Tagalog

Ikalawang Kabanata: “Ama Namin, Sumasalangit Ka”

Sa Banal na Misa, tahimik na dinarasal ng pari ang isang maganda at makahulugang panalangin na naglalagom sa diwa ng ating espirituwal na paglalakbay. Habang inihahalo niya ang isang patak ng tubig—na sumasagisag sa sangkatauhang nahulog sa kasalanan—sa alak sa kalis na magiging si Kristo mismo sa anyong sakramental, nananalangin siya: “Sa hiwaga ng tubig at alak na ito, makabahagi nawa kami sa pagka-Diyos ni Kristo, na nagpakababa upang makibahagi sa aming pagkatao.”

Inilalarawan ng gawaing ito sa Misa ang hiwaga ng Panalangin ng Panginoon: Kay Kristo, inilalapit tayo upang makibahagi sa mismong buhay ng Diyos. Ito ang dahilan kung bakit hindi tayo tinuturuan ni Hesus na tawagin ang Diyos bilang “Panginoon” o “Poon” lamang, kundi bilang “Ama.” Taglay ng mga salitang ito ang hiwaga ng pag-ampon ng Diyos: ang malalim na katotohanan na “ang Anak ng Diyos ay naging tao upang tayo ay maging Diyos” (CCC #460; Tungkol sa Pagkakatawang-tao, San Atanasio). Hindi tayo nagiging Diyos sa ating kalikasan, ngunit sa pamamagitan ng biyaya at pag-ampon ng Ama, tayo ay hinuhubog upang maging kawangis ng Anak. Ang katotohanang ito ang nasa puso ng Panalangin ng Panginoon, na nagsisimula sa iisang salitang nagsisilbing saligan: “Ama”—Páter sa wikang Griyego.

Sa pag-ako sa ating pagkatao, pinag-ugnay ng Anak ng Diyos ang magkabilang panig ng walang-hanggang agwat sa pagitan ng Maylikha at nilikha. Naging isa Siya sa atin upang tayo ay maging mga anak ng Diyos, na nakikibahagi sa Kanyang buhay na banal. Tanging sa pamamagitan, kasama, at kay Kristo Hesus tayo naglalakas-loob na tawagin ang Diyos na “Ama.”

Ang mga pambungad na salita ng Panalangin ng Panginoon—“Ama namin, sumasalangit Ka”—ay nilalayong maging isang pagpapahayag na nagbibigay ng direksiyon sa ating panalangin at, sa katunayan, sa ating buong buhay. Hinuhubog ng mga salitang ito ang lahat ng kung ano ang tinatawag tayong maging at gawin—ang ating mga pag-asa at hangarin, mga layunin at mithiin, mga ugnayan at kilos—na gumagabay sa atin upang mamuhay bilang mga tunay na anak ng Diyos.

Hindi matatawaran ang kahalagahan ng mga salitang ito. Hindi lamang sila pambungad sa isang panalangin; inaakay nila tayo tungo sa isang ugnayan—isang ugnayang nagbibigay ng bagong kahulugan sa ating pagkakakilanlan at layunin. Ang tawagin ang Diyos na “Ama” ay pagkilala sa Kanyang awtoridad, sa Kanyang pag-ibig, sa Kanyang mapagkalingang pagkupkop, at sa Kanyang pagnanais para sa ating walang-hanggang kabutihan.

Suriin natin ang mga banal na salitang ito upang maipaliwanag ang kanilang papel bilang kapwa batong panulok ng ating pang-araw-araw na panalangin at rurok ng ating paglalakbay tungo sa Diyos.

Kung Paano Tayo Tinuturuan ng Diyos

Bagaman itinuro sa atin ni Hesus na tawagin ang Diyos na “Ama namin,” hindi ito laging ganito. Ang pagpapakilala ng Diyos sa Kanyang sarili ay naganap nang unti-unti sa loob ng maraming siglo, na umabot sa kaganapan sa Kanyang ganap na pagpapahayag ng sarili kay Hesus. Sa teolohiyang Katoliko, karaniwan itong tinatawag na “Pedagohiyang Banal”—ang patuloy at matiyagang pagtuturo ng Diyos sa Kanyang bayan, na umaakay sa kanila nang hakbang-hakbang tungo sa kapuspusan ng katotohanan. Sa diwa nito, ang Pedagohiyang Banal ay nangangahulugang “Kung paano tayo tinuturuan ng Diyos at kung paano Niya ipinakikilala sa atin ang Kanyang sarili.”

Bilang paghahambing, kung nais mong ipaunawa sa isang bata ang mas mataas na matematika, hindi ka magsisimula sa calculus. Ituturo mo muna ang batayang aritmetika, pagkatapos ay algebra, bago tumungo sa geometry at trigonometry, na tinitiyak na ang bawat hakbang ay nakabatay sa nauna. Gayundin, unti-unting ipinakilala ng Diyos ang Kanyang sarili, na ang bawat yugto ay nakabatay sa nauna, upang ihanda ang Kanyang bayan para sa kapuspusan ng katotohanan kay Hesukristo.

Ang banal na pagtuturong ito ay unti-unting nahayag sa buong kasaysayan ng kaligtasan. Nang unang ipinakilala ng Diyos ang Kanyang sarili kina Abraham, Isaac, at Jacob, nagtatag Siya ng isang tipan ng katapatan, na nangangakong Siya ang magiging Diyos nila at gagawing isang dakilang bansa ang kanilang mga inapo (cf. Genesis 17:7). Ngunit sa yugtong ito, hindi pa nauunawaan ng Kanyang bayan ang lalim ng Kanyang pagkakakilanlan o ang kapuspusan ng ugnayang nais Niya.

Ang kanilang pagkaunawa sa pagka-Diyos ay hinubog ng isang daigdig na laganap ang pagsamba sa maraming diyos, kung saan ang mga diyos ay itinuturing na makapangyarihan ngunit di-personal na mga puwersa—pabago-bago, hindi mahulaan, at madalas na napapailalim sa pagmamanipula ng tao. Sa kabilang banda, ang pagpapakilala ng Diyos bilang Iisang Diyos, na bukod sa sangnilikha, ay isang bagong pahayag na lubos ding naiiba sa pananaw ng mga pagano sa daigdig.

Ang Pangalan ng Diyos ay Ipinahayag

Sa Kanyang Karunungan, sinimulang linawin ng Diyos kung sino Siya nang ipahayag Niya kay Moises ang Kanyang banal na pangalan: “AKO AY SI AKO NGA” (YHWH) (Exodus 3:14). Napakahalaga ng pahayag na ito; pinagtibay nito na ang Diyos ay hindi lamang ang pinakamataas sa maraming diyos kundi ang Iisa at Tunay na Diyos—Walang Hanggan, Hindi Nagbabago, at Makapangyarihan sa lahat ng bagay. Hindi tulad ng mga huwad na diyos ng mga bansang pagano, na nakasalalay sa mga mito at imahinasyon ng tao, ang YHWH ay hindi nakasalalay sa alinmang nilikha, ang Sanhing Walang Sanhi ng lahat ng umiiral.

Ngunit ang pahayag na ito ay hindi lamang tungkol sa kapangyarihan ng Diyos—ito rin ay lubhang personal. Ang YHWH ay hindi isang malayo at walang pakialam na puwersa kundi isang Diyos na pumasok sa isang personal na tipan sa Kanyang bayan. Itinali Niya ang Kanyang sarili sa kanila sa katapatan, pag-ibig, at awa, at inilapit sila sa isang matalik na ugnayan sa Kanya.

Ang Lumang Tipan Bilang Paghahanda

Ang Lumang Tipang ito, na unang ibinigay sa pamamagitan ni Abraham at kalaunan ay pinagtibay at pinalalim kay Moises, ay isang ugnayang ipinangako ng Diyos. Tinuturuan ng Diyos ang Kanyang bayan na magtiwala sa Kanya, sumamba sa Kanya lamang, at ihanda ang kanilang mga puso para sa isang higit na dakilang pagpapahayag na darating.

Ang Lumang Tipan, na pinagtibay ng Sampung Utos at ng Kautusan, ay isang kinakailangang paghahanda para sa kaganapan ng pagpapahayag ng Diyos kay Kristo. Gaya ng sinabi ng Diyos kay Abraham: “Pananatilihin ko ang aking tipan sa pagitan ko at mo at ng iyong mga inapo sa mga susunod na salinlahi bilang isang walang hanggang tipan, upang maging iyong Diyos at Diyos ng iyong mga inapo” (Genesis 17:7).

Ngunit ang tipang ito ay simula pa lamang—isang paunang paglalarawan ng isang bagay na higit na dakila. Inihahanda ng Diyos ang Kanyang bayan na makilala Siya hindi lamang bilang Iisang Panginoon at Maylikha, kundi bilang Ama.

Ama Namin, Sumasalangit Ka

Bagaman ipinakilala ng Diyos ang Kanyang sarili bilang YHWH kay Moises, hindi Siya madalas na tahasang tinutukoy bilang “Ama” sa Lumang Tipan. Gayunman, ang pagka-Ama ng Diyos ay paunang inilalarawan sa buong kasaysayan ng Israel. Tinatawag ng Diyos ang Israel na “aking anak, aking panganay” (Exodus 4:22), at ipinahahayag ng Mga Awit, “Kung paanong nahahabag ang isang ama sa kanyang mga anak, gayon nahahabag ang PANGINOON sa mga may takot sa kanya” (Psalm 103:13). Gayunman, ang ganap na pagpapahayag ng pagka-Ama ng Diyos ay dumarating lamang sa pamamagitan ni Hesus.

Isipin ang pagkamangha at banal na paggalang na naranasan ng mga Israelita nang una silang tawagin ng Diyos na Kanyang “panganay na anak,” o ng mga alagad ni Hesus nang turuan Niya silang tawagin ang YHWH na “Ama.” Ang pahayag na ito ay hindi lamang isang bagong titulo—binago nito ang mismong saligan ng kanilang pagkakakilanlan at ng kanilang ugnayan sa Diyos. Ang lubhang bagong pagtawag sa Makapangyarihang Maylikha bilang “Ama” ay nagpabago magpakailanman sa pagkaunawa ng sangkatauhan sa ugnayan nito sa Diyos.

Abba, Ama

Sa orihinal na Griyego, ang Panalangin ng Panginoon ay nagsisimula lamang sa “Ama”—Páter. Sa Aramaiko, ang wikang sinasalita ni Hesus, malamang na ginamit Niya ang salitang Abba—isang katawagang nagpapahayag kapwa ng malalim na paggalang at matalik na pagtitiwala. Nagpapahiwatig ito ng lambing na katulad ng “Papa” o “Tatay” habang lubos na pinananatili ang paggalang na nararapat sa banal na Kamahalan.

Pinagtitibay ni San Pablo ang misteryong ito sa kanyang mga sulat, na isinasama ang Aramaiko sa Griyego upang maipahayag ang matalik na ugnayang ito:

“Sapagkat ang mga inaakay ng Espiritu ng Diyos ay mga anak ng Diyos. Sapagkat hindi ninyo tinanggap ang espiritu ng pagkaalipin upang muling masadlak sa takot, kundi tinanggap ninyo ang espiritu ng pagkupkop bilang mga anak, na sa pamamagitan nito ay sumisigaw tayo, ‘Abba, Ama!’” (Romans 8:14–15).

“Bilang patunay na kayo ay mga anak, isinugo ng Diyos sa ating mga puso ang Espiritu ng Kanyang Anak, na sumisigaw, ‘Abba, Ama!’ Kaya hindi ka na alipin kundi anak, at kung anak, tagapagmana rin sa pamamagitan ng Diyos” (Galatians 4:6–7).

Hindi tayo mga anak ng Diyos sa likas na kalagayan. Sinira ng kasalanang orihinal ang likas na ugnayang iyon. Sa biyaya lamang tayo inaanyayahang maging mga ampong anak sa Kanyang banal na pamilya. Sa pakikibahagi sa pagiging Anak ni Kristo sa pamamagitan ng Binyag, ginagawa tayong mga tagapagmana ng buhay na walang hanggan.

Ang pagtubos ay isinasakatuparan ng Anak ng Diyos. Bagaman Siya ay ganap na Diyos, inangkin Niya ang ating kalikasang pantao, na pinag-isa ang pagka-Diyos at pagkatao sa Kanya mismong Persona. Ang pagkakaisang iyon kay Kristo ang ating tulay patungo sa Ama. Tanging kay Kristo tayo nagiging mga ampong anak.

Ang hiwagang ito ng pag-aampon ay marikit na ipinahahayag sa Dakilang Doksolohiya sa Misa: “Sa pamamagitan Niya, kasama Niya, at sa Kanya, O Diyos, Amang makapangyarihan sa lahat, sa pagkakaisa ng Espiritu Santo, ang lahat ng kaluwalhatian at karangalan ay sa Iyo, magpasawalang hanggan.”

Sa tuwing dinarasal natin ang mga salitang ito, pinaninibago natin ang ating pakikibahagi sa pagiging Anak ni Kristo. Sa pamamagitan ni Jesus, kasama Niya, at sa Kanya, pumapasok tayo sa Kanyang banal na ugnayan sa Ama, at ginagawang atin ang Kanyang panalangin. Sa pakikipagkaisa lamang kay Jesus tayo makatutawag ng, “Abba, Ama.”

Kung tayo ay inaampon upang makibahagi sa banal na pagiging anak, dapat tayong mamuhay bilang mga tunay na anak ng Ama. Bagaman nilikha tayo ayon sa larawan ng Diyos, sinugatan ng kasalanang orihinal ang ating pagkakahawig sa Kanya (cf. Genesis 1:26). Sa biyaya lamang tayo maibabalik sa dati, mababago, at maiaayon sa Kanyang banal na buhay.

Si Jesus mismo ang nagbibigay sa atin ng susi sa pagbabagong ito: “Amen, sinasabi Ko sa inyo, malibang magbago kayo at maging tulad ng mga bata, hindi kayo makapapasok sa kaharian ng langit” (Matthew 18:3). Hindi ito panawagan sa pagiging isip-bata, kundi sa pagpapakumbaba, pagtitiwala, at pag-asa sa Ama na tulad ng sa isang bata. Ang pagiging “tulad” ng mga bata ay nangangahulugang nagiging tulad tayo ni Kristo, ang bugtong na Anak ng Ama. Kung paanong ang isang bata ay nagtitiwala sa kanyang mga magulang nang walang takot, nagmamahal nang walang pagtutuos, at tumatanggap nang walang pag-aalinlangan, gayon din dapat nating lubusang ipagkatiwala ang ating sarili sa pagkalinga ng Diyos.

Kaya, bilang sagot sa ating unang tanong—Sino ang Diyos, at Sino Siya sa atin?—sumasagot tayong kasama ni Kristo: “Abba, Ama.” Bagaman Siya ang Diyos na Walang Hangganan, Makapangyarihan sa Lahat, at Walang Hanggan, Siya rin ang ating lubos na mapagmahal at personal na Abba. Kasama ni Jesus, dapat tayong lumapit sa Kanya hindi nang may takot, kundi nang may mapagmahal na pagtitiwala, bilang mga minamahal na anak, mga tagapagmana ng Kaharian ng Langit.

Pagpili sa Ating Tunay na Pagkakakilanlan

Ang banal na pag-aampong ito ang bumubuo sa ating pinakapangunahing pagkakakilanlan. Bilang mga taong nahulog sa kasalanan, natutukso tayong tukuyin ang ating sarili ayon sa mga katotohanang hindi kasinghalaga o sa mga kasinungalingan—ang ating mga tagumpay o kabiguan, katayuan sa lipunan, mga materyal na pag-aari, mga pisikal na katangian, mga ugnayan, oryentasyong seksuwal, mga libangan, mga talento, o mga sikolohikal na pakikibaka. Sinisikap ng sekular na mundo at ng mga demonyo na patibayin ang mga pansamantala at huwad na pagkakakilanlang ito, na inuudyukan tayong hanapin ang kahulugan sa ating ginagawa, sa kung ano ang mayroon tayo, sa kung ano o sino ang umaakit sa atin, o sa iniisip ng iba tungkol sa atin.

Ngunit wala sa mga ito ang makapagbibigay ng sapat na sagot sa ating pinakamalalalim na tanong: Sino ako? Bakit ako narito? Ano ang nagbibigay ng kahulugan sa aking buhay? Ang mga naglalabang pagkakakilanlang ito ay naghahati sa ating kaluluwa, na nag-iiwan sa ating hindi matatag at walang katiyakan, sapagkat nakaugat ang mga ito sa pabago-bagong kalagayan sa halip na sa Walang Hanggang Katotohanan.

Itinuturo ni San Pablo ang katotohanang ito nang ipahayag niyang kay Kristo, “Wala nang Judio ni Griego, wala nang alipin ni malaya, wala nang lalaki at babae; sapagkat kayong lahat ay iisa kay Kristo Hesus” (Galatians 3:28). Hindi ito nangangahulugang naglalaho ang ating mga pagkakaiba, kundi nagkakaroon ang mga ito ng nararapat na lugar, na napapailalim sa ating pangunahing pagkakakilanlan bilang mga anak ng Diyos.

Kapag lumalapit tayo sa Diyos bilang “Abba, Ama,” muli nating inaangkin ang tunay na pagkakakilanlang ito. Kinikilala natin na bago ang anupamang pagkakakilanlan natin—bilang mga propesyonal, asawa, mamamayan, o anumang iba pang papel—tayo ay mga minamahal na anak ng Ama, tinubos ng Anak, at pinabanal ng Espiritu Santo. Ang pagkakakilanlang ito lamang ang walang hanggan, hindi nagbabago, at may kakayahang tumugon sa ating pinakamalalim na paghahangad na mapabilang at magkaroon ng layunin.

Ang pagyakap sa ating pagkakakilanlan bilang mga anak ng Diyos ay nagpapalaya sa atin mula sa paniniil ng mga di-gaanong mahalagang pagkakakilanlan. Hindi na tayo pinapalaki ng tagumpay sa kapalaluan, ni dinudurog ng kabiguan sa kawalang-pag-asa. Nawawala na ang kapangyarihan ng mga opinyon ng iba na magtakda ng ating halaga. Kinikilala nating ang mga aspekto ng ating karanasan—kabilang ang ating mga seksuwal na pagkaakit, mga personal na pakikibaka, o natatanging talento—ay hindi siyang bumubuo sa ating pinakamalalim na pagkakakilanlan. Kapag ang mga elementong ito ang naging pananaw na ginagamit natin upang unawain ang ating sarili—lalo na kung ito ang naging pangunahing pananaw—hindi maiiwasang mapaliit ng mga ito ang maluwalhating katotohanan ng kung sino tayo kay Kristo. Sa pag-aalis ng mga huwad o di-gaanong mahalagang pagkakakilanlang ito, nagiging malaya tayong tumayo sa matibay na saligang-bato ng pagkaalam na tayo ay minamahal ng Ama, kung paanong minamahal si Kristo. Hindi na natin binibigyang-kahulugan ang ating sarili sa mga pahayag na gaya ng “May talento ako…Matagumpay ako o bigo…Mayaman ako o mahirap…Isa akong kimiko…Kabilang ako sa gitnang uri…Isa akong Republikano o Demokrata…Ganito o ganoon ang aking oryentasyong seksuwal…” Sa halip, ang tangi nating ipinahahayag ay “Ako ay anak ng Diyos!”

Ang Pagkaama ng Diyos

Isa sa pinakamabisang paraan upang mas malinaw na maunawaan ang isang katotohanan ay ang ihambing ito sa kabaligtaran nito. Pinakamalinaw na nakikita ang kandila sa gitna ng kadiliman. Gayundin, pinakamatingkad na lumilitaw ang katotohanan kapag itinapat sa kasinungalingan.

Ang prinsipyong ito ay lalo nang angkop sa ating pag-unawa sa Diyos bilang Abba, Ama. Upang lubos nating maunawaan kung ano ang kahulugan ng pagiging Kanyang mga anak, kailangan din nating kilalanin ang kakila-kilabot na kahalili nito—kung ano ang kahulugan ng pagtanggi sa Kanya at pagkahulog sa ilalim ng impluwensiya ng isa pang tinatawag na “ama”—ang diyablo.

Mariing inilahad ni Hesus ang paghahambing na ito sa Ebanghelyo ayon kay Juan. Matapos magsalita tungkol sa Kanyang Ama at sa Kanyang sariling pagkakakilanlan bilang Anak, hinarap si Hesus ng mga Pariseo, na nagtanong, “Nasaan ang iyong ama?” (John 8:19). Inihahayag ng kanilang tanong hindi lamang ang kanilang espirituwal na pagkabulag kundi pati ang mas malalim nilang pagkakawalay sa Diyos. Sumagot si Hesus, “Hindi ninyo ako kilala, ni ang aking Ama. Kung kilala ninyo ako, makikilala rin ninyo ang aking Ama.” (John 8:19). Higit pa rito, nagpahayag Siya ng isang di-pangkaraniwang pag-aangkin tungkol sa Kanyang pagkakakilanlan bilang Diyos: “Sapagkat kung hindi kayo maniniwala na AKO NGA, mamamatay kayo sa inyong mga kasalanan” (John 8:24).

Habang tumitindi ang pagtutuos, inihahayag ni Hesus ang kakila-kilabot na kahalili ng ating pakikibahagi sa pagiging Anak ng Diyos:

“Kayo ay sa inyong amang diyablo, at kusang-loob ninyong tinutupad ang mga nais ng inyong ama. Siya ay mamamatay-tao na mula pa sa simula at hindi naninindigan sa katotohanan, sapagkat walang katotohanan sa kanya. Kapag nagsisinungaling siya, nagsasalita siya ayon sa kanyang likas na pagkatao, sapagkat siya ay sinungaling at ama ng kasinungalingan” (John 8:44).

Nakagigimbal ang pahayag na ito. Si Hesus, ang Walang Hanggang Anak, na isinugo upang ipakilala ang Ama, ay nagsasabi sa mga Pariseo na inihanay nila ang kanilang sarili hindi sa Diyos Ama, kundi sa isang huwad na ama—ang diyablo, ang ama ng kasinungalingan. Maaaring hindi nila sadyang pinili si Satanas bilang kanilang ama, ngunit sa pagtanggi kay Kristo, tinanggihan nila ang pakikibahagi sa Banal na Pagka-Anak ni Kristo at di-sinasadyang inihanay ang kanilang sarili sa ama ng kasinungalingan. Ipinaliliwanag pa ito ni San Juan sa isa sa kanyang mga liham:

“Sino ang sinungaling? Ang sinumang nagkakaila na si Jesus ang Kristo. Ang sinumang nagkakaila sa Ama at sa Anak, siya ang antikristo. Ang sinumang nagkakaila sa Anak ay wala rin sa kanya ang Ama, ngunit ang sinumang nagpapahayag ng pananampalataya sa Anak ay nasa kanya rin ang Ama” (1 John 2:22–23).

Higit pang inilalantad ng mga salita ni Jesus sa mga Pariseo ang isang malalim na kamaliang teolohikal na karaniwang tinatanggap ng bayang hinirang: Ang tunay na pagiging anak ay hindi lamang usapin ng angkan, kundi ng pag-ayon sa Katotohanan. Ipinagmamalaki ng mga Pariseo na sila ay mga anak ni Abraham (John 8:39), ngunit sinasaway sila ni Jesus:

“Kung kayo ay mga anak ni Abraham, gagawin ninyo ang mga gawa ni Abraham. Ngunit ngayon ay pinagsisikapan ninyo akong patayin, isang taong nagsabi sa inyo ng katotohanang narinig ko mula sa Diyos” (John 8:39–40).

Walang saysay ang pagiging magkadugo kung walang espirituwal na pagkakahawig at pag-ayon. Ang mga tunay na anak ni Abraham ay nakikibahagi sa pananampalataya ni Abraham (cf. Romans 4:16), kung paanong ang mga tunay na anak ng Diyos ay nakikibahagi sa katotohanan ng Diyos. Sa pagtanggi kay Kristo, ipinakita ng mga Pariseo na hindi sila kumikilos bilang mga anak ni Abraham, ni bilang mga anak ng Diyos, kundi bilang mga anak ng iba—ng isang “mamamatay-tao mula pa sa simula” (John 8:44).

Ano ang kahulugan nito para sa atin? Nangangahulugan ito na nagiging mga anak lamang tayo ng Ama sa sukat na namumuhay tayo sa Katotohanan—sa Walang Hanggang Salita. Hindi tayo awtomatikong mga anak ng Diyos; nagiging mga ampon Niyang anak tayo sa pamamagitan ng pamumuhay sa Anak—ang Katotohanan—at pagtanggi sa mga kasinungalingan ng kaaway. 

Ang pagtawag sa Diyos na “Abba, Ama,” ay hindi lamang pagbibigay ng pangalan sa Kanya; ito ay pagsuko sa Kanya nang may pagtitiwala, pagsunod, at pag-ibig. Sa pagtawag natin sa Diyos na “Abba, Ama,” gumagawa tayo ng isang pagpili—ang pagpiling mapabilang sa Ama ng Katotohanan sa halip na sa ama ng kasinungalingan, lumakad sa liwanag ng Liwanag sa halip na sa kadiliman, at yakapin ang maluwalhating kaloob ng tunay na pagiging anak kay Kristo.

Amang Atin

Bagaman nagsisimula ang Panalangin ng Panginoon sa “Ama,” agad nitong inilalagay ang ating personal na ugnayan sa mas malawak na konteksto: Páter hēmôn. Ang salitang “namin”—hēmôn sa Griyego—ay matibay na nag-uugat sa ating panalangin sa realidad ng Mistikong Katawan ni Kristo, ang Simbahan. Habang si Jesus ay natatanging tumatawag sa Diyos na “Aking Ama” sa mga Ebanghelyo, tayong kabilang sa Kanyang Katawan ay sama-samang nakikibahagi sa Kanyang ugnayan sa Ama bilang Anak. Kaya, sa pakikiisa sa sariling panalangin ni Jesus at sa Kanyang ugnayan sa Ama, sama-sama tayong nagiging mga anak ng Diyos.

Bilang mga kasapi ng Katawan ni Kristo, nagaganap ang dalawang katotohanang nagpapabago sa atin. Una, ang Diyos ay tunay na nagiging ating Abba. Ikalawa, nagiging mga kapatid tayo sa espiritu ng lahat ng iba pang isinama sa Katawan ni Kristo. Nangangahulugan ito na hindi natin maaaring angkinin ang isang hiwalay o eksklusibong ugnayan sa Ama; sa halip, nakikibahagi tayo sa pagiging mga ampon Niyang anak kasama ng lahat ng Kanyang mga anak na lalaki at babae. Ang pinakaganap na pagpapahayag ng pag-aampon na ito kay Kristo ay umaakay sa atin na kilalanin ang Diyos bilang Páter hēmôn—“Ama Namin” o, sa mas literal na salin, “Amang atin.”

Higit pa rito, saklaw ng panalanging ito ang buong Pakikipag-isa ng mga Banal: ang mga tapat na sumapit na sa kaluwalhatian ng langit, ang mga dinadalisay sa purgatoryo, at ang mga tapat na naglalakbay pa rito sa lupa. Kapag idinadalangin natin ang “namin,” espirituwal nating ipinakikiisa ang ating sarili sa buong Simbahan—nagtagumpay, nagdurusa, at nakikibaka.

Sinasalamin din ng salitang “namin” ang birtud ng sobrenatural na pag-asa. Sa pamamagitan ng biyaya, pinili tayo ng Diyos bilang “Kanyang” sariling bayan. Bilang Kanyang mga anak, may pagtitiwala nating hinihintay ang pangwakas na kaganapan ng Kaharian ng Diyos at ang buhay na walang hanggan na ipinangako Niya sa atin. Nananatiling matatag ang ating pag-asa hanggang sa ganap na matupad ang pangakong ito sa Langit. Ang pagdarasal ng Panalangin ng Panginoon nang taglay sa isip ang pag-asang ito ay pundamental sa pagtupad sa layunin nito.

Kapag nananalangin tayo sa Ama, nakikipag-ugnayan tayo sa buong Trinidad, kahit na sa Unang Persona tayo tuwirang nakikipag-usap. Ang pananalangin sa Ama ay hindi kailanman nakahiwalay sa Anak at sa Espiritu Santo, sapagkat ang mga banal na Persona ay walang hanggang nagkakaisa sa kanilang esensiya habang nananatiling magkakaiba sa kanilang mga ugnayan. Ang pagtawag sa Diyos na Abba, Ama, ay naglalakip sa atin sa mismong buhay ng Trinidad. Matatawag lamang natin ang Diyos na Ama sa Anak at sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Espiritu Santo. Kaya pinagtitibay ng ating panalangin ang ating pakikipagkaisa sa Diyos na Tatlong Persona, na sa pamamagitan nito ay nakikibahagi tayo sa mga ugnayan ng Trinidad. Kayganda at kaylaking kaaliwan ng katotohanang ito na ating pinagninilayan at ipinahahayag! Ang ating Iisang Diyos AY isang ugnayan ng Banal na Pag-ibig, at inilalakip tayo ng biyaya sa Ugnayang iyon ng Pag-ibig.

Sa huli, sa kabila ng mga pagkakabaha-bahagi ng mga Kristiyano, ang panalanging ito ay nananatiling isang paanyaya sa pagkakaisa, na nananawagan sa lahat ng binyagan na makiisa sa panalangin ni Kristo. Bilang mga kasapi ng Katawan ni Kristo, isinasantabi natin ang indibidwalismo, niyayakap ang pag-ibig na sumasaklaw sa lahat, at nagsisikap na paghilumin ang mga pagkakabaha-bahagi. Namamagitan tayo sa panalangin para sa lahat, kabilang ang mga hindi pa nakakakilala kay Kristo, upang tipunin ng Diyos ang lahat ng Kanyang mga anak bilang iisa. Sa ganitong paraan, ang Ama Namin ay nagiging isang panawagan sa pag-ibig sa lahat, na ipinapaabot ang pag-ibig ng Ama sa buong sangnilikha at hinahamon tayong aktibong pagsikapan ang kaligtasan at walang hanggang kabutihan ng buong sangkatauhan.

Ang Nasa Kalangitan

Bagaman ang pamilyar na salin sa Ingles mula sa Griyego ay “Ama namin, na nasa Langit,” ang mas tapat na salin mula sa orihinal na Griyego ay “Ama namin sa kalangitan” o “Ama namin, ang nananahan sa Kalangitan.” Nasa anyong pangmaramihan ang salitang Griyego para sa “kalangitan.” Ipinahihiwatig nito na hindi tinutukoy ni Jesus ang Ama bilang umiiral sa isang malayong lugar—isang tanging lokasyong tinatawag na “Langit”—kundi na ang Ama ay naroroon sa lahat ng espirituwal at makalangit na dako, lampas sa espasyo at panahon.

Ipinaliliwanag ni San Agustin na ang Langit ay hindi lamang isang lokasyon kundi isang kalagayan ng kabanalan, kung saan ang Diyos, sa Kanyang pag-iral na higit sa lahat, ay nananahan nang lampas sa sangnilikha, at sa Kanyang pananatili sa loob ng sangnilikha, ay nananahan sa mga kaluluwa ng mga matuwid: “Kung nananahan ang Diyos sa Kanyang templo, at ang mga banal ang Kanyang templo, kung gayon ang ‘Na nasa langit’ ay nangangahulugang ‘Na nasa mga banal’” (Tungkol sa Sermon sa Bundok IV.17). Kaya sa pagdarasal ng kahilingang ito, kinikilala natin ang matalik na presensiya ng Diyos sa ating mga kaluluwa, sa mga kaluluwa ng mga banal sa Langit, at sa mga kaluluwa ng mga nasa Purgatoryo.

Tinatawag tayo ni Jesus na iangat ang ating mga puso nang higit sa mga alalahaning panlupa at kilalanin na ang Diyos, bagaman walang hanggan ang Kanyang pag-iral na higit sa lahat, ay matalik ding naroroon, na nagpapanatili sa lahat ng bagay—kabilang ang ating mismong mga kaluluwa. Saanman nananahan ang Diyos, naroroon ang Langit.

Kapag pinagnilayan natin ang ikaapat na kahilingan—Bigyan Mo kami ngayon ng aming kakanin sa araw-araw—pagninilayan natin ang realidad ng Eukaristiya bilang Tinapay na Supersubstansiyal para sa ating espirituwal na ikabubuhay. Dito, itinuturo lamang natin na dahil ang Diyos ay lubos at substansiyal na nananahan sa Eukaristiya, na nakatago sa ilalim ng anyo ng tinapay at alak, ang Eukaristiya ay ang Kalangitan din: “Ang Eukaristiya ay tunay na isang sulyap sa langit na lumilitaw sa lupa. Ito ay isang maluwalhating sinag ng makalangit na Jerusalem na tumatagos sa mga ulap ng ating kasaysayan at nagbibigay-liwanag sa ating paglalakbay” (Papa Juan Pablo II, Ecclesia de Eucharistia, #19).

Bagaman ang Diyos ay matalik na naroroon sa ating kalooban, nananahan sa mga kaluluwa ng Kanyang mga anak at ginagawa silang bahagi ng Kanyang makalangit na tahanan, dapat din nating kilalanin ang Kanyang pag-iral na higit sa lahat. Hindi natin lubos na mauunawaan o malilimitahan ang Diyos sa buhay na ito sa lupa. Kaya ang pananalangin sa ating Ama na “nasa kalangitan” ay hindi lamang pagkilala sa Presensiya ng Diyos na Nananahan sa Atin; ipinahahayag din nito ang ating puno ng pag-asang pananabik sa ganap na pagdanas sa Kanyang presensiya na naghihintay sa atin sa kawalang-hanggan: ang Beatifikong Pagkakita sa Diyos.

Pag-aayon ng Ating mga Hangarin

Dahil ang panalangin ay kapwa nagpapahayag at humuhubog sa ating mga hangarin, sa paulit-ulit nating pagpapahayag na ang Diyos ang ating Ama, ang nananahan sa kalangitan, unti-unting umaayon ang ating mga hangarin sa ating pagkakakilanlan bilang tunay na mga anak ng Diyos. Sa paglipas ng panahon, nasasanay ang ating mga puso sa ugnayang ito ng mga anak sa Ama at sa katangian nitong nagbubuklod sa atin bilang isang sambayanan, kaya mas ganap na umaayon ang ating mga hangarin sa kalooban ng Diyos para sa atin. Kumikilos ang biyaya hindi lamang upang dalisayin kundi upang iangat at gawing ganap ang ating kalikasan, na binabago tayo upang maging tunay na mga anak ng ating Ama sa langit.

Pagnilayan mo ngayon ang ating mga tinalakay upang maisabuhay mo ang mga ito.

Abba, Ama

Lubos mo bang nauunawaan sa iyong isip at buong-pusong tinatanggap sa iyong kalooban ang unang katotohanang inihahayag sa Ama Namin—na ang Diyos ang ating Ama? Ang palagiang pagdarasal ng Ama Namin ay nagbibigay-daan upang dalisayin ng katotohanan ng pagiging Ama ng Diyos ang ating pag-unawa, na nagpapalaya sa atin mula sa mga baluktot na pananaw o limitadong karanasang nagpapalabo sa Kanyang tunay na kalikasan at pagmamahal bilang Ama.

Habang pinagninilayan mo ang magandang panalanging ito, pag-isipan mong mabuti ang iyong personal na ugnayan sa Diyos. Kung hindi pa lubos na nasasalamin sa iyong mga hangarin ang iyong pagkupkop bilang anak kay Kristo, patuloy mong ipahayag ang katotohanang ito at hayaang kumilos nang malalim sa iyong kalooban ang biyaya.

  • Ang Diyos ba ang iyong Abba, ang iyong mapagmahal na Ama?
  • Tinatanggap, ipinahahayag, at isinasabuhay mo ba ang ugnayang ito nang buong pagkatao?
  • Sa pagiging anak ng Diyos mo lamang ba hinuhugot ang iyong pagkakakilanlan?

Ang saligang katotohanang ito ay simula lamang ng habambuhay na paglalakbay ng pagbabago sa pamamagitan ng panalangin. Pagnilayan kung saan mo kasalukuyang ibinabatay ang iyong pagkakakilanlan—sa tagumpay o kabiguan, kayamanan o karalitaan, pisikal na anyo, oryentasyong seksuwal, mga ugnayan, mga tagumpay sa trabaho, katayuan sa lipunan, mga libangan, mga talento, o iba’t ibang aspeto ng ating personalidad? Ang mga limitadong pagkakakilanlang ito ay humahantong sa kawalang-katatagan sa espirituwal na buhay, dahil nakasalig ang mga ito sa mga pundasyong pabago-bago. Hindi nila kayang dalhin ang bigat ng ating pinakamalalim na pananabik sa kahulugan at layunin.

Tanging ang iyong pagkakakilanlan bilang minamahal na anak ng Diyos—na tiniyak sa pamamagitan ng gawaing pagtubos ni Kristo—ang nagbibigay ng di-matitinag na pundasyong kailangan ng iyong kaluluwa. Kapag tinanggap mo ang katotohanang ito, nagkakaroon ng wastong lugar at pananaw ang bawat iba pang aspeto ng iyong buhay. Ang iyong mga tagumpay ay nagiging mga pagkakataon para sa pasasalamat sa halip na pagmamataas; ang iyong mga kabiguan ay nagiging mga pagkakataon para sa paglago sa halip na kawalan ng pag-asa.

Suriin kung anu-anong mga pagkakakilanlang nakikipag-agawan sa iyong pagkakakilanlan bilang anak ng Diyos ang patuloy mong pinanghahawakan. Isa-isahin ang mga ito sa panalangin, at sadyang ipaubaya ang bawat isa sa Ama, habang pinagtitibay sa halip: “Ako ay Iyong anak. Ito lamang ang nagtatakda kung sino ako.”

Ama “Namin”

Kapag dinarasal mo ang Ama Namin, sadyang huminto sa salitang “namin” at pag-isipan ang malalalim na implikasyon nito. Pinagtitibay ng salitang “namin” na kabilang ka mismo sa banal na pamilyang ito. Lubos kang minamahal at lubos kang tinatanggap ng Diyos. Kung kabilang ka sa Kanyang hinirang na sambayanan, tunay kang anak Niya. Pinalalawak din nito ang iyong panalangin lampas sa mga pansariling alalahanin upang yakapin ang buong Katawan ni Kristo. 

  • Kinikilala mo ba ang iyong sarili bilang bahagi ng Iisang Katawan ni Kristo at masaya mo bang inaasam ang walang hanggang kaluwalhatiang ipinangako sa iyo at sa lahat ng kay Kristo?
  • Isinasama mo ba sa iyong panalangin ang lahat ng anak ng Diyos—ang mga malalapit sa iyo, ang mga naiiba sa iyo, at maging ang mga higit na nangangailangan ng pagbabalik-loob?
  • Nananatili ba sa iyong puso ang indibidwalismo, pagkamakasarili, pagkamuhi, o pagkakabaha-bahagi?

Hayaan mong marahang dalisayin ng pagsusuring ito ang iyong mga layunin at palalimin ang iyong pagmamahal sa buong Katawan ni Kristo.

“Sumasalangit Ka”

Sa huli, pagnilayan ang dalawang dimensiyon ng presensiya ng Diyos na ipinahihiwatig ng pariralang “sa kalangitan”—ang Kanyang pagiging higit sa lahat ng nilikha at ang Kanyang pananatili sa mga ito. Kilalanin ang matalik na presensiya ng Diyos sa iyong kaluluwa, kung saan nais Niyang manahan gaya ng sa Kanyang makalangit na templo. Italaga nang lubos ang iyong sarili sa Kanyang kalooban, at hayaang ang pananahang ito ng Diyos sa iyo ang maging pinakamataas mong hangarin, na higit sa lahat ng iba pa.

Habang hinahangad mo ang katotohanang ito, lalo kang dadalisayin ng iyong panalangin, na maglalantad sa mga salungat na hangaring humahadlang sa ganap na pakikipagkaisa sa Diyos.

  • Ano ang humahadlang sa akin na anyayahan ang Diyos na manahan sa akin?
  • Anong mga pagnanasang salungat sa Diyos ang pinanghahawakan ko na nagtataboy sa Kanyang presensya sa aking buhay?
  • Ang walang hanggang pakikipag-isa ba sa Diyos ang tunay kong pinakamimithi?
  • Nakikita ko ba na ang Eukaristiya, na isang tunay na pakikibahagi at paunang pagtikim sa Langit, ay naghahatid ng presensya ng Diyos sa aking kaluluwa sa tuwing tinatanggap ko Siya?

Hayaang ang pagnanais na ito na lubos na manahan sa iyo ang Diyos ay magpalalim sa iyong pag-asa at magpatibay sa iyong pananabik sa Beatipikong Pangitain—ang ganap at walang hanggang pagsasakatuparan ng presensya ng Diyos.

Regular na suriin ang iyong puso. Hayaang ang mga pambungad na salita ng Panalangin ng Panginoon, “Ama namin, sumasalangit Ka,” ay maging patuloy na bukal ng pagbabalik-loob, na paulit-ulit mong pinipili at niyayakap ang pinakadakilang kabutihang ito hanggang sa baguhin nito ang iyong buong pagkatao.

Manalangin tayo:

Kabanal-banalang Ama, ang Ama ng lahat ng Iyong mga anak, una Mong ipinahayag ang Iyong sarili sa aming ninunong si Moises sa pagpapahayag na ang Iyong pangalan ay “AKO NGA.” Mula sa Iyo, Ama, ang Iyong walang hanggang Anak ay isinilang bago pa ang lahat ng panahon, Liwanag buhat sa Liwanag, Diyos na totoo buhat sa Diyos na totoo. Kasama ng Iyong Anak at ng Espiritu Santo, Ikaw ang walang hanggan at di-nagbabagong Umiiral, ang Diyos na Noon, Ngayon, at Darating. Mula pa sa walang hanggan, ang lahat ng bagay ay nalikha sa pamamagitan ng Iyong Anak, at kung wala Siya, walang anumang nilikha ang nalikha. Ikaw ang Simula at ang Wakas, ang bukal ng lahat ng buhay.

Nang isugo Mo ang Iyong Anak sa sanlibutan upang ipaglihi sa sinapupunan ng Mahal na Birheng Maria sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Espiritu Santo, ang Kanyang pagka-Diyos ay nakipag-isa sa pagkatao, na tinulay ang agwat na dulot ng kasalanan. Sa pamamagitan ng Iyong banal na Anak, kasama Niya, at sa Kanya, kami ay ginagawang mga ampon Mong anak sa pamamagitan ng biyaya, at sumisigaw na Ikaw ang aming Abba, Ama!

Sa paglipas ng mga siglo, unti-unti Mong inihanda ang Iyong bayan upang makilala Ka hindi lamang bilang Maylikha at Panginoon, kundi bilang kanilang mapagmahal na Ama. Sa pamamagitan ng mga tipan at mga utos, hinubog Mo kami upang tanggapin ang kapuspusan ng Iyong pagpapahayag kay Kristo Hesus.

Ngayon ay nangangahas kaming tawagin Kang “Ama namin,” na kinikilalang hindi lamang kami nabibilang sa aming sarili kundi sa buong Katawan ni Kristo—sa lahat ng aming mga kapatid sa buong daigdig, sa Langit, at sa Purgatoryo. Palayain Mo ako mula sa indibidwalismo at pagkakawatak-watak, upang maipanalangin ko ang lahat ng Iyong mga anak, maging ang mga hindi Ka pa nakikilala.

Ama namin, Ikaw na nasa Kalangitan, nananahan Ka kapwa sa kaluwalhatiang higit sa lahat at sa mga puso ng Iyong mga tapat. Gawin Mong makalangit na tahanan Mo ang aking kaluluwa, lalo na kapag pumapasok ako sa Banal na Pakikipag-isa sa Iyong Anak sa pagtanggap ko sa Eukaristiya. Baguhin Mo ang aking mga pagnanais upang hangarin ko lamang ang nakalulugod sa Iyo, nang ang bawat kahilingang iniaalay ko ay tunay na magpahayag ng pananabik ng mga pusong nakaayon sa Iyo.

Tulungan Mo akong lumapit sa Iyo nang may pagtitiwala at pag-asa sa Iyo na tulad ng sa isang bata, na lubos na ipinauubaya ang aking sarili sa Iyong Pagkalinga. Nawa ang mga salitang “Ama namin, sumasalangit Ka” ay hindi lamang mamutawi sa aking mga labi kundi humubog na muli sa aking mismong pagkakakilanlan bilang Iyong minamahal na anak na nananabik sa araw na ako, at ang lahat ng Iyong mga anak, ay makakakita sa Iyo nang mukhaan sa kapuspusan ng Beatipikong Pangitain sa Iyo. Idinadalangin ko ito sa pamamagitan ni Kristo na aming Panginoon, kasama Niya, at sa Kanya, sa pakikipag-isa sa lahat ng aking mga kapatid sa biyaya. Amen.


Talaan ng mga Nilalaman

Ikatlong Kabanata “Sambahin ang Ngalan Mo”

Paperback – Kindle eBook – Audible – Google Play – Apple Books – at iba pa!

Ibahagi ang Pahinang Ito: