मराठी

सामान्य काळातील सातवा आठवडा

चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अनुक्रमणिका

आपल्या शत्रूंवरही प्रेम करणे

सामान्य काळातील सातवा रविवार (वर्ष अ)

“‘तू आपल्या शेजाऱ्यावर प्रेम कर आणि आपल्या शत्रूचा द्वेष कर,’ असे सांगितले होते, हे तुम्ही ऐकले आहे. पण मी तुम्हांला सांगतो: आपल्या शत्रूंवर प्रेम करा आणि जे तुमचा छळ करतात त्यांच्यासाठी प्रार्थना करा, म्हणजे तुम्ही आपल्या स्वर्गीय पित्याची लेकरे व्हाल. कारण तो वाईट आणि चांगल्या अशा दोन्ही प्रकारच्या लोकांवर आपला सूर्य उगवतो आणि नीतिमानांवर तसेच अनीतिमानांवर पाऊस पाडतो.” मत्तय 5:43–45

आपण आपल्या शत्रूंचा द्वेष करावा, असे जुन्या करारात कुठेही म्हटलेले नाही. लक्षात घ्या, येशूने “असे लिहिले आहे…” असे म्हटले नाही. त्याऐवजी तो म्हणतो, “असे सांगितले होते, हे तुम्ही ऐकले आहे…” मग हे कोणी सांगितले? शास्त्री आणि परुशी यांच्यातील काही परंपरांमध्ये ही चुकीची समजूत होती. काही जण असे मानत होते, म्हणून येशूने या समजुतीला उत्तर दिले.

या उताऱ्यात आणि इतर अनेक ठिकाणी येशू आपल्याला अशा खोल प्रेमाकडे बोलावतो, जे अनेकांना अशक्य वाटत होते. या शिकवणीचे ध्येय किती उंच आहे, हे स्वतः येशूनेही या उताऱ्याच्या शेवटी दाखवून दिले. तो म्हणतो, “म्हणून तुमचा स्वर्गीय पिता जसा परिपूर्ण आहे, तसे तुम्हीही परिपूर्ण व्हा.” जीवनात आपण कितीतरीदा परिपूर्णतेपेक्षा कमी असलेल्या गोष्टींवर समाधान मानतो. या जीवनात आपण कदाचित पावित्र्याच्या त्या पातळीपर्यंत कधीच पोहोचणार नाही, तरी ते आपले कायमचे ध्येय असले पाहिजे. आपल्या ‘शत्रूंवर’ परिपूर्ण प्रेम करणे हे आपले रोजचे ध्येय बनले पाहिजे.

मग तुमचा ‘शत्रू’ कोण? येशूने याची व्याख्या दिलेली नाही, पण ज्या कोणाशी आपल्या नात्यात काही तणाव किंवा वितुष्ट आहे, त्या व्यक्तीचा यात विचार करायला हवा. कदाचित कोणी तुमचा द्वेष करत असेल किंवा त्याला तुम्ही आवडत नसाल, आणि ती व्यक्ती तुमच्याबद्दल वाईट बोलत असेल किंवा तुमच्याशी वाईट वागत असेल. किंवा एखादी व्यक्ती तुम्हांलाच आवडत नसेल, तिचा तुम्हांला राग येत असेल किंवा तुम्ही तिच्याविषयी दोष काढत असाल. म्हणून सुरुवातीला, कोणाकोणाबद्दल तुमच्या मनात पूर्ण आपुलकी नाही, हे ओळखण्याचा प्रयत्न करा. खरे तर, तुम्ही ज्यांच्यावर ‘प्रेम करता’ त्यांच्या यादीपेक्षा या यादीत कितीतरी अधिक लोक असू शकतात.

कमी-अधिक प्रमाणात कोणाला तुम्ही शत्रू मानता, हे ओळखल्यावर तुम्ही त्यांच्यावर प्रेम करता का, याचा विचार करा. चर्चच्या एका धर्मपित्याच्या मते, आपण आपल्या शत्रूवर प्रेम करतो, “जेव्हा त्याच्या यशाने आपल्याला दुःख होत नाही आणि त्याच्या पतनाने आपल्याला आनंद होत नाही.” विचार करण्यासाठी ही व्याख्या फार उपयोगी आहे. यातून अखेरीस मत्सर म्हणजे काय, हेही स्पष्ट होते.

तुम्हांला न आवडणाऱ्या एखाद्या व्यक्तीने कौतुकास्पद कामगिरी केली, तर तुमच्या मनात काय प्रतिक्रिया उमटते? मनात लगेच तीव्र प्रतिक्रिया उमटत असेल किंवा ‘या व्यक्तीचे अभिनंदन तरी का करावे?’ असा विचार तुम्ही करत असाल, तर कदाचित तुम्हांला या पापाशी झुंज द्यावी लागत आहे. किंवा तुम्हांला न आवडणाऱ्या व्यक्तीला एखादी समस्या भेडसावत आहे, ती अडचणीत सापडली आहे किंवा तिच्यावर एखादे संकट ओढवले आहे, असे ऐकता तेव्हा तुम्ही काय विचार करता, काय बोलता किंवा तुम्हांला काय वाटते, याचा विचार करा. अशा वेळी त्या व्यक्तीची व्यथा समजून घेणे आणि तिचे भले व्हावे अशी इच्छा बाळगणे, ही आदर्श प्रतिक्रिया आहे. तुमच्या मनात अशी प्रतिक्रिया उमटत नसेल, तर त्याकडे लक्ष द्या.

येशू आपल्या शिकवणीचा शेवट करताना सांगतो की त्याचा पिता “वाईट आणि चांगल्या अशा दोन्ही प्रकारच्या लोकांवर आपला सूर्य उगवतो आणि नीतिमानांवर तसेच अनीतिमानांवर पाऊस पाडतो.” दुसऱ्या शब्दांत, देव आपले परिपूर्ण प्रेम आणि दया सर्वांना सारखीच देतो. फरक एवढाच की काही जण ती दया स्वीकारतात, तर काही जण ती नाकारतात. आपणही आपल्या प्रेमळ देवाप्रमाणे सर्वांवर सारखेच प्रेम केले पाहिजे आणि सर्वांशी सारख्याच दयाळूपणे वागले पाहिजे. हे आपण शक्य तितक्या पूर्णपणे केले पाहिजे. काही जण देवाचे प्रेम नाकारतात तसे आपलेही प्रेम नाकारतील, तरी आपण त्यांच्यावर प्रेम करत राहिले पाहिजे आणि ते प्रेम कधीही मागे घेऊ नये. शेजाऱ्यावर प्रेम करणे आणि शत्रूंवरही प्रेम करणे म्हणजे हेच.

ज्यांच्यावर परिपूर्ण प्रेम करणे तुम्हांला कठीण जाते, अशा व्यक्तींचा आज विचार करा. कदाचित ती यादी मोठी असेल. ज्यांची तुमच्याशी सर्वांत जास्त वेळा भेट होते किंवा ज्यांच्याविषयी तुमच्या मनात तीव्र नकारात्मक प्रतिक्रिया उमटते, अशा व्यक्तींपासून सुरुवात करा. त्यांची आठवण करताना त्यांच्यासाठी प्रार्थना करा, त्यांचे भले व्हावे आणि देवाने त्यांना आशीर्वाद द्यावा म्हणून प्रार्थना करा. त्यांच्यात काही चांगुलपणा दिसतो का, ते पाहा. त्यांच्याबद्दल देवाचे आभार मानण्याचा प्रयत्न करा आणि त्यांच्याविषयी तुमच्या मनात असलेले अयोग्य विचार किंवा भावना दूर करण्याचा प्रयत्न करा. येशूने दिलेली प्रेमाची नवी आज्ञा पाळण्याच्या तुमच्या प्रयत्नातील हे पहिले पाऊल आहे.

हे माझ्या प्रेमळ प्रभू, तू चांगल्या आणि वाईट अशा सर्व लोकांवर प्रेम करतोस आणि त्यांना तुझी अमर्याद दया देतोस. तुझे प्रेम स्वीकारण्यासाठी माझे मन सदैव खुले राहो आणि ते प्रेम माझ्या जीवनात खोलवर रुजो, अशी मी प्रार्थना करतो. ज्यांना तुझ्या प्रेमाची सर्वांत जास्त गरज आहे, त्यांच्या जीवनात ते माझ्याद्वारे प्रकाशमान होवो, अशीही मी प्रार्थना करतो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


आध्यात्मिक भूक

सामान्य काळातील सातवा रविवार (वर्ष ब)

काही दिवसांनी येशू कफर्णहूमला परत आला, तेव्हा तो घरी आहे ही बातमी पसरली. इतके लोक जमले की दाराजवळसुद्धा जागा उरली नाही. येशू त्यांना देवाचे वचन सांगत होता. मार्क 2:1–2

आजचे शुभवर्तमान येशूच्या सार्वजनिक सेवाकार्याच्या सुरुवातीच्या काळातील आहे. त्याने कफर्णहूमच्या सभास्थानात आपल्या सेवाकार्याला सुरुवात केली आणि तेथील अनेक आजाऱ्यांना बरे केले. त्यानंतर तो संपूर्ण गालील प्रांतात फिरला, त्याने उपदेश केला व चमत्कार केले आणि मग तो पुन्हा कफर्णहूमला आला. आता तेच त्याचे राहण्याचे आणि सेवाकार्याचे ठिकाण होते. वर दिलेला उतारा येशूने केलेल्या पुढच्या चमत्काराची पार्श्वभूमी सांगतो. येशू ज्या घरात शिकवत होता, त्या घराच्या छपरातून एका पक्षाघाती माणसाला खाली उतरवण्यात आले आणि येशूने त्याला बरे केले. पण त्या चमत्काराची ओळख करून देणाऱ्या या दोन ओळींतही चिंतन करण्यासारखे बरेच काही आहे.

सर्वप्रथम, येशू तेथून निघून गेल्यापासून तो परत येईपर्यंत त्या नगरात किती चर्चा झाली असेल आणि लोकांमध्ये किती उत्सुकता असेल, याचा विचार करा. त्याच्या आधीच्या भेटीतही तो ज्या घरात होता, त्याच्या दाराशी इतकी गर्दी जमली होती की सर्वांना पुरेल एवढी जागा नव्हती. दुसऱ्या दिवशी सकाळी येशू एकटाच निघून गेला आणि सगळे जण त्याचा शोध घेत होते. पण तो आपल्या शिष्यांना घेऊन काही काळासाठी इतर गावांना भेट द्यायला निघाला. तो कफर्णहूमला परतला तेव्हा पुन्हा तेच घडले. प्रचंड गर्दी जमली होती आणि प्रत्येकाला त्याला पाहायचे होते, त्याचे बोलणे ऐकायचे होते.

येशू कफर्णहूम सोडून का गेला? लोकांमध्ये इतकी उत्सुकता होती की तो अचानक निघून गेल्याने त्यांना आश्चर्य वाटले. पण तो निघून गेला आणि दूरदूरच्या अनेक गावांत उपदेश करून व आजाऱ्यांना बरे करूनच परतला. तो निघून जाण्यामागे कदाचित दोन कारणे असावीत. पहिले म्हणजे, त्याला इतर अनेक लोकांपर्यंत पोहोचायचे होते; म्हणून तो गावोगावी गेला, त्याने उपदेश केला आणि आजाऱ्यांना बरे केले. दुसरे म्हणजे, त्या नगरातील लोकांची आध्यात्मिक भूक काही काळ तशीच राहणे त्यांच्या हिताचे आहे, असेही त्याला वाटले असावे. बी पेरले गेले होते. आता आपण निघून जाणेच योग्य, हे येशूने जाणले, जेणेकरून लोकांना त्याच्याबरोबर आलेल्या पहिल्या अनुभवावर विचार करायला वेळ मिळेल. अशा रीतीने तो परत येईपर्यंत लोकांना येशूच्या पहिल्या चमत्कारांवर आणि शिकवणीवर चिंतन करून ते मनात उतरवायला पुरेसा वेळ मिळाला होता. त्यामुळे त्याचा श्रद्धेने स्वीकार करण्याची किंवा मनातून त्याला नाकारण्याची संधी त्यांना मिळाली. तो परत आला तेव्हा चिंतनातून ज्यांची श्रद्धा दृढ झाली होती, ते त्याच्याकडून आणखी काही मिळावे म्हणून पुन्हा त्याच्याकडे आले.

अनेक बाबतींत आपल्या आध्यात्मिक जीवनात आपला प्रभू आपल्याशी अशाच प्रकारे वागतो. कधी कधी आपल्या जीवनात त्याच्या दैवी कार्याचा आपल्याला अतिशय खोल अनुभव येतो. एखाद्या उपदेशातून, आध्यात्मिक साधना शिबिरातून, पुस्तकातून, पवित्र शास्त्रातून किंवा प्रार्थनेच्या वेळी त्याची भेट आपल्याला उत्कटतेने अनुभवता येते. असे घडले की तो अनुभव लगेच पुन्हा यावा, असे आपल्याला अनेकदा वाटते. पण पुष्कळदा तो पहिला अनुभव आणि त्यातून मिळालेले सांत्वन हळूहळू ओसरू लागते. मग आपल्याला प्रश्न पडतो: मला इतका वैयक्तिक अनुभव देणारा देव आता कुठे गेला? खरे तर, अशा वेळी देव मुळीच दूर गेलेला नसतो. आध्यात्मिक जीवनात देव जवळ नाही असे आपल्याला वाटू देऊन, तो त्या पहिल्या सांत्वनदायी अनुभवाला अधिक सखोल करतो आणि त्याचे रूपांतर आपण जगतो अशा, आपल्याला आधार देणाऱ्या श्रद्धेत करतो. तो आपली आध्यात्मिक भूक काही काळ तशीच राहू देतो, जेणेकरून पुढे त्याच्या दयेचा आस्वाद आपण भरभरून घेऊ शकू.

तुमच्या जीवनात तुम्हाला यापूर्वी आपल्या प्रभूचे सान्निध्य कशा प्रकारे अनुभवायला मिळाले, यावर आज चिंतन करा. त्या अनुभवातून मिळालेले सांत्वन टिकले की हळूहळू ओसरले? ते काही काळ ओसरले असेल, तर तुम्ही कशी प्रतिक्रिया दिली? तुम्ही निराश झालात का? की आपली श्रद्धा अधिक सखोल करण्यासाठी, आपले जीवन बदलण्यासाठी आणि आपल्या प्रभूचा नव्या प्रकारे शोध घेण्यासाठी तुम्ही ती संधी मानली? आपल्याला काय हवे आहे आणि ते कधी हवे आहे, हे देव जाणतो. त्याच्यावर विश्वास ठेवा आणि तुमच्या आध्यात्मिक वाटचालीत ज्या रीतीने केवळ तोच तुम्हाला नेऊ शकतो, त्या रीतीने त्याला तुम्हाला नेऊ द्या.

हे माझ्या सांत्वनदायी प्रभू, तू तुझ्या दयेने माझे पोषण करतोस आणि कधी कधी तुझी दया आणखी अनुभवण्याची आध्यात्मिक भूक माझ्यात राहू देतोस. जेव्हा तू दूर असल्यासारखा वाटतोस, तेव्हा तू अगदी जवळ आहेस, हे मला जाणू दे. तुझी विपुल दया आणि प्रेम मला अधिक परिपूर्णतेने स्वीकारता यावे म्हणून तू माझ्या आत्म्याची ती स्वीकारण्याची क्षमता वाढवत आहेस, हेही मला समजू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


सर्वांशी दयाळूपणे वागणे

सामान्य काळातील सातवा रविवार (वर्ष क)

“उलट, आपल्या शत्रूंवर प्रेम करा, त्यांचे भले करा आणि परत काही मिळण्याची अपेक्षा न ठेवता कर्ज द्या. मग तुमचे प्रतिफळ मोठे असेल आणि तुम्ही परमेश्वराची, त्या परात्पराची, मुले व्हाल, कारण तो स्वतः कृतघ्न आणि दुष्ट लोकांशीही दयाळूपणे वागतो. तुमचा पिता जसा दयाळू आहे, तसे तुम्हीही दयाळू व्हा.” लूक 6:35–36

“कृतघ्न आणि दुष्ट लोकांशी दयाळूपणे वागणे” नक्कीच कठीण आहे. पण आपल्या प्रभूने आपल्याला नेमके हेच करायला सांगितले आहे. त्याची ही आज्ञा आपल्यावर ओझे लादणारी नाही. उलट, आपल्याला ज्या कृतघ्नतेला आणि दुष्टपणाला सामोरे जावे लागते, त्यांपासून ही आज्ञा आपल्याला मुक्त करते.

अनेकदा, कोणी आपल्याशी कृतघ्नपणे किंवा इतर कोणत्याही प्रकारे दुष्टपणे वागले, तर आपणही त्याला तशाच रीतीने प्रत्युत्तर देतो. आपला पतित मानवी स्वभाव आपल्याला क्रौर्याला क्रौर्यानेच उत्तर देण्यास प्रवृत्त करतो. आपण टीका करतो, दोष देतो, हल्ला चढवतो आणि संतापतो. पण ‘परात्पर’ देव दुष्टांशी असा वागत नाही, हे येशू अगदी स्पष्टपणे सांगतो. तो आपल्याशीही असा वागत नाही. शेवटी, जे दुष्ट पश्चात्ताप करून देवाकडे वळत नाहीत, त्यांना देवाची दया नाकारल्याचे परिणाम भोगावे लागतील. पण त्या अंतिम न्यायापर्यंत त्यांच्या मनपरिवर्तनाची आशा आपण कायम बाळगली पाहिजे. म्हणूनच, हे कितीही कठीण असले तरी, कोणाच्याही बाबतीत आपण आशा सोडू नये. प्रत्येक परिस्थितीत प्रत्येकाशी दयाळूपणे वागणे, हे देवाची मुले म्हणून आपल्याला सोपवलेल्या कार्याचे मर्म आहे.

तुमच्या जीवनात ज्या व्यक्तीला तुमची दयाळू आणि उदार वागणूक मिळण्याची पात्रता नाही असे तुम्हाला वाटते, तिचा विचार करा. ती त्यासाठी अपात्र का आहे? ती खरोखरच अपात्र आहे का? आपल्या प्रभूच्या शिकवणीनुसार, खरे तर आपण स्वतःला असे प्रश्न विचारूच नयेत. त्याऐवजी, जे आपल्याला शत्रूसारखे वाटतात त्या प्रत्येकावर प्रेम करण्याचा आणि त्यांचे तसेच आपल्याला भेटणाऱ्या प्रत्येकाचे भले करण्याचा आपण मनापासून निश्चय केला पाहिजे. हे कठीण आहे; पण देव आपल्याशी किती चांगुलपणाने वागला आहे हे समजले, तर ते कठीण वाटणार नाही.

देवाने आपल्याशी परिपूर्ण चांगुलपणाने वागून दाखवले आहे. त्या बदल्यात त्याला आपल्याकडून काही हवे होते म्हणून नव्हे, तर त्याने स्वतःच्या इच्छेने आपल्यावर प्रेम केले म्हणून. आपल्याला परात्पर देवाची मुले व्हायचे असेल, तर त्याने आपल्याला दिलेल्या प्रेमाला आपणही प्रेमाने प्रतिसाद दिला पाहिजे. देवाच्या प्रेमाचा स्वभावच असा आहे. ते कोंडून ठेवता येत नाही. ते स्वीकारून स्वार्थीपणे केवळ स्वतःपुरते ठेवता येत नाही; ते आपल्या जीवनातून इतरांकडेही वाहू दिले पाहिजे. हे समजले की, ‘कृतघ्न आणि दुष्ट लोकांशी दयाळूपणे वागा,’ असे येशूने आपल्याला का सांगितले, हेही समजेल. कारण देव स्वतः आपल्याशी असाच वागला आहे.

आज देव तुमच्यावर करत असलेल्या अमर्याद प्रेमाचे चिंतन करा. ते प्रेम तुमच्या आकलनापलीकडचे आहे. देवाचे परिपूर्ण प्रेम, त्याचा दयाळूपणा, त्याची उदारता आणि त्याची दया यांचा मन उघडून स्वीकार केल्याने केवढा मोठा लाभ होतो, याचेही चिंतन करा. तो लाभ असा की, देवाकडून जे तुम्हाला मिळते, त्याने तुमचे अंतःकरण भरून जाऊ शकते. देवाचे हे प्रेम तुम्ही स्वीकारता, तेव्हा ते तुमच्यातून ओसंडून तुम्हाला भेटणाऱ्या प्रत्येकाच्या जीवनात पोहोचते, मग ते सज्जन असोत वा दुष्ट. हे प्रेम प्रत्येकाला नेहमी दिले पाहिजे. संकोच करू नका, कारण देव तुम्हाला हे प्रेम देताना संकोच करत नाही.

हे परम दयाळू प्रभू, तू चांगल्या आणि वाईट अशा सर्व लोकांवर सारख्याच उदारतेने तुझ्या चांगुलपणाचा वर्षाव करतोस. तू सर्वांना तुझे प्रेम आणि दया देत राहतोस. जे तुझ्या कृपेसाठी आपले अंतःकरण पूर्णपणे उघडतात, त्यांच्यात माझाही नेहमी समावेश असू दे. मलाही सर्वांवर असेच खोल प्रेम सदैव करता येऊ दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


पुढे वाटचाल

सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा सोमवार

पेत्र, याकोब आणि योहान यांच्यासह येशू डोंगरावरून उतरून इतर शिष्यांजवळ आला, तेव्हा त्यांना त्या शिष्यांभोवती मोठा जमाव दिसला आणि शास्त्री त्यांच्याशी वाद घालत होते. मार्क 9:14

आजच्या शुभवर्तमानाच्या सुरुवातीची ही ओळ आपल्याला दाखवते की अद्भुत गौरवाच्या अनुभवानंतर लगेचच एक अतिशय दुःखद प्रसंग येतो. डोंगरावर येशूचे त्याच्या तीन शिष्यांसमोर रूपांतर झाले आणि त्यांना त्याच्या दैवी स्वरूपाची ओझरती झलक दिसली. ते तिघे शिष्य आनंदाने आणि आश्चर्याने भारावून गेले. पण डोंगरावरून उतरताच त्यांना शास्त्री आणि लोक यांच्यात वाद चाललेला दिसला.

एका माणसाने आपल्या मुलाला बरे करण्यासाठी येशूच्या शिष्यांकडे आणले होते. त्यावरून हा वाद सुरू झाला होता. लहानपणापासून त्या मुलाला एका मुक्या आणि बहिऱ्या दुष्ट आत्म्याने पछाडले होते. शिष्यांना तो दुष्ट आत्मा घालवता आला नाही. त्यात भर म्हणजे, शास्त्री या सगळ्या प्रकारावर टीका करत असल्याचे दिसते आणि त्या मुलाच्या वडिलांची श्रद्धाही कमी पडत असल्याचे जाणवते. येशू त्या सर्वांना म्हणाला, ‘हे श्रद्धाहीन पिढी, मी आणखी किती काळ तुमच्याबरोबर राहू? आणखी किती काळ मी तुम्हाला सहन करू? त्या मुलाला माझ्याकडे आणा.’ मुलाला येशूकडे आणल्यावर त्याने त्या मुलासाठी दोन गोष्टी केल्या. प्रथम, त्याने दुष्ट आत्म्याला आज्ञा दिली, ‘त्याच्यातून बाहेर ये.’ मग त्याने त्याला सांगितले, ‘पुन्हा कधीही त्याच्यात शिरू नकोस.’

या उताऱ्यातून आपल्याला बरेच काही शिकता येते, पण येशूच्या या दोन आज्ञांवर विशेष चिंतन करावे. त्या मुलाला दुष्ट आत्म्याच्या तावडीतून सोडवणे ही नक्कीच महत्त्वाची गोष्ट होती; त्यामुळे त्याचे जीवनच बदलले. पण येशू निघून गेल्यानंतर तो दुष्ट आत्मा पुन्हा त्या मुलामध्ये शिरला असता, तर या दयेच्या कृतीची परिणती अखेरीस एका दुःखद घटनेत झाली असती. म्हणून त्या दुष्ट आत्म्याला मुलामध्ये पुन्हा कधीही शिरण्यास मनाई करणारी दुसरी आज्ञाही मोठ्या दयेची कृती आहे.

यातून आपण एक गोष्ट शिकली पाहिजे: वाईटावर मात करणे एवढेच पुरेसे नाही. कारण पतित देवदूतांच्या सैन्याकडून येणारी प्रलोभने आणि होणारा त्रास सतत आणि न थांबता चालू असतो. अनेकदा असे घडते की एखाद्या व्यक्तीला सैतानी प्रभावातून आणि एखाद्या पापातून मुक्ती मिळते; पण पुढे तिची जागरूकता कमी झाली की ती पुन्हा त्याच पापात पडते. म्हणून आपण हे नेहमी लक्षात ठेवले पाहिजे की एखाद्या पापावर, प्रलोभनावर किंवा अशा त्रासावर मात केल्यानंतरही आपण सतत जागरूक राहिले पाहिजे, जेणेकरून आपण पुन्हा त्या वाईटात अडकणार नाही. सद्गुण आणि पवित्रतेच्या मार्गावर ठामपणे टिकून राहण्यासाठी ही सततची जागरूकता अत्यावश्यक आहे.

आज अशा एखाद्या प्रलोभनाचे चिंतन करा, ज्याला तुम्ही तोंड दिले, ज्यावर मातही केली, पण नंतर पुन्हा त्याला बळी पडलात. पूर्वीच्या पापांकडे परत जाऊ नये म्हणूनच नव्हे, तर पवित्रतेत आणि सद्गुणांत पुढे जावे म्हणूनही जागरूक राहणे किती महत्त्वाचे आहे, याचे विशेष चिंतन करा. सैतान कधीच हार मानत नाही; पण देव आपल्यावर करुणा करण्यात आणि आपल्याला कृपा देण्यात त्याहूनही अधिक अथक आहे. आध्यात्मिक जीवनात पुढे जात राहा, म्हणजे तुमचे पाऊल घसरून तुम्ही पुन्हा पूर्वीच्या पापात पडणार नाही.

हे परमगौरवशाली प्रभू, मी विश्वासाने तुझ्याकडे वळतो आणि तुला विनवतो: ज्या पापांशी मी झगडत आहे, त्यांतून मला मुक्त कर; आणि एकदा मुक्त झाल्यावर मी पुन्हा कधीही त्यांच्याकडे वळू नये म्हणून मला सांभाळ. माझी वाटचाल नेहमी तुझ्याकडेच होत राहो आणि श्रद्धेच्या प्रवासात माझी जागरूकता कधीही कमी न होवो. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


येशूच्या सहवासात एकांत

सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा मंगळवार

येशू आणि त्याचे शिष्य तेथून निघाले आणि गालील प्रदेशातून प्रवास करू लागले; पण हे कोणालाही कळू नये, अशी येशूची इच्छा होती. तो आपल्या शिष्यांना शिकवत होता आणि सांगत होता, “मनुष्यपुत्राला माणसांच्या हाती सोपवले जाईल आणि ते त्याला ठार मारतील. त्याच्या मृत्यूनंतर तीन दिवसांनी मनुष्यपुत्र पुन्हा उठेल.” मार्क 9:30–31

त्या वेळी आपण आणि आपले शिष्य गालील प्रदेशातून प्रवास करत आहोत, हे कोणालाही कळू नये, असे येशूला का वाटले असेल? बहुधा, लवकरच होणारे आपले दुःखसहन, मरण आणि पुनरुत्थान यांविषयी शिष्यांना शिकवण्यावर त्याचे पूर्ण लक्ष होते. आजच्या शुभवर्तमानात येशूने आपल्या शिष्यांना इतरांपासून दूर, थेट आणि स्पष्टपणे शिकवलेले तीन प्रसंग आपल्यासमोर येतात: पहिला, ते प्रवास करत असताना; दुसरा, ते कफर्णहूमला पोहोचून एका घरात गेले तेव्हा; आणि तिसरा, येशूने एका लहान मुलाला जवळ बोलावले तेव्हा. येशूने आपल्या शिष्यांना जे शिकवले ते महत्त्वाचे आहेच; पण त्यांना शिकवण्यासाठी त्याने त्यांच्यासोबत एकांतात वेळ घालवला, या साध्या गोष्टीवर आधी चिंतन करणेही उपयुक्त ठरेल.

आपला प्रभू अनेक प्रकारे आपल्याबाबतीतही असेच करतो. येशू आपल्याला निरनिराळ्या प्रकारे त्याच्यासोबत एकांतात वेळ घालवण्यासाठी सतत बोलावतो, जेणेकरून त्याला जे काही शिकवायचे आहे ते आपण ऐकू शकू. आज अनेकांना हे कठीण जाते. जगातील नानाविध आवाजांचा सतत मारा होत असतो आणि क्षणभंगुर अनुभवांमुळे लक्ष वारंवार विचलित होते. त्यामुळे जीवनातले सर्वांत महत्त्वाचे धडे प्रभूकडून शिकण्यासाठी त्याच्यासोबत एकांतात वेळ घालवणे अनेकांना कठीण जाते.

आठवडाभरातील आपल्या कामांचा विचार करता, आपल्या प्रभूसोबत एकांतात राहण्यासाठी तुम्ही किती वेळ देता? इतर व्यवधानांपासून दूर राहून प्रार्थना, पवित्र शास्त्राचे वाचन आणि मौनात ध्यान यांसाठी तुम्ही किती वेळ देता? अनेकांसाठी हे एक आव्हान आहे.

येशूने एकांतात आपल्या शिष्यांना काय शिकवले, याचाही विचार करणे उपयुक्त आहे. लवकरच होणारे आपले दुःखसहन, मरण आणि पुनरुत्थान यांविषयी तो त्यांच्याशी बोलला. हाच त्याच्या जीवनाचा मुख्य उद्देश होता, आणि तो आपल्या शिष्यांना समजावून सांगण्याची येशूची इच्छा होती, हे स्पष्ट आहे. हे समजावताना येशू अगदी थेट बोलला आणि त्याने कोणतीही रूपकात्मक भाषा वापरली नाही, हेही लक्षात घ्या. याउलट, लोकसमुदायाला त्याने अनेक दृष्टांत सांगितले. श्रद्धेने त्याचे अनुसरण करण्यासाठी ज्यांनी आपले जीवन वाहिले होते, अशा लोकांसोबत जेव्हा येशूला एकांतात वेळ घालवता आला, तेव्हा तो त्यांना आपला तारणाचा संदेश अधिक स्पष्टपणे आणि थेट सांगू शकला, असे दिसते.

आपला प्रभू तुम्हाला वेळोवेळी मौनात आणि एकांतात घेऊन जाऊ इच्छितो, यावर आज चिंतन करा. त्याला तुमच्यासोबत एकांतात वेळ घालवायचा आहे. ज्यांनी आपले संपूर्ण जीवन त्याला आणि त्याच्या कार्याला अर्पण करण्याचे निवडले आहे, त्यांच्याबाबतीत हे विशेष खरे आहे. तुम्हीही अशी निवड केली असेल, तर एकांताचे असे क्षण शोधा, ज्यांत आपला प्रभू तुमच्याशी अधिक स्पष्टपणे आणि थेट बोलू शकेल. त्यामुळे तुमची श्रद्धा अधिक खोल होईल आणि तुमची समज व ज्ञान झपाट्याने वाढतील.

हे प्रभू, तुला कितीतरी गोष्टी सांगायच्या आहेत, शिकवायच्या आहेत आणि उलगडून दाखवायच्या आहेत. तुझे अनुसरण करण्याचे आणि माझे संपूर्ण जीवन तुला अर्पण करण्याचे मी निवडले आहे. माझी प्रार्थना आहे की तू मला सतत अधिक खोल मौनाकडे आणि एकांताकडे ने. जे संदेश मला ऐकण्याची, समजून घेण्याची आणि श्रद्धेने स्वीकारण्याची गरज आहे, ते गहन संदेश मला तुझ्याकडून स्पष्टपणे आणि थेट मिळोत. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


परस्परांना आधार

सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा बुधवार

योहान येशूला म्हणाला, “गुरुजी, एक जण तुमच्या नावाने भुते घालवत असल्याचे आम्ही पाहिले. तो आपल्याबरोबर चालत नाही म्हणून आम्ही त्याला अडवण्याचा प्रयत्न केला.” येशूने उत्तर दिले, “त्याला अडवू नका…” मार्क 9:38–39

भुते घालवणाऱ्या एखाद्याला योहान आणि इतर शिष्य का अडवू पाहतील? हे समजून घेण्यासाठी तो प्रसंग डोळ्यांसमोर आणा. येशू हाच ख्रिस्त, देवाचा मशीहा आहे, असा विश्वास योहान आणि इतर शिष्यांना वाटू लागला होता. येशूने अनेक चमत्कार केले आणि अनेकांचे जीवन बदलले, हे त्यांनी स्वतः पाहिले होते. त्यामुळे येशू कोण आहे हे सर्वांना समजावे आणि त्यांनी त्याच्यावर विश्वास ठेवावा, असे त्यांना नक्कीच वाटत होते. पण मग एक अनोळखी माणूस येशूच्या नावाने भुते घालवत असल्याचे त्यांना दिसले, आणि त्यांनी त्याला अडवण्याचा प्रयत्न केला.

या उताऱ्याच्या अगोदरच आपण एका माणसाची गोष्ट वाचतो. त्याने भूतबाधा झालेल्या आपल्या मुलाला येशूच्या शिष्यांकडे आणले आणि मुलाला बरे करण्याची विनंती केली, पण त्यांना ते जमले नाही. आपल्याला भूत घालवता आले नाही, यामुळे कदाचित शिष्यांना आपल्या मर्यादांची थोडी जाणीव झाली असेल. त्यानंतर, आपल्या गटात नसलेला एक माणूस येशूच्या नावाने भुते घालवू शकत असल्याचे त्यांनी पाहिले. त्यामुळे त्यांना आपली असमर्थता आणि झालेला अपमान अधिकच जाणवला असेल. त्या माणसाला येशूच्या नावाने अधिकार वापरण्यापासून रोखण्यामागे कदाचित हेही एक कारण असेल.

दुष्ट आत्मा चर्चच्या सदस्यांना अनेकदा एका प्रलोभनात पाडू पाहतो: आपसात फूट पाडण्याच्या प्रलोभनात. ख्रिस्ताचे अनुयायी म्हणून आपल्या सर्वांवर एकच कार्य सोपवले आहे, पण ते पार पाडण्याची प्रत्येकाची पद्धत वेगळी आहे. आत्म्यांच्या तारणासाठी आणि देवाच्या गौरवासाठी त्याच्या कृपेचे साधन होण्यास आपल्याला बोलावले आहे. पण कधीकधी आपण एकजुटीने काम करत नाही; उलट, आपल्या सहकाऱ्यांनाच विरोधक समजतो.

आज आपल्या चर्चमध्ये अनेक प्रकारची फूट आहे; ती दूर झाली पाहिजे. यासाठी कदाचित सर्वांत चांगला मार्ग म्हणजे एकमेकांना पाठिंबा देण्याला प्राधान्य देणे. देवाच्या कृपेने “पराक्रमाची कृत्ये” करणाऱ्यांचा मत्सर आपल्या अहंकारामुळे वाटू लागण्याऐवजी, जे जे चांगले आपल्या नजरेस पडते त्यात आनंद मानण्याचा आपण प्रयत्न केला पाहिजे. हे उघडच वाटेल; पण अहंकार आणि आपण कमी पडतो ही भावना यांतून एक खरे प्रलोभन उभे राहते: देवाची इच्छा प्रभावीपणे पूर्ण करणाऱ्यांना कमी लेखण्याचे. कोणी चांगले काम करताना दिसले की अनेकदा आपले लक्ष लगेच स्वतःकडे वळते आणि वाटते, ‘हे चांगले काम माझ्या हातून झाले असते तर!’ आणि जेव्हा देव एखाद्या दुसऱ्या व्यक्तीद्वारे प्रभावीपणे कार्य करतो, तेव्हा त्या व्यक्तीच्या हातून घडलेल्या सत्कृत्यांबद्दल देवाचा गौरव करण्याऐवजी आपल्या स्वतःच्या उणिवांकडे आणि अपयशांकडेच पाहण्याचा मोह आपल्याला सहज होऊ शकतो.

आज या साध्या सत्यावर चिंतन करा: आध्यात्मिक कार्यात प्रत्येक ख्रिस्ती एकाच संघाचा भाग आहे. देवाचा गौरव व्हावा आणि आत्म्यांचे तारण व्हावे यासाठी काम करण्यास आपल्या सर्वांना बोलावले आहे. तुमच्या जीवनात हे कार्य चांगल्या प्रकारे करणाऱ्यांचा नम्रपणे विचार करा आणि त्यांच्याविषयी तुमची वृत्ती कशी आहे ते तपासा. तुमच्यात मत्सर, हेवा किंवा टीका करण्याची वृत्ती दिसली, तर ती दूर करण्याचा निश्चय करा. त्याऐवजी, देव आपले उद्दिष्ट साधण्यासाठी इतरांद्वारे ज्या अनेक प्रकारे कार्य करतो, ते पाहून आनंद माना आणि कृतज्ञ राहण्याचा प्रयत्न करा.

हे सामर्थ्यशाली प्रभू, तुझ्या लोकांच्या उदारतेतून आणि निष्ठेतून तू असंख्य सत्कृत्ये घडवून आणतोस. तुझी इच्छा पूर्ण करण्यासाठी तुझ्या सर्व अनुयायांद्वारे तू सतत कार्य करतोस. हे प्रिय प्रभू, तुझ्या इच्छेनुसार मला तुझे साधन म्हणून वापर आणि इतरांद्वारे तू ज्या ज्या प्रकारे तुझी कृपा प्रकट करतोस, त्यांत मला नेहमी आनंद मानू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


दुर्बलांवर दया

सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा गुरुवार

“माझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या या लहानग्यांपैकी एकालाही जो पाप करायला लावतो, त्याच्या गळ्यात जात्याची मोठी तळी बांधून त्याला समुद्रात फेकून दिलेले त्याच्यासाठी बरे ठरेल.” मार्क 9:42

प्रारंभीच्या चर्चचे धर्मपिता संत बीड म्हणतात, “जो मोठा आहे तो कितीही दुःख सोसावे लागले तरी श्रद्धेपासून दूर जात नाही; पण जो लहान आहे आणि मनाने दुर्बल आहे, तो अडखळण्याच्या संधी शोधत राहतो.” म्हणजेच, येथील “लहानगे” हे श्रद्धेत दुर्बल असलेले आणि श्रद्धेपासून दूर जाण्याची कारणे सतत शोधणारे लोक आहेत, असा अर्थ घेता येईल.

तुमच्या संपर्कातील कोणाला या प्रवृत्तीशी झगडावे लागत असेल, याचा विचार करा. कदाचित तुमच्या कुटुंबातील एखादी व्यक्ती श्रद्धेनुसार आचरण करण्याबद्दल सतत प्रश्न उपस्थित करत असेल. किंवा तुमच्या ओळखीतील एखादी व्यक्ती स्वतःला “कॅथलिक श्रद्धेपासून दूर गेलेली व्यक्ती” समजत असेल. संत बीड यांच्या मते, येशू ज्यांच्याविषयी बोलत आहे ते “लहानगे” हेच आहेत.

एखाद्या व्यक्तीची श्रद्धा कमी आहे असे वाटते, ती शंका किंवा मतभेद व्यक्त करते, उघडपणे पापमय जीवनात अडकली आहे किंवा श्रद्धेनुसार जगण्यापासून दूर जाऊ लागली आहे, अशा व्यक्तीशी वागताना तिच्यावर टीका करण्याचा, तिच्याशी वाद घालण्याचा किंवा तिला दोषी ठरवण्याचा मोह होऊ शकतो. तुम्हालाही या मोहाशी झगडावे लागत असेल, तर येशूचे हे शब्द नीट ऐका: “माझ्यावर विश्वास ठेवणाऱ्या या लहानग्यांपैकी एकालाही जो कोणी पाप करायला लावतो…” श्रद्धेत दुर्बळ असलेल्यांच्या संघर्षाच्या काळात आपण त्यांच्याशी पुरेशा सद्गुणाने वागलो नाही, तर आपण त्यांना पाप करायला लावतो. पापमय जीवनाशी झगडणाऱ्या किंवा श्रद्धेत दुर्बळ असलेल्या बहुतेक लोकांच्या मनात खोलवर काही ना काही श्रद्धा असतेच. त्यांचा देवावर विश्वास असतो. पण त्यांची श्रद्धा अनेकदा सहज डळमळते. अशा वेळी त्यांना ज्या संयमाची, करुणेची आणि दयेची गरज आहे, ती आपण दाखवली नाही, तर आपल्या वागण्याने ते देवापासून आणखी दूर जाऊ शकतात.

हे लक्षात घेतानाच, सत्याचा आधार नसलेली “करुणा” दाखवणेही आपण टाळले पाहिजे. या मुद्द्यावर संत ग्रेगरी म्हणतात: “सत्याच्या बाबतीत लोकांसमोर अडखळण आणणारा अडथळा उभा राहिला, तर सत्य सोडून देण्यापेक्षा लोकांना त्याचा आक्षेप घेऊ देणे बरे.” दुसऱ्या शब्दांत, एखाद्या व्यक्तीला बरे वाटावे म्हणून तिच्या चुकीला पाठिंबा देणे ही करुणा किंवा दया नव्हे. सुवार्तेच्या सत्याचा कधीही त्याग करता कामा नये. उलट, ते सत्य नेहमी परम प्रेमाने सांगितले पाहिजे, विशेषतः श्रद्धेत दुर्बळ असलेल्या त्या “लहानग्यांना”.

प्रेषितीय जीवनात आवश्यक असलेल्या या महत्त्वाच्या समतोलावर आज चिंतन करा. “समतोल” म्हणजे तडजोड नव्हे. तर सुवार्तेचे संपूर्ण सत्य सतत मांडण्याचा आणि ते करताना प्रत्येक सद्गुण पूर्णपणे आचरणात आणण्याचा प्रयत्न करणे, असा त्याचा अर्थ आहे. इतरांच्या श्रद्धेच्या वाटेत अडथळा बनू नका. उलट, तुमच्या जीवनात ज्यांना देवाच्या कृपेची आणि दयेची सर्वाधिक गरज आहे, त्यांच्यावर त्याची कृपा व दया उदारपणे ओतली जावी यासाठी प्रयत्न करा. तुम्ही असे केले, तर त्या लहानग्यांपैकी अनेक जण एके दिवशी आपल्या प्रेमळ देवाच्या कृपेत आणि सत्यात खरोखर दृढ होतील.

हे परम दयाळू प्रभू, तुझे सत्य आणि तुझी दया तुझ्या सर्व लेकरांना पूर्णपणे प्रकट व्हावी, अशी तुझी इच्छा आहे. श्रद्धेच्या बाबतीत संघर्ष करणाऱ्या आणि ज्यांच्याशी अत्यंत जपून वागण्याची गरज आहे अशा लोकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी, तुला योग्य वाटेल तसा माझा उपयोग कर. त्यांच्या वाटेत मी कधीही अडथळा ठरू नये; उलट, तुझ्यापर्यंत आणि तुझ्या विपुल कृपेपर्यंत त्यांना नेणारा दुवा मी सदैव ठरावे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


वाद मिटवणे

सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा शुक्रवार

येशू यहूदिया प्रांतात आणि यार्देन नदीपलीकडील प्रदेशात आला. पुन्हा लोकांचे समुदाय त्याच्याभोवती जमले आणि आपल्या नेहमीच्या पद्धतीप्रमाणे तो त्यांना पुन्हा शिकवू लागला. परुशी त्याच्याजवळ आले आणि त्यांनी विचारले, “पतीने आपल्या पत्नीला घटस्फोट देणे नियमशास्त्रानुसार योग्य आहे का?” ते त्याची परीक्षा पाहत होते. मार्क 10:1–2

वरचा विरोधाभास लक्षात घ्या. लोकांचे समुदाय येशूचे ऐकण्यासाठी त्याच्याभोवती जमले होते. ते श्रद्धेकडे वाटचाल करत होते, हे स्पष्ट आहे. पण परुशी येशूची परीक्षा पाहण्यासाठी त्याच्याकडे आले. ते श्रद्धेने आले नव्हते; ते मत्सराने आणि हेव्याने आले होते आणि त्याला कसे अडकवता येईल, हे आधीपासूनच पाहत होते. त्यांनी विचारलेला प्रश्न हा आपल्या प्रभूशी प्रामाणिकपणे संवाद साधण्याचा प्रयत्न नव्हता; तो त्याला अडकवण्यासाठी विचारला होता. येशूने काहीही उत्तर दिले तरी काही लोक नाराज होतील, असे त्यांनी गृहीत धरले होते. इतके लोक येशूकडे येत असल्याने परुशी वाद पेटवायला तयार होते. शिवाय, येशूच्या उत्तरात खोट काढून तो मोशेच्या नियमशास्त्राच्या विरोधात आहे, असे दाखवण्याची त्यांची इच्छा होती. पण येशूचे उत्तर परिपूर्ण होते.

येशूच्या उत्तराविषयी बरेच काही सांगता येईल. विवाहबंधन अतूट आहे, हे तो स्पष्टपणे सांगतो. तो म्हणतो, “देवाने जे जोडले आहे ते कोणत्याही माणसाने तोडू नये.” तो पुढे म्हणतो: “जो कोणी आपल्या पत्नीला घटस्फोट देऊन दुसऱ्या स्त्रीशी लग्न करतो, तो आपल्या पत्नीविरुद्ध व्यभिचार करतो; आणि जर एखादी स्त्री आपल्या पतीला घटस्फोट देऊन दुसऱ्या पुरुषाशी लग्न करते, तर ती व्यभिचार करते.” ज्यांनी घटस्फोटाचे दुःख सोसले आहे, त्यांनी आपल्या प्रभूच्या या शिकवणीवर प्रार्थनापूर्वक चिंतन करणे महत्त्वाचे आहे. तसेच, सत्याच्या प्रकाशात त्या विवाहाची तपासणी करण्यासाठी धर्मसभेच्या न्यायाधिकरणाला सहकार्य करणेही महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून ते विवाहबंधन वैध आहे की अवैध, हे ठरवता येईल. हे लक्षात घेतानाच, लोकसमुदाय आणि परुशी येशूकडे ज्या भिन्न हेतूंनी आले, त्यांतून आपल्याला संवादाविषयी एक महत्त्वाचा धडा मिळतो. हा धडा केवळ देवाशी संवाद साधण्याबद्दल नाही, तर एकमेकांशी संवाद साधण्याबद्दलही आहे. विवाहित जोडप्यांनी हा धडा शिकणे विशेष महत्त्वाचे आहे.

तुम्ही इतरांशी कसा संवाद साधता, याचा विचार करा. एखाद्या व्यक्तीशी मतभेद मिटवणे कठीण जाते, तेव्हा तुम्ही ते कसे सोडवता? तुमचे प्रश्न आणि चिंता तुम्ही आपल्या जोडीदारासमोर कशा मांडता? लोकांचे जमाव येशूचे ऐकण्यासाठी आणि त्याचे म्हणणे समजून घेण्यासाठी त्याच्याकडे आले. त्यांना श्रद्धेची देणगी मिळाली: येशू कोण आहे, याची त्यांना अधिक खोल ओळख झाली. परुशी मात्र येशूमध्ये दोष शोधण्याच्या हेतूने त्याच्याकडे आले. आपल्या प्रभूशी अशी वागणूक ठेवणे मूर्खपणाचे आहे, हे उघडच आहे; पण इतर कोणाशीही, विशेषतः आपल्या जोडीदाराशी, असे वागणेही मूर्खपणाचे आहे.

वर वर्णन केलेल्या जमावाच्या आणि परुश्यांच्या वृत्ती लक्षात घेऊन विचार करा: तुम्ही तुमचे प्रश्न आणि चिंता इतरांसमोर कशा मांडता? काही मतभेद किंवा गैरसमज झाला, तर तुम्ही मोकळ्या मनाने आणि अंतःकरणाने समोरच्या व्यक्तीकडे जाता का? नेमकी अडचण काय आहे हे समजून घेऊन ती सोडवण्याचा प्रयत्न करता का? की समोरच्या व्यक्तीला कोंडीत पकडण्यासाठी आणि तिच्यात दोष शोधण्यासाठी तुम्ही मुद्दाम पेचात टाकणारा प्रश्न विचारता? समोरच्या व्यक्तीला कोंडीत पकडणे किंवा तिच्यात दोष शोधणे याऐवजी तिला समजून घेणे एवढाच प्रत्येक संवादाचा उद्देश असता, तर इतरांशी होणारे कितीतरी वाद, विशेषतः पती-पत्नींमधले वाद, मिटू शकले असते. अनेकांना असे वागणे कठीण जाते; त्यासाठी खूप नम्रता आणि मोकळेपणा लागतो.

आज अशा एखाद्या नात्याविषयी चिंतन करा, ज्यात सध्या तुम्हाला अडचणी येत आहेत. विशेषतः, त्या व्यक्तीशी संवाद साधताना तुमची वृत्ती जमावासारखी आहे की परुश्यांसारखी, याचा विचार करा. मोकळेपणाने आणि प्रामाणिकपणे संवाद साधण्याचा निश्चय करा. या निश्चयामुळे मतभेद खऱ्या अर्थाने मिटतात आणि शांती व ऐक्य लाभते, याचा तुम्हाला अनुभव येईल.

हे सर्व सत्याच्या प्रभू, माझ्या मनातले प्रत्येक प्रश्न आणि संघर्ष सोडवण्यासाठी मी नेहमी मनापासून, प्रामाणिकपणे आणि नम्रतेने तुझ्याकडे यावे, अशी तुझी इच्छा आहे. इतरांशीही तितक्याच मनापासून संवाद साधण्यास तू मला बोलावतोस. मनाला आणि अंतःकरणाला शांती देणारे ऐक्य आणि सत्य मी सदैव शोधावे, यासाठी मला कृपा दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.


देवावर अवलंबून राहणे

सामान्य काळातील सातव्या आठवड्याचा शनिवार

येशूने मुलांना स्पर्श करावा म्हणून लोक त्यांना त्याच्याकडे आणत होते; परंतु शिष्यांनी त्या लोकांना दटावले. हे पाहून येशू संतापला आणि शिष्यांना म्हणाला, “मुलांना माझ्याकडे येऊ द्या; त्यांना अडवू नका, कारण देवाचे राज्य अशांसाठीच आहे.” मार्क 10:13–14

साधेपणा, विश्वास, हेतूची शुद्धता, मोकळेपणा आणि अडचणीतून सावरण्याची ताकद हे गुण मुलांमध्ये अनेकदा उपजतच असतात. त्यांच्या मनात अजून दुष्ट हेतू बाळगण्याची क्षमताही आलेली नसते. भांडण झाले तरी ती लगेच क्षमा करतात आणि पुन्हा जुळवून घेतात. आपले आईवडील आपली काळजी घेतील, असा त्यांना अढळ विश्वास असतो. देवाशी असलेल्या आपल्या नात्यात आपण मुलांच्या अशा गुणांचे अनुकरण केले पाहिजे.

वय वाढते आणि आपली विचारशक्ती विकसित होते, तसे लहानपणी आपल्यात असलेले काही महत्त्वाचे गुण हरवू शकतात, असे दिसते. पण आपल्यावर प्रेम करणाऱ्या देवाशी असलेल्या नात्यात आपण हे महत्त्वाचे बालसुलभ गुण कधीही गमावू नयेत. हेच गुण आपल्याला देवाच्या दैवी व्यवस्थेवर आणि त्याच्या काळजीवर पूर्ण विश्वास ठेवायला आणि त्याच्यावर पूर्णपणे अवलंबून राहायला शिकवतात.

मुलांना स्वतःची काळजी घेता येत नाही, या अर्थाने ती दुर्बलही असतात. काळजी घेण्यासाठी ती पूर्णपणे इतरांवर, विशेषतः आईवडिलांवर, अवलंबून असतात. म्हणून आपण देवाकडे कसे जावे, याचे उत्तम उदाहरण म्हणजे लहान मूल. आपली दुर्बलता आणि आपले अवलंबित्व आपण ओळखले पाहिजे. स्वतःची काळजी घेण्यास आपण असमर्थ आहोत, ही जाणीव आपल्या मनात खोलवर रुजली पाहिजे. वय वाढल्यावर आपण काही प्रमाणात स्वावलंबी होऊ शकतो आणि आपल्या भौतिक गरजाही भागवू शकतो. तरी आपल्या अंतरंगातील आध्यात्मिक गरजा आपण स्वतःच्या बळावर कधीही पूर्ण करू शकणार नाही. आपल्या आध्यात्मिक गरजांसाठी आपण पूर्णपणे देवाच्या दयेवर अवलंबून आहोत. मुळात आपण आध्यात्मिक जीव आहोत आणि खऱ्या आध्यात्मिक समाधानाची आपल्याला आस आहे, हे आपण कधीही विसरू नये. स्वतःच्या प्रयत्नांनी मिळवलेली भौतिक किंवा शारीरिक सुखे आपल्या अंतरंगातील ही आस कधीच पूर्ण करू शकत नाहीत. असे समाधान केवळ देवच देऊ शकतो.

तुम्ही जीवनाकडे कसे पाहता, याचा विचार करा. स्वतःच्या प्रयत्नांनी जीवनात परिपूर्णता आणि समाधान मिळवण्याचा तुम्ही प्रयत्न करता का? आजचे आणि उद्याचे तुमचे सुख पूर्णपणे आपल्या हातात ठेवण्याचा तुम्ही प्रयत्न केला आहे का? जीवनात जबाबदारीने वागणे आवश्यक आहे. पण सर्वांत जबाबदारपणे वागण्याचा मार्ग म्हणजे आपल्या जीवनाची संपूर्ण सूत्रे स्वेच्छेने देवाच्या हाती सोपवणे आणि त्याच्या दैवी व्यवस्थेवर व काळजीवर विसंबून राहणे, हे आपण समजून घेतले पाहिजे. जसे मूल आपल्या आईवडिलांवर अवलंबून असते, तसे आपण देवाच्या कृपेवर अवलंबून राहिले पाहिजे.

आज एका लहान मुलाचा विचार करा. विशेषतः, ते इतरांवर कसे अवलंबून असते, यावर चिंतन करा. ते करताना स्वतःकडेही त्याच नजरेने पाहा: जीवनात जे काही महत्त्वाचे आहे आणि ज्यामुळे तुमच्या अस्तित्वाला अखेरीस परिपूर्णता लाभते, त्या सर्वांसाठी तुम्ही देवावर पूर्णपणे अवलंबून राहिले पाहिजे. देवाच्या दैवी व्यवस्थेवर आणि त्याच्या दयेवर विश्वास ठेवा. त्या बालसुलभ विश्वासाने तुम्हाला तुमच्या स्वर्गीय पित्याच्या कुशीत सुरक्षित विसावू द्या.

हे प्रेमळ पित्या, जसे एखादे लहान मूल आपल्या प्रेमळ आईकडे किंवा वडिलांकडे वळते, तसे मी पूर्ण विश्वासाने तुझ्याकडे वळतो. मी इतका स्वावलंबी कधीही होऊ नये की जीवनातली परिपूर्णता मी स्वतःच्या बळावर मिळवू शकतो, अशी माझी स्वतःचीच समजूत होईल. त्याऐवजी, जीवनातल्या खऱ्या परिपूर्णतेचा एकमेव उगम तूच आहेस, हे मला सदैव उमगू दे आणि माझा विश्वास नेहमी फक्त तुझ्यावरच राहू दे. हे येशू, माझा तुझ्यावर विश्वास आहे.

अनुक्रमणिका


चारही खंड मऊ मुखपृष्ठाच्या छापील पुस्तकांच्या & ई-पुस्तकांच्या स्वरूपात उपलब्ध आहेत!

अ‍ॅमेझॉन – गूगल प्ले – आयट्यून्स – बार्न्स अँड नोबल