ወደ ባዮ ከተጓዝኩ ከሦስት ቀናት በኋላ፣ ከዚያ እጅግ የሚረዝም ሌላ ጉዞ ወደ ዘላለማዊቷ ከተማ ጀመርሁ። ይህ ጉዞ የሚያልፉ ነገሮች ሁሉ ከንቱ መሆናቸውን አስተማረኝ። ይሁን እንጂ ድንቅ ሐውልቶችን አየሁ፤ ቁጥር የሌላቸውን የጥበብና የሃይማኖት ድንቅ ሥራዎች ተመለከትሁ። ከሁሉ የበለጠው ግን፣ ቅዱሳን ሐዋርያት የረገጡትን፣ በሰማዕታት ደም የረጠበውን መሬት መርገጤ ነበር፤ ከእነዚህ ቅዱሳን ነገሮች ጋር በመገናኘቷም ነፍሴ አደገች።
ወደ ሮም በመሄዴ እጅግ ተደሰትሁ፤ ነገር ግን አባቴ በዚህ ጉዞ አማካይነት ስለ ገዳም ሕይወት ያለኝን ሐሳብ እለውጥ ይሆናል ብሎ ተስፋ እንዳደረገ ሰዎች ማሰባቸውን በሚገባ መረዳት እችል ነበር። በእርግጥም ብዙም ያልጸና ጥሪ ቢሆን ኖሮ፣ ይህ ጉዞ ሊያናውጠው ይችል ነበር።
በመጀመሪያ፣ እኔና ሴሊን ብዙ ታላላቅ ሰዎች ባሉበት ስፍራ ተገኘን። እንዲያውም በዚያ ሐጅ ከእነርሱ ውጭ ሌሎች ሰዎች አልነበሩም ማለት ይቻላል። ነገር ግን በዚህ ከመማረክ ይልቅ፣ ማዕረጎች ለእኛ እንደ «ጭስ ተን»[1] ብቻ ታዩን፤ እኔም በክርስቶስን መምሰል መጽሐፍ የተጻፉትን፣ «ስለ ታላቅ ስም ጥላ አትጨነቅ»[2] የሚሉትን ቃላት ተረዳሁ። እውነተኛ ታላቅነት በስም ሳይሆን በነፍስ እንደሚገኝ ተረዳሁ። ነቢዩ ኢሳይያስ፣ «ጌታ አገልጋዮቹን በሌላ ስም ይጠራቸዋል»[3] ይለናል፤ በቅዱስ ዮሐንስ መጽሐፍም፣ «ድል ለሚነሣ ነጭ ጠጠር እሰጠዋለሁ፤ በጠጠሩም ላይ ከተቀባዩ በቀር ማንም የማያውቀው አዲስ ስም ተጽፎ ይገኛል»[4] የሚለውን እናነባለን። ስለዚህ የክብራችንን ማዕረጎች በሰማይ እናውቃለን፤ «ያን ጊዜም እያንዳንዱ ሰው ከእግዚአብሔር ምስጋና ያገኛል»።[5] በምድር ላይ ለመድኃኒቱ ካለው ፍቅር የተነሣ ከሁሉ የበለጠ ድሃና ከሁሉ ያነሰ የሚታወቅ ለመሆን የመረጠው፣ እርሱ የመጀመሪያው፣ ከሁሉ የከበረውና ከሁሉ የበለጠ ባለጠጋው ይሆናል።
ሁለተኛው የተማርሁት ነገር ከካህናት ጋር የተያያዘ ነበር። እስከዚያ ጊዜ ድረስ የቀርሜሎስ ማኅበር ተሐድሶ ዋና ዓላማ አልገባኝም ነበር። ለኃጢአተኞች መጸለይ ያስደስተኝ ነበር፤ ነፍሳቸው እንደ ብርሌ ንጹሕ ለሚመስለኝ ካህናት መጸለይ ግን በእውነት ያስገርመኝ ነበር። በጣሊያን ግን ጥሪዬን ተረዳሁ፤ እንዲህ ያለ ውድ እውቀት ለማግኘት፣ ይህን ያህል ረጅም ጉዞ እንኳን ትንሽ መሥዋዕትነት ነበር። በዚያ ወር ውስጥ ብዙ ቅዱሳን ካህናትን አገኘሁ፤ ሆኖም የክህነት እጅግ ከፍ ያለ ክብር ከመላእክት በላይ ቢያደርጋቸውም፣ አሁንም ደካማና ፍጹማን ያልሆኑ ሰዎች መሆናቸውን አየሁ። እንግዲህ ጌታችን በወንጌል የምድር ጨው ብሎ የጠራቸው ቅዱሳን ካህናት የጸሎታችን እርዳታ ካስፈለጋቸው፣ ስለ ቀዝቃዛዎቹስ ምን ማሰብ ይገባናል? ጌታችን፣ «ጨው ጣዕሙን ቢያጣ፣ በምን ይጣፍጣል?»[6] አላለምን? ውድ እናቴ ሆይ፣ ጥሪያችን ምንኛ ያማረ ነው! እኛ የቀርሜሎስ መነኮሳት «የምድርን ጨው» እንድንጠብቅ ተጠርተናል። ጸሎታችንንና መሥዋዕትነታችንን ለጌታ ሐዋርያት እናቀርባለን፤ እነርሱ በቃልና በምሳሌነት ለወንድሞቻችን ወንጌልን ሲሰብኩ፣ እኛ ራሳችን የእነርሱ ሐዋርያት ልንሆን ይገባል። የምንፈጽመው ክቡር ተልእኮ የለንምን? ነገር ግን ስለዚህ ጉዳይ ብዕሬ ያለማቋረጥ የሚጽፍ ስለሚመስለኝ፣ ከዚህ በላይ ማለት የለብኝም።
አሁን ጉዞዬን በመጠኑ በዝርዝር ልግለጽ። በኖቬምበር 4፣ ከእኩለ ሌሊት በኋላ በሦስት ሰዓት፣ ጸጥ ባሉት ጎዳናዎች አለፍን። ሊዝየ ገና በሌሊት ጨለማ ተሸፍና ነበር። ወደማላውቀው ነገር እየወጣሁ እንደሆነና ታላላቅ ነገሮች በሮም እንደሚጠብቁኝ ተሰማኝ። ፓሪስ ስንደርስ፣ አባቴ የከተማይቱን መስህቦች ሁሉ ሊያሳየን ወሰደን። ለእኔ ግን አንድ ብቻ ነበር፤ እርሱም የድሎች እመቤታችን መቅደስ ነበር። በመቅደሷ የተሰማኝን ፈጽሞ ልነግርሽ አልችልም፤ እመቤታችን የሰጠችኝ ጸጋዎች በመጀመሪያ ቅዱስ ቁርባን እንደተቀበልሁበት ቀን ያገኘኋቸው ነበሩ። በሰላምና በደስታ ተሞላሁ። በዚህ ቅዱስ ስፍራ፣ እናቴ ብፅዕት ድንግል፣ ፈገግ ብላ የፈወሰችኝ በእውነት እርሷ መሆኗን በግልጽ ነገረችኝ። ዘወትር እንድትጠብቀኝና ነውር በሌለበት መጎናጸፊያዋ ሥር በመሰወር የልቤን ምኞት እንድትፈጽምልኝ፣ በታላቅ የልብ ትጋት ተማጸንኋት፤ እንዲሁም ለኃጢአት የሚያበቃኝን አጋጣሚ ሁሉ ከእኔ እንድታርቅ ለመንኋት።
በዚህ ጉዞ ላይ ሊያውኩኝ ከሚችሉ ነገሮች ጋር እንደምገናኝ በሚገባ አውቅ ነበር፤ ስለ ክፋት ምንም ስለማላውቅ፣ ላውቀው እችል ይሆናል ብዬ እፈራ ነበር። «ለንጹሓን ነገር ሁሉ ንጹሕ ነው»[7] የሚለውን እስከዚያ ጊዜ በተሞክሮ አላወቅሁትም ነበር። ክፋት በሕይወት አልባ ነገሮች ሳይሆን በረከሱ ልቦች ብቻ ስለሚኖር፣ ቅንና ቀጥተኛ የሆነች ነፍስ በምንም ነገር ክፋት እንደማታይም ገና አልተረዳሁም ነበር። ቅዱስ ዮሴፍ እንዲጠብቀኝ በተለይ ጸለይሁ፤ ከልጅነቴ ጀምሮ ለእርሱ ያለኝ ልዩ አክብሮት ለብፅዕት እመቤታችን ካለኝ ፍቅር ጋር የተሳሰረ ነው። በየዕለቱ፣ «የደናግል አባትና ጠባቂ፣ ቅዱስ ዮሴፍ ሆይ» . . . ብሎ የሚጀምረውን ጸሎት እጸልይ ነበር፤ ስለዚህም በሚገባ እንደተጠበቅሁና ከአደጋ ፈጽሞ የተጠለልሁ እንደሆንሁ ይሰማኝ ነበር።
በሞንማርትር ባዚሊካ ራሳችንን ለቅዱስ ልበ ኢየሱስ በክብር ከወሰንን በኋላ፣ በኖቬምበር 7 ከፓሪስ ተነሣን።[8] እያንዳንዱ የባቡሩ ክፍል በአንድ ቅዱስ ስም ተሰይሞ ነበር፤ ስሙም በዚያ ክፍል የተቀመጠን ካህን ለማክበር፣ የእርሱ ወይም የደብሩ ጠባቂ ቅዱስ ስም ይመረጥ ነበር። የእኛ ክፍል ግን በመንፈሳዊ ጉዞው የተሳተፉት ሁሉ ባሉበት በቅዱስ ማርቲን ስም ተሰየመ! ይህ ክብር በጥልቅ የነካው አባቴ፣ የኩታንስ ሀገረ ስብከት ዋና ወኪልና የመንፈሳዊ ጉዞው መሪ የነበሩትን ሞንሲኞር ለጉን ለማመስገን ወዲያውኑ ሄደ። ከዚያ ጊዜ ጀምሮም ብዙ ጊዜ «አቶ ቅዱስ ማርቲን» እየተባለ ይጠራ ነበር።
አባ ሬቬሮኒ ባሕርዬን በቅርበት ይከታተሉ ነበር። እንዲህ እያደረጉ መሆናቸውን አስተውል ነበር፤ በማዕድ ላይ ከፊታቸው ካልተቀመጥሁ፣ እኔን ለማየትና የምናገረውን ለመስማት ወደ ፊት ያዘነብሉ ነበር። ጉዟችን ወደ መጨረሻው ሲቃረብ ለእኔ ይበልጥ የተስማሙ ስለመሰሉኝ፣ ባደረጉት ምርመራ ረክተው መሆን አለበት ብዬ አስባለሁ። «ወደ መጨረሻው» የምለው፣ ከጥቂት ጊዜ በኋላ እንደምነግርዎ፣ በሮም ሳለን ለእኔ የሚሟገቱ ከመሆን እጅግ የራቁ ስለነበሩ ነው። ይሁን እንጂ፣ በባዬ ያሳዩኝን በጎ ፈቃድ ባለመጠበቅ በምንም መንገድ እንዳታለሉኝ እንዲታሰብ አልፈልግም። በተቃራኒው፣ ሁልጊዜ ለእኔ በጎ ስሜት እንደነበራቸው፣ ምኞቴንም ከተቃወሙ ይህን ያደረጉት እኔን ለመፈተን ብቻ እንደነበር እርግጠኛ ነኝ።
ወደ ጣሊያን በምንሄድበት መንገድ፣ በበረዶ የተሸፈኑ ጫፎቻቸው በደመና ውስጥ በሚሰወሩ ከፍተኛ ተራሮቿ፣ በፍጥነት በሚወርዱ ጎርፎቿ፣ በግዙፍ የፈርን ተክሎችና ሐምራዊ አበባ ባላቸው የሄዘር ቁጥቋጦዎች በተሞሉ ጥልቅ ሸለቆዎቿ በተዋበችው ስዊዘርላንድ አለፍን። በየቦታው በብዛት የተዘረጉት እነዚህ የተፈጥሮ ውበቶች ለነፍሴ ታላቅ ጥቅም አስገኙላት። እንደዚህ ያሉ ድንቅ ሥራዎችን በዚህች አላፊ ምድር ላይ በልግስና ለማፍሰስ ወደ ወደደው ጌታ ከፍ አደረጓት።
አንዳንድ ጊዜ ከተራራው ጎን እጅግ ከፍ ብለን እንገኝ ነበር፤ ከእግራችን በታች ያለው ጥልቀቱ የማይለካ ገደልም እኛን ለመዋጥ የተዘጋጀ ይመስል ነበር። ጥቂት ቆይተን ደግሞ፣ ትንንሽ ቤቶችና ውብ የደወል ማማ ባሉባት ደስ የምትል መንደር ውስጥ እናልፍ ነበር፤ ከማማውም በላይ እንደ ጥጥ ያሉ ቀጫጭን ደመናዎች ቀስ ብለው ይንሳፈፉ ነበር። ከዚያ አልፈን ደግሞ፣ እጅግ ጸጥ ያለና ጥርት ያለ ሰማያዊ ውኃ ያለው ታላቅ ሐይቅ፣ ከምትጠልቀው ፀሐይ አንጸባራቂ ውበት ጋር ይዋሐድ ነበር። በግጥማዊ ውበትና በግርማ የተሞላው ይህ መልክዓ ምድር ምን ያህል በጥልቅ እንደነካኝ ልነግርዎ አልችልም። የሰማይን ድንቅ ነገሮች አስቀድሞ የማጣጣም ያህል ነበር። ከዚያም የገዳማዊ ሕይወት ሐሳብ፣ እንደ እውነተኛ መልኩ፣ ከገደቦቹና በድብቅ ከሚደረጉት ጥቃቅን የዕለት ተዕለት መሥዋዕቶቹ ጋር በፊቴ ይታይ ነበር። አንድ ሰው ምን ያህል በቀላሉ በራሱ ብቻ ተጠምዶ የጥሪውን ከፍተኛ ዓላማ ሊረሳ እንደሚችል ተረዳሁ፤ እንዲህም ብዬ አሰብሁ፦ «ወደፊት የፈተና ጊዜ ሲመጣ፣ በቀርሜሎስ ገዳም ውስጥ ተዘግቼ ከሰማዩ ትንሽ ክፍል ብቻ ማየት ስችል፣ ይህን ቀን አስታውሳለሁ፤ እርሱም ያበረታኛል። የእግዚአብሔርን ታላቅነትና ግርማ በማሰብ፣ ለራሴ ጥቃቅን ጥቅሞች ብዙ ክብደት አልሰጥም፤ እርሱን ብቻ እወዳለሁ። ልቤ ለሚወዱት የተዘጋጀውን ነገር በጥቂቱ ካየ በኋላ፣ ከዚህ ዓለም አላፊ ከንቱ ነገሮች ጋር ራሴን እስከ ማሰር ድረስ ሞኝ አልሆንም።»
የእግዚአብሔርን ሥራዎች ካሰላሰልሁ በኋላ፣ ቀጥዬ የፍጡራኑን ሥራዎች ለማድነቅ ዞርሁ። በጣሊያን መጀመሪያ የጎበኘናት ከተማ ሚላን ነበረች፤ ስፍር ቁጥር በሌላቸው ሐውልቶች ያጌጠውን፣ ከነጭ ዕብነ በረድ የተሠራውን ካቴድራሏንም በጥንቃቄ ተመለከትን። ሴሊንና እኔ፣ ወደ መጀመሪያው ደረጃ ከወጡ በኋላ በፍርሃት ፊታቸውን የሸፈኑትን ፈሪዎች ትተን፣ ይበልጥ ደፋር የነበሩትን የመንፈሳዊ ጉዞውን ተሳታፊዎች ተከትለን እስከ ጫፉ ደረስን፤ ከዚያም ከታች ያለችውን ከተማ ተመለከትን። ከወረድን በኋላ ከእግር ጉዞዎቻችን የመጀመሪያውን ጀመርን፤ እነዚህ ጉዞዎች የመንፈሳዊ ጉዟችንን ወር በሙሉ የቀጠሉ ሲሆን፣ ሁልጊዜ ሰነፍ ብዬ በሠረገላ መጓዝ የነበረኝን ፍላጎት ፈጽመው አስወገዱልኝ።
«ካምፖ ሳንቶ»[9] እጅግ ማረከን። ያ ሰፊ የታጠረ ስፍራ በሙሉ፣ ሕያዋን እስኪመስሉ ድረስ በእጅጉ በተዋጣለት ጥበብ በተቀረጹ የዕብነ በረድ ሐውልቶች ተሞልቷል፤ የተቀመጡበትም አኳኋን በዘፈቀደ ይመስላል፣ ይህ ግን ውበታቸውን የበለጠ ያጎላዋል። በዙሪያዎ ያሉት እነዚህ በኪነ ጥበብ የተፈጠሩ የሰው ምስሎች፣ በፊታቸው ላይ የሰፈረው ገለጻ የተረጋጋ ክርስቲያናዊ ሐዘንን በትክክል ስለሚያሳይ፣ ሊያጽናኗቸው እስኪነሳሱ ድረስ ያደርጋሉ። እንዴት ያሉ የጥበብ ሥራዎች ናቸው! እዚህ አንድ ሕፃን በአባቱ መቃብር ላይ አበባ ሲያስቀምጥ ይታያል፤ ዕብነ በረድ ምን ያህል ጠንካራ እንደሆነ ሰው ይረሳል፤ ለስላሳዎቹ የአበባ ቅጠሎች በጣቶቹ መካከል የሚያንሸራትቱ ይመስላሉ። አንዳንድ ጊዜም የመበለቶቹ ቀጫጭን መሸፈኛዎችና የወጣት ልጃገረዶቹ ሪባኖች በነፋስ የሚውለበለቡ ይመስላሉ።
አድናቆታችንን የምንገልጽበት ቃል አጣን። ነገር ግን በሄድንበት ሁሉ የሚከተሉን አንድ አዛውንት፣ ያለ ጥርጥር የእኛን ስሜት መጋራት ባለመቻላቸው ተቆጭተው፣ በተበሳጨ ድምፅ፦ «ወይ እነዚህ ፈረንሳውያን፣ እንዴት ያለ ጉጉት ነው ያላቸው!» አሉ። እሳቸው ራሳቸውም ፈረንሳዊ ነበሩ። ምስኪኑ ሰው ቤታቸው ቢቀሩ ይሻላቸው ነበር ብዬ አስባለሁ። በጉዞው ከመደሰት ይልቅ ሁልጊዜ ያጉረመርሙ ነበር፤ ከተሞችም፣ ሆቴሎችም፣ ሰዎችም ሆኑ ሌላ ምንም ነገር አያስደስታቸውም ነበር። ባሕርዩ ከእሳቸው ፈጽሞ የተለየ የነበረው አባቴ ግን ምንም ቢከሰት ደስተኛ ነበር። ለጓደኛችንም በሰረገላውም ሆነ በሌላ ቦታ የራሱን መቀመጫ እየሰጠ፣ በተለመደው ቸርነቱም የነገሮችን መልካም ጎን እንዲያዩ እያበረታታ ሊያስደስታቸው ይሞክር ነበር። ነገር ግን ምንም ሊያስደስታቸው አልቻለም። ምንኛ የተለያዩ ዓይነት ሰዎችን አየን! ዓለምን ለመተው በተቃረቡበት ጊዜ እሷን ማጤን ምንኛ አስደሳች ነው!
በቬኒስ ግን ያየነው ሁኔታ ፈጽሞ የተለየ ነበር። በትልቅ ከተማ ከሚታየው ግርግር ይልቅ ዝምታ ሰፍኖ ነበር፤ ዝምታውን የሚሰብሩትም የውኃው ቀስ ብሎ የመላተም ድምፅና የጎንዶላ ጀልባ ቀዛፊዎች እየቀዘፉ የሚያሰሙት ጩኸት ብቻ ነበሩ። ውበት የሞላባት፣ ግን ደግሞ ሐዘን የሞላባት ከተማ ናት። የቬኒስ ገዥዎች ቤተ መንግሥት እንኳ ዕፁብ ድንቅ ቢሆንም ሐዘን ይሰማበታል። ገዥዎቹ የሕይወትና የሞት ፍርድ ሲያስተላልፉ የሚያሰሙት ድምፅ በጣራቸው ቅስቶች ላይ ማስተጋባት ካቆመ ብዙ ዘመን በሆናቸው አዳራሾች ውስጥ ተመላለስን። ጨለማ የከርሰ ምድር እስር ቤቶቹም ከዚህ በኋላ ምስኪን እስረኞች በውስጣቸው እየተሰቃዩ የሚደክሙባቸው የሕያዋን መቃብሮች አይደሉም።
እነዚህን አስፈሪ እስር ቤቶች ስጎበኝ፣ በሰማዕታት ዘመን ያለሁ ያህል ተሰማኝ፤ እምነቴን የመመስከር ጉዳይ ቢሆን ኖሮ፣ ይህን ጨለማ ቦታ መኖሪያዬ እንዲሆን በደስታ እመርጠው ነበር። ብዙም ሳይቆይ የአስጎብኚው ድምፅ ከተዋጥኩበት ሐሳብ መለሰኝ፤ እኔም «የሐዘን ትካዜ ድልድይ» ተብሎ የሚጠራውን ተሻገርሁ። ይህ ስም የተሰጠው ምስኪን እስረኞች ከከርሰ ምድር እስር ቤቶቻቸው ወደ ፍርድና ወደ ሞት ሲወሰዱ በሚያወጡት የሐዘን ትካዜ ምክንያት ነው። ከቬኒስ ከወጣን በኋላ ፓዱዋን ጎበኘን፤ በዚያም የቅዱስ አንቶኒዮስን ምላስ ቅዱስ ቅሪተ አካል አከበርን። ከዚያም የቅድስት ካተሪና አካል ወደ ሚያርፍባት ቦሎኛ ሄድን። ፊቷ ሕፃኑ ኢየሱስ የሳማትን ስም ምልክት አሁንም ይዞ ይታያል።
ወደ ሎሬቶ ስንጓዝ በእውነት ደስተኛ ነበርሁ። እመቤታችን ቅዱስ ቤቷን የምታስቀምጥበትን እጅግ ተስማሚ ቦታ መርጣ ነበር። ሁሉም ነገር ድህነት የሚታይበት፣ ቀላልና ከጥንቱ ያልተለወጠ ነው። ሴቶቹ አሁንም ያማረውን የአገራቸውን ባህላዊ ልብስ ይለብሳሉ፤ እንደ ትልልቅ ከተሞች ሴቶች ዘመናዊውን የፓሪስ አለባበስ አልተቀበሉም። ሎሬቶ እጅግ ማራኪ ሆና አገኘኋት። ስለ ቅዱሱ ቤትስ ምን ልበል? ቅዱሱን ቤተሰብ ባስጠለለው ጣራ ሥር መሆኔን ሳስተውል ስሜቴ ከአቅሜ በላይ ሆነ። ጌታችን የተመለከታቸውን ግድግዳዎች አተኩሬ ተመለከትሁ። በቅዱስ ዮሴፍ የሥራ ላብ በአንድ ወቅት ርሶ በነበረው መሬት ላይ ተራመድሁ። ብፅዕት ድንግል ማርያም በድንግልና ማኅፀኗ ኢየሱስን በዚያ ከተሸከመችው በኋላ በእቅፏ ያቀፈችበትን ትንሽ የብሥራት ክፍልም አየሁ። መቁጠሪያዬን እንኳ መለኮታዊው ሕፃን ይጠቀምበት በነበረው ትንሽ የምግብ ጎድጓዳ ሳህን ውስጥ አስቀመጥሁ። እነዚያ ትዝታዎች ምንኛ ጣፋጭ ናቸው!
ነገር ግን ከሁሉ የላቀው ደስታችን ኢየሱስን በራሱ ቤት መቀበል፣ በዚህም በመለኮታዊ መገኘቱ ባከበረው በዚያው ስፍራ ሕያው ቤተ መቅደሱ መሆን ነበር። በሮማዊው ሥርዓት መሠረት ቅዱስ ቁርባን በእያንዳንዱ ቤተ ክርስቲያን በአንድ መሠዊያ ላይ ይጠበቃል፤ ለምእመናንም የሚሰጠው በዚያ ብቻ ነው። በሎሬቶ ይህ መሠዊያ በባዚሊካው ውስጥ ነበር፤ ባዚሊካውም አንድ የከበረ ድንጋይ ከነጭ ዕብነ በረድ በተሠራ ሳጥን ውስጥ እንደሚቀመጥ፣ ቅዱሱን ቤት በውስጡ ከብቦ በዙሪያው የተገነባ ነው። ውጫዊው ሕንፃ ለእኛ ብዙም አያሳስበንም ነበር፤ የመላእክትን ኅብስ ለመቀበል የፈለግነው በራሱ በአልማዙ ውስጥ ነበር። አባቴ በተለመደው የዋህነቱ ሌሎቹን ሐጃጆች ተከተለ፤ በቀላሉ የማንረካው ሴት ልጆቹ ግን ወደ ቅዱሱ ቤት አመራን።
እግዚአብሔር ቸርነቱን አሳየን፤ አንድ ካህን ቅዳሴ ሊያሳርጉ ተዘጋጅተው ነበርና። ከፍተኛ ምኞታችንን ነገርናቸው፤ እሳቸውም ወዲያውኑ ሁለት የቁርባን ኅብስ ጠይቀው በጻሕሉ ላይ አስቀመጡ። ውድ እናቴ፣ በዚያ ቁርባን የተሰማንን እጅግ የላቀ ደስታ መገመት ይችላሉ፤ ቃላት ሊገልጹት አይችሉም። በሰማይ ንጉሥ መኖሪያ ለዘላለም ስንቆርብ ደስታችን ምን ያህል ይሆን? በመለያየት ሐዘን አይደበዝዝም፣ ፍጻሜም አይኖረውም። ቤቱ ለዘላለም የእኛ ይሆናል፤ በመለኮታዊ መገኘቱ ከተቀደሱት ግድግዳዎች ቁርስራሽ ለማግኘትም መመኘት አያስፈልግም። ምድራዊ ቤቱን አይሰጠንም፤ የሚያሳየን ድህነትንና የተሰወረውን ሕይወት እንድንወድ ብቻ ነው። ለእኛ ያዘጋጀው የክብሩን ቤተ መንግሥት ነው። በዚያም እርሱን በሕፃን መልክ ወይም በኅብስ መልክ ተሰውሮ ሳይሆን፣ እንደ እውነተኛ ማንነቱ፣ ወሰን በሌለው ውበቱ ብርሃን እናየዋለን።
አሁን ስለ ሮም ልንገራችሁ፤ መጽናናትን አገኛለሁ ብዬ ሄጄ መስቀልን ስላገኘሁባት ሮም። ስንደርስ ሌሊት ነበር። ተኝቼ ነበር፤ ሻንጣ ተሸካሚዎቹ «ሮማ!» ብለው ሲጣሩ ነቃሁ። ሐጃጆቹም ጥሪውን ተቀባብለው «ሮማ፣ ሮማ!» እያሉ ደጋገሙት። ያን ጊዜ ሕልም እንዳልሆነ አወቅሁ፤ በእርግጥም ሮም ውስጥ ነበርሁ!
የመጀመሪያውን ቀናችንን፣ ምናልባትም ከሁሉ ይበልጥ የተደሰትንበትን ቀን፣ ከከተማይቱ ቅጥር ውጭ አሳለፍን። በዚያ ሁሉም ነገር የጥንት መልኩን ጠብቆ ይገኛል፤ ሮም ውስጥ ግን ሆቴሎቿንና ሱቆቿን ሲያይ ሰው ፓሪስ ውስጥ ያለ ሊመስለው ይችላል። በሮም ዙሪያ ባለው ገጠር በሠረገላ ያደረግነው ይህ ጉዞ በአእምሮዬ በተለይ ደስ የሚል ትዝታ ጥሎብኛል።
ኮሎሲየሙን ስመለከት በውስጤ የተቀሰቀሰውን ጥልቅ ስሜት እንዴት ልግለጸው? በመጨረሻ እጅግ ብዙ ሰማዕታት ስለ ክርስቶስ ደማቸውን ያፈሰሱበትን አደባባይ አየሁ። ወዲያው የተነሣብኝ ፍላጎት፣ በክብር ባደረጉት ተጋድሎ የተቀደሰውን ምድር መሳም ነበር። ግን ምንኛ ተስፋ ቆረጥሁ! አፈር ተደራርቦበት መሬቱ ከፍ ብሏል፤ እውነተኛውም አደባባይ አሁን በሃያ ስድስት ጫማ ያህል ጥልቀት ተቀብሯል።
በተደረገው ቁፋሮ ምክንያት መሐሉ ከፍርስራሽ ክምር በቀር ሌላ ነገር አይደለም፤ መግቢያውንም ሊታለፍ የማይችል መከለያ ዘግቶታል። ያም ሆነ ይህ፣ ወደ እነዚህ አደገኛ ፍርስራሾች መካከል ለመግባት ማንም አይደፍርም። ግን ሮም መጥቶ ወደ እውነተኛው ኮሎሲየም ሳይወርዱ መቅረት ይቻላልን? በፍጹም አይቻልም! ከዚያ በኋላ መሪያችን የሚሰጠውን ማብራሪያ ማዳመጥ ተውሁ፤ አእምሮዬን የሞላው አንድ ሐሳብ ብቻ ነበር፤ ወደ አደባባዩ መድረስ አለብኝ።
ቅድስት ማርያም መግደላዊት በመቃብሩ አጠገብ እንደቆየችና ወደ ውስጥ ለማየት ደጋግማ እንደተጎነበሰች ወንጌል ይነግረናል፤ ለዚህም ሁለት መላእክትን በማየት ተካሰች። እኔም እንደ እሷ ደጋግሜ እጎነበስ ነበር፤ ያየሁትም ሁለት መላእክትን ሳይሆን የምፈልገውን ነገር ነበር። በደስታ ጮኽሁና እህቴን፣ «ነዪ፣ ተከተዪኝ፤ በዚህ ማለፍ እንችላለን» ብዬ ጠራኋት። ወዲያው ፈጠን ብለን፣ ከእግራችን በታች እየፈረሰ ባለው ፍርስራሽ ላይ እየተንጠላጠልን ተሻገርን። አባባ በድፍረታችን ተደናግጦ ተጣራልን፤ እኛ ግን አልሰማነውም።
የጥንት ተዋጊዎች አደጋ ሲገጥማቸው ድፍረታቸው እየጨመረ እንደሚሄድ ሁሉ፣ እኛም የምንመኘውን ለማግኘት ልንጋፈጣቸው የሚገቡን ድካምና አደጋ በጨመሩ መጠን ደስታችን እየጨመረ ሄደ። ከእኔ ይልቅ አርቃ የምታስበው ሴሊን፣ መሪያችንን አዳምጣው ነበር። በመስቀል ምልክት የተደረገበትን አንድ ድንጋይ እንዳሳየንና ሰማዕታቱ መልካሙን ተጋድሎ የተጋደሉበት ቦታ እሱ እንደሆነ እንደነገረን አስታወሰች። እሱንም ለመፈለግ ተነሣች፤ ካገኘችውም በኋላ በዚያ ቅዱስ መሬት ላይ ተንበረከክን። ነፍሶቻችን በአንድና በተመሳሳይ ጸሎት ተዋሐዱ። በቀደሙት ክርስቲያኖች ደም የቀላውን አፈር ከንፈሮቼን አስነክቼ ስስም ልቤ ክፉኛ ይመታ ነበር። ስለ ኢየሱስ ሰማዕት የመሆንን ጸጋ ለመንሁ፤ ጸሎቴም እንደተሰማ በልቤ ጥልቅ ስፍራ ተሰማኝ። ይህ ሁሉ የፈጀው ጥቂት ጊዜ ብቻ ነበር። ጥቂት ድንጋዮችን ከሰበሰብን በኋላ፣ እንደገና አደጋውን ለመጋፈጥ ወደ ግድግዳዎቹ ቀረብን። እጅግ ደስተኛ ስለነበርን አባባ ሊገሥጸን ልቡ አልቻለም፤ በድፍረታችንም እንደተኮራ ማየት ችዬ ነበር።
ከኮሎሲየሙ ወደ ከመሬት በታች ወዳሉት የመቃብር ዋሻዎች ሄድን። በዚያም እኔና ሴሊን ቀድሞ የቅድስት ሴሲሊያ መቃብር በነበረው ስፍራ ተኛን፤ በቅዱስ አጽሟ ከተቀደሰውም አፈር ጥቂት ወሰድን። ወደ ሮም ከመጓዛችን በፊት ለቅድስት ሴሲሊያ ልዩ አክብሮትና መንፈሳዊ ቅርበት አልነበረኝም። ነገር ግን ሰማዕት የሆነችበትን ቤት ስጎበኝና ለመለኮታዊ ሙሽራዋ በልቧ በዘመረችው ጣፋጭ ዝማሬ ምክንያት «የዜማ ንግሥት» ተብላ ስትጠራ ስሰማ፣ ለእሷ የተሰማኝ ከአክብሮትና ከመንፈሳዊ ቅርበት የላቀ ነበር፤ ለወዳጅ የሚኖር እውነተኛ ፍቅር ነበር። የመረጥኋት አማላጄና የምሥጢሮቼ ሁሉ ጠባቂ ሆነች። ራሷን ለእግዚአብሔር ፈጽሞ መስጠቷና ወሰን የሌለው መታመኗ ከልክ በላይ አስደሰቱኝ። እነዚህም እጅግ ታላቅ ስለነበሩ፣ እስከዚያ ድረስ ከምድራዊ ተድላ በቀር ሌላ ምንም አልፈለጉም የነበሩ ነፍሶችን ንጹሕ እንድታደርግ አስቻሏት።
ቅድስት ሴሲሊያ በመኃልየ መኃልይ ያለችውን ሙሽራ ትመስላለች። መጽሐፍ ቅዱስ የሚናገርለትን «በታጠቀ ሠራዊት ሰፈር ውስጥ ያለ የዘማሪዎች ቡድን» በእሷ ውስጥ አገኛለሁ።[10] ሕይወቷ በከባድ ፈተናዎች መካከል የሚሰማ አንድ ጥዑም ዝማሬ ነበር። ይህም የሚያስገርም አይደለም፤ ምክንያቱም «የቅዱሳን ወንጌላት መጽሐፍ ሁልጊዜ በደረቷ ላይ ያርፍ ነበር»[11] ብለን እናነባለን፤ በልቧም የደናግል ሙሽራ ያርፍ ነበር።
የቅድስት አግነስን ቤተ ክርስቲያን መጎብኘታችንም እጅግ ደስ የሚል ነበር። ለትንሿ እናቴ፣ ለእኅት አግነስ ዘኢየሱስ፣ ይዤላት የምመለሰው ቅዱስ ቅርስ ለማግኘት ሞከርሁ፤ ነገር ግን አልተሳካልኝም። ሰዎች ከለከሉኝ፤ እግዚአብሔር ግን ራሱ ረዳኝ፤ ከዚያች ተወዳጅ ሰማዕት ዘመን ጀምሮ ከነበረ ጥንታዊ የሞዛይክ ሥራ ላይ አንዲት ትንሽ ቀይ የእብነ በረድ ቁራጭ ተለይታ ከእግሬ አጠገብ ወደቀች። ይህ ልብ የሚነካ አልነበረምን? ቅድስት አግነስ ራሷ ከቤቷ መታሰቢያ ሰጠችኝ።
በሮም ያሉትን ታላላቅ ድንቅ ነገሮች እየጎበኘን ስድስት ቀናትን አሳለፍን፤ በሰባተኛውም ቀን ከሁሉ የሚበልጡትን፣ ሊዮን 13ኛን፣ አየን። ያንን ቀን እጅግ እናፍቀው ነበር፤ ሆኖም እፈራውም ነበር፤ ምክንያቱም ጥሪዬ በዚያ ቀን በሚሆነው ላይ የተመሠረተ ነበር። ከባዮ ጳጳስ ምንም መልስ አልደረሰኝም ነበር፤ ስለዚህ የቅዱስ አባታችን ፈቃድ ብቸኛ ተስፋዬ ነበር። ይህን ፈቃድ ለማግኘት ግን መጀመሪያ መጠየቅ ነበረብኝ። ይህን ማሰብ ብቻ ያንቀጠቅጠኝ ነበር፤ ምክንያቱም ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱን ለማነጋገር መድፈር ነበረብኝ፤ ይህም በብዙ ካርዲናሎች፣ ሊቃነ ጳጳሳትና ጳጳሳት ፊት ነበር!
እሑድ ጠዋት፣ ኖቬምበር 20፣ ወደ ቫቲካን ሄድን፤ ወደ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱም የግል ጸሎት ቤት ተወሰድን። ከጠዋቱ ስምንት ሰዓት በሚያቀድሱት ቅዳሴ ተሳተፍን። በዚያም ጊዜ፣ ለክርስቶስ እንደራሴ የሚገባው ጥልቅ የእምነት ቅንዓታቸው፣ በእውነት «ቅዱስ አባት» መሆናቸውን ይመሰክር ነበር።
የዚያ ቀን ወንጌል እነዚህን ልብ የሚነኩ ቃላት ይዞ ነበር፦ «አንቺ ታናሽ መንጋ፣ አትፍሪ፤ አባታችሁ መንግሥትን ሊሰጣችሁ ወድዶአልና።»[12] ልቤ በፍጹም መተማመን ተሞላ። አዎን፣ አልፈራም፤ የቀርሜሎስ መንግሥት በቅርቡ የእኔ እንደሚሆን እታመናለሁ። ሌሎቹን የጌታችንን ቃላት ግን አላሰብኩም ነበር፦ «አባቴ ለእኔ እንደወሰነልኝ፣ እኔም መንግሥትን እወስንላችኋለሁ።»[13] ይህም ማለት፣ መስቀሎችንና ፈተናዎችን እሰጣችኋለሁ፤ በዚህም መንግሥቴን ለመውረስ የሚገባችሁ ትሆናላችሁ ማለት ነው። በቀኙ ለመቀመጥ ከፈለግሽ፣ እርሱ ራሱ የጠጣውን ጽዋ መጠጣት አለብሽ።[14] «ክርስቶስ እነዚህን መከራዎች ተቀብሎ፣ እንዲሁ ወደ ክብሩ መግባት አልነበረበትምን?»[15]
ቀጥሎ የምስጋና ቅዳሴ ተካሄደ፤ ከዚያም ከርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ጋር የመገናኘቱ ሥነ ሥርዓት ተጀመረ። ነጭ ረጅም የክህነት ልብስና ነጭ ካባ የለበሱት ሊዮን 13ኛ ከፍ ባለ ወንበር ላይ ተቀምጠው ነበር፤ የተለያዩ የቤተ ክርስቲያን ባለማዕረጋትም በዙሪያቸው ተሰብስበው ነበር። እንደ ልማዱ፣ እያንዳንዱ ጎብኚ በተራው ተንበርክኮ፣ በመጀመሪያ የተከበሩትን ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት እግር፣ ቀጥሎም እጃቸውን ይስምና በመጨረሻ ቡራኬያቸውን ይቀበል ነበር። ከዚያም ከመኳንንቱ የጥበቃ ሠራዊት ሁለቱ ዘበኞች፣ ከኋላው ለሚመጡት ቦታ ለመልቀቅ እንዲነሣና አጠገቡ ወዳለው ክፍል እንዲያልፍ ለሐጃጁ በምልክት ያሳዩት ነበር።
ማንም አንድም ቃል አልተናገረም ነበር፤ እኔ ግን ለመናገር በጽኑ ወስኜ ነበር። በድንገት፣ በርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ቀኝ ቆመው የነበሩት የባዮ ጳጳስ ዋና ወኪል፣ አባ ሬቬሮኒ፣ ማንም ቅዱስ አባታችንን እንዳያነጋግር ፈጽመው እንደሚከለክሉ ከፍ ባለ ድምፅ ነገሩን። ልቤ በፍጥነት ይመታ ጀመር። ወደ ሴሊን ዞር ብዬ፣ ምን ማድረግ እንዳለብኝ ያለ ቃል ጠየቅኋት። «ተናገሪ!» አለችኝ።
በቀጣዩ ቅጽበት በቅዱስ አባታችን ፊት ተንበርክኬ ነበር። እግራቸውን ሳምኩ፤ እሳቸውም እጃቸውን ዘረጉልኝ። ከዚያም በእንባ የተሞሉ ዐይኖቼን ቀና አድርጌ፣ በልመና ድምፅ፣ «ቅዱስ አባታችን፣ ከእርስዎ የምለምነው ትልቅ ውለታ አለኝ» አልኩ። ወዲያውኑ ፊታቸው ፊቴን እስኪነካ ድረስ ወደ እኔ ዝቅ አሉ፤ ሰርስረው የሚመለከቱት ጥቁር ዐይኖቻቸውም የነፍሴን ጥልቅ ሐሳብ የሚያነቡ መሰሉኝ። «ቅዱስ አባታችን፣» ብዬ ደገምኩ፣ «ለኢዮቤልዩዎ ክብር ሲሉ፣ ዕድሜዬ አሥራ አምስት ሲሆን ወደ ቀርሜሎስ ገዳም እንድገባ ይፈቅዱልኛል?»
የጳጳሱ ዋና ወኪል ተገርመውና ቅር ተሰኝተው፣ ፈጥነው እንዲህ አሉ፦ «ቅዱስ አባታችን፣ ይህች የቀርሜሎስ መነኩሲት መሆን የምትፈልግ ልጅ ናት፤ ሆኖም የቀርሜሎስ ገዳም የበላይ ኃላፊዎች ጉዳዩን እያጤኑት ነው።» ቅዱስነታቸውም፣ «እንግዲያው፣ ልጄ፣ የበላይ ኃላፊዎቹ የሚወስኑትን ሁሉ አድርጊ» አሉኝ። እጆቼን አጣምሬ በጉልበታቸው ላይ አሳርፌ፣ የመጨረሻውን ጥረት አደረግሁ፦ «ቅዱስ አባታችን፣ እርስዎ ብቻ ‘አዎን’ ቢሉ፣ ሌሎቹ ሁሉ ይስማማሉ።»
ትኩር ብለው አዩኝና በግልጽና በአጽንኦት፣ «እሺ፣ እሺ! የእግዚአብሔር ፈቃድ ከሆነ ትገቢያለሽ» አሉኝ። እንደገና ልናገር ስል፣ የመኳንንቱ ዘበኞች ምልክት ሰጡኝ። ብዙም ትኩረት ስላልሰጠኋቸው፣ የጳጳሱ ዋና ወኪልም አብረዋቸው ወደ እኔ ቀረቡ፤ ምክንያቱም እጆቼን በጉልበታቸው ላይ አሳርፌ፣ ገና በርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱ ፊት ተንበርክኬ ነበር። እንድነሣ በተገደድሁበት ቅጽበት፣ ውድ ቅዱስ አባታችን እጃቸውን በከንፈሮቼ ላይ በእርጋታ አሳረፉ፤ ከዚያም ሊባርኩኝ እጃቸውን አነሡ፤ ለረዥም ጊዜም በዐይናቸው ተከተሉኝ።
አባቴ ከዚያ መገናኘት በእንባ ስመለስ ባየኝ ጊዜ እጅግ አዘነ። ከእኔ ቀድሞ ወጥቶ ስለነበር፣ ስለ ልመናዬ ምንም አያውቅም ነበር። የጳጳሱ ዋና ወኪል የተለየ ደግነት አሳይተውት፣ የሁለት የቀርሜሎስ መነኩሲቶች አባት መሆኑን በመግለጽ ከሊዮን 13ኛ ጋር አስተዋውቀውት ነበር። ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳቱም፣ ልዩ ቸርነታቸውን ለማሳየት፣ እጃቸውን በራሱ ላይ አሳርፈው ነበር፤ በዚህም በራሱ በክርስቶስ ስም በምሥጢራዊ ማኅተም የሚያትሙት ይመስሉ ነበር። አሁን ግን ይህ የአራት የቀርሜሎስ መነኩሲቶች አባት በሰማይ ስለሆነ፣ ሰማዕትነቱን እየተነበየ በግንባሩ ላይ የሚያርፈው እጅ ከእንግዲህ የክርስቶስ እንደራሴ እጅ አይደለም፤ የደናግል ሙሽራ፣ የሰማይ ንጉሥ እጅ ነው። ይህም መለኮታዊ እጅ ከባረከው ራስ ላይ ፈጽሞ አይነሣም።
ይህ ፈተና በእርግጥ ከባድ ነበር፤ ሆኖም የመለኮታዊ መምህሬን ጥሪ ለመቀበል በአቅሜ ያለውን ጥረት ሁሉ ስላደረግሁ፣ እንባዬ እየፈሰሰም ቢሆን በውስጤ ጥልቅ ሰላም እንደተሰማኝ መናገር አለብኝ። ይህ ሰላም ግን በነፍሴ ጥልቅ ውስጥ ነበር፤ በላይኛው ገጽ ግን ሁሉም ምሬት ነበር። ኢየሱስም ዝም ብሎ ነበር፤ በዚያ መኖሩን የሚያሳይ ነገር ስላልነበረ፣ የሌለ እንኳ ይመስል ነበር።
በዚያን ቀንም ፀሐይ ለመብራት አልደፈረችም፤ ውቡ የጣሊያን ሰማያዊ ሰማይም በጥቁር ደመና ተሸፍኖ እንባውን ከእንባዬ ጋር ቀላቀለ። ሁሉም አብቅቶ ነበር። ጉዞዬ ዓላማውን ስላልፈጸመ፣ ከዚያ ወዲያ ለእኔ ምንም ማራኪነት አልነበረውም። እውነት ነው፣ ቅዱስ አባታችን፦ “የእግዚአብሔር ፈቃድ ከሆነ ትገቢያለሽ” ያሉት ቃል ሊያጽናናኝ ይገባ ነበር፤ በእርግጥም ትንቢት ነበር። እነዚህ እንቅፋቶች ሁሉ ቢኖሩም፣ እግዚአብሔር በቸርነቱ የፈቀደው ተፈጽሟል። ፍጡራኑ የራሳቸውን ፈቃድ እንዲያደርጉ አልፈቀደም፤ እርሱ የፈቀደውን ብቻ እንጂ። ይህ ከመሆኑ ከጥቂት ጊዜ በፊት፣ የሕፃኑ ኢየሱስ ትንሽ መጫወቻ እንድሆን ራሴን ለእርሱ አቅርቤ ነበር። ልጆች ከሚያዩአቸው ብቻ እንጂ ለመንካት ከማይደፍሩአቸው ውድ መጫወቻዎች እንደ አንዱ እንዳያደርገኝ ነገርሁት፤ ይልቁንም እርሱን እንደሚያስደስተው መሬት ላይ የምትወረወር፣ በእግር የምትመታ፣ የምትበሳ፣ በአንድ ጥግ የምትተው ወይም ወደ ልቡ የምትታቀፍ ዋጋ የሌላት ትንሽ ኳስ እንዲያደርገኝ ነገርሁት። ባጭሩ፣ ቅዱሱን ሕፃን ለማስደሰትና እንደወደደ በእኔ እንዲጫወት ለመፍቀድ ተመኘሁ። እነሆ፣ እዚህ በእርግጥ ለጸሎቴ መልስ እየሰጠ ነበር። በሮም ኢየሱስ ትንሿን መጫወቻውን በሳት። በውስጧ ያለውን ለማየት ፈለገ . . . እርካታ ሲያገኝም ጣላትና ተኛ። በጣፋጭ እንቅልፉ ምን እያደረገ ነበር? እንዲህ ወደ አንድ ወገን የተጣለችው ኳስስ ምን ሆነች? ገና እየተጫወተ፣ እሷን እያነሣ ወይም እየጣለ፣ ወደ ሩቅም እያንከባለለ እንደሆነ አለመ፤ በመጨረሻ ግን ወደ ልቡ አቀፋት፣ ዳግመኛም ከትንሿ እጁ እንድታመልጥ አልፈቀደም። ውድ እናቴ፣ መሬት ላይ ተጥላ የተረሳችውን ትንሽ ኳስ ሐዘን መገመት ትችያለሽ! ሆኖም ተስፋ በሌለበት እንኳ ተስፋ ማድረግዋን ቀጠለች።
ከቅዱስ አባታችን ጋር ከነበረን ተቀባይነት በኋላ፣ አባቴ የቅዱስ ዮሴፍ ኮሌጅ መሥራችና ዳይሬክተር የሆኑትን ወንድም ስምዖንን ሊጎበኝ ሄደ፤ በዚያም አባ ሬቬሮኒን አገኘ። አባቴም በአስቸጋሪው ጥረቴ ስላልረዱኝ በእርጋታ ወቀሳቸው፣ የሆነውንም ሁሉ ለወንድም ስምዖን ነገራቸው። ቸሩ አዛውንት በታላቅ ፍላጎት አዳመጡ፤ ማስታወሻም ሳይቀር ያዙ። ልባቸው መነካቱ እየታወቀ፦ “እንዲህ ያለ ነገር በጣሊያን አይታይም” አሉ።
በማግሥቱ ወደ ናፖሊና ፖምፔይ ተጓዝን። ቬሱቪየስ ከአፉ ጥቅጥቅ ያለ ጭስ ከብዙ ከፍተኛ ፍንዳታዎች ጋር በማውጣት ክብር አደረገልን። በፖምፔይ የደረሰው ጥፋት ያስቀራቸው አሻራዎች አስፈሪ ናቸው። የእግዚአብሔርን ኃይል ያሳያሉ፦ “ምድርን ይመለከታል፣ ያንቀጠቅጣታልም፤ ተራሮችን ይነካል፣ እነርሱም ይጨሳሉ።”
የሰው ነገሮች ሁሉ እንዴት የማይጸኑ እንደሆኑ እያሰላሰልሁ፣ በፍርስራሾቹ መካከል ብቻዬን መዘዋወር በወደድሁ ነበር፤ እንዲህ ያለ ብቸኝነት ግን ሊታሰብ እንኳ አይችልም ነበር።
በናፖሊ ሳለን የሳን ማርቲኖን ገዳም ለመጎብኘት ሄድን፤ ገዳሙም መላውን ከተማ ቁልቁል በሚመለከት ረጅም ኮረብታ አናት ላይ ይገኛል። በመመለሻችን መንገድ ፈረሶቹ ልጓማቸውን በጥርሳቸው ነክሰው ከቁጥጥር ውጭ ሆነው ሮጡ፤ ወደዚያ ድንቅ ሆቴል በሰላም የተመለስነውም በጠባቂ መላእክታችን እርዳታ ብቻ እንደሆነ አምናለሁ። ይህ “ድንቅ” የሚለው ቃል ሆቴሉን ለመግለጽ የተጋነነ አይደለም፤ በእርግጥም በጉዞው ሁሉ ያረፍነው እጅግ ሰፋፊ በሆኑ ሆቴሎች ብቻ ነበር። እንዲህ ባለ ቅንጦት ተከብቤ አላውቅም ነበር፤ ሀብት ደስታ አያመጣም የሚባለው ግን በእርግጥ እውነት ነው። ልቤ በሐዘን ተሞልቶ፣ በእብነ በረድ ደረጃዎች፣ በወርቅ በተለበጡ ጣሪያዎችና በሐር መጋረጃዎች መካከል ከመሆን ይልቅ፣ ወደ ቀርሜሎስ ገዳም የመግባት ተስፋ ይዤ በሣር በተከደነ ክፍል ውስጥ ብሆን ኖሮ በሺህ እጥፍ የበለጠ እረካ ነበር።
ደስታ በዙሪያችን ባሉ ነገሮች እንደማይገኝ፣ በነፍስ ውስጥ ብቻ እንደሚኖር በሚገባ ተገነዘብኩ። ሰው በንጉሥ ቤተ መንግሥት ደስታን ሊያገኝ እንደሚችል ሁሉ፣ በጨለማ እስር ቤትም ሊያገኘው ይችላል። ስለዚህም የምፈልገው ሁሉ፣ ከሁሉም በላይ ደግሞ በደስታ የተሞላ ቤተሰብ የሚሰጠው ደስታ በነበረኝ በዓለም ውስጥ ከነበረኝ ደስታ ይልቅ፣ አሁን በቀርሜሎስ ውስጥ በውስጥና በውጭ ባሉ ፈተናዎች መካከል የበለጠ ደስተኛ ነኝ።
ልቤ ቢከብደኝም፣ ለጳጳሱ ያቀረብሁትን ልመና ማንም የሚያውቅ አይመስለኝም ስለነበር፣ በውጭ እንደ ወትሮዬ ነበርሁ። ተሳስቼ ነበር። አንድ ቀን ሌሎቹ ተሳላሚዎች ወደ መክሰሻ ክፍል ሄደው፣ ሴሊንና እኔ ብቻችንን ሳለን፣ ሞንሲኞር ለጉ ወደ ፉርጎው በር መጡ። በትኩረት ተመለከቱኝና ፈገግ ብለው፦ “እንዴት ነው፣ ትንሿ ቀርሜሎሳዊታችን እንዴት ናት?” አሉ። ይህም ምሥጢሬን ተሳላሚዎቹ ሁሉ እንደሚያውቁት አሳየኝ፤ በደግነት ከሚመለከቱኝ አይኖቻቸውም ይህን ተረዳሁ። እንደ እድል ሆኖ ግን ስለ ጉዳዩ ማንም አላነጋገረኝም።
በአሲዚ አንድ ትንሽ ገጠመኝ አጋጠመኝ። በቅዱስ ፍራንቸስኮና በቅድስት ክላራ በጎ ምግባር የተቀደሱትን ቦታዎች ስጎበኝ፣ በገዳሙ ውስጥ የቀበቶዬ ማያያዣ ጠፋብኝ። ፈልጌ አግኝቼ ወደ ቦታው ለመመለስ ጥቂት ጊዜ ወሰደብኝ፤ ወደ በሩ ስደርስም ከአንዱ በስተቀር ሁሉም ሠረገሎች ተነሥተው ሄደው ነበር። የቀረውም የባየ ሀገረ ስብከት ዋና እንደራሴ ሠረገላ ነበር! ከዓይን እይታ ውጭ የሆኑትን እያሳደድሁ ልሩጥ፣ በዚህም ምናልባት ባቡሩ ያምልጠኝ? ወይስ በአባ ሬቬሮኒ ሠረገላ ውስጥ ቦታ እንዲሰጠኝ ልለምን? የበለጠ ጥበብ ያለበት ምርጫ ይህ ነው ብዬ ወሰንሁ።
እጅግ መሸማቀቄን ለመደበቅ እየሞከርሁ ሁኔታውን አስረዳኋቸው። መቀመጫዎቹ ሁሉ ተይዘው ስለነበር እሳቸውም ተቸገሩ፤ ነገር ግን ከተጓዦቹ አንዱ ወዲያውኑ ቦታውን ሰጥቶኝ ከነጂው አጠገብ ተቀመጠ። በወጥመድ እንደተያዘ ሽኮኮ ተሰማኝ። በእነዚህ ታላላቅ ሰዎች መካከል ተረብሼ ነበር፤ ከሁሉም የበለጠ ከሚያስፈሩኝ ሰው ጋርም ፊት ለፊት መቀመጥ ነበረብኝ። ይሁን እንጂ እጅግ ደግ ነበሩ፤ አልፎ አልፎም ውይይታቸውን አቋርጠው ስለ ቀርሜሎስ ገዳም ያነጋግሩኝ ነበር፤ በአሥራ አምስት ዓመቴ ወደ ገዳሙ የመግባት ምኞቴ እንዲፈጸምም በአቅማቸው ያለውን ሁሉ እንደሚያደርጉ ቃል ገቡልኝ። ይህ ግንኙነት መከራዬን ባያስቀርልኝም፣ ለቁስሌ እንደ ፈዋሽ ቅባት ነበር። አሁን በፍጡራን ላይ የነበረኝን እምነት ሁሉ አጥቼ ነበር፤ መደገፍ የምችለውም በእግዚአብሔር ብቻ ነበር።
ያም ሆኖ፣ ጭንቀቴ ለምንጎበኛቸው ቅዱሳን ቦታዎች ጥልቅ ፍላጎት እንዳይኖረኝ አላደረገም። በፍሎሬንስ፣ በቀርሜሎሳውያን ቤተ ክርስቲያን የመዘምራን ክፍል ውስጥ ያለውን የፓዚዋ ቅድስት ማርያም መግደላዊት መካነ ቅዱሳን አየን። ሁሉም ሐጃጆች የቅድስቲቱን መቃብር በመቁጠሪያቸው ለመንካት ፈልገው ነበር፤ ነገር ግን በብረት አጥሩ መካከል ሊያልፍ የሚችል ትንሽ እጅ የነበረው የእኔ ብቻ ነበር። ስለዚህ ይህን አስፈላጊና ረጅም ጊዜ የሚወስድ ሥራ እንድፈጽም ተወከልሁ፤ እኔም በኩራት ፈጸምሁት።
ልዩ አድልዎ ሲደረግልኝ ይህ የመጀመሪያዬ አልነበረም። አንድ ቀን በሮም በሚገኘው ሳንታ ክሮቼ፣ ከእሾህ አክሊሉ ከተገኙ ሁለት እሾሆችና ከቅዱሳኑ ችንካሮች ከአንዱ ጋር፣ የእውነተኛውን መስቀል ቅሪተ ቅዱሳን አከበርን። በቅርብ ለመመልከት ስለፈለግሁ ወደ ኋላ ቀረሁ፤ እነርሱን የሚጠብቀው መነኩሴም በመሠዊያው ላይ ወደ ቦታቸው ሊመልሳቸው ሲል፣ እነዚህን ውድ ሀብቶች መንካት እችል እንደሆነ ጠየቅሁት። መንካት እንደምችል ፈቀደልኝ፣ ግን ሊሳካልኝ ይችል እንደሆነ ተጠራጥሮ ነበር። ሆኖም ትንሿን ጣቴን ቅሪተ ቅዱሳኑ በተቀመጡበት መያዣ ካሉት ቀዳዳዎች በአንዱ አስገብቼ፣ በአዳኛችን ደም የተቀደሰውን ቅዱስ ችንካር ለመንካት ቻልሁ። እንግዲህ በፈለገው መንገድ መሆን እንደሚችል የሚያስብ፣ የአባቱንም ሀብት እንደ ራሱ ሀብት የሚቆጥር ሕፃን በእርሱ ፊት ሆኜ እንደነበር ታያላችሁ።
በፒሳና በጄኖዋ ካለፍን በኋላ፣ እጅግ ውብ ከሆኑት መንገዶች በአንዱ ወደ ፈረንሳይ ተመለስን። አንዳንድ ጊዜ ወደ ባሕሩ በጣም እንቀርብ ነበር፤ አንድ ቀንም ማዕበል በነበረበት ጊዜ፣ ሞገዶቹ እስከ ባቡሩ የሚደርሱ መስሎ ታየን። ከዚያ ራቅ ብለን፣ በብርቱካንና በወይራ ዛፎች፣ እንዲሁም ላባ በሚመስሉ ቅጠሎች ባሏቸው የዘንባባ ዛፎች በተሸፈኑ ሜዳዎች አለፍን። ሌሊት ደግሞ ብዙ የባሕር ወደቦች በመብራት ያንጸባርቁ ነበር፤ ከዋክብትም በጥልቅ ሰማያዊው ሰማይ ላይ ይታዩ ነበር። እኔ ግን ያ እንደ ተረት የሚያስደንቅ እይታ ከዓይኔ ሲሰወር ያለ ምንም ቁጭት እመለከት ነበር፤ ልቤ በሌላ ቦታ ላይ ተሰቅሎ ነበርና።
አባቴ ወደ ኢየሩሳሌም ሊወስደኝ አሰበ፤ ነገር ግን በጌታችን ፈለግ የተቀደሱትን ቦታዎች ለመጎብኘት የተፈጥሮ ፍላጎት ቢኖረኝም፣ ምድራዊ ሐጅ ሰልችቶኝ ነበር፤ የምናፍቀውም የሰማይን ውበት ብቻ ነበር። ነፍሳት ይህን ውበት እንዲያገኙ ለማድረግ፣ በተቻለ ፍጥነት እስረኛ መሆን ፈለግሁ። የተባረከው እስር ቤቴ በሮች ከመከፈታቸው በፊት፣ ገና የበለጠ መሠቃየትና መታገል እንዳለብኝ ይሰማኝ ነበር። ሆኖም በእግዚአብሔር ያለኝ መታመን አልቀነሰም፤ አሁንም በገና ወደ ገዳሙ ለመግባት ተስፋ አደርግ ነበር።
ወደ ቤታችን እንደደረስን ወዲያውኑ ቀርሜሎስን ለመጎብኘት ሄድሁ። ውድ እናቴ፣ ያን ውይይት በደንብ እንደሚያስታውሱት እርግጠኛ ነኝ። የምችለውን ሁሉ ሞክሬ ስለነበር፣ ራሴን ሙሉ በሙሉ በእጅዎ ሰጠሁ። ለጳጳሱ ጽፌ የገቡልኝን ቃል እንዳስታውሳቸው ነገሩኝ። ወዲያውኑ ታዘዝሁ፤ ደብዳቤዬም በፖስታ እንደተላከ፣ የናፈቅሁትን ፈቃድ ያለ ምንም መዘግየት እንደማገኝ ተሰማኝ። ወዮ! እያንዳንዱ ቀን አዲስ ተስፋ መቁረጥን አመጣብኝ። ውቡ የገና በዓል ነጋ፤ ኢየሱስ ግን አሁንም ተኝቶ ነበር። ትንሹን ኳሱን በምድር ላይ ትቶት፣ ወደዚያ እንኳ ዘወር ብሎ አላየም።
ይህ በእርግጥ ከባድ ፈተና ነበር፤ ነገር ግን ልቡ ሁልጊዜ በንቃት የሚጠብቀን ጌታችን፣ እንደ ሰናፍጭ ቅንጣት ትንሽ እምነት ላላቸው፣ ይህን ደካማ እምነታቸውን ለማጠናከር ተስፋ በማድረግ ተአምራትን እንደሚያደርግላቸው አስተማረኝ፤ ለቅርብ ወዳጆቹና ለእናቱ ግን እምነታቸውን እስኪፈትን ድረስ ተአምራትን አላደረገላቸውም። ማርያምና ማርታ አልዓዛር መታመሙን ቢያስነግሩትም እንኳ፣ እሱ እንዲሞት አልፈቀደምን? በቃናም የሠርግ ግብዣ፣ እመቤታችን መለኮታዊ ልጇን የቤቱን ባለቤት እንዲረዳ ስትጠይቀው፣ ጊዜው ገና እንዳልደረሰ አልመለሰላትምን? ከፈተናው በኋላ ግን እንዴት ያለ ሽልማት ነበር! ውኃ ወደ ወይን ጠጅ ይለወጣል፣ አልዓዛርም ከሙታን ይነሣል። ውዴም ከትንሿ ቴሬዝ ጋር እንዲሁ አደረገ፤ ለረጅም ጊዜ ከፈተናት በኋላ ምኞቶቿን ሁሉ ፈጸመላት።
ለ1888 አዲስ ዓመት ስጦታዬ፣ ኢየሱስ ዳግመኛ መስቀሉን ሰጠኝ። ውድ እናቴ ሆይ፣ በቅዱሳን ሕፃናት በዓል፣ በዲሴምበር 28፣ የጳጳሱ መልስ እንደደረሳችሁ ነገራችሁኝ፤ ወዲያውኑ ወደ ቀርሜሎስ ገዳም እንድገባ እንደፈቀደልኝ፣ እናንተ ግን ዐቢይ ጾም እስኪያልፍ ድረስ የገዳሙን በሮች ላለመክፈት እንደወሰናችሁ ነገራችሁኝ። ይህን ያህል ረጅም ጊዜ መዘግየቴን ሳስብ እንባዬን መግታት አልቻልኩም። ይህ ፈተና በልዩ ሁኔታ ነካኝ፤ ምክንያቱም ከምድራዊ ነገሮች ጋር ያስተሳሰሩኝ ገመዶች እንደተቆረጡ ተሰምቶኝ ነበር፣ መርከቢቱም በተራዋ ምስኪኗን ትንሽ ርግብ ለማስገባት እምቢ አለች።
እነዚህ ሦስት ወራት እንዴት አለፉ? በመከራ ፍሬያማ ነበሩ፤ ከዚያም በላይ በሌሎች ጸጋዎች ፍሬያማ ነበሩ። በመጀመሪያ፣ በራሴ ላይ ተጨማሪ ገደብ ላለማድረግና ከተለመደው አኗኗሬ ትንሽ ላላ ያለ ሕይወት ለመኖር ሐሳብ ወደ አእምሮዬ መጣ። ነገር ግን ጌታችን ከዚህ ከሰጠኝ ጊዜ ማግኘት የምችለውን ጥቅም አስገነዘበኝ፤ እኔም ከዚያ ይበልጥ በትጋትና ፍላጎቴን በመግታት ለመኖር ወሰንኩ። ፍላጎቴን መግታት ስል፣ የቅዱሳንን የንስሐ ተግባራት እንደተከተልኩ ማለቴ አይደለም፤ ከሕፃንነታቸው ጀምሮ ሁሉንም ዓይነት የራስን ፍላጎት መግቻ ተግባራት ከፈጸሙት ከእነዚያ ውብ ነፍሳት ጋር ከመመሳሰል እጅግ የራቅሁ ነበርሁ። የእኔ ልምምድ ግን ዝንባሌዎቼን በቀላሉ መግታት፣ በትዕግሥት ማጣት ልሰጥ ያሰብሁትን መልስ መተው፣ በዙሪያዬ ላሉት ትንንሽ አገልግሎቶችን ማበርከትና በዚህም ራሴን አለማስቆጠር፣ እንዲሁም ሌሎች መቶ የሚሆኑ መሰል ነገሮችን ማድረግ ነበር። እነዚህን ትንንሽ ተግባራት በመለማመድ የኢየሱስ ሙሽራ ለመሆን ራሴን አዘጋጀሁ። እናቴ ሆይ፣ ይህ ተጨማሪ መዘግየት ራሴን ለእርሱ በመተው፣ በትሕትናና በሌሎች በጎ ምግባሮች እንዳድግ ምን ያህል እንደረዳኝ ፈጽሞ ነግሬ ልጨርስላችሁ አልችልም። ______________________________
[1] ኢዩኤል 2:19.
[2] ክርስቶስን መምሰል፣ III, xxiv. 2.
[3] ኢሳይያስ 65:15.
[4] የዮሐንስ ራእይ 2:17.
[5] 1 ቆሮንቶስ 4:5.
[6] ማቴዎስ 5:13.
[7] ቲቶ 1:15.
[8] ሞንማርትር—“የሰማዕታት ተራራ”—የፓሪስ ሐዋርያና ጳጳስ ቅዱስ ዴኒስ ከሁለት ባልንጀሮቹ ጋር በሦስተኛው ክፍለ ዘመን በሰማዕትነት የሞተበት ኮረብታ ነው። በመካከለኛው ዘመን ታዋቂ የንግደት ስፍራ ነበር፤ ቅዱስ ኢግናጥዮስና የመጀመሪያዎቹ ኢየሱሳውያንም ስእለታቸውን የፈጸሙት እዚሁ ነበር። ማርሻል ማክማኦን ፕሬዚዳንት በነበሩበት ጊዜ፣ ታዋቂው ባዚሊካ ለቅዱሱ ልብ ብሔራዊ የበደል ማካካሻ ተግባር ሆኖ እንዲገነባ፣ የፈረንሳይ ሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ1873 በድምፅ ወሰነ። [የአዘጋጁ ማስታወሻ።]
[9] የመቃብር ስፍራ።
[10] መኃልየ መኃልይ 7:1 ይመልከቱ።
[11] የቅድስት ሴሲሊያ የሰዓታት ጸሎት።
[12] ሉቃስ 12:32.
[13] ሉቃስ 22:29.
[14] ማቴዎስ 20:22 ይመልከቱ።
[15] ሉቃስ 24:26.
የየቅድስት ቴሬዝ ትምህርቶች፦ የእግዚአብሔር ትንሽ አበባ ጥበብ ማውጫ