Tiếng Việt

Chương Một: Thiên Chúa

Thiên Chúa là ai? Anh chị em đã bao giờ thực sự suy ngẫm về sự hiện hữu của Ngài—không phải như một ý niệm trừu tượng, mà như Đấng đã tạo dựng anh chị em, gìn giữ anh chị em trong sự hiện hữu và yêu thương anh chị em khôn lường chưa? Những câu hỏi căn bản này định hình căn tính, mục đích sống và vận mệnh vĩnh cửu của chúng ta. Để bước vào một mối tương quan yêu thương và ngày càng sâu đậm với Thiên Chúa Ba Ngôi—Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần—chúng ta khởi đầu bằng việc tìm biết Ngài đúng như Ngài là.

Chúng ta biết nhiều điều về Thiên Chúa nhờ Thánh Kinh và Thánh Truyền của Hội Thánh. Nhiều vị thánh đã sống đời thánh thiện, làm chứng cho sức mạnh biến đổi của một mối tương quan sâu sắc, cá vị và đầy yêu thương với Thiên Chúa. Những bài học chúng ta lãnh nhận từ các nguồn quý giá này có thể tạo nền tảng cho một mối tương quan mới mẻ, chân thực hơn và lành mạnh hơn với Thiên Chúa.

Chúng ta hãy cố gắng hiểu Thiên Chúa là ai và Thiên Chúa làm gì để có thể đi sâu vào Kinh Lạy Cha mà Chúa chúng ta, là Đấng Thiên Chúa, đã ban cho chúng ta. Để làm điều đó, chúng ta bắt đầu từ khởi điểm—ngay từ khởi điểm đầu tiên, để nền tảng chúng ta xây dựng sẽ giúp chúng ta khám phá những tầm cao của vinh quang thiên quốc và sự kết hiệp với Thiên Chúa.

Đối với anh chị em, Thiên Chúa là ai?

Đối với anh chị em, Thiên Chúa là ai? Câu hỏi này có vẻ lạ. Chúng ta bắt đầu bằng việc suy ngẫm xem Thiên Chúa là ai đối với anh chị em, bởi chúng ta thường cần xem xét lại, thậm chí gạt bỏ một số khía cạnh trong hình ảnh chúng ta có về Thiên Chúa.

Suốt dòng lịch sử, các nền văn hóa khác nhau đã có những hình ảnh khác nhau về thần linh—từ các vị thần của những nền văn minh như Hy Lạp và Rôma, các ngẫu tượng ngoại giáo, các thần linh thiên nhiên, cho đến những vị thần thịnh nộ. Tuy các Kitô hữu thường không tiếp nhận những niềm tin này, nhưng sự hiểu biết của chúng ta về Thiên Chúa thường chịu ảnh hưởng của những sai lệch tinh vi bắt nguồn từ đó.

Một số người nhìn Thiên Chúa như một Đấng Tạo Hóa xa cách, không can dự vào đời sống hằng ngày của chúng ta. Những người khác hình dung Ngài chủ yếu như một vị thẩm phán nghiêm khắc, luôn sẵn sàng trừng phạt. Có người giản lược Thiên Chúa thành một nhân vật nhân từ nhưng bất lực, đem lại sự an ủi nhưng không thách đố hay biến đổi chúng ta. Lại có những người nhìn Thiên Chúa như một Đấng nhân hậu và niềm nở, luôn ban cho chúng ta bất cứ điều gì chúng ta xin, miễn là chúng ta cầu nguyện đủ tha thiết.

Những hình ảnh sai lệch này, được định hình bởi kinh nghiệm cá nhân, những lối kể chuyện trong xã hội và những cách diễn giải thần học thiếu sót, có thể che khuất bản tính đích thực của Thiên Chúa như được mặc khải nơi Đức Kitô. Khi nhận ra và gạt bỏ những hình ảnh sai lạc ấy, chúng ta có thể để cho Thánh Kinh, Thánh Truyền và việc cầu nguyện tỏ lộ Thiên Chúa thực sự là ai, nhờ đó chúng ta được lớn lên trong đức tin chân thực.

Một lý do khác khiến chúng ta có thể mang hình ảnh sai lệch về Thiên Chúa bắt nguồn từ những kinh nghiệm cá nhân và gia đình. Vì Chúa Giêsu đã dạy chúng ta gọi Thiên Chúa là “Cha”, nên việc chúng ta phóng chiếu lên Thiên Chúa những kinh nghiệm về tình phụ tử trần thế là điều tự nhiên. Mặc dù mỗi người cha trần thế được mời gọi phản chiếu tình phụ tử hoàn hảo của Thiên Chúa—vốn cũng bao hàm những phẩm chất mẫu tử được thể hiện nơi những người mẹ của chúng ta—cha mẹ trần thế không tránh khỏi những thiếu sót so với lý tưởng này. Dù được mời gọi bày tỏ lòng cảm thông và thương xót trước những yếu đuối và vấp ngã của con người, chúng ta vẫn cần thành thật nhìn nhận những kinh nghiệm ấy có thể đã định hình hoặc làm sai lệch hình ảnh chúng ta có về Thiên Chúa như thế nào.

Anh chị em hãy dành thời gian dừng lại và suy ngẫm về hình ảnh mình có về Thiên Chúa. Anh chị em nhìn Thiên Chúa như thế nào? Anh chị em tin điều gì về Ngài? Anh chị em có nhận thức rõ ràng về việc Thiên Chúa là ai, hay cảm thấy ngay cả khái niệm về Thiên Chúa cũng khó hiểu và không chắc chắn? Trong việc tự vấn như thế, không có câu trả lời đúng hay sai. Mục tiêu là thành thật với chính mình để nhận diện rõ những hình ảnh anh chị em có về Ngài.

Dù cuốn sách này mới chỉ bắt đầu, có lẽ sẽ hữu ích nếu anh chị em đặt sách xuống trước khi đọc tiếp, để tự mình trả lời những câu hỏi căn bản ấy. Anh chị em thậm chí có thể dùng bút chì ghi vài điều bên lề về cách mình nhìn Thiên Chúa. Làm như vậy với lòng khiêm nhường và chân thành sẽ cho anh chị em cơ hội đối chiếu những hình ảnh và ý niệm của mình về Thiên Chúa với chính Thiên Chúa mà chúng ta sẽ khám phá trong các chương tiếp theo, như được chính Ngài mặc khải cho chúng ta trong Cựu Ước, và được Thiên Chúa nhập thể mặc khải nơi Ngôi Vị Chúa Giêsu.

Thiên Chúa là ai

Vì Thiên Chúa là Đấng Hoàn Hảo, Ngài không bao giờ thay đổi. Hai dạng thức khác nhau của Thiên Chúa không thể cùng hoàn hảo. Theo chính định nghĩa của nó, sự thay đổi hàm ý sự bất toàn. Vì thế, Thiên Chúa, Đấng Hoàn Hảo, không bao giờ thay đổi. Tính bất biến này được thể hiện khi Thiên Chúa tự mặc khải trong Cựu Ước là “TA LÀ ĐẤNG HIỆN HỮU” (Xuất Hành 3:14). Dù lời tuyên bố này không tỏ lộ chi tiết THIÊN CHÚA LÀ AI, nhưng cho chúng ta biết rằng Thiên Chúa không bao giờ thay đổi.

Thách đố và lời mời gọi dành cho mỗi người chúng ta là lên đường khám phá. Thiên Chúa vĩnh cửu và bất biến này, Đấng ĐÃ CÓ, ĐANG CÓ và SẼ CÓ MÃI MÃI, là ai? Anh chị em có nhận biết, yêu mến và phụng sự Ngài không?

Trước khi có thể yêu mến và phụng sự Thiên Chúa, chúng ta phải nhận biết Ngài, không phải qua lăng kính của những kinh nghiệm bất toàn nơi con người, mà qua một lăng kính trong sáng và chắc chắn. “Lăng kính” ấy khởi đi từ lý trí con người, nhờ đó chúng ta có thể đạt tới những chân lý chắc chắn—dù chỉ là căn bản—về Thiên Chúa. Từ đó, chúng ta chỉ có thể nhận biết Thiên Chúa nhờ hồng ân Ngài tự mặc khải. Chỉ Thiên Chúa mới có thể cho chúng ta biết Ngài là ai. Những tiểu mục sau đây tìm hiểu về Thiên Chúa theo tiến trình gồm hai phương diện này: lý trí tự nhiên của con người và mặc khải.

Một khởi điểm hợp lôgíc

Nhiều triết gia vĩ đại suốt dòng lịch sử đã cố gắng định nghĩa Thiên Chúa chỉ bằng trí tuệ của mình, mà không tham khảo Thánh Kinh hay các nguồn khác. Đó là truyền thống triết học. Thực ra, một số vị thánh vĩ đại nhất đã đóng góp đáng kể vào cuộc thảo luận triết học này.

Chẳng hạn, Thánh Anselmô nổi tiếng với việc đề xuất một luận chứng bản thể học—một nỗ lực chứng minh sự hiện hữu của Thiên Chúa chỉ dựa trên khái niệm hay định nghĩa về Ngài. Thánh nhân lập luận: aliquid quo nihil maius cogitari possit. Dù cách diễn đạt triết học này có thể nghe gượng gạo trong tiếng Anh, nó được dịch là: “Thiên Chúa là Đấng mà không thể quan niệm được điều gì cao cả hơn” hoặc “Thiên Chúa là hữu thể cao cả nhất mà trí óc có thể quan niệm được.”

Nói đơn giản hơn, Thánh Anselmô muốn nói rằng Thiên Chúa là hữu thể cao cả nhất có thể có—hoàn hảo và trọn vẹn đến mức không thể hình dung được điều gì cao cả hơn. Ngài lập luận rằng một hữu thể thực sự hiện hữu thì cao cả hơn một hữu thể chỉ tồn tại trong tâm trí. Vì thế, nếu Thiên Chúa thực sự là hữu thể cao cả nhất mà chúng ta có thể quan niệm, thì Người phải hiện hữu trong thực tại chứ không chỉ như một ý niệm—bằng không, Người sẽ không phải là hữu thể cao cả nhất.

Dù việc tìm hiểu chi tiết lập luận triết học của Thánh Anselmô vượt quá mục đích của chúng ta ở đây, nhưng thật hữu ích khi nhận ra rằng, chỉ nhờ lý trí, chúng ta tự nhiên đã có một số ý niệm trực giác về Thiên Chúa. Vì Thiên Chúa đã ban cho chúng ta trí khôn và dựng nên chúng ta theo hình ảnh Người, nên ngay cả khi không có mặc khải minh nhiên của Thiên Chúa, chúng ta vẫn có thể nắm bắt những chân lý căn bản về sự hiện hữu và sự hoàn hảo của Người.

Một minh họa khác về điều này đến từ Thánh Tôma Aquinô, ở phần đầu tác phẩm có tầm ảnh hưởng sâu rộng của ngài, Tổng luận Thần học, trong đó ngài trình bày năm luận chứng dựa trên lý trí về sự hiện hữu của Thiên Chúa (x. Tổng luận I, q. 2, a. 3). Khi nói “dựa trên lý trí”, chúng ta muốn nói rằng ngài đã áp dụng lôgic căn bản vào một số nguyên lý tự hiển nhiên và từ đó suy ra năm luận chứng về sự hiện hữu của Thiên Chúa. Các luận đề của ngài hoàn toàn không đạt tới sự hiểu biết trọn vẹn Thiên Chúa là ai—chẳng hạn như mầu nhiệm Thiên Chúa Ba Ngôi, gồm Ba Ngôi Vị Thiên Chúa—nhưng đúng hơn, chúng dẫn đến những kết luận căn bản hơn: Phải có một Đấng Vận Động Bất Động, Nguyên Nhân Đệ Nhất, Hữu Thể Tất Yếu, Sự Hoàn Hảo Tối Hậu và Đấng Thiết Kế Có Trí Tuệ điều hành toàn thể công trình tạo dựng. Những kết luận căn bản này cung cấp một nền tảng lý trí, trên đó có thể xây dựng những chân lý sâu xa hơn của mặc khải Thiên Chúa.

Chẳng hạn, khi mô tả Thiên Chúa là Đấng Thiết Kế Có Trí Tuệ, Thánh Tôma lập luận rằng mọi sự trong thế giới tự nhiên đều hoạt động có mục đích, theo một hướng nhất định. Vũ trụ có một trật tự, trong đó những thực thể không có trí tuệ—động vật, thực vật, các nguyên tố—cùng hoạt động hài hòa hướng tới một đích nhất định. Điều này hàm ý rằng chúng được một hữu thể có trí tuệ—Thiên Chúa—hướng dẫn. Bốn luận đề còn lại của Thánh Tôma cũng tương tự, tuân theo cùng những quy tắc suy luận diễn dịch.

Dù đã có nhiều sách triết học được viết để ủng hộ cũng như phản bác các luận đề dựa trên lý trí này, điểm cốt yếu đối với mục đích của chúng ta là: Khởi đi từ lý trí con người, hành trình khám phá Thiên Chúa là ai của chúng ta bắt đầu với những chân lý đơn sơ nhưng sâu sắc. Từ nền tảng này, chúng ta có thể tiến lên những mầu nhiệm sâu xa hơn trong mặc khải của Người.

Vượt Ra Ngoài Những Lập Luận Triết Học

Khi chấp nhận những kết luận tự hiển nhiên và hợp lý rằng phải có một Thiên Chúa—một Đấng Vận Động Bất Động, Nguyên Nhân Đệ Nhất và Hữu Thể Tất Yếu, Đấng hoàn hảo và có trí tuệ—chúng ta thấy mình tự hỏi: Thiên Chúa là ai? Làm sao tôi biết được Thiên Chúa? Dù tôi tin rằng Thiên Chúa hiện hữu, liệu tôi có thể biết được bất cứ điều gì về Người không?

Một khi tin vào sự hiện hữu của Thiên Chúa, chúng ta tiến lên một cấp độ tiếp theo, cấp độ đức tin. Đức tin không chỉ là tin một điều gì đó; mà là biết một điều không thấy được nhưng có thật. Chẳng hạn, chúng ta có thể tin có người ngoài hành tinh, nhưng không thể có đức tin rằng có người ngoài hành tinh, trừ phi họ thực sự hiện hữu và Thiên Chúa thực sự mặc khải họ cho chúng ta. Ân ban thiêng liêng là đức tin trước hết đòi hỏi Thiên Chúa mặc khải chân lý cho chúng ta, rồi mới mời gọi chúng ta tin vào chân lý ấy. Nhờ ân ban siêu nhiên là mặc khải Thiên Chúa—Thiên Chúa tỏ mình cho chúng ta—chúng ta không chỉ có thể tin vào Thiên Chúa, mà còn có thể nhận biết Người cách sâu xa. Ân ban đức tin ví như một giác quan thứ sáu—một giác quan thiêng liêng—qua đó Thiên Chúa thông truyền cho chúng ta biết Người là ai và Người liên hệ với chúng ta như thế nào; còn chúng ta thì đón nhận mặc khải ấy bằng sự ưng thuận của lòng tin—đó là nhân đức tin.

Nếu điểm khởi đầu của đức tin cá nhân không phải là mặc khải—Thiên Chúa tỏ mình cho chúng ta—thì chúng ta không thể nhận biết Người vượt quá những luận đề triết học căn bản. “Mặc khải Thiên Chúa” là tất cả những gì Thiên Chúa đã mặc khải cho chúng ta. Chúng ta gọi đó là Kho Tàng Đức Tin. Kho tàng ấy đến với chúng ta trong Kinh Thánh và qua các Tông Đồ. Kho Tàng Đức Tin mở ra cánh cửa không chỉ dẫn đến sự hiểu biết về Thiên Chúa, mà quan trọng hơn, còn dẫn đến việc nhận biết chính Thiên Chúa. Thiên Chúa không chỉ mặc khải những chân lý về chính Người; Người tỏ mình cách thực sự và trong tương quan ngôi vị.

Thiên Chúa tỏ mình theo hai cách căn bản: Người mặc khải bản thể và những hành động của Người. Khi nhận biết Thiên Chúa là ai trong bản thể của Người, chúng ta cũng nhận biết Người làm gì. Vậy chúng ta bắt đầu với bản thể của Thiên Chúa.

Thiên Chúa Mặc Khải Bản Thể Của Người

Hãy nhớ rằng trong Cựu Ước, Thiên Chúa đã mặc khải cho chúng ta danh Người là “TA LÀ ĐẤNG HIỆN HỮU” (Xuất Hành 3:14). Lấy chữ cái đầu tiên của mỗi từ tiếng Hípri, chúng ta có “YHWH”. Danh này biểu thị rằng Thiên Chúa chính là sự hiện hữu thuần túy—hữu thể tuyệt đối, tự hữu—và rằng YHWH độc lập với toàn thể công trình tạo dựng, là Nguyên Nhân không do nguyên nhân nào khác gây nên của mọi sự hiện hữu.

Vì đây là mặc khải đầu tiên và nền tảng mà Thiên Chúa ban cho chúng ta về chính Người, chúng ta khởi đi từ ý niệm ấy và để cho nó dần bao trùm và biến đổi mọi ý niệm khác mà chúng ta có về Thiên Chúa. Anh chị em hãy cân nhắc dành thời gian trong tuần này để suy gẫm về mặc khải mầu nhiệm và sâu xa mà Thiên Chúa đã ban cho chúng ta về chính Người—Thánh Danh của Người: YHWH.

Dựa trên mặc khải mầu nhiệm này về bản thể Thiên Chúa, Thánh Tôma Aquinô triển khai tám kết luận lôgic mà chúng ta có thể rút ra về Thiên Chúa. Dù cách tiếp cận của ngài mang tính thần học và học thuật, chúng ta vẫn có thể học hỏi nhiều điều từ những nhận định sâu sắc của ngài để nuôi dưỡng đời sống cầu nguyện và sự kết hiệp với Thiên Chúa. Chúng ta sẽ xem xét một số nhận định của ngài một cách khái quát và trong tâm tình suy niệm.

Thánh Tôma bắt đầu bằng việc khẳng định rằng tính đơn thuần là điều nền tảng nơi bản thể Thiên Chúa. Anh chị em hãy suy gẫm điều này: Nơi Thiên Chúa là Đấng đơn thuần, không có sự phân biệt giữa việc Người là ai và việc Người hiện hữu. Khác với con người, vốn được cấu thành từ nhiều phần—trí khôn, ý chí, thân xác, cảm xúc—Thiên Chúa đơn thuần là Thiên Chúa. Nơi Người không có các thành phần, không có gì thay đổi; Người là Đấng Vĩnh Cửu. Dù con người có thể tăng trưởng về sự khôn ngoan, Thiên Chúa chính là Sự Khôn Ngoan. Thiên Chúa LÀ Tình Yêu, Sự Hoàn Hảo và Sự Thiện Hảo. Người LÀ Đấng Vô Biên và Hiện Diện Khắp Nơi. Vì tính đơn thuần và sự hoàn hảo thần linh của Người, Người là Đấng Bất Biến, Vĩnh Cửu và Bất Khả Phân Chia.

Dù có thể rút ra nhiều điều từ những mặc khải này, một khía cạnh rất hữu ích là sự vững bền bất biến của Thiên Chúa. Thiên Chúa không bao giờ thay đổi ý định của Ngài đối với chúng ta. Điều Ngài nghĩ vẫn luôn là điều Ngài nghĩ. Điều Ngài làm vẫn luôn là điều Ngài hằng làm. Lời cầu nguyện của chúng ta không làm Thiên Chúa thay đổi; lời cầu nguyện biến đổi chính chúng ta và giúp chúng ta nên phù hợp với thánh ý bất biến và hoàn hảo của Ngài.

Chính những thuộc tính này làm cho Thiên Chúa trở thành hữu thể mang tính ngôi vị sâu xa nhất mà chúng ta có thể hình dung. Những thuộc tính ấy không khiến Ngài xa cách chúng ta; trái lại, chúng thiết lập chính nền tảng cho mối tương quan thân mật và có sức biến đổi của Ngài với chúng ta. Vì Thiên Chúa LÀ chính Sự Hoàn Hảo, Sự Thiện Hảo, Đấng Vô Biên và Bất Biến, chúng ta có thể vững lòng tín thác vào tình yêu và sự quan phòng không hề lay chuyển của Ngài. Yếu tính của Thiên Chúa đem lại sự vững bền cho cuộc sống chúng ta khi chúng ta bước vào mối tương quan với Đấng là chính Sự Vững Bền Bất Biến.

Suy tư ngắn gọn này về yếu tính của Thiên Chúa—Ngài Là Ai—chuẩn bị cho chúng ta hiểu biết Thiên Chúa một cách gần gũi hơn: Thiên Chúa Làm Gì. Mọi hành động của Thiên Chúa trong thế giới này và trong cuộc sống chúng ta đều phát xuất từ yếu tính Vĩnh Cửu, Hoàn Hảo và Bất Biến của Ngài. Dù Thiên Chúa không buộc phải làm bất cứ điều gì cho chúng ta, Bản Tính Thần Linh của Ngài tự nó tuôn tràn vào cuộc sống chúng ta. Giờ đây, chúng ta hãy xem điều ấy có ý nghĩa gì đối với mình, để có thể hiểu đúng và tuyên xưng đức tin vào mặc khải sâu xa hơn của Thiên Chúa.

Thiên Chúa Làm Gì

Dù Thiên Chúa là Nguyên Nhân Không Có Nguyên Nhân, hiện hữu từ đời đời, Ngài cũng là nguyên nhân duy nhất của mọi sự hiện hữu và của mọi sự Ngài vẫn tiếp tục duy trì. Trước hết và trên hết, Thiên Chúa là Đấng Tạo Hóa. Tuy nhiên, sau khi tạo dựng, Thiên Chúa không đơn thuần bỏ mặc công trình tạo dựng của Ngài tự xoay xở. Ngài tiếp tục duy trì, cai quản và hướng dẫn muôn loài bằng sự Quan Phòng hoàn hảo của Ngài. Chúng ta hãy xem điều này tác động thế nào đến cuộc sống mình.

Những Hành Động Tạo Dựng và Duy Trì của Thiên Chúa

Là Đấng Tạo Hóa, Thiên Chúa không phải là một sức mạnh vô ngôi vị. Mọi hành động tạo dựng đều trực tiếp phát xuất từ sự hoàn hảo của Tình Yêu Ngài. Khi tạo dựng anh chị em, Thiên Chúa đã biểu lộ Tình Yêu Thần Linh và Hoàn Hảo của Ngài. Anh chị em không phải là một sai lầm, cũng không chỉ là một sự ngẫu nhiên của cuộc sống. Anh chị em đã được Thiên Chúa Toàn Năng và đầy yêu thương trực tiếp tạo dựng với chủ ý rõ ràng. Hiểu được chân lý này có sức biến đổi cuộc đời anh chị em, vì chính trong hành động tạo dựng ấy, lần đầu tiên chúng ta tìm thấy phẩm giá, giá trị và căn tính của mình.

Anh chị em hãy suy ngẫm về sự lựa chọn dứt khoát và đầy yêu thương của Thiên Chúa khi Ngài tạo dựng anh chị em. Bất kể anh chị em làm gì, bất kể anh chị em tội lỗi đến đâu, Thiên Chúa không bao giờ hối tiếc vì đã tạo dựng anh chị em. Đó là vì “hối tiếc” trái với chính bản tính của Ngài. Thiên Chúa không thể hối tiếc về điều Ngài làm; Ngài không thể hối tiếc về việc Ngài Là Ai. Hiểu, tin và đón nhận chân lý nền tảng nhất này về công trình tạo dựng là chân lý đầu tiên và thiết thân nhất mà chúng ta phải bám chặt, để chân lý ấy trở thành nền tảng cho mối tương quan yêu thương của chúng ta với Thiên Chúa.

Anh chị em cũng hãy suy xét rằng chỉ một mình Thiên Chúa duy trì muôn loài trong hiện hữu. Nếu chỉ trong một khoảnh khắc, Thiên Chúa quên anh chị em, anh chị em sẽ không còn hiện hữu nữa. Việc anh chị em vẫn tiếp tục hiện hữu ngay lúc này có nghĩa là Thiên Chúa không ngừng biết và yêu thương anh chị em cách hoàn hảo, phù hợp với chính bản tính của Ngài. Thiên Chúa không thể làm gì khác ngoài việc biết, duy trì sự hiện hữu và yêu thương anh chị em, vì đó chính là Ngài.

Vì Thiên Chúa duy trì chúng ta trong hiện hữu, Ngài cũng hướng dẫn chúng ta bằng sự Quan Phòng hoàn hảo của Ngài đến cùng đích của chúng ta: kết hợp với Ngài. Thiên Chúa tôn trọng ý chí tự do của chúng ta vì Ngài đã tạo dựng chúng ta theo hình ảnh Ngài, với khả năng yêu thương và tự do lựa chọn. Không có ý chí tự do, chúng ta không thể chọn yêu mến Thiên Chúa để đáp lại tình yêu Ngài. Tuy nhiên, ngay cả khi chúng ta phạm tội, sự Quan Phòng của Thiên Chúa vẫn kêu gọi chúng ta trở về với Ngài, lôi kéo chúng ta đến chỗ hoàn tất sự hiện hữu của mình trong Ngài.

Sự Quan Phòng này đạt tới mức viên mãn trong hành động Cứu Chuộc. Thiên Chúa không chỉ là Đấng Tạo Hóa, Ngài còn là Đấng Cứu Chuộc. Từ muôn thuở—trong Sự Hiện Hữu Vĩnh Cửu của Thiên Chúa—Ngài đã muốn kêu gọi anh chị em đến với Ngài qua hồng ân là Chúa Con, Đấng cùng hằng hữu với Ngài và đã Nhập Thể để cứu độ chúng ta. Thiên Chúa không hối tiếc về quyết định này—Ngài không thể hối tiếc. Vì thế, việc tuyên xưng đức tin vào Thiên Chúa Là Ai tự nhiên dẫn chúng ta đến chỗ nhận biết Thiên Chúa Làm Gì. Trọng tâm sự Quan Phòng Thần Linh của Ngài là ơn Cứu Chuộc chúng ta—kế hoạch cứu độ vĩnh cửu được hoàn tất nơi Chúa Giêsu Kitô, Con Hằng Hữu của Thiên Chúa.

Những Thuộc Tính Hoàn Hảo của Thiên Chúa

Vì mọi hành động của Thiên Chúa đều phát xuất từ chính việc Ngài Là Ai, điều quan trọng là phải đi sâu hơn để hiểu những thuộc tính của Thiên Chúa thấm đượm các công trình của Ngài. Dù không bao giờ có thể đưa ra một danh sách đầy đủ, chúng ta vẫn có thể suy xét một số sự hoàn hảo của Ngài, nhờ đó hiểu rõ hơn, tin và đón nhận lý do vì sao Thiên Chúa hành động như Ngài vẫn làm.

Vì Thiên Chúa là hữu thể thuần túy, vô biên và không có giới hạn, Ngài biết mọi sự—quá khứ, hiện tại và tương lai—trong một khoảnh khắc duy nhất, vĩnh cửu. Đây là một chân lý đem lại niềm an ủi sâu xa. Không có điều gì trong cuộc đời anh chị em mà Thiên Chúa chưa biết—không một điều gì! Ngài biết mọi điều anh chị em đã làm, mọi điều anh chị em sẽ trở thành, và Ngài hoàn toàn thấu suốt từng nhu cầu của anh chị em. Vì Sự Hiện Hữu Vĩnh Cửu của Thiên Chúa vượt trên thời gian trần thế, sự hiểu biết của Ngài về anh chị em cũng vượt trên thời gian. Do đó, cầu nguyện trước hết không phải là thưa với Thiên Chúa chúng ta là ai và chúng ta cần gì—Ngài biết điều đó rõ hơn chúng ta rất nhiều. Đúng hơn, cầu nguyện là để Thiên Chúa mặc khải cho chúng ta biết mình là ai, mình cần gì và Ngài muốn chúng ta trở nên như thế nào, để chúng ta có thể tín thác nơi Ngài và cậy dựa vào sự Quan Phòng của Ngài. Cầu nguyện đích thực là tìm kiếm Sự Hiểu Biết Thần Linh của Ngài hơn là sự hiểu biết hạn hẹp của chính mình, đồng thời xin ân sủng để hành động phù hợp với những chân lý Thiên Chúa thông truyền.

Thiên Chúa gần gũi và Toàn Tri này cũng là Đấng Toàn Năng. Không điều gì là Chân Thật lại vượt quá Quyền Năng của Ngài. Khi nói “Chân Thật”, chúng ta muốn nói rằng Quyền Năng của Thiên Chúa chỉ được thực thi để hoàn thành Chân Lý thần linh. Dù chúng ta có khẩn cầu đến đâu để xin điều gì nằm ngoài Chân Lý của Ngài, Ngài cũng sẽ không hành động trái với Đức Khôn Ngoan hoàn hảo của Ngài. Nhưng khi chúng ta tìm kiếm Chân Lý—Đức Khôn Ngoan Vĩnh Cửu—Thiên Chúa tuôn đổ phúc lành dồi dào trên chúng ta bằng việc thực thi Quyền Năng của Ngài. Ngài ban mọi ơn lành thực sự Tốt Đẹp cho những ai cầu xin, vì Ngài là Nguồn Mạch Toàn Năng của mọi Sự Thiện. Vì thế, Quyền Năng của Thiên Chúa không bao giờ tùy tiện—nhưng luôn hướng đến Sự Thiện Hảo Tuyệt Đối của Ngài. Chính Sự Thiện Hảo này, và chỉ Sự Thiện Hảo này mà thôi, là điều chúng ta phải tìm kiếm, từ bỏ mọi điều thiện hảo thấp kém hơn và mọi điều chúng ta chỉ tưởng là tốt.

Dù các hành động của Thiên Chúa phát xuất từ Yếu Tính thần linh của Ngài, Ngài không bắt buộc phải làm bất cứ điều gì cho chúng ta. Các hành động của Ngài đều tự do. Thiên Chúa không hành động do sự tất yếu, như thể bị ràng buộc bởi những sức mạnh bên ngoài. Trái lại, Ngài muốn tất cả những gì Ngài là, và vì thế, tất cả những gì Ngài làm. Sự Tự Do thần linh của Ngài bảo đảm rằng mọi điều Ngài làm đều là biểu hiện của Tình Yêu hoàn hảo nơi Ngài.

Nơi Thiên Chúa có sự hoàn hảo của cả Công Lý lẫn Lòng Thương Xót. Hai điều này không đối lập nhau, nhưng là những biểu hiện khác nhau của cùng một Sự Thiện Hảo thần linh. Trong Lòng Thương Xót thần linh, Thiên Chúa quảng đại trao ban chính Ngài cho mọi linh hồn tìm kiếm Ngài. Ngài không giữ lại điều gì. Tuy nhiên, khi chúng ta tự do khước từ Lòng Thương Xót thần linh của Ngài, Công Lý thần linh của Ngài cho phép chúng ta trải nghiệm những hậu quả của sự khước từ ấy—không phải như một hình thức trả thù, nhưng như một phương thế sửa dạy. Nỗi đau do Công Lý của Ngài không nhằm hủy diệt chúng ta, nhưng đánh thức chúng ta nhận ra mình cần Ngài, dẫn chúng ta trở về với Lòng Thương Xót của Ngài. Vì thế, Công Lý và Lòng Thương Xót của Thiên Chúa không đối nghịch nhau; cả hai đều là những biểu hiện hoàn hảo của Tình Yêu hoàn hảo nơi Ngài, cùng hướng đến ơn cứu độ các linh hồn chúng ta và cùng hoạt động trong sự cân xứng hoàn hảo.

Điều Chỉnh Những Ước Muốn Của Chúng Ta

Trước khi bắt đầu suy niệm về Kinh Lạy Cha, anh chị em hãy xem việc hiểu biết những chân lý nền tảng về yếu tính của Thiên Chúa, công trình sáng tạo và các thuộc tính thần linh của Ngài đang định hình—hay không định hình—tâm hồn mình như thế nào. Hãy xem xét những quan niệm của anh chị em về Thiên Chúa:

  • Đối với anh chị em, Thiên Chúa là ai?
  • Anh chị em có những định kiến nào về Ngài?
  • Những trải nghiệm cá nhân nào đã định hình niềm tin và cách anh chị em tương quan với Thiên Chúa?
  • Anh chị em có nhìn Thiên Chúa như một Đấng xa cách, ít quan tâm đến những chi tiết trong cuộc sống hằng ngày của mình không?
  • Có bao giờ anh chị em tự hỏi liệu Thiên Chúa có thực sự quan tâm đến mình không?
  • Anh chị em có nhìn Thiên Chúa như một Đấng mà mình có thể làm cho thay đổi bằng cách nài xin cho ý riêng được thực hiện, mà không xét đến thánh ý hoàn hảo của Ngài không? 
  • Những trải nghiệm cá nhân có làm méo mó hình ảnh của anh chị em về Thiên Chúa không? Hãy đặc biệt nghĩ đến những vết thương do tội lỗi, dù là do tội của chính anh chị em hay do người khác gây ra cho anh chị em.

Hãy cố gắng xóa bỏ mọi hình ảnh sai lạc mà anh chị em có về Thiên Chúa. Những hình ảnh ấy cản trở khả năng của chúng ta trong việc tương quan với Ngài dưới ánh sáng Chân Lý Vĩnh Cửu của Ngài, vì Thiên Chúa chính là Đức Khôn Ngoan. Hãy tìm biết Ngài trong Đức Khôn Ngoan của Ngài, từ bỏ mọi quan niệm sai lạc khác.

Niềm Tin Nền Tảng Vào Thiên Chúa Dựa Trên Lý Trí

Hãy bắt đầu bằng việc tuyên xưng niềm tin của anh chị em vào Thiên Chúa. Trên bình diện lý trí, hãy nhìn nhận chân lý căn bản nhất rằng nhất thiết phải có một Thiên Chúa—một Hữu Thể Toàn Năng và Vĩnh Cửu, hiện hữu ngoài thời gian và không gian, và là chính Sự Hiện Hữu. Thiên Chúa này là Đấng Khởi Động Bất Động, Nguyên Nhân Đệ Nhất, Hữu Thể Tất Yếu, Sự Hoàn Hảo Tối Hậu và Đấng Thiết Kế Thông Minh cai quản toàn thể thụ tạo. Hoàn toàn không phải là những ý niệm phi ngôi vị về Thiên Chúa, các thuộc tính thiết yếu này tạo nên nền tảng cho cách chúng ta bước vào một mối tương quan thân tình và yêu thương với Ngài.

Với lòng khiêm nhường, chúng ta có thể nhận ra rằng mình có nhiều ý niệm và hình ảnh về Thiên Chúa không phù hợp với Chân Lý Vĩnh Cửu. Việc nhận diện chúng đòi hỏi thời gian và cầu nguyện, cùng với sự mở lòng đón nhận Thiên Chúa như Ngài thực sự là trong yếu tính của Ngài. Với tâm trí và cõi lòng rộng mở, anh chị em hãy xét lại những niềm tin cá nhân và cách mình tương quan với Thiên Chúa. Hãy sẵn sàng thay đổi suy nghĩ và cách anh chị em đến với Ngài. Đừng chỉ tìm ra những quan niệm méo mó rõ rệt và tinh vi mà anh chị em có về Thiên Chúa, vốn đã chi phối các hành động của mình. Chỉ khi để cho đức tin và lời cầu nguyện thanh tẩy tận cốt lõi con người mình, chúng ta mới có tâm thế sẵn sàng đón nhận một sự hiệp thông sâu xa hơn nhiều và có sức biến đổi với Thiên Chúa hằng yêu thương chúng ta.

Được Biến Đổi Nhờ Đức Tin Vào Việc Thiên Chúa Tự Mạc Khải

Khi xem xét niềm tin dựa trên lý trí của mình vào Thiên Chúa, anh chị em hãy đi sâu hơn nữa. Hãy bước vào lãnh vực đức tin. Hãy khơi dậy “giác quan thứ sáu” ấy, giác quan thiêng liêng ấy, “cung thánh thầm kín” ấy của lương tâm, nơi anh chị em ở một mình với Thiên Chúa, Đấng có tiếng nói vang vọng trong nơi sâu thẳm của tâm hồn anh chị em. Khi lắng nghe Ngài, anh chị em hãy:

  • Tuyên xưng đức tin của mình vào Ngài.
  • Thưa với Ngài rằng anh chị em tin vào Ngài và muốn yêu mến Ngài hơn nữa, theo cách tinh tuyền và thánh thiện mà Ngài yêu thương anh chị em.
  • Suy niệm Thánh Danh: “TA LÀ ĐẤNG HIỆN HỮU.”
  • Nhận ra trong danh ấy Đấng là chính Sự Hiện Hữu, Sự Hoàn Hảo, Sự Thiện Hảo, Đức Khôn Ngoan, Đấng Vĩnh Cửu, Vô Biên, Bất Biến, Toàn Năng, Toàn Ái, Thương Xót và Công Minh. 

Chính Thiên Chúa này cũng là Đấng Tạo Hóa và Đấng Cứu Chuộc của anh chị em, Đấng ban cho anh chị em được thông phần vào sự sống vĩnh cửu, sự thánh thiện và sự biến đổi của Ngài. Chính Thiên Chúa này mời gọi anh chị em thông phần vào sự sống thần linh của Ngài, nâng anh chị em lên nhờ ân sủng để được dự phần vào tình yêu, sự thánh thiện và vinh quang vĩnh cửu của Ngài.

Đó Là Thiên Chúa và Những Gì Ngài Làm. Thiên Chúa đang mời gọi anh chị em để Ngài trở nên Khởi Nguyên và Cùng Đích của con người mà anh chị em là và những việc anh chị em làm. Ngài đã tạo dựng anh chị em vì Tình Yêu Vô Biên của Ngài, gìn giữ anh chị em nhờ sự Quan Phòng Hoàn Hảo của Ngài, và đã cứu chuộc anh chị em trong Chúa Giêsu, Con của Ngài, Đấng cùng vĩnh cửu với Ngài; trong Chúa Giêsu, anh chị em trở nên con trai hay con gái của Thiên Chúa.

Trường Học Của Lòng Khao Khát

Hãy suy ngẫm về tiền đề nền tảng của cuốn sách này, được trích từ Thánh Tôma Aquinô:

“Vì cầu nguyện là bày tỏ những ước muốn của chúng ta trước Thiên Chúa, chúng ta chỉ nên cầu xin những gì mình phải ước muốn. Kinh Lạy Cha không chỉ chứa đựng mọi điều chúng ta phải ước muốn, mà còn trình bày những điều ấy theo đúng thứ tự—nhờ đó định hình không chỉ những lời cầu xin mà cả tâm hồn chúng ta.” (Tổng Luận Thần Học II-II, q. 83, a. 9)

Theo phương pháp của Thánh Tôma Aquinô:

  • Trí năng: Hãy để những Chân Lý Vĩnh Cửu này thấm sâu vào tâm trí anh chị em, để anh chị em tin những chân lý ấy không chỉ bằng lý trí con người mà còn với sự xác tín của đức tin.
  • Ý chí: Hãy để những chân lý ấy vang vọng mãi trong tâm trí anh chị em, nhờ đó ý chí của anh chị em được uốn nắn cho phù hợp với những chân lý ấy.
  • Những ước muốn: Khi Chân Lý Vĩnh Cửu về Thiên Chúa là Ai và Thiên Chúa Làm Gì thấm sâu vào trí năng và ý chí của anh chị em, hãy để chân lý ấy đạt đến đỉnh điểm là biến đổi mọi ước muốn của anh chị em, hướng tất cả về cùng đích vinh hiển là Hạnh Phúc Vĩnh Cửu.

Hãy hình dung một cơn mưa nhẹ đang từ từ và đều đặn thấm vào mảnh đất khô cằn. Tiến trình này sẽ dẫn anh chị em đến chỗ chỉ ước muốn những gì Thiên Chúa muốn anh chị em ước muốn, khiến lời cầu nguyện của anh chị em trở thành một hành vi trong đó anh chị em chỉ xin những điều mình ước muốn cách chính đáng, bởi anh chị em đã để Thiên Chúa sắp đặt những ước muốn của mình cho đúng trật tự. Trong hành vi đầy sức mạnh và có sức biến đổi ấy, Thiên Chúa sẽ thực hiện những ước muốn đã được sắp đặt đúng trật tự, và chúng ta sẽ có tâm thế sẵn sàng để Chúa “dạy chúng con cầu nguyện”.

Suy tư ngắn gọn này giờ đây dẫn chúng ta đến mặc khải cao trọng nhất: Thiên Chúa, Đấng Khôn Ngoan và Quyền Năng Vô Hạn, mời gọi chúng ta gọi Ngài là Cha. Kinh Lạy Cha, do chính Chúa Giêsu ban cho chúng ta, không chỉ là một chuỗi lời đọc—đó là con đường dẫn vào chính trái tim Chúa Cha. Mỗi lời kinh không chỉ cho thấy chúng ta phải cầu nguyện thế nào, mà còn cho biết chúng ta là ai trong tương quan với Thiên Chúa. Hiểu lời kinh hoàn hảo này sẽ giúp chúng ta đón nhận sứ điệp sâu xa của lời kinh, để lời kinh uốn nắn toàn thể con người chúng ta—trí năng, ý chí, thân xác, linh hồn, cảm xúc và những ước muốn—nên phù hợp với Thiên Chúa cách hoàn hảo hơn.

Chúng ta dâng lời cầu nguyện:

Lạy Thiên Chúa hằng hữu và toàn năng, Chúa đã mặc khải chính mình là “TA LÀ ĐẤNG HIỆN HỮU”, con đến trước nhan Chúa với lòng khiêm nhường thờ phượng. Chúa là Đấng Vận Động Bất Động, là Nguyên Nhân Đệ Nhất, là Hữu Thể Tất Yếu, là Sự Hoàn Thiện Tối Hậu và là Đấng Thiết Kế Thông Tuệ của toàn thể công trình tạo dựng. Trong tính đơn thuần thần linh của Chúa, Chúa không được cấu thành từ các thành phần, nhưng chính là Hữu Thể thuần túy—Bất Biến, Vĩnh Cửu và Bất Khả Phân.

Con nhìn nhận rằng Chúa không phải là một khái niệm hay một ý tưởng, nhưng là Thiên Chúa Hằng Sống, Đấng đã tạo dựng chúng con vì yêu thương. Chúa chính là Sự Hiện Hữu, Sự Thiện, Chân Lý và Vẻ Đẹp. Trong yếu tính hoàn hảo của Chúa, Chúa chứa đựng mọi sự hoàn thiện, không giới hạn hay mức độ.

Con kinh ngạc trước quyền năng sáng tạo của Chúa, nhờ đó Chúa đã làm cho muôn vật từ hư vô đi vào hiện hữu. Kỳ diệu hơn nữa là Chúa gìn giữ chúng con trong hiện hữu từng giây phút. Nếu chỉ trong một khoảnh khắc Chúa quên chúng con, chúng con sẽ không còn hiện hữu. Sự Quan Phòng của Chúa hướng dẫn muôn vật theo sự khôn ngoan hoàn hảo của Chúa, tôn trọng tự do của chúng con, đồng thời lôi kéo chúng con đến cùng đích tối hậu: hiệp nhất với Chúa.

Trong sự Toàn Tri của Chúa, Chúa biết chúng con hơn cả chúng con biết chính mình. Trong sự Toàn Năng của Chúa, Chúa luôn hành động phù hợp với Chân Lý và Sự Thiện hoàn hảo của Chúa. Trong sự Tự Do Thần Linh của Chúa, Chúa chọn yêu thương chúng con không phải vì tất yếu, nhưng từ sự sung mãn của hữu thể Chúa. Trong sự Công Minh và Lòng Thương Xót của Chúa, Chúa sửa dạy chúng con và đưa chúng con trở về với Chúa.

Lạy Chúa, xin thanh tẩy tâm trí con khỏi mọi hình ảnh sai lạc về Chúa đang làm méo mó mối tương quan của con với Chúa. Xin giải thoát con khỏi việc áp đặt những kinh nghiệm giới hạn của con người lên Sự Hoàn Thiện Thần Linh của Chúa. Xin cho con được nhận biết Chúa như Chúa thật sự là, chứ không như con tưởng tượng về Chúa.

Lạy Thiên Chúa, xin biến đổi những ước muốn của con, để con chỉ tìm kiếm những gì là Chân, Thiện, Mỹ. Xin cho Chân Lý thần linh của Chúa thấm sâu vào linh hồn con như mưa nhẹ thấm vào đất khô, uốn nắn toàn thể con người con—trí năng, ý chí, cảm xúc và những ước muốn—nên phù hợp với Sự Sống Thần Linh của Chúa.

Con dâng lời nguyện này với lòng tín thác, vì biết rằng Chúa không chỉ là Thiên Chúa Uy Nghi Vô Hạn, mà còn là Người Cha yêu thương, Đấng kêu gọi chúng con đến với Chúa nhờ Đức Kitô, Chúa chúng con. Amen.


Mục lục

Chương Hai: “Lạy Cha chúng con ở trên trời”

Sách bìa mềm – Sách điện tử Kindle – Audible – Google Play – Apple Books – và nhiều lựa chọn khác!