करा. येशू तुमचा मित्र आहे, एक ज्ञानी शिक्षक आहे, एक प्रेरणादायी व्यक्ती आहे. तो दयाळू आहे, दयावान नेता आहे आणि आपल्या सर्वांसाठी आदर्श आहे. पण तो याहूनही कितीतरी अधिक आहे. येशूची केवळ एकच प्रतिमा निवडून तिलाच आपल्या जीवनात अवाजवी महत्त्व देणे, ही येशू शिकवत होता त्या काळात अनेक यहुदी लोकांनी केलेल्या चुकीसारखीच चूक आहे.

आपला प्रभू कोण आहे याचा विचार करताना, ‘याहून कितीतरी अधिक’ या गोष्टीवर आपण लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. तो देव आहे, परमपवित्र त्रैक्याची दुसरी दैवी व्यक्ती आहे, हे आपण ओळखले पाहिजे. तो देव असल्यामुळे आपण त्याची उपासना आणि आराधना केली पाहिजे. तो अनादी काळापासून देव असूनही त्याने मानवी देह धारण केला आणि मानवतेला देवत्वाशी एकरूप केले. मनुष्य म्हणून त्याने स्वेच्छेने मृत्यू स्वीकारला, जेणेकरून तो आपल्या मानवी स्वभावात पुन्हा उठू शकेल. अशा रीतीने, आपण आपले संपूर्ण जीवन त्याला समर्पित करून त्याच्याशी एकरूप झालो, तर आपणही आपल्या पापात मरू, पण नंतर त्याच्याबरोबर नव्या जीवनासाठी पुन्हा उठू. यातून आपल्याला शाश्वत तारणाची देणगी मिळते आणि परमपवित्र त्रैक्याच्या शाश्वत जीवनात सहभागी होता येते. आपला प्रभू कोण आहे याविषयी आणखी बरेच काही सांगता येईल आणि सांगितलेही पाहिजे. तरी त्याच्या जीवनाची ही छोटीशी झलक, तो कोण आहे याबद्दल आपल्या मनात आणि हृदयात संकुचित कल्पना बाळगण्याचा सापळा टाळण्यास आपल्याला मदत करील.

आज तुमच्या मनात असलेल्या येशूच्या प्रतिमेवर चिंतन करा. नकळत तुम्ही तुमच्या मनात आणि अंतःकरणात त्याच्या महानतेला व गौरवाला कुठे मर्यादा घालता, हे पाहा. आपल्या प्रभूविषयीची तुमची समज अधिक व्यापक करण्याचा प्रयत्न करा आणि त्याला स्वतःविषयी जे काही तुम्हाला प्रकट करायचे आहे, ते स्वीकारण्यास तयार राहा. तुम्ही जितके अधिक असे कराल, तितकी आपल्या प्रभूच्या व्यक्तित्वाची ओळख तुम्हाला अधिक स्पष्टपणे होईल आणि तुम्हीही “आनंदाने” भरून जाल.

हे माझ्या अनंत आणि गौरवशाली प्रभू, तू आमच्या बुद्धीच्या आणि आकलनाच्या कितीतरी पलीकडे आहेस. तरीही, आम्हाला तुझी अधिक पूर्णपणे ओळख व्हावी म्हणून तू आम्हाला तुझ्याकडे येण्याचे आमंत्रण देतोस. हे प्रिय प्रभू, माझ्या मनात तुझ्याविषयी असलेल्या चुकीच्या आणि मर्यादित कल्पना सोडून देण्यासाठी मला आवश्यक ती कृपा दे, म्हणजे तू जसा आहेस तशी मला तुझी ओळख होईल. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


सर्वस्व देण्याचे स्वातंत्र्य

सामान्य काळातील नवव्या आठवड्याचा शनिवार

येशू मंदिराच्या दानपेटीसमोर बसला आणि लोक दानपेटीत पैसे कसे टाकत होते, हे पाहू लागला. अनेक श्रीमंत लोकांनी मोठमोठ्या रकमा टाकल्या. एक गरीब विधवाही आली आणि तिने काही सेंट किमतीची दोन छोटी नाणी टाकली. मार्क 12:41–42

या विधवेने “काही सेंट” किमतीची नाणी दान केली, हे पाहताच येशूचे हृदय प्रेमाने भरून आले. या प्रसंगाचा उपयोग करून त्याने लगेच आपल्या शिष्यांना एक धडा दिला. त्याने त्यांना जवळ बोलावले आणि सांगितले की या गरीब विधवेने इतर सर्वांपेक्षा अधिक दान केले, कारण “तिने आपल्या गरिबीतून, तिच्याजवळ होते ते सर्व, म्हणजे तिच्या उदरनिर्वाहाचे सारे साधन, देऊन टाकले.”

आपला प्रभू उदारतेचे मोल जगापेक्षा अगदी वेगळ्या रीतीने ठरवतो. उदार असणे म्हणजे काय? तुम्ही तुमचा पैसा कसा वापरता, याला उदारता नक्कीच लागू होते. पण ती तुमचा वेळ, शक्ती, बांधिलकी आणि तुमच्या जीवनाच्या इतर प्रत्येक अंगालाही लागू होते. येशूच्या मते, उदार असणे म्हणजे तुमच्याजवळचे सर्व काही, अगदी “तुमच्या उदरनिर्वाहाचे सारे साधन” देऊन टाकणे.

देवाला आणि त्याच्या पवित्र इच्छेला आपल्या जीवनात मध्यवर्ती आणि सर्वांत महत्त्वाचे स्थान देता, तेव्हा तुम्ही हे ध्येय साधता. त्याला अर्पण करण्यापासून तुम्ही काहीही राखून ठेवू शकत नाही! याचा अर्थ असा का की, परिपूर्णतेसाठी झटायचे असेल तर आपल्या मालकीचे सर्व काही देऊन टाकले पाहिजे? कदाचित याचे सर्वांत योग्य उत्तर ‘हो’ आणि ‘नाही’ असे दोन्ही आहे. ‘हो’ अशा अर्थाने की, जे काही देवाच्या परिपूर्ण इच्छेनुसार नाही, त्याची आसक्ती आपण अंतःकरणातून आणि आध्यात्मिक पातळीवर पूर्णपणे सोडली पाहिजे. ‘नाही’ अशा अर्थाने की, बहुतेक लोकांकडे स्वतःचे घर, गाडी आणि इतर वस्तू असाव्यात, तसेच त्यांनी आपल्या कुटुंबीयांसोबत आणि मित्रांसोबत इतर भौतिक सुखसोयींचा आनंद घ्यावा, हेही देवाच्या पवित्र इच्छेला धरून असते. महत्त्वाचे हे आहे की, अंतःकरणात आसक्ती नसावी आणि देवाचा गौरव करणे व त्याच्या पवित्र इच्छेच्या सेवेसाठी स्वतःला पूर्णपणे वाहून घेणे हेच आपल्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी असावे. देवावर व शेजाऱ्यावर असलेले प्रेम आणि स्वार्थापासूनचे स्वातंत्र्य या निर्णयांत आपल्याला मार्गदर्शन करतील.

असे असले तरी, आपल्या जगात काही जण भोगविलासात आणि उधळपट्टीत जगतात आणि त्यामुळे आपल्या ऐषआरामी राहणीला घट्ट चिकटून राहतात. तर काही जण भौतिकदृष्ट्या अधिक गरीब असतात, पण त्यांच्याकडे जे नाही त्याची त्यांच्या अंतःकरणात तितकीच आसक्ती असते. उदाहरणार्थ, त्या गरीब विधवेने आपली उरलीसुरली नाणी अर्पण करण्याऐवजी मंदिराच्या परिसरात बसून श्रीमंत लोक मोठमोठ्या रकमा अर्पण करताना पाहिले असते आणि आपल्या मनात मत्सर व लोभ वाढू दिला असता, तर? ही मनोवृत्ती तिने आपले सर्वस्व उदारपणे अर्पण केल्याने तिच्यात जोपासलेल्या उदार आणि देवावर भरवसा ठेवणाऱ्या वृत्तीच्या अगदी विरुद्ध ठरली असती. खरी उदारता ही आपल्या जीवनाची मूलभूत वृत्ती आहे. याचा अर्थ असा की, आपल्या प्रभूच्या पवित्र इच्छेला स्वतःला पूर्णपणे अर्पण करून त्याचे अनुकरण करण्याचा निर्णय आपण घेतला आहे. त्यामुळे आपल्याकडे जे काही आहे ते सर्व ख्रिस्ताचे आहे आणि त्याच्या पवित्र इच्छेच्या सेवेसाठी आहे, हेही आपण मान्य करतो.

आज यावर चिंतन करा: भौतिक वस्तू आणि संपत्ती तुमच्या ताब्यात आहेत, की उलट त्यांचाच तुमच्यावर अधिक ताबा आहे? आणखी मिळवण्याची हाव तुम्हाला चालवते का? तुमच्याकडे जे आहे त्याविषयीच्या अयोग्य आसक्तींशी तुम्ही झगडत आहात का? देवावर आणि शेजाऱ्यावर प्रेम करणे हे तुम्हाला तुमच्या जीवनाच्या केंद्रस्थानी ठेवता येते का? आणि त्या प्रेमासाठी, देवाच्या इच्छेनुसार, तुमच्याकडे जे काही आहे त्या सर्वाचा उपयोग तुम्हाला करता येतो का? या नम्र आणि गरीब विधवेच्या अंतःकरणातील उदारतेवर चिंतन करा आणि तिच्या पवित्र साक्षीतून उदार कसे व्हावे, हे आपल्या प्रभूला तुम्हाला शिकवू द्या.

हे माझ्या उदार प्रभू, सर्व चांगल्या गोष्टी तू आम्हाला देतोस. तुझे प्रेम आणि तुझी दया यांनी तू आमचे जीवन समृद्ध करतोस. आम्ही शोधले पाहिजेत असे खरे खजिने हेच आहेत. या गरीब विधवेने दाखवलेल्या उदारतेने माझेही हृदय भरून टाक. तुझ्या उदाहरणाचे अनुसरण करून तिने जसे स्वतःला पूर्णपणे अर्पण केले, तसेच मीही तिच्या उदाहरणाचे अनुसरण करून स्वतःला पूर्णपणे अर्पण करावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका


चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल