Sa Balaang Misa, ang pari hilom nga nagaampo og usa ka matahom ug makahuloganong pag-ampo nga nagsumada sa diwa sa atong espirituhanong panaw. Samtang iyang isagol ang usa ka tulo sa tubig—nga nagsimbolo sa katawhang nahulog sa sala—ngadto sa bino diha sa kalis nga sa kaulahian mahimong si Kristo mismo sa sakramental nga porma, siya nagaampo: “Pinaagi sa misteryo niining tubig ug bino, hinaot nga makaambit kami sa pagka-Diyos ni Kristo, nga nagpaubos sa iyang kaugalingon aron makaambit sa among pagkatawo.”
Kining buhata sa Misa nagpakita sa misteryo sa Amahan Namo: Diha kang Kristo, gidani kita ngadto sa mismong kinabuhi sa Diyos. Mao kini ang hinungdan nga si Jesus wala magtudlo kanato sa pagtawag sa Diyos nga “Ginoo” o “Agalon” lamang, kondili “Amahan.” Kining mga pulonga naglangkob sa misteryo sa atong pagsagop isip mga anak sa Diyos: ang lawom nga kamatuoran nga “ang Anak sa Diyos nahimong tawo aron kita mahimong Diyos” (CCC #460; Bahin sa Pagpakatawo, San Atanasio). Dili kita mahimong Diyos sa esensiya, apan pinaagi sa grasya ug sa pagsagop kanato sa Amahan isip mga anak, gipahiuyon kita ngadto sa Anak. Kining kamatuorana anaa sa kinauyokan sa Amahan Namo, nga nagsugod sa usa ka pulong nga maoy patukoranan: “Amahan”—Páter sa Grego.
Pinaagi sa pag-angkon sa atong pagkatawo, ang Anak sa Diyos nahimong tulay tabok sa walay kinutobang bung-aw tali sa Magbubuhat ug sa binuhat. Nahimo Siyang usa kanato aron kita mahimong mga anak sa Diyos, nga nagaambit sa Iyang diosnong kinabuhi. Pinaagi lamang Kaniya, uban Kaniya, ug diha Kaniya, kang Kristo Jesus, nga mangahas kita sa pagtawag sa Diyos og “Amahan.”
Ang pangbukas nga mga pulong sa Amahan Namo—“Amahan namo, nga anaa sa langit”—gituyo nga mahimong usa ka pagpahayag nga mogiya sa atong pag-ampo ug, sa pagkatinuod, sa atong tibuok kinabuhi. Kining mga pulonga naghulma sa tanan nga gitawag kita nga mahimong ug buhaton—sa atong mga paglaom ug mga tinguha, sa atong mga tumong ug mga pangandoy, sa atong mga relasyon ug mga buhat—nga naggiya kanato sa pagkinabuhi isip tinuod nga mga anak sa Diyos.
Dili gayod mapasobrahan ang paghatag og gibug-aton sa kahinungdanon niining mga pulonga. Dili lamang kini pasiuna sa usa ka pag-ampo; kini nagdala kanato ngadto sa usa ka relasyon—usa nga naghatag og bag-ong kahulogan sa atong pagkatawo ug sa atong katuyoan. Ang pagtawag sa Diyos og “Amahan” mao ang pag-ila sa Iyang awtoridad, sa Iyang gugma, sa Iyang pag-atiman pinaagi sa balaang pagdumala, ug sa Iyang tinguha alang sa atong walay kataposang kaayohan.
Atong susihon kining sagradong mga pulong, aron mahatagan og kahayag ang ilang papel isip patukoranan sa atong inadlaw nga pag-ampo ug isip kinatumyan sa atong panaw padulong sa Diyos.
Giunsa Kita Pagtudlo sa Diyos
Bisan tuod gitudloan kita ni Jesus sa pagtawag sa Diyos og “Amahan namo,” dili kini ingon niini sukad pa kaniadto. Ang pagpadayag sa Diyos sa Iyang kaugalingon nahitabo sa hinayhinay, sulod sa daghang siglo, ug miabot sa kinatumyan sa Iyang hingpit nga pagpadayag diha kang Jesus. Sa teolohiyang Katoliko, kasagaran kining gitawag og “Diosnong Pedagohiya”—ang padayon ug mapailobong pagtudlo sa Diyos sa Iyang katawhan, nga naggiya kanila sa matag lakang padulong sa kahingpitan sa kamatuoran. Sa kinatibuk-an, ang Diosnong Pedagohiya nagpasabot og “Giunsa kita pagtudlo sa Diyos ug giunsa Niya pagpadayag ang Iyang kaugalingon kanato.”
Isip pagtandi, kon gusto nimong makasabot ang usa ka bata sa abanteng matematika, dili ka magsugod sa calculus. Imo una siyang tudloan sa batakang aritmetika, dayon sa algebra, ug unya mopadayon sa geometry ug trigonometry, nga magsiguro nga ang matag lakang magtukod ibabaw sa nauna. Sa samang paagi, ang Diyos nagpadayag sa Iyang kaugalingon sa hinayhinay, diin ang matag hugna nagtukod ibabaw sa nauna, nga nag-andam sa Iyang katawhan alang sa kahingpitan sa kamatuoran diha kang Jesu-Kristo.
Kining diosnong pagtudlo anam-anam nga nabutyag sa tibuok kasaysayan sa kaluwasan. Sa unang pagpadayag sa Diyos sa Iyang kaugalingon ngadto kang Abraham, Isaac, ug Jacob, nagtukod Siya og usa ka tugon sa pagkamatinud-anon, nga nagsaad nga Siya mahimong ilang Diyos ug himoon Niya ang ilang mga kaliwat nga usa ka dakong nasod (cf. Genesis 17:7). Apan niining hugnaa, ang Iyang katawhan wala pa makasabot sa kalawom sa Iyang pagkakinsa o sa kahingpitan sa relasyon nga Iyang gitinguha.
Ang ilang pagsabot sa pagkadiosnon nahulma sa usa ka kalibotang napuno sa pagsimba sa daghang dios, diin ang mga dios giisip nga gamhanan apan dili personal nga mga puwersa—mausab-usabon, dili matag-an, ug sagad madala sa pagmaniobra sa tawo. Sa kasukwahi, ang pagpadayag sa Diyos sa Iyang kaugalingon isip Usa ka Diyos, nga lahi sa kabuhatan, maoy bag-ong pagpadayag nga dakong pagbiya usab sa paganong panglantaw sa kalibotan.
Ang Ngalan sa Diyos Gipadayag
Sa Iyang Kaalam, gisugdan sa Diyos ang pagpatin-aw kon kinsa Siya sa dihang Iyang gipadayag ang Iyang balaang ngalan ngadto kang Moises: “AKO MAO ANG AKO” (YHWH) (Exodus 3:14). Labing mahinungdanon kini nga pagpadayag; kini nagpamatuod nga ang Diyos dili lamang ang labing hataas taliwala sa daghang dios, kondili ang Usa, Tinuod nga Diyos—Walay Kataposan, Dili Mausab, ug Labing Makagagahom ibabaw sa tanang butang. Dili sama sa bakak nga mga dios sa paganong mga nasod, nga nagsalig sa mga sugilanon ug imahinasyon sa tawo, si YHWH wala magsalig sa bisan unsang kabuhatan, ang Hinungdan nga Walay Hinungdan sa tanang naglungtad.
Apan kining pagpadayag dili lamang mahitungod sa gahom sa Diyos—kini lawom usab nga personal. Si YHWH dili usa ka halayo ug walay pagpakabana nga puwersa kondili usa ka Diyos nga misulod sa usa ka personal nga kasabotan uban sa Iyang katawhan. Iyang gibugkos ang Iyang kaugalingon ngadto kanila diha sa pagkamatinud-anon, gugma, ug kalooy, nga nagdani kanila ngadto sa usa ka suod nga relasyon.
Ang Daang Kasabotan Isip Pagpangandam
Kining Daang Kasabotan, nga unang gihatag pinaagi kang Abraham ug sa ulahi gipamatud-an ug gipalawom uban kang Moises, usa ka relasyon nga gisaad sa Diyos. Gitudloan sa Diyos ang Iyang katawhan sa pagsalig Kaniya, sa pagsimba Kaniya lamang, ug sa pag-andam sa ilang mga kasingkasing alang sa mas dakong pagpadayag nga moabot.
Ang Daang Kasabotan, nga giselyohan pinaagi sa Napulo ka Sugo ug sa Balaod, usa ka gikinahanglang pagpangandam alang sa kahingpitan sa pagpadayag sa Diyos diha kang Kristo. Sama sa giingon sa Diyos kang Abraham: “Huptan ko ang akong kasabotan tali kanako ug kanimo ug sa imong mga kaliwat nga mosunod kanimo sa tanang kapanahonan isip usa ka walay kataposang kasabotan, aron mahimong imong Diyos ug Diyos sa imong mga kaliwat nga mosunod kanimo” (Genesis 17:7).
Apan kining kasabotan mao pa lamang ang sinugdanan—usa ka pasiuna nga hulagway sa usa ka butang nga mas dako. Giandam sa Diyos ang Iyang katawhan aron mailhan Siya dili lamang isip ang Usa ka Ginoo ug Magbubuhat, kondili isip Amahan.
Amahan Namo, nga Anaa sa Langit
Bisan tuod gipadayag sa Diyos ang Iyang kaugalingon isip YHWH ngadto kang Moises, ang Daang Tugon dili kanunay nga dayag nga nagtawag Kaniya nga “Amahan.” Bisan pa niana, ang ideya sa pagka-Amahan sa Diyos gipakita na nga daan sa tibuok kasaysayan sa Israel. Gitawag sa Diyos ang Israel nga “akong anak, akong panganay” (Exodus 4:22), ug ang mga Salmo nagpahayag, “Maingon nga ang usa ka amahan adunay kalooy sa iyang mga anak, mao usab nga ang GINOO adunay kalooy niadtong nahadlok kaniya” (Psalm 103:13). Apan, ang hingpit nga pagpadayag sa pagka-Amahan sa Diyos moabot lamang pinaagi kang Jesus.
Handurawa ang katingala ug balaang pagtahod nga gibati sa mga Israelita sa dihang unang gitawag sila sa Diyos nga Iyang “panganay nga anak,” o sa mga tinun-an ni Jesus sa dihang Iyang gitudloan sila sa pagtawag kang YHWH nga “Amahan.” Kining pagpadayag dili lamang usa ka bag-ong titulo—kini nag-usab sa sukaranan sa ilang pagkatawo ug sa ilang relasyon sa Diyos. Ang dakong kabag-ohan sa pagtawag sa Labing Gamhanang Magbubuhat nga “Amahan” nag-usab hangtod sa kahangtoran sa pagsabot sa katawhan sa ilang relasyon sa Diyos.
Abba, Amahan
Sa orihinal nga Griyego, ang Pag-ampo sa Ginoo yano lamang nga nagsugod sa “Amahan”—Páter. Sa Aramaiko, ang pinulongang gisulti ni Jesus, lagmit Iyang gigamit ang pulong nga Abba—usa ka pulong nga nagpahayag sa lawom nga pagtahod ug suod nga pagsalig. Nagpahayag kini sa kalumo nga susama sa “Papa” o “Tatay” samtang hingpit nga nagpabilin ang pagtahod nga angay sa balaang Kahalangdon.
Gipamatud-an ni San Pablo kining misteryo sa iyang mga sulat, nga nagsal-ot sa Aramaiko uban sa Griyego aron ipahayag kining kasuod:
“Kay kadtong gigiyahan sa Espiritu sa Diyos mga anak sa Diyos. Kay wala kamo makadawat og espiritu sa pagkaulipon aron mahulog pag-usab sa kahadlok, kondili nakadawat kamo og espiritu sa pagsagop isip mga anak, nga pinaagi niini kita nagsangpit, ‘Abba, Amahan!’” (Romans 8:14–15).
“Ingon nga pamatuod nga kamo mga anak, gipadala sa Diyos ang Espiritu sa iyang Anak nganhi sa atong mga kasingkasing, nga nagsangpit, ‘Abba, Amahan!’ Busa dili ka na ulipon kondili anak, ug kon anak, manununod usab pinaagi sa Diyos” (Galacia 4:6–7).
Dili kita mga anak sa Diyos pinaagi sa kinaiyahan. Gituis sa salang orihinal kanang kinaiyanhong bugkos. Pinaagi lamang sa grasya nga gidapit kita nga sagopon ngadto sa Iyang balaang pamilya. Pinaagi sa pag-ambit sa pagka-Anak ni Kristo diha sa Bunyag, gihimo kitang mga manununod sa kinabuhing dayon.
Ang pagtubos gituman sa Anak sa Diyos. Bisan tuod Siya hingpit nga Diyos, Iyang gisagop ang atong tawhanong kinaiya, nga naghiusa sa pagka-Diyos ug pagka-tawo sulod sa Iyang kaugalingong Persona. Kanang panaghiusa diha kang Kristo mao ang atong taytayan ngadto sa Amahan. Diha lamang kang Kristo nga kita mga sinagop nga anak.
Kining misteryo sa pagsagop maanindot nga gimantala sa Dakong Doksolohiya sa Misa: “Pinaagi Kaniya, ug uban Kaniya, ug diha Kaniya, O Diyos, Amahang makagagahom sa tanan, diha sa panaghiusa sa Espiritu Santo, ang tanang himaya ug dungog Imo, hangtod sa kahangtoran.”
Matag higayon nga atong iampo kining mga pulonga, gibag-o nato ang atong pag-ambit sa pagka-Anak ni Kristo. Pinaagi, uban, ug diha kang Jesus, mosulod kita sa Iyang balaang relasyon uban sa Amahan, nga naghimo sa Iyang pag-ampo nga ato usab. Pinaagi lamang sa pagkahiusa kang Jesus nga makasangpit kita, “Abba, Amahan.”
Kon gisagop kita aron makaambit sa balaang pagka-anak, kinahanglan kitang magkinabuhi isip tinuod nga mga anak sa Amahan. Bisan tuod gibuhat kita sa dagway sa Diyos, gisamaran sa Salang Orihinal ang atong pagkasama Kaniya (cf. Genesis 1:26). Pinaagi lamang sa grasya nga mapasig-uli kita, mausab, ug mahiuyon sa Iyang balaang kinabuhi.
Si Jesus Mismo naghatag kanato sa yawi niining kausaban: “Amen, sultihan ko kamo, gawas kon mobalik kamo ug mahimong sama sa mga bata, dili kamo makasulod sa gingharian sa langit” (Mateo 18:3). Dili kini tawag sa binatang pamatasan kondili sa pagkamapainubsanon, pagsalig, ug pagsandig sa Amahan sama sa usa ka bata. Ang pagkahimong “sama” sa mga bata nagpasabot nga mahimo kitang sama kang Kristo, ang bugtong Anak sa Amahan. Ingon nga ang usa ka bata mosalig sa iyang mga ginikanan nga walay kahadlok, mahigugma nga walay pag-ihap sa unsay iyang makuha, ug kinasingkasing nga modawat, kinahanglan usab natong itugyan ang atong kaugalingon sa pag-atiman sa Diyos.
Busa, sa pagtubag sa atong unang pangutana—Kinsa ang Diyos, ug Kinsa Siya alang kanato?—motubag kita uban ni Kristo: “Abba, Amahan.” Bisan tuod Siya ang Diyos nga Walay Kinutoban, Makagagahom sa Tanan, ug Walay Kataposan, Siya usab ang atong labing mahigugmaon ug suod nga Abba. Uban ni Jesus, kinahanglan kitang moduol Kaniya dili uban sa kahadlok, kondili uban sa mahigugmaong pagsalig, isip hinigugmang mga anak nga lalaki ug babaye, mga manununod sa Gingharian sa Langit.
Pagpili sa Atong Tinuod nga Pagkatawo
Kining balaang pagsagop mao ang sukaranan gayod sa atong pagkatawo. Isip mga tawo nga nahulog sa sala, matintal kita sa paghubit sa atong kaugalingon pinaagi sa mga kamatuoran nga dili ingon ka mahinungdanon o sa mga kabakakan—sa atong mga kalamposan o kapakyasan, sa atong kahimtang sa katilingban, sa atong materyal nga mga kabtangan, sa atong pisikal nga mga kinaiya, sa atong mga relasyon, sa atong seksuwal nga oryentasyon, sa atong mga kalingawan, sa atong mga talento, o sa atong sikolohikal nga mga pakigbisog. Ang sekular nga kalibotan ug ang mga demonyo naningkamot sa pagpalig-on niining lumalabay ug bakak nga mga pagkatawo, nga nag-awhag kanato sa pagpangita og kahulogan diha sa atong gibuhat, sa atong nabatonan, sa unsa o kang kinsa kita madani, o sa unsay hunahuna sa uban bahin kanato.
Apan walay bisan usa niini nga makapas-an sa kabug-at sa atong kinahiladman nga mga pangutana: Kinsa ako? Nganong ania ako dinhi? Unsay naghatag og kahulogan sa akong kinabuhi? Kining nag-indigay nga mga pagkatawo nagbahin sa atong mga kalag, nga nagbilin kanatong walay kalig-on ug walay kasigurohan, tungod kay nakagamot kini sa nag-usab-usab nga mga kahimtang imbes sa Walay Kataposang Kamatuoran.
Gitudlo ni San Pablo kini nga kamatuoran sa iyang pagpahayag nga diha kang Kristo, “Wala nay Judio ni Griyego, wala nay ulipon ni tawong gawasnon, wala nay lalaki ug babaye; kay kamong tanan usa diha kang Kristo Jesus” (Galatians 3:28). Wala kini magpasabot nga mawala ang atong mga kalainan, kondili nga makaplagan nila ang ilang hustong dapit, ubos sa atong pangunang pagkaila isip mga anak sa Dios.
Sa dihang moduol kita sa Dios isip “Abba, Amahan,” atong mabawi kining tinuod nga pagkaila sa atong kaugalingon. Atong giila nga una pa sa bisan unsang ubang papel nato—mga propesyonal, mga kapikas sa kaminyoon, mga lungsoranon, o bisan unsang laing papel—kita mga hinigugmang anak sa Amahan, gitubos sa Anak, ug gibalaan sa Espiritu Santo. Kini nga pagkaila lamang ang walay kataposan, dili mausab, ug makatubag sa atong kinahiladman nga pangandoy nga adunay dapit nga atong gikahimutangan ug katuyoan sa kinabuhi.
Ang pagdawat sa atong pagkaila isip mga anak sa Dios nagpagawas kanato gikan sa pagmando sa ubos nga mga pagkaila. Ang kalamposan dili na makapaburot sa atong garbo, ni ang kapakyasan makadugmok kanato sa pagkawalay paglaom. Ang mga opinyon sa uban mawad-an na sa gahom sa pagtino sa atong bili. Atong giila nga ang mga bahin sa atong kasinatian—lakip ang atong seksuwal nga mga pagkadani, personal nga mga pakigbisog, o talagsaong mga talento—dili mao ang kinahiladman sa atong pagkatawo. Sa dihang kining mga butanga mahimong lente diin atong sabton ang atong kaugalingon—ilabina kon mahimo silang pangunang lente—dili kalikayang mapakunhod nila ang mahimayaong kamatuoran kon kinsa kita diha kang Kristo. Pinaagi sa pagbiya niining bakak o ubos nga mga pagkaila, mahimo kitang gawasnon sa pagbarog sa lig-ong patukoranan nga bato sa pagkahibalo nga kita hinigugma sa Amahan, sama nga si Kristo hinigugma. Dili na nato ipaila ang atong kaugalingon pinaagi sa mga pamahayag sama sa “Ako adunay talento…Ako malampuson o pakyas…Ako adunahan o kabos…Ako usa ka kemista…Ako sakop sa hut-ong nga kasarangan ang kahimtang…Ako usa ka Republikano o Demokrata…Ang akong seksuwal nga orientasyon mao kini o kana…” Hinuon, ang ato na lamang ipahayag mao ang “Ako usa ka anak sa Dios!”
Ang Pagkaamahan sa Dios
Usa sa labing epektibong paagi sa pagsabot sa usa ka kamatuoran sa mas tin-aw nga paagi mao ang pagtandi niini sa kaatbang niini. Ang kandila labing makita taliwala sa kangitngit. Sa samang paagi, ang kamatuoran labing tin-aw nga motumaw kon itandi sa kabakakan.
Kini nga prinsipyo ilabinang magamit sa atong pagsabot sa Dios isip Abba, Amahan. Kon buot natong masabtan sa hingpit unsay kahulogan sa pagkahimong Iyang mga anak, kinahanglan usab natong ilhon ang makalilisang nga kapilian—unsay kahulogan sa pagsalikway Kaniya ug sa pagkahulog ilalom sa impluwensiya sa laing gitawag nga “amahan”—ang yawa.
Gamhanang gipakita ni Jesus kini nga kalainan diha sa Ebanghelyo ni Juan. Human Niya isulti ang mahitungod sa Iyang Amahan ug sa Iyang kaugalingong pagkaila isip Anak, giatubang si Jesus sa mga Pariseo, nga nangutana, “Hain man ang imong amahan?” (John 8:19). Ang ilang pangutana nagpadayag dili lamang sa ilang espirituhanong pagkabuta kondili sa ilang mas lawom nga pagkahilayo gikan sa Dios. Mitubag si Jesus, “Wala ninyo ako mailhi ni ang akong Amahan. Kon nakaila pa kamo kanako, makaila usab unta kamo sa akong Amahan.” (John 8:19). Mipadayon pa Siya, nga naghimo og talagsaong pagpahayag mahitungod sa Iyang diosnong pagkaila: “Kay kon dili kamo motuo nga AKO MAO, mangamatay kamo sa inyong mga sala” (John 8:24).
Samtang nagkagrabe ang panag-atubang, gipadayag ni Jesus ang makalilisang nga kapilian imbis nga makaambit kita sa diosnong pagkaanak:
“Kamo iya sa inyong amahan nga yawa ug kinabubut-on ninyong gituman ang mga tinguha sa inyong amahan. Siya usa ka mamumuno sukad pa sa sinugdan ug wala magpabilin sa kamatuoran, kay walay kamatuoran diha kaniya. Kon mamakak siya, nagsulti siya sumala sa iyang kinaiya, kay siya bakakon ug amahan sa mga bakak” (John 8:44).
Makapakurat kini nga pamahayag. Si Jesus, ang Anak nga Walay Kataposan, nga gipadala aron ipadayag ang Amahan, nagsulti sa mga Pariseo nga midapig sila dili sa Dios nga Amahan, kondili sa usa ka mini nga amahan—ang yawa, ang amahan sa mga bakak. Tingali wala nila tuyoang pilia si Satanas isip ilang amahan, apan pinaagi sa pagsalikway kang Kristo, ilang gisalikway ang pag-ambit sa Diosnong Pagkaanak ni Kristo ug sa wala nila tuyoa midapig sila sa amahan sa mga bakak. Gipasabot pa kini ni San Juan sa usa sa iyang mga sulat:
“Kinsa man ang bakakon? Si bisan kinsa nga naglimod nga si Jesus mao ang Kristo. Si bisan kinsa nga naglimod sa Amahan ug sa Anak, mao kini ang antikristo. Walay naglimod sa Anak nga anaa kaniya ang Amahan, apan si bisan kinsa nga nagpahayag sa iyang pagtuo sa Anak, anaa usab kaniya ang Amahan” (1 John 2:22–23).
Ang mga pulong ni Jesus ngadto sa mga Pariseo dugang nga nagbutyag sa usa ka lawom nga sayop sa teolohiya nga kasagarang gidawat taliwala sa piniling katawhan: Ang tinuod nga pagka-anak dili lamang usa ka butang sa kaliwat, kondili sa pagpahiuyon sa Kamatuoran. Gipasigarbo sa mga Pariseo nga mga anak sila ni Abraham (John 8:39), apan gibadlong sila ni Jesus:
“Kon mga anak pa kamo ni Abraham, buhaton unta ninyo ang mga buhat ni Abraham. Apan karon nagtinguha kamo sa pagpatay kanako, usa ka tawo nga nagsulti kaninyo sa kamatuoran nga akong nadungog gikan sa Dios” (John 8:39–40).
Ang pagka-kaliwat pinaagi sa dugo walay kahulogan kon walay espirituhanong pagkasama ug pagpahiuyon. Ang tinuod nga mga anak ni Abraham nakig-ambit sa pagtuo ni Abraham (cf. Romans 4:16), sama nga ang tinuod nga mga anak sa Dios nakig-ambit sa kamatuoran sa Dios. Pinaagi sa pagsalikway kang Kristo, gipadayag sa mga Pariseo nga wala sila maglihok isip mga anak ni Abraham, ni isip mga anak sa Dios, kondili isip mga anak sa lain—sa usa nga “mamumuno sukad pa sa sinugdan” (John 8:44).
Unsa man ang kahulogan niini alang kanato? Nagpasabot kini nga mahimo lamang kitang mga anak sa Amahan sumala sa atong pagkinabuhi diha sa Kamatuoran—diha sa Walay Kataposang Pulong. Dili kita awtomatikong mga anak sa Dios; mahimo kitang Iyang mga anak pinaagi sa pagsagop kon magkinabuhi kita diha sa Anak—Ang Kamatuoran—ug mosalikway sa mga bakak sa kaaway.
Ang pagtawag sa Dios og “Abba, Amahan,” dili lamang pagngalan Kaniya, kondili pagtugyan sa kaugalingon ngadto Kaniya diha sa pagsalig, pagsunod, ug gugma. Sa atong pagtawag sa Dios og “Abba, Amahan,” naghimo kita og pagpili—pagpili nga mahimong iya sa Amahan sa Kamatuoran inay sa amahan sa mga bakak, nga maglakaw diha sa kahayag sa Kahayag inay sa kangitngit, ug nga dawaton ang mahimayaong gasa sa tinuod nga pagka-anak diha kang Kristo.
Amahan Namo
Bisan og ang Pag-ampo sa Ginoo nagsugod sa “Amahan,” gibutang dayon niini ang atong personal nga relasyon sulod sa mas halapad nga konteksto: Páter hēmôn. Ang pulong nga “amo”—hēmôn sa Grego—lig-ong nagbutang sa atong pag-ampo sulod sa kamatuoran sa Mistikanhong Lawas ni Kristo, ang Simbahan. Samtang si Jesus sa talagsaon Niyang paagi nagtawag sa Dios og “Akong Amahan” diha sa mga Ebanghelyo, kita nga sakop sa Iyang Lawas, manag-uban nga nakig-ambit sa Iyang relasyon isip Anak ngadto sa Amahan. Busa, diha sa pakighiusa sa kaugalingong pag-ampo ni Jesus ug sa Iyang relasyon ngadto sa Amahan, dungan kitang nahimong mga anak sa Dios.
Isip mga sakop sa Lawas ni Kristo, duha ka makapausab nga kamatuoran ang mahitabo. Una, ang Dios tinuod nga nahimong atong Abba. Ikaduha, mahimo kitang espirituhanong mga igsoon sa tanan nga nahiapil sa Lawas ni Kristo. Kini nagpasabot nga dili nato maangkon ang usa ka relasyon sa Amahan nga nahimulag o alang lamang sa atong kaugalingon; hinunoa, nakig-ambit kita sa atong pagka-anak pinaagi sa pagsagop uban sa tanan Niyang mga anak nga lalaki ug babaye. Ang labing hingpit nga pagpahayag niini nga pagsagop diha kang Kristo magdala kanato sa pag-ila sa Dios isip Páter hēmôn—“Among Amahan” o, sa mas literal nga paghubad, “Amahan namo.”
Dugang pa, kini nga pag-ampo naglakip sa tibuok Panaghiusa sa mga Santos: ang mga matinud-anon nga nakaabot na sa himaya sa Langit, kadtong gihinloan pa sa purgatoryo, ug ang mga matinud-anon nga nagpanaw pa dinhi sa yuta. Sa dihang mag-ampo kita og “amo,” espirituhanon natong gihiusa ang atong kaugalingon sa tibuok Simbahan—nga madaogon, nag-antos, ug nakigbisog.
Ang pulong nga “amo” nagpakita usab sa birtud sa labaw sa kinaiyahan nga paglaom. Pinaagi sa grasya, gipili kita sa Dios isip “Iyang” kaugalingong katawhan. Isip Iyang mga anak, masaligon kitang nagpaabot sa kataposang katumanan sa Gingharian sa Dios ug sa kinabuhing walay kataposan nga Iyang gisaad kanato. Ang atong paglaom magpabiling malig-on hangtod nga kini nga saad hingpit nang matuman sa Langit. Ang pag-ampo sa Pag-ampo sa Ginoo uban niini nga paglaom sa hunahuna maoy sukaranan sa pagkab-ot sa katuyoan niini.
Sa dihang mag-ampo kita ngadto sa Amahan, nakig-uban kita sa tibuok Trinidad, bisan pa kon ang Unang Persona ang atong espesipikong gitumong. Ang pag-ampo ngadto sa Amahan dili gayod mabulag gikan sa Anak ug sa Espiritu Santo, kay ang balaang mga Persona sa walay kataposan nahiusa sa Ilang esensiya samtang nagpabiling managlahi sa Ilang mga relasyon. Ang pagtawag sa Diyos og Abba, Amahan, nagpaambit kanato sa mismong kinabuhi sa Trinidad. Makatawag lamang kita sa Diyos isip Amahan diha sa Anak ug pinaagi sa gahom sa Espiritu Santo. Busa, ang atong pag-ampo nagpamatuod sa atong pakig-ambit sa Diyos nga Tulo ka Persona, diin makaambit kita sa mga relasyon sulod sa Trinidad. Pagkaanindot ug pagkamakahupay nga kamatuoran nga atong pamalandongan ug ipahayag! Ang atong Usa ka Diyos USA gayod ka relasyon sa Balaang Gugma, ug ang grasya nagpaambit kanato nianang Mahigugmaong Relasyon.
Sa kataposan, bisan taliwala sa mga pagkabahinbahin sa mga Kristohanon, kini nga pag-ampo nagpabiling usa ka pagdapit ngadto sa panaghiusa, nga nagtawag sa tanang binunyagan sa pag-apil sa pag-ampo ni Kristo. Isip mga sakop sa Lawas ni Kristo, isalikway nato ang indibidwalismo, dawaton ang gugma nga naglakip sa tanan, ug paningkamotan nga maayo ang mga pagkabahinbahin. Mangamuyo kita alang sa tanan, lakip niadtong wala pa makaila kang Kristo, aron tigomon sa Diyos ang tanan Niyang mga anak ngadto sa usa. Niining paagiha, ang Pag-ampo sa Ginoo nahimong usa ka tawag sa gugma alang sa tanan, nga nagpaabot sa gugma sa Amahan ngadto sa tanang binuhat, ug naghagit kanato nga aktibong maningkamot alang sa kaluwasan ug sa walay kataposang kaayohan sa tibuok katawhan.
Ang Anaa sa mga Langit
Bisan tuod ang naandang hubad sa Ingles gikan sa Grego mao ang “Amahan namo, nga anaa sa Langit,” ang mas matinud-anong hubad gikan sa orihinal nga Grego mao ang “Amahan namo sa mga langit” o “Amahan namo, ang nagpuyo sa mga Langit.” Ang Gregong pulong alang sa “mga langit” anaa sa porma nga plural. Kini nagpasabot nga si Jesus wala maghisgot sa Amahan nga anaa sa usa ka halayong dapit—usa lamang ka lugar nga gitawag og “Langit”—kondili nga ang Amahan anaa sa tanang espirituhanon ug langitnong gingharian, labaw sa luna ug panahon.
Si San Agustin nagpatin-aw nga ang Langit dili lamang usa ka dapit kondili usa ka kahimtang sa pagkabalaan, diin ang Diyos, sa Iyang pagkalabaw sa tanan, nagpuyo ibabaw sa kabuhatan, ug sa Iyang presensiya sulod sa kabuhatan, nagpuyo sulod sa mga kalag sa mga matarong: “Kon ang Diyos nagpuyo sa Iyang templo, ug ang mga santos mao ang Iyang templo, nan ang ‘Nga anaa sa langit’ nagpasabot og ‘Nga anaa sa mga santos’” (Bahin sa Wali sa Bukid IV.17). Busa, sa pag-ampo niining pangamuyo, giila nato ang suod nga presensiya sa Diyos diha sa atong mga kalag, sa mga kalag sa mga santos sa Langit, ug sa mga kalag niadtong anaa sa Purgatoryo.
Si Jesus nagtawag kanato sa pagpataas sa atong mga kasingkasing labaw sa kalibotanong mga kabalaka ug sa pag-ila nga ang Diyos, bisan tuod walay kinutoban ang Iyang pagkalabaw sa tanan, anaa usab sa suod nga paagi, nga nagpatunhay sa tanang butang—lakip sa atong mismong mga kalag. Bisan asa nagpuyo ang Diyos, anaa ang Langit.
Sa dihang mamalandong kita sa ikaupat nga pangamuyo—Hatagi kami karon sa among pagkaon sa matag adlaw—atong pamalandongan ang kamatuoran sa Eukaristiya isip Tinapay nga Labaw sa Substansiya alang sa atong espirituhanong panginabuhi. Dinhi, ipunting lamang nato nga tungod kay ang Diyos nagpuyo sa hingpit ug sa Iyang substansiya sulod sa Eukaristiya, nga natago ilalom sa mga dagway sa tinapay ug bino, ang Eukaristiya mao usab ang mga Langit: “Ang Eukaristiya sa pagkatinuod usa ka pagpasiplat sa langit nga nagpakita dinhi sa yuta. Kini usa ka mahimayaong silaw sa langitnong Jerusalem nga motuhop sa mga panganod sa atong kasaysayan ug modan-ag sa atong panaw” (Papa Juan Pablo II, Ecclesia de Eucharistia, #19).
Bisan tuod ang Diyos anaa sa suod nga paagi sulod kanato, nagpuyo sa mga kalag sa Iyang mga anak ug naghimo kanila nga bahin sa Iyang langitnong puloy-anan, kinahanglan usab natong ilhon ang Iyang pagkalabaw sa tanan. Dili nato hingpit nga masabtan o masudlan ang Diyos niining yutan-ong kinabuhi. Busa, ang pag-ampo ngadto sa atong Amahan “sa mga langit” dili lamang pag-ila sa Presensiya sa Diyos nga Nagpuyo sa Atong Sulod, kondili nagpahayag usab sa atong puno-sa-paglaom nga pagpaabot sa hingpit nga pagsinati sa Iyang presensiya nga naghulat kanato sa kahangtoran: ang Bulahang Panan-aw sa Diyos.
Pagpahiuyon sa Atong mga Tinguha
Tungod kay ang pag-ampo nagpahayag ug naghulma sa atong mga tinguha, pinaagi sa balikbalik nga pagpahayag nga ang Dios mao ang atong Amahan, ang Usa nga nagpuyo sa kalangitan, ang atong mga tinguha anam-anam nga mahiuyon sa atong pagkatawo isip tinuod nga mga anak sa Dios. Sa paglabay sa panahon, ang atong mga kasingkasing mahimong nahiangay niining relasyon sa anak ngadto sa Amahan ug sa hiniusang kinaiya niini, ug ang atong mga tinguha mas hingpit nga mahiuyon sa kabubut-on sa Dios alang kanato. Ang grasya naglihok dili lamang sa pagputli kondili usab sa pagpataas ug paghingpit sa atong kinaiya, nga nagbag-o kanato ngadto sa tinuod nga mga anak nga lalaki ug babaye sa atong langitnong Amahan.
Pamalandongi karon ang atong gipamalandongan aron mahimo kining tinubdan sa personal nga pagkinabuhi niini.
Abba, Amahan
Hingpit ba nimong nasabtan sa imong hunahuna ug dayon tibuok-kasingkasing nga gidawat pinaagi sa imong kabubut-on ang unang kamatuoran nga gipadayag sa Pag-ampo sa Ginoo—nga ang Dios mao ang atong Amahan? Ang kanunay nga pag-ampo sa Pag-ampo sa Ginoo nagtugot sa kamatuoran sa pagka-Amahan sa Dios sa pagputli sa atong pagsabot, nga nagpagawas kanato gikan sa sayop nga mga pagtan-aw o limitado nga mga kasinatian nga nagtabon sa Iyang tinuod nga kinaiya ug gugma isip Amahan.
Samtang imong gipamalandongan kining matahom nga pag-ampo, susiha pag-ayo ang imong personal nga relasyon sa Dios. Kon ang imong mga tinguha wala pa hingpit magpakita sa imong pagsagop isip anak diha kang Cristo, padayona ang pagpahayag niining kamatuoran, nga nagtugot sa grasya sa paglihok sa kahiladman sa imong pagkatawo.
- Ang Dios ba mao ang imong Abba, ang imong mahigugmaong Amahan?
- Gidawat, gimantala, ug gikinabuhi ba nimo kining relasyon sa tibuok mong pagkatawo?
- Diha lamang ba sa imong pagka-anak sa Dios nimo gibase ang imong pagkatawo?
Kining sukaranang kamatuoran mao pa lamang ang sinugdanan sa tibuok-kinabuhing panaw sa pagbag-o pinaagi sa pag-ampo. Pamalandongi kon asa nimo karon gibase ang imong pagkatawo—sa kalamposan o kapakyasan, bahandi o kakabos, pisikal nga panagway, seksuwal nga oryentasyon, mga relasyon, mga kalamposan sa propesyon, kahimtang sa katilingban, mga kalingawan, mga talento, o nagkalainlaing bahin sa atong personalidad? Kining limitado nga mga basihan sa pagkatawo mosangpot sa espirituhanong pagkadili-lig-on, kay nagsalig kini sa nag-usab-usab nga mga pundasyon. Dili niini madala ang gibug-aton sa atong labing lawom nga pangandoy alang sa kahulogan ug katuyoan.
Ang imong pagkatawo lamang isip hinigugmang anak sa Dios—nga gipaseguro pinaagi sa buhat sa pagtubos ni Cristo—ang makahatag sa dili matarog nga pundasyon nga gikinahanglan sa imong kalag. Kon imong dawaton kining kamatuoran, ang tanang ubang bahin sa imong kinabuhi makakaplag sa hustong dapit ug panglantaw niini. Ang imong mga kalamposan mahimong mga kahigayonan sa pagpasalamat imbes sa pagkamapahitas-on; ang imong mga kapakyasan mahimong mga higayon sa pagtubo imbes sa pagkawalay paglaom.
Susiha kon unsang nag-indigay nga mga basihan sa pagkatawo ang imong gikuptan. Hinganli kini diha sa pag-ampo, ug sa matag usa, tinuyo nga itugyan kini ngadto sa Amahan, ug ipahayag hinuon: “Ako Imong anak. Kini lamang ang nagtakda kon kinsa ako.”
Amahan “Namo”
Sa imong pag-ampo sa Pag-ampo sa Ginoo, tinuyo nga hunong kadiyot sa pulong nga “namo” ug pamalandongi ang lawom nga mga gipasabot niini. Ang pulong nga “namo” nagpamatuod nga ikaw mismo nahisakop niining diosnong pamilya. Ang Dios hingpit nga nahigugma ug hingpit nga nagdawat kanimo. Kon usa ka sa Iyang piniling katawhan, tinuod ka nga Iyang anak. Gipalapad usab niini ang imong pag-ampo lapas sa indibidwal nga mga kabalaka aron malakip ang tibuok Lawas ni Cristo.
- Giila ba nimo ang imong kaugalingon isip kabahin sa Usa ka Lawas ni Cristo ug malipayon bang nagpaabot sa walay kataposang himaya nga gisaad kanimo ug sa tanan nga iya ni Cristo?
- Gilakip ba nimo sa imong pag-ampo ang tanang anak sa Dios—kadtong suod kanimo, kadtong lahi kanimo, ug bisan kadtong labing nagkinahanglan og pagkakabig?
- Nagpabilin ba sa imong kasingkasing ang indibidwalismo, kahakog, pagdumot, o pagkabahinbahin?
Tugoti kining pagsusi nga hinayhinay nga moputli sa imong mga tuyo ug mopalawom sa imong gugma alang sa tibuok Lawas ni Cristo.
“Nga anaa sa Langit”
Sa kataposan, pamalandongi ang duha ka dimensiyon sa presensiya sa Dios nga gipakita sa hugpong sa mga pulong nga “sa kalangitan”—ang Iyang transendensiya ug ang Iyang imanensiya. Ilha ang suod nga presensiya sa Dios sulod sa imong kalag, diin Siya nagtinguha sa pagpuyo ingon nga diha sa Iyang langitnong templo. Itugyan ang imong kaugalingon sa hingpit ngadto sa Iyang kabubut-on, nga nagtugot niining diosnong pagpuyo sa sulod nimo nga mahimong imong labing hataas nga tinguha, labaw sa tanan.
Samtang imong gipangita kining kamatuoran, ang imong pag-ampo labi pang moputli kanimo, nga magpadayag sa nag-indigay nga mga tinguha nga nakababag sa hingpit nga panaghiusa sa Dios.
- Unsay nakapugong kanako sa pagdapit sa Dios nga mopuyo sa akong sulod?
- Unsang mga tinguha nga sukwahi sa Dios ang akong gigunitan nga nagpalayo sa Iyang presensya sa akong kinabuhi?
- Ang walay kataposang pakighiusa sa Dios ba gayod ang akong labing dakong pangandoy?
- Nakita ko ba nga ang Eukaristiya, nga tinuod nga pagpakigbahin ug pasiuna nga pagtilaw sa Langit, nagdala sa presensya sa Dios ngadto sa akong kalag sa matag pagdawat nako Kaniya?
Tugoti nga kining tinguha nga ang Dios hingpit nga mopuyo sa imong sulod mopalalom sa imong paglaom ug mopalig-on sa imong pangandoy alang sa Bulahang Panan-awon—ang hingpit ug walay kataposang pagkab-ot sa presensya sa Dios.
Susihon kanunay ang imong kasingkasing. Tugoti nga ang unang mga pulong sa Pag-ampo sa Ginoo, “Amahan namo, nga anaa sa langit,” mahimong padayong tinubdan sa pagkakabig, samtang balikbalik mong pilion ug dawaton kining labing dakong kaayohan hangtod nga mabag-o niini ang imong tibuok pagkatawo.
Mag-ampo Kita:
Labing balaan nga Amahan, ang Amahan sa tanan Mong mga anak, una Kang nagpadayag sa Imong kaugalingon ngadto sa among katigulangang si Moises pinaagi sa pagpahayag nga ang Imong ngalan mao ang “AKO MAO.” Gikan Kanimo, Amahan, ang Imong walay kataposang Anak gipanganak sa wala pa ang tanang katuigan, Kahayag gikan sa Kahayag, tinuod nga Dios gikan sa tinuod nga Dios. Uban sa Imong Anak ug sa Espiritu Santo, Ikaw ang walay kataposan ug dili mausab nga Binuhat, ang Dios nga Kaniadto, nga Karon, ug nga Moabot. Sukad sa kahangtoran, ang tanang butang mitungha pinaagi sa Imong Anak, ug kon wala Siya, walay bisan unsa nga nahimo sa tanang nahimo. Ikaw ang Sinugdanan ug ang Kataposan, ang tinubdan sa tanang kinabuhi.
Sa dihang Imong gipadala ang Imong Anak nganhi sa kalibotan, aron manamkon diha sa sabakan sa Mahal nga Birhen Maria pinaagi sa gahom sa Espiritu Santo, ang Iyang pagka-Dios nahiusa sa pagkatawo, nga nagsumpay sa panagbulag nga gipahinabo sa sala. Pinaagi, uban, ug diha sa Imong diosnong Anak, gihimo kaming Imong mga sinagop nga anak pinaagi sa grasya, nga nagsangpit Kanimo nga among Abba, Amahan!
Sa dagan sa mga siglo, hinayhinay Mong giandam ang Imong katawhan aron makaila Kanimo dili lamang isip Magbubuhat ug Ginoo, kondili isip ilang mahigugmaong Amahan. Pinaagi sa mga pakigsaad ug mga sugo, Imo kaming gihulma aron modawat sa kahingpitan sa Imong pagpadayag diha kang Kristo Jesus.
Karon nangahas kami sa pagtawag Kanimo nga “Amahan namo,” nga nag-ila nga kami dili lamang iya sa among kaugalingon kondili iya usab sa tibuok Lawas ni Kristo—sa tanan namong mga igsoon sa tibuok kalibotan, sa Langit, ug sa Purgatoryo. Gawsa ako gikan sa indibidwalismo ug pagkabahinbahin, aron makaampo ako alang sa tanan Mong mga anak, bisan niadtong wala pa makaila Kanimo.
Amahan namo, nga anaa sa mga langit, nagpuyo Ka sa himaya nga labaw sa tanan ug sa sulod usab sa mga kasingkasing sa Imong mga matinumanon. Himoa ang akong kalag nga Imong langitnong puloy-anan, ilabina sa akong pagsulod sa Balaang Pakighiusa sa Imong Anak pinaagi sa akong pagdawat sa Eukaristiya. Bag-oha ang akong mga tinguha aron mangita lamang sa makapahimuot Kanimo, aron ang matag pangamuyo nga akong ihalad tinuod nga magpahayag sa pangandoy sa mga kasingkasing nga nahisubay sa Imong kasingkasing.
Tabangi ako sa pagduol Kanimo uban sa pagsalig ug pagsandig sama sa usa ka bata, nga nagtugyan sa akong kaugalingon ngadto sa Imong Providensya. Hinaot nga ang mga pulong nga “Amahan namo, nga anaa sa langit” dili lamang mogawas sa akong mga ngabil kondili maghulma pag-usab sa akong pagkaila sa akong kaugalingon isip Imong pinalanggang anak nga nangandoy sa adlaw nga ako, ug ang tanan Mong mga anak, makakita Kanimo nawong sa nawong diha sa kahingpitan sa Imong Bulahang Panan-awon. Kini akong giampo pinaagi, uban, ug diha kang Kristo nga among Ginoo, sa pakighiusa sa tanan nakong mga igsoon diha sa grasya. Amen.
Kapitulo Tulo “Pagdayegon ang Imong Ngalan”

Librong Humok og Hapin – Kindle eBook – Audible – Google Play – Apple Books – ug uban pa!
