నన్ను ఎరిగిన ప్రభువా, నిన్ను తెలుసుకోనివ్వు; నీవు నన్ను ఎరిగినట్లే నేను నిన్ను తెలుసుకోనివ్వు. నా ఆత్మకు బలమైనవాడా, దానిలో ప్రవేశించి, దానిని నీకు తగినదిగా చేయి; అప్పుడు మచ్చగాని ముడతగాని లేకుండా నీవు దానిని నీ సొంతంగా ఉంచుకోగలవు. ఇదే నా ఆశ, అందుకే నేను మాట్లాడుతున్నాను; నా ఆనందం ఆత్మక్షేమకరంగా ఉన్నప్పుడు, ఈ ఆశలోనే నేను ఆనందిస్తున్నాను. ఈ జీవితంలోని ఇతర విషయాల గురించి ఎంత ఎక్కువగా దుఃఖిస్తారో, అవి అంత తక్కువగా దుఃఖించదగినవి; వాటి గురించి మనుషులు ఎంత తక్కువగా దుఃఖిస్తారో, అవి అంత ఎక్కువగా దుఃఖించదగినవి. ఎందుకంటే, ఇదిగో, నీవు సత్యాన్ని ప్రేమిస్తావు; సత్యాన్ని ఆచరించేవారు వెలుగులోకి వస్తారు. నా హృదయంలో నీ ఎదుట ఆత్మనివేదన ద్వారా నేను చేయదలచుకున్నది ఇదే; నా రచనలో అనేకమంది సాక్షుల ఎదుట కూడా ఇదే చేయదలచుకున్నాను.
ప్రభువా, మానవ మనస్సాక్షి యొక్క అగాధమే నీ కళ్లకు పూర్తిగా బయలుపడి ఉండగా, నేను ఒప్పుకోనంత మాత్రాన నాలోనిది ఏదైనా నీకు మరుగై ఉండగలదా? అలా చేస్తే నిన్ను నాకు మరుగుచేసుకుంటానే గాని, నన్ను నీకు మరుగుచేయలేను. అయితే ఇప్పుడు, నా పట్ల నాకు అసంతృప్తి ఉందని నా మూలుగులే సాక్ష్యమిస్తుండగా, నీవు ప్రకాశిస్తూ నాకు ప్రీతిపాత్రుడవై, నా ప్రేమకూ ఆకాంక్షకూ పాత్రుడవుతున్నావు. తద్వారా నేను నా గురించి సిగ్గుపడి, నన్ను నేను త్యజించి, నిన్నే ఎంచుకుంటాను; నీలో తప్ప, మరే విధంగానూ నీకు గాని నాకు గాని ప్రీతికరంగా ఉండాలని కోరను. కాబట్టి ప్రభువా, నేను ఎలా ఉన్నా, నా అంతటినీ నీకు బయలుపరచుకుంటున్నాను; నీకు ఆత్మనివేదన చేయడం వల్ల ఏ ఫలం కలుగుతుందో నేను చెప్పాను. దీనిని నేను శరీరపు మాటలతోనూ శబ్దాలతోనూ చేయడం లేదు; నా ఆత్మ పలికే మాటలతోనూ, నీ చెవికి తెలిసిన నా తలంపుల మొరతోనూ చేస్తున్నాను. ఎందుకంటే, నాలో చెడు ఉన్నప్పుడు నీకు ఒప్పుకోవడమంటే నా పట్ల నాకు అసంతృప్తి ఉండటమే; నాలో పవిత్రత ఉన్నప్పుడు, దానిని నాకు నేను ఆపాదించుకోకపోవడమే. ఎందుకంటే ప్రభువా, నీవు భక్తిపరులను ఆశీర్వదిస్తావు; అయితే అంతకుముందు, వారు భక్తిహీన స్థితిలో ఉండగానే వారిని నీతిమంతులుగా తీర్చుతావు. కాబట్టి నా దేవా, నీ సమక్షంలో నా ఆత్మనివేదన మౌనంగానూ జరుగుతోంది, మౌనంగా లేకుండానూ జరుగుతోంది. శబ్దం విషయంలో అది మౌనంగా ఉంది; హృదయభావంలో అది బిగ్గరగా మొరపెడుతోంది. నీవు ఇంతకుముందు నా నుండి వినని మంచిమాట ఏదీ నేను మనుషులతో పలకను; నీవు ముందుగా నాతో చెప్పని అలాంటి మాట ఏదీ నీవు నా నుండి వినవు.
అయితే, నా బలహీనతలన్నిటినీ నయం చేయగలవారన్నట్లు, మనుషులు నా ఆత్మనివేదనలు వినవలసిన అవసరం నాకేముంది? ఇతరుల జీవితాలను తెలుసుకోవడానికి కుతూహలపడుతూ, తమ సొంత జీవితాలను సరిదిద్దుకోవడంలో అలసత్వం చూపే జాతి వారు! తాము ఎలాంటివారో నీ నుండి వినడానికి ఇష్టపడని వారు, నేను ఎలాంటివాడినో నా నుండి వినాలని ఎందుకు కోరుతున్నారు? నా గురించి నేనే చెబుతుంటే విని, నేను నిజం చెబుతున్నానో లేదో వారెలా తెలుసుకుంటారు? మనిషిలో ఉన్నది, ఆ మనిషిలోని ఆత్మకు తప్ప మరెవరికీ తెలియదు కదా? అయితే తమ గురించి నీ నుండి వింటే, వారు “ప్రభువు అబద్ధమాడుతున్నాడు” అనలేరు. ఎందుకంటే తమ గురించి నీ నుండి వినడమంటే, తమను తాము తెలుసుకోవడమే కదా? తెలిసి కూడా “అది అబద్ధం” అని చెప్పేవారు, తామే అబద్ధమాడుతున్నట్లు కాదా? అయితే ప్రేమ అన్నిటినీ నమ్ముతుంది కనుక—అంటే, తనతో పెనవేసుకొని ఎవరిని ఏకం చేస్తుందో వారి మధ్య—ప్రభువా, మనుషులు వినగలిగేలా నేనూ నీకు ఆత్మనివేదన చేస్తాను. నేను నిజంగా ఒప్పుకుంటున్నానో లేదో వారికి నిరూపించలేను; అయినా నా మాట వినడానికి ప్రేమ ఎవరి చెవులను తెరుస్తుందో వారు నన్ను నమ్ముతారు.
అయితే నా అంతరంగ వైద్యుడా, ఇలా చేయడం వల్ల నేను ఏ ఫలాన్ని పొందగలనో నాకు స్పష్టం చేయి. విశ్వాసం ద్వారానూ నీ సంస్కారం ద్వారానూ నా ఆత్మను మార్చి, నీలో నన్ను ఆశీర్వదించేందుకు నీవు నా గత పాపాలను క్షమించి కప్పివేశావు. ఆ పాపాల గురించిన నా ఒప్పుకోళ్లను చదివినప్పుడు, విన్నప్పుడు, అవి హృదయాన్ని కదిలిస్తాయి. అప్పుడు అది నిరాశలో నిద్రించి “నా వల్ల కాదు” అనకుండా, నీ కనికరపు ప్రేమలోనూ నీ కృప యొక్క మాధుర్యంలోనూ మేల్కొంటుంది. ఆ కృప ద్వారానే బలహీనులు తమ బలహీనతను గుర్తించినప్పుడు బలవంతులవుతారు. ఇప్పుడు చెడుల నుండి విముక్తులైనవారి గత దుష్కార్యాల గురించి వినడానికి మంచివారు సంతోషిస్తారు; అవి చెడులు కాబట్టి కాదు, ఒకప్పుడు ఉండి ఇప్పుడు లేవు కాబట్టి. అయితే నా ప్రభువా, నా దేవా, నా మనస్సాక్షి తన నిర్దోషిత్వం కంటే నీ కనికరంపై గల ఆశనే ఎక్కువగా నమ్ముకొని ప్రతిరోజూ నీకు ఆత్మనివేదన చేస్తోంది. నీ సమక్షంలో, ఈ పుస్తకం ద్వారా మనుషులకు కూడా నేను గతంలో ఎలా ఉన్నానో కాక, ఇప్పుడు ఎలా ఉన్నానో నివేదించడం వల్ల ఏ ఫలం కలుగుతుందో దయచేసి చెప్పు. ఎందుకంటే, ఆ మరో ఫలాన్ని నేను చూసి, దాని గురించి చెప్పాను. అయితే ఈ ఆత్మనివేదనలు చేస్తున్న ఈ క్షణంలో నేనెలా ఉన్నానో తెలుసుకోవాలని చాలామంది కోరుతున్నారు—నన్ను ఎరిగినవారు, ఎరుగనివారు, నా మాట విన్నవారు, నా గురించి విన్నవారు. కానీ నేనెలా ఉన్నా, నా నిజస్వరూపం ఉన్న నా హృదయం వద్ద వారి చెవి లేదు. అందుకే, వారి కన్నుగాని చెవిగాని అవగాహనగాని చేరలేని నా అంతరంగంలో నేనెలా ఉన్నానో నా నివేదన ద్వారా వినాలని వారు కోరుతున్నారు. నమ్మడానికి సిద్ధంగా ఉన్నవారిగా వారు దానిని కోరుతున్నారు—కానీ వారు తెలుసుకోగలరా? ఎందుకంటే వారిని మంచివారిగా చేసే ప్రేమ, నా ఆత్మనివేదనల్లో నేను అబద్ధం చెప్పడం లేదని వారికి చెబుతుంది; వారిలో ఉన్న ఆ ప్రేమే నన్ను నమ్ముతుంది.
అయితే ఏ ఫలాన్ని ఆశించి వారు దీనిని వింటారు? నీ వరం వల్ల నేను నీకు ఎంత చేరువవుతున్నానో విన్నప్పుడు నాతో కలిసి ఆనందించాలని, నా స్వంత భారమే నన్ను ఎంతగా వెనక్కి లాగుతోందో విన్నప్పుడు నాకోసం ప్రార్థించాలని వారు కోరుకుంటున్నారా? అలాంటివారికి నన్ను నేను వెల్లడించుకుంటాను. ఎందుకంటే, ఓ ప్రభూ, నా దేవా, మా తరఫున అనేకులు నీకు కృతజ్ఞతలు చెల్లించడం, మాకోసం అనేకులు నిన్ను వేడుకోవడం చిన్న ఫలమేమీ కాదు. నాలో ఏది ప్రేమించదగినదని నీవు బోధిస్తావో దానిని సోదరభావముగల హృదయం ప్రేమించుగాక; నాలో ఏది దుఃఖించదగినదని నీవు బోధిస్తావో దానిని చూసి దుఃఖించుగాక. అది సోదరభావముగల హృదయమై ఉండుగాక, పరాయి హృదయం కాకుండుగాక; వ్యర్థమైన మాటలు పలికే నోరు, అక్రమం చేసే కుడిచేయి గల అన్యుల సంతానపు హృదయం కాకుండుగాక. నన్ను మెచ్చుకున్నప్పుడు నన్నుబట్టి ఆనందించే, నన్ను మెచ్చుకోలేనప్పుడు నాకోసం దుఃఖించే సోదర హృదయమై ఉండుగాక; ఎందుకంటే అది మెచ్చుకున్నా మెచ్చుకోకపోయినా నన్ను ప్రేమిస్తుంది. అలాంటివారికి నన్ను నేను వెల్లడించుకుంటాను: నా సత్కార్యాలను చూసి వారు ఊపిరి పీల్చుకుంటారు, నా దుష్కార్యాలను చూసి నిట్టూరుస్తారు. నా సత్కార్యాలు నీవు ఏర్పరచినవి, నీవిచ్చిన వరాలు; నా దుష్కార్యాలు నా అపరాధాలు, నీ తీర్పులు. వారు మొదటివాటిని చూసి ఊపిరి పీల్చుకోనీ, రెండవవాటిని చూసి నిట్టూర్చనీ; నీ ధూపపాత్రలైన నా సోదరుల హృదయాల నుండి స్తుతిగీతాలు, రోదనలు నీ సన్నిధికి చేరుగాక. ఓ ప్రభూ, నీ పవిత్ర ఆలయపు ధూపాన్ని ప్రీతితో స్వీకరించు; నీ నామం నిమిత్తం, నీ మహాకరుణను బట్టి నన్ను కరుణించు; నీవు ప్రారంభించినదానిని ఏ విధంగానూ విడిచిపెట్టకుండా, నాలోని లోపాలను తొలగించి నన్ను పరిపూర్ణం చేయి.
నేను గతంలో ఎలా ఉన్నానో కాక, ఇప్పుడు ఎలా ఉన్నానో వెల్లడించే నా ఒప్పుకోళ్ల ఫలం ఇదే: వణుకుతో కూడిన అంతరంగ ఆనందంతోను, ఆశాభావంతో కూడిన అంతరంగ దుఃఖంతోను నీ ఎదుట మాత్రమే కాక, విశ్వాసులైన మానవ సంతానం చెవులకు కూడా ఇవి వినిపించేలా ఒప్పుకోవడం. వారు నా ఆనందంలో భాగస్థులు, నా మర్త్యస్థితిలో పాలుపంచుకునేవారు, నా సహపౌరులు, నా తోటి యాత్రికులు; నా కంటే ముందుగా వెళ్లినవారైనా, నా తరువాత వచ్చేవారైనా, నా మార్గంలో సహచరులు. వీరు నీ సేవకులు, నా సోదరులు; వీరు నీ కుమారులుగా ఉండాలని నీవు కోరుతున్నావు. వీరు నా యజమానులు; నేను నీతో, నీవలన జీవించాలంటే వీరికి సేవ చేయాలని నీవు నన్ను ఆజ్ఞాపిస్తున్నావు. అయితే నీ వాక్కు మాటలతో ఆజ్ఞాపించడం మాత్రమే చేసి, ఆచరణలో ముందుకు నడిపించకపోతే, దాని ఘనత ఎంత స్వల్పంగా ఉండేదో! కాబట్టి నేను దీనిని క్రియలోను మాటలోను చేస్తున్నాను; నీ రెక్కల నీడలో దీనిని చేస్తున్నాను. నీ రెక్కల నీడలో నా ఆత్మ నీకు లోబడి ఉండకపోతే, నా బలహీనత నీకు తెలిసి ఉండకపోతే, నేను ఎంతటి ప్రమాదంలో ఉండేదాన్నో! నేను చిన్నబిడ్డను, కాని నా తండ్రి నిత్యం జీవిస్తున్నాడు; నా సంరక్షకుడు నాకు చాలు. ఎందుకంటే నాకు జన్మనిచ్చినవాడే నన్ను కాపాడుతున్నాడు; నీవే నా మేలంతా. సర్వశక్తిమంతుడవైన నీవు నాతో ఉన్నావు; అవును, నేను నీతో ఉండకముందే నీవు నాతో ఉన్నావు. కాబట్టి ఎవరికి సేవ చేయమని నీవు నన్ను ఆజ్ఞాపిస్తున్నావో, వారికి నేను గతంలో ఎలా ఉన్నానో కాక, ఇప్పుడు ఎలా ఉన్నానో, ఇంకా ఏ స్థితిలో ఉన్నానో వెల్లడించుకుంటాను. అయితే నాకు నేనే తీర్పు తీర్చుకోను. అందువల్ల ఈ భావంతోనే నా మాటలు వినబడాలని కోరుకుంటున్నాను.
ప్రభూ, నీవే నాకు తీర్పు తీరుస్తావు. ఎందుకంటే ఒక మనిషిలో ఉన్న ఆ మనిషి అంతరాత్మ తప్ప మరెవరికీ అతని అంతరంగ విషయాలు తెలియకపోయినా, అతనిలో ఉన్న అతని అంతరాత్మకు సైతం తెలియని విషయం అతనిలో కొంత ఉంది. కాని ప్రభూ, అతనిని సృష్టించిన నీకు అతని గురించి అంతా తెలుసు. అయితే నేను నీ దృష్టిలో నన్ను నేను తక్కువగా ఎంచుకొని, ధూళిగాను బూడిదగాను భావించుకున్నప్పటికీ, నా గురించి నాకు తెలియని ఒక విషయం నీ గురించి నాకు తెలుసు. నిజానికి, ఇప్పుడు మనం అద్దంలో మసకగా చూస్తున్నాము; ఇంకా ముఖాముఖిగా చూడటం లేదు. కాబట్టి నేను నీకు దూరంగా ఉన్నంతకాలం, నీతో కంటే నాతో నేనే ఎక్కువగా ఉంటున్నాను. అయినప్పటికీ, నీవు ఏ విధంగానూ బాధలకు లోనుకావని నాకు తెలుసు; కానీ నేను ఏ శోధనలను ఎదిరించగలనో, వేటిని ఎదిరించలేనో నాకు తెలియదు. అయినా ఆశ ఉంది, ఎందుకంటే నీవు విశ్వసనీయుడవు; మా శక్తికి మించి మేము శోధింపబడటానికి నీవు అనుమతించవు. మేము దానిని సహించగలిగేలా, శోధనతోపాటు తప్పించుకునే మార్గాన్ని కూడా కల్పిస్తావు. కాబట్టి నా గురించి నాకు తెలిసినదానిని ఒప్పుకుంటాను; నా గురించి నాకు తెలియనిదానిని కూడా ఒప్పుకుంటాను. ఎందుకంటే నా గురించి నాకు తెలిసినది, నీవు నాపై వెలుగు ప్రసరించడం వల్లనే నాకు తెలుసు; నా గురించి నాకు తెలియనిది, నీ సన్నిధిలో నా చీకటి మధ్యాహ్నపు వెలుగులా మారేవరకు నాకు తెలియకుండానే ఉంటుంది.
ప్రభువా, సందేహంతో కాదు, నిశ్చయమైన ఎరుకతోనే నేను నిన్ను ప్రేమిస్తున్నాను. నీ వాక్కుతో నీవు నా హృదయాన్ని తాకావు, నేను నిన్ను ప్రేమించాను. అవును, ఆకాశమూ, భూమీ, వాటిలో ఉన్న సమస్తమూ—ఇదిగో, అన్ని వైపుల నుండీ నిన్ను ప్రేమించమని నాకు చెబుతున్నాయి; ఎవరికీ సాకు లేకుండా ఉండేందుకు, అందరికీ అలా చెప్పడం అవి మానవు. అయితే, నీవు ఎవరిపై కరుణ చూపగోరుతావో వారిపై మరింత లోతుగా కరుణ చూపుతావు; ఎవరిపై జాలి చూపావో వారిపై జాలి చూపుతావు. అలా కాకపోతే, ఆకాశమూ భూమీ నీ స్తుతులను వినిపించేది చెవిటి చెవులకే. అయితే నిన్ను ప్రేమించేటప్పుడు నేను దేనిని ప్రేమిస్తున్నాను? దేహాల అందాన్ని కాదు, కాలగమనంలోని చక్కని లయను కాదు, మా కళ్లకు ఎంతో ఆనందాన్నిచ్చే వెలుగు ప్రకాశాన్ని కాదు, వివిధ గీతాల మధుర స్వరాలను కాదు, పువ్వులూ సుగంధ లేపనాలూ పరిమళ ద్రవ్యాల సువాసనను కాదు, మన్నానూ తేనెనూ కాదు, శారీరక ఆలింగనాలకు ఇంపైన అవయవాలను కాదు. నా దేవుణ్ణి ప్రేమించేటప్పుడు నేను వీటిలో దేనినీ ప్రేమించడం లేదు. అయినా నా దేవుణ్ణి ప్రేమించేటప్పుడు ఒక విధమైన వెలుగునూ, మధుర స్వరాన్నీ, సువాసననూ, ఆహారాన్నీ, ఆలింగనాన్నీ ప్రేమిస్తున్నాను—నా అంతరంగానికి వెలుగునూ, మధుర స్వరాన్నీ, సువాసననూ, ఆహారాన్నీ, ఆలింగనాన్నీ. అక్కడ స్థలం ఇముడ్చుకోలేనిది నా ఆత్మకు ప్రకాశిస్తుంది; కాలం కొట్టుకొనిపోలేనిది అక్కడ ధ్వనిస్తుంది; శ్వాస చెదరగొట్టలేనిది అక్కడ పరిమళిస్తుంది; తినడం వల్ల తగ్గిపోనిది అక్కడ రుచినిస్తుంది; తృప్తి వేరుచేయలేనిది అక్కడ హత్తుకొని ఉంటుంది. నా దేవుణ్ణి ప్రేమించేటప్పుడు నేను ప్రేమించేది ఇదే.
మరి ఇది ఏమిటి? నేను భూమిని అడిగాను; అది నాకు, “నేను ఆయనను కాను” అని జవాబిచ్చింది; దానిలో ఉన్నవన్నీ అదే విషయాన్ని ఒప్పుకున్నాయి. సముద్రాన్నీ, అగాధ జలాలనూ, వాటిలో సంచరించే జీవులనూ అడిగాను; అవి, “మేము నీ దేవులం కాము; మాకు పైన వెదుకు” అని జవాబిచ్చాయి. వీచే గాలిని అడిగాను; వాయుమండలమంతా, దానిలో నివసించేవాటితో సహా, “అనాక్సిమెనీస్ భ్రమపడ్డాడు; నేను దేవుణ్ణి కాను” అని జవాబిచ్చింది. ఆకాశాలనూ, సూర్యుణ్ణీ, చంద్రుణ్ణీ, నక్షత్రాలనూ అడిగాను. “నీవు వెదుకుతున్న దేవుడు మేము కూడా కాము” అని అవి చెప్పాయి. అప్పుడు నా దేహ ద్వారాన్ని చుట్టుముట్టి ఉన్న సమస్త వస్తువులతో నేను ఇలా అన్నాను: “మీరు నా దేవుడు కారని నాకు చెప్పారు; ఆయన గురించి ఏదైనా చెప్పండి.” అవి, “ఆయనే మమ్మల్ని సృష్టించాడు” అని బిగ్గరగా ప్రకటించాయి. వాటిని నేను ప్రశ్నించడమంటే వాటిని గురించి ధ్యానించడమే; వాటి సుందర రూపమే నాకు జవాబిచ్చింది. అప్పుడు నేను నా వైపుకు తిరిగి, “నీవెవరు?” అని నన్ను నేను అడిగాను. “నేను ఒక మానవజీవిని” అని జవాబిచ్చాను. ఇదిగో, నాలో ఆత్మా దేహమూ నాకు కనిపిస్తున్నాయి—ఒకటి వెలుపల, మరొకటి లోపల. వీటిలో దేనిద్వారా నేను నా దేవుణ్ణి వెదకాలి? నా కళ్ల కిరణాలనే దూతలను ఎంత దూరం పంపగలిగానో అంత దూరం, భూమి నుండి ఆకాశం వరకు, దేహం ద్వారా ఆయనను వెదికాను. అయితే అంతరంగమే శ్రేష్ఠమైనది; ఎందుకంటే, అధిపతిగా ఉండి తీర్పు చెప్పే దానికి, దేహ సంబంధమైన దూతలన్నీ ఆకాశమూ భూమీ వాటిలోని సమస్తమూ ఇచ్చిన సమాధానాలను తెలియజేశాయి: “మేము దేవులం కాము; అయితే ఆయనే మమ్మల్ని సృష్టించాడు.” బాహ్య స్వరూపం చేసిన సేవ ద్వారా నా అంతరంగం ఈ విషయాలను తెలుసుకుంది; అంతరంగమైన నేను వాటిని తెలుసుకున్నాను; మనస్సునైన నేను, నా దేహ ఇంద్రియాల ద్వారా వాటిని తెలుసుకున్నాను. నా దేవుని గురించి ఈ విశ్వ నిర్మాణమంతటినీ అడిగాను; అది నాకు, “నేను ఆయనను కాను; అయితే ఆయనే నన్ను సృష్టించాడు” అని జవాబిచ్చింది.
ఇంద్రియాలు సక్రమంగా పనిచేసే వారందరికీ ఈ భౌతిక రూపం కనిపించడం లేదా? మరి అది అందరికీ ఒకే విషయాన్ని ఎందుకు చెప్పదు? చిన్నవీ పెద్దవీ అయిన జంతువులు దానిని చూస్తాయి, కానీ దానిని ప్రశ్నించలేవు; ఎందుకంటే వాటి ఇంద్రియాలు తెలియజేసే విషయాలపై తీర్పు చెప్పేందుకు, ఆ ఇంద్రియాలపై హేతుబుద్ధి నియమించబడలేదు. అయితే మానవులు ప్రశ్నించగలరు; తద్వారా దేవునికి సంబంధించిన అదృశ్య విషయాలు, సృష్టించబడిన వాటి ద్వారా అర్థమై, స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. కానీ సృష్టివస్తువులపై ప్రేమ వల్ల వారు వాటికి లోబడిపోతారు; లోబడినవారు తీర్పు చెప్పలేరు. ప్రశ్నించేవారు తీర్పు చెప్పగలిగితే తప్ప, సృష్టిప్రాణులూ వస్తువులూ వారికి జవాబివ్వవు. ఒకరు కేవలం చూస్తూ, మరొకరు చూస్తూనే ప్రశ్నిస్తున్నప్పుడు, ఒకరికి ఒక విధంగా, మరొకరికి మరొక విధంగా కనిపించేలా అవి తమ స్వరాన్ని (అంటే తమ రూపాన్ని) మార్చుకోవు. ఇద్దరికీ ఒకే విధంగా కనిపిస్తూనే, ఒకరికి అది మూగగా ఉంటుంది, మరొకరితో మాట్లాడుతుంది. నిజానికి అది అందరితోనూ మాట్లాడుతుంది; అయితే వెలుపలి నుండి అందుకున్న దాని స్వరాన్ని తమలోని సత్యంతో పోల్చి చూసేవారు మాత్రమే అర్థం చేసుకుంటారు. ఎందుకంటే సత్యం నాతో ఇలా అంటుంది: “ఆకాశమూ కాదు, భూమీ కాదు, మరే ఇతర భౌతిక వస్తువూ నీ దేవుడు కాదు.” వాటిని చూసేవారికి వాటి స్వభావమే ఈ విషయాన్ని చెబుతుంది: “అవి ద్రవ్యరాశి; ఒక ద్రవ్యరాశి మొత్తంలో కంటే దానిలోని ఒక భాగంలో ద్రవ్యం తక్కువగా ఉంటుంది.” ఇప్పుడు నీతో మాట్లాడుతున్నాను, ఓ నా ఆత్మా, నీవు నాలోని శ్రేష్ఠమైన భాగానివి; ఎందుకంటే నీవు నా దేహపు ద్రవ్యరాశికి జీవం పోసి దానిని సజీవం చేస్తున్నావు; ఏ దేహమూ మరొక దేహానికి అలా జీవం ఇవ్వలేదు. అయితే నీ దేవుడు నీకు సైతం, నీ జీవానికి జీవమై ఉన్నాడు.
అయితే, నా దేవుణ్ణి ప్రేమించేటప్పుడు నేను దేనిని ప్రేమిస్తున్నాను? నా ఆత్మకన్నా ఉన్నతంగా ఉన్న ఆయన ఎవరు? నా ఆత్మ ద్వారానే నేను ఆయనను చేరడానికి పైకి ఎక్కుతాను. నేను నా శరీరంతో ఏ శక్తి ద్వారా ఏకమై ఉండి, దాని అవయవాలన్నిటినీ జీవంతో నింపుతున్నానో, ఆ శక్తిని దాటి వెళ్తాను. ఆ శక్తి ద్వారా నా దేవుణ్ణి కనుగొనలేను; అలా కనుగొనగలిగితే, వివేచనలేని గుర్రమూ కంచరగాడిదా కూడా ఆయనను కనుగొనగలవు; ఎందుకంటే వాటి శరీరాలు జీవించేది కూడా అదే శక్తి ద్వారానే. అయితే, మరొక శక్తి ఉంది. దాని ద్వారా నేను శరీరానికి జీవం ఇవ్వడమే కాక, ప్రభువు నాకోసం రూపొందించిన ఈ దేహానికి ఇంద్రియజ్ఞానాన్ని కూడా కలిగిస్తున్నాను. కన్ను వినకూడదనీ, చెవి చూడకూడదనీ, కానీ కన్ను ద్వారా నేను చూడాలనీ, చెవి ద్వారా నేను వినాలనీ ఆయన ఆజ్ఞాపించాడు. అలాగే, మిగిలిన ఇంద్రియాలలో ప్రతిదానికీ దానిదైన ప్రత్యేక స్థానాన్నీ పనినీ నియమించాడు. ఆ పనులు వేరువేరైనా, ఒకే మనస్సునైన నేను ఆ ఇంద్రియాల ద్వారా వాటిని నిర్వర్తిస్తున్నాను. నాలోని ఈ శక్తిని కూడా దాటి వెళ్తాను; ఎందుకంటే గుర్రానికీ కంచరగాడిదకూ ఈ శక్తి ఉంది; అవి కూడా శరీరం ద్వారా గ్రహిస్తాయి.
కాబట్టి నా స్వభావంలోని ఈ శక్తిని కూడా దాటి, నన్ను సృష్టించిన ఆయన వైపు అంచెలంచెలుగా పైకి ఎక్కుతాను. అలా నా జ్ఞాపకశక్తిలోని మైదానాలకూ విశాలమైన భవనాలకూ చేరుకుంటాను. ఇంద్రియాలు గ్రహించిన అన్ని రకాల వస్తువుల నుంచి అందులోకి చేరిన అసంఖ్యాక ప్రతిబింబాల నిధులు అక్కడ ఉన్నాయి. ఇంద్రియాలు గ్రహించిన వాటిని పెద్దవిగా గానీ చిన్నవిగా గానీ చేస్తూ, లేదా మరే విధంగానైనా మారుస్తూ, మనం అదనంగా ఆలోచించేదంతా అక్కడ నిల్వ ఉంటుంది. అలాగే, మరపు ఇంకా మింగివేసి పూడ్చిపెట్టని, జ్ఞాపకానికి అప్పగించి దాచిన మిగిలినవన్నీ కూడా అక్కడ ఉంటాయి. నేను అక్కడికి ప్రవేశించినప్పుడు, నాకు కావలసినదాన్ని బయటకు తీసుకురమ్మని కోరుతాను; కొన్ని వెంటనే వస్తాయి. మరికొన్నిటిని ఎక్కువసేపు వెదకాలి; వాటిని ఏదో లోపలి నిల్వస్థలం నుంచి తీసుకువచ్చినట్లుగా ఉంటుంది. ఇంకొన్ని గుంపులుగా దూసుకువస్తాయి. ఒకదాన్ని కోరుతూ అడుగుతుంటే, అవి ముందుకు వచ్చి, “బహుశా నేనేనా?” అని అడుగుతున్నట్లుంటాయి. నేను కోరుకున్నది తన రహస్య స్థలం నుంచి బయటపడి కనబడేంతవరకు, నా హృదయమనే చేతితో వాటిని నా స్మరణ దృష్టి నుంచి తొలగిస్తాను. మరికొన్ని అడిగిన వెంటనే, క్రమం తప్పకుండా సులువుగా ముందుకు వస్తాయి; ముందు ఉన్నవి వెనుక వచ్చేవాటికి దారినిస్తాయి. అలా దారినిస్తూ అవి కనుమరుగవుతాయి; నేను కోరినప్పుడు తిరిగి రావడానికి సిద్ధంగా ఉంటాయి. నేను ఏదైనా కంఠస్థంగా అప్పజెప్పేటప్పుడు ఇదంతా జరుగుతుంది.
అక్కడ అన్ని విషయాలూ స్పష్టంగా వేరువేరుగా, ప్రధాన వర్గాల కింద భద్రపరచబడి ఉంటాయి; ప్రతిదీ దానికంటూ ఉన్న మార్గం ద్వారా లోపలికి చేరింది. కాంతి, వస్తువుల రంగులూ ఆకారాలన్నీ కళ్ల ద్వారా; అన్ని రకాల శబ్దాలు చెవుల ద్వారా; వాసనలన్నీ నాసికా రంధ్రాల మార్గం ద్వారా; రుచులన్నీ నోటి ద్వారా చేరుతాయి. శరీరానికి బయట గానీ లోపల గానీ గట్టిగా లేదా మెత్తగా, వేడిగా లేదా చల్లగా, గరుకుగా, బరువుగా లేదా తేలికగా ఉండేవన్నీ శరీరమంతటా ఉన్న స్పర్శజ్ఞానం ద్వారా చేరుతాయి. జ్ఞాపకశక్తి అనే ఆ గొప్ప ఆశ్రయస్థానం వీటన్నిటినీ తనలోని లెక్కలేనన్ని రహస్యమైన, మాటల్లో చెప్పలేని మెలికలలో స్వీకరిస్తుంది; అవసరమైనప్పుడు అవి అందుబాటులో ఉండి, బయటకు తేబడేలా దాచుకుంటుంది. ప్రతిదీ దానిదైన ద్వారం ద్వారా ప్రవేశించి అక్కడ నిల్వ చేయబడుతుంది. అయితే, వస్తువులే లోపలికి ప్రవేశించవు; గ్రహించిన వస్తువుల ప్రతిబింబాలు మాత్రమే ఆలోచన వాటిని తిరిగి గుర్తుకు తెచ్చుకోవడానికి అక్కడ సిద్ధంగా ఉంటాయి. ప్రతి ప్రతిబింబమూ ఏ ఇంద్రియం ద్వారా లోపలికి వచ్చి నిల్వ చేయబడిందో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నప్పటికీ, ఆ ప్రతిబింబాలు ఎలా ఏర్పడతాయో ఎవరు చెప్పగలరు? నేను చీకటిలో, నిశ్శబ్దంలో ఉన్నప్పుడు కూడా, కావాలనుకుంటే నా జ్ఞాపకంలో రంగులను ముందుకు తెచ్చుకోగలను; నలుపుకూ తెలుపుకూ మధ్య, అలాగే నేను కోరుకున్న ఇతర రంగుల మధ్య తేడాను గుర్తించగలను. నా కళ్ల ద్వారా లోపలికి వచ్చిన ప్రతిబింబాన్ని నేను మళ్లీ పరిశీలిస్తున్నప్పుడు, శబ్దాలు చొరబడి దానికి అంతరాయం కలిగించవు; అవి కూడా అక్కడే ఉన్నప్పటికీ, నిద్రాణంగా, వేరుగా దాచిపెట్టినట్లుగా ఉంటాయి. వాటిని కూడా నేను పిలుస్తాను; వెంటనే అవి ప్రత్యక్షమవుతాయి. నా నాలుక కదలకపోయినా, నా గొంతు మూగబోయినా, ఈ విధంగా నాకు కావలసినంతగా పాడగలను. చెవుల ద్వారా లోపలికి ప్రవహించిన మరొక జ్ఞాపకాల నిల్వను పిలిచినప్పుడు, అక్కడే ఉన్న రంగుల ప్రతిబింబాలు చొరబడి అంతరాయం కలిగించవు. అలాగే, ఇతర ఇంద్రియాల ద్వారా లోపలికి చేరి, పోగైన మిగిలిన విషయాలను కూడా నా ఇష్టానుసారం గుర్తుకు తెచ్చుకుంటాను. అవును, ఏ వాసనా చూడకుండానే, లిల్లీ పూల పరిమళానికీ వయొలెట్ పూల పరిమళానికీ మధ్య తేడాను గుర్తించగలను. ఆ సమయంలో రుచి చూడకుండా, తాకకుండా, కేవలం గుర్తుచేసుకుంటూనే, తియ్యని ద్రాక్షసారాయం కంటే తేనెను, గరుకైనదాని కంటే నున్ననిదాన్ని ఇష్టపడగలను.
నా అంతరంగంలో, నా జ్ఞాపకశక్తి అనే ఆ విశాల ప్రాంగణంలో నేను ఇవన్నీ చేస్తాను. ఎందుకంటే, నేను మరచిపోయినవి తప్ప, ఆకాశం, భూమి, సముద్రం, వాటిలో నేను తలచుకోగలిగినవన్నీ అక్కడ నాకు అందుబాటులో ఉంటాయి. అక్కడ నన్ను నేను కలుసుకుంటాను; నన్ను నేను గుర్తుచేసుకుంటాను; ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఏమి చేశానో, అప్పుడు ఎలాంటి భావాలతో ఉన్నానో గుర్తుతెచ్చుకుంటాను. నా సొంత అనుభవం ద్వారానైనా, ఇతరుల మాటలను నమ్మడం ద్వారానైనా నాకు జ్ఞాపకమున్నవన్నీ అక్కడ ఉంటాయి. అదే నిధిలోనుంచి, నేను అనుభవించిన విషయాలకు గానీ, నా అనుభవాన్ని బట్టి నేను నమ్మిన విషయాలకు గానీ సంబంధించిన సరికొత్త ప్రతిరూపాలను గతంతో నిరంతరం కలిపి రూపొందించుకుంటాను. వాటినిబట్టి మళ్లీ భవిష్యత్తులో చేయబోయే పనులను, జరగబోయే సంఘటనలను, ఆశలను ఊహిస్తాను; ఇవన్నీ ఇప్పుడు నా ఎదుట ఉన్నట్లుగానే మళ్లీ వాటి గురించి ఆలోచిస్తాను. ఎన్నో గొప్ప విషయాల ప్రతిరూపాలతో నిండిన నా మనస్సు అనే ఆ విశాల భాండాగారంలో, “నేను ఇది చేస్తాను లేదా అది చేస్తాను; అప్పుడు ఇది జరుగుతుంది లేదా అది జరుగుతుంది” అని నాలో నేను అనుకుంటాను. “అయ్యో, ఇది గానీ అది గానీ జరిగితే ఎంత బాగుంటుంది!” “దేవుడు ఇది గానీ అది గానీ జరగకుండా కాపాడుగాక!” ఇలా నాలో నేను మాట్లాడుకుంటాను. అలా మాట్లాడుతున్నప్పుడు, నేను మాట్లాడే విషయాలన్నిటి ప్రతిరూపాలు అదే జ్ఞాపకాల నిధిలోనుంచి నా ఎదుట నిలుస్తాయి. ఆ ప్రతిరూపాలు లేకపోతే, వాటిలో దేని గురించీ నేను మాట్లాడలేను.
నా దేవా, ఈ జ్ఞాపకశక్తి ఎంత గొప్పది, ఎంత అపారమైనది! అదొక విశాలమైన, హద్దులులేని గది! దాని లోతును ఎవరు కొలవగలిగారు? అయినా, ఇది నాలోని శక్తే; నా స్వభావానికి చెందినదే. అయినప్పటికీ, నేనేమిటో అదంతా నాకే పూర్తిగా అర్థం కాదు. అంటే, మనస్సు తనను తాను తనలో ఇముడ్చుకోలేనంత ఇరుకైనది. మరి, తనలో తాను ఇముడ్చుకోలేని ఆ భాగం ఎక్కడ ఉంటుంది? అది దాని లోపల కాకుండా బయట ఉందా? అలాగైతే, అది తనను తాను ఎందుకు గ్రహించలేకపోతోంది? దీనిని తలచుకున్నప్పుడు అద్భుతమైన విస్మయం నన్ను ఆవరిస్తుంది; ఆశ్చర్యం నన్ను పట్టుకుంటుంది. మనుషులు పర్వతాల ఎత్తులను, సముద్రపు మహా కెరటాలను, నదుల విశాల ప్రవాహాలను, మహాసముద్రపు విస్తృతిని, నక్షత్రాల గమనాలను చూసి అబ్బురపడటానికి దూరప్రాంతాలకు వెళ్తారు; కానీ తమను తాము పట్టించుకోరు. ఈ విషయాలన్నిటి గురించి నేను మాట్లాడినప్పుడు వాటిని నా కళ్లతో చూడకపోయినా, నేను ఇదివరకు చూసిన ఆ పర్వతాలను, కెరటాలను, నదులను, నక్షత్రాలను, అలాగే ఉందని నేను నమ్మే ఆ మహాసముద్రాన్ని, బయట చూస్తున్నప్పటిలాగే వాటి మధ్యనున్న అవే విశాల దూరాలతో సహా, నా జ్ఞాపకశక్తిలో అంతరంగంగా నిజంగా చూడకపోతే వాటి గురించి మాట్లాడలేనన్న విషయం కూడా వారికి ఆశ్చర్యం కలిగించదు. అయితే, నా కళ్లతో వాటిని చూసినప్పుడు, చూడటం ద్వారా వాటినే నాలోకి తెచ్చుకోలేదు; అవి స్వయంగా నాతో లేవు, వాటి ప్రతిరూపాలు మాత్రమే ఉన్నాయి. ఒక్కొక్కటి శరీరంలోని ఏ ఇంద్రియం ద్వారా నాలో ముద్రపడిందో కూడా నాకు తెలుసు.
అయితే, కొలవలేనంత విస్తారమైన నా జ్ఞాపకశక్తి నిలుపుకునేది వీటిని మాత్రమే కాదు. ఉదార విద్యాశాస్త్రాలలో నేర్చుకుని, ఇంకా మరచిపోనిదంతా కూడా ఇక్కడ ఉంది; అది ఏదో అంతరంగ స్థలానికి తరలించబడినట్లుంది, అయితే అది నిజానికి ఒక స్థలం కాదు. అక్కడ ఉన్నవి వాటి ప్రతిరూపాలు కావు, ఆ విషయాలే. సాహిత్యం అంటే ఏమిటి, తర్కవాద కళ అంటే ఏమిటి, ప్రశ్నలు ఎన్ని రకాలుగా ఉంటాయి—వీటిలో నాకు తెలిసినదంతా నా జ్ఞాపకశక్తిలో ఉండే తీరు ఎలాంటిదంటే, నేను విషయాన్ని బయట వదిలేసి దాని ప్రతిరూపాన్ని మాత్రమే లోపలికి తీసుకున్నట్లు కాదు. అది ఒక స్వరంలా వినిపించి అంతరించిపోయినదీ కాదు; స్వరం చెవిపై వేసిన ముద్ర ద్వారా, అది ఇక వినిపించకపోయినా వినిపిస్తున్నట్లుగా గుర్తుతెచ్చుకోవచ్చు. అలాగే, అది ఒక వాసన వంటిదీ కాదు; వాసన వ్యాపించి గాలిలో కలిసిపోతూ ఘ్రాణేంద్రియాన్ని తాకి, తన ప్రతిరూపాన్ని జ్ఞాపకశక్తికి అందిస్తుంది; దాన్ని గుర్తుతెచ్చుకున్నప్పుడు ఆ అనుభూతిని మళ్లీ పొందుతాము. అది ఆహారం వంటిదీ కాదు; ఆహారం కడుపులోకి చేరిన తరువాత నిజానికి దాని రుచి తెలియకపోయినా, జ్ఞాపకంలో మాత్రం ఒక విధంగా దాని రుచి ఇంకా తెలుస్తుంది. శరీరం స్పర్శ ద్వారా గ్రహించే ఏదైనా వస్తువు వంటిదీ కాదు; ఆ వస్తువు మనకు దూరమైన తరువాత కూడా జ్ఞాపకశక్తి దాన్ని తలచుకోగలుగుతుంది. ఎందుకంటే, అలాంటి వస్తువులు స్వయంగా జ్ఞాపకశక్తిలోకి ప్రవేశించవు; వాటి ప్రతిరూపాలు మాత్రమే ఆశ్చర్యకరమైన వేగంతో గ్రహించబడి, అద్భుతమైన భాండాగారాలలో అన్నట్లుగా నిల్వ చేయబడతాయి; గుర్తుతెచ్చుకోవడం ద్వారా అవి అక్కడినుంచి ఆశ్చర్యకరంగా వెలికితీయబడతాయి.
అయితే ఇప్పుడు, ప్రశ్నలు మూడు రకాలుగా ఉంటాయని—”ఆ వస్తువు ఉందా? అది ఏమిటి? అది ఎలాంటిది?”—నేను విన్నప్పుడు, ఆ మాటలను రూపొందించే శబ్దాల ప్రతిరూపాలను నా మనస్సులో ఉంచుకుంటాను. ఆ శబ్దాలు ధ్వనిస్తూ గాలి గుండా వెళ్లిపోయాయని, ఇప్పుడు అవి లేవని కూడా నాకు తెలుసు. అయితే ఆ శబ్దాలు సూచించే విషయాలను మాత్రం నా శరీర ఇంద్రియాలలో దేనితోనూ నేను గ్రహించలేదు; నా మనస్సులో తప్ప మరెక్కడా వాటిని తెలుసుకోలేదు. అయినా నా జ్ఞాపకశక్తిలో నేను నిల్వ చేసుకున్నది వాటి ప్రతిరూపాలను కాదు, ఆ విషయాలనే. అవి నాలోకి ఎలా ప్రవేశించాయో చెప్పగలిగితే చెప్పనివ్వండి; ఎందుకంటే నా శరీరంలోని ప్రవేశమార్గాలన్నిటినీ నేను పరిశీలించాను, కానీ అవి ఏ మార్గాన ప్రవేశించాయో కనుగొనలేకపోతున్నాను. కళ్ళు ఇలా అంటాయి: “ఆ ప్రతిరూపాలకు రంగు ఉంటే, వాటిని గురించి మేము తెలియజేశాము.” చెవులు ఇలా అంటాయి: “అవి శబ్దం చేస్తే, వాటిని గురించి మేము తెలియజేశాము.” ముక్కు రంధ్రాలు ఇలా అంటాయి: “వాటికి వాసన ఉంటే, అవి మా గుండా వెళ్లాయి.” రుచి ఇలా అంటుంది: “వాటికి రుచి ఉంటే తప్ప నన్ను అడగవద్దు.” స్పర్శ ఇలా అంటుంది: “దానికి పరిమాణం లేకపోతే, నేను దాన్ని తాకలేదు; తాకకపోతే, దాని గురించి ఏమీ తెలియజేయలేదు.” ఈ విషయాలు ఎక్కడి నుంచి, ఎలా నా జ్ఞాపకశక్తిలోకి ప్రవేశించాయి? ఎలాగో నాకు తెలియదు. ఎందుకంటే వాటిని నేర్చుకున్నప్పుడు, నేను మరొకరి మనస్సును నమ్మి అంగీకరించలేదు; నా మనస్సులోనే వాటిని గుర్తించాను. అవి సత్యమని అంగీకరించి, నాకు కావలసినప్పుడు మళ్లీ బయటకు తెచ్చుకోగలిగే చోట వాటిని నిల్వ చేసినట్లుగా, నా జ్ఞాపకశక్తికి అప్పగించాను. అంటే, నేను వాటిని నేర్చుకోకముందే అవి నా హృదయంలో ఉన్నాయి; కానీ నా జ్ఞాపకశక్తిలో లేవు. మరి ఎక్కడ ఉన్నాయి? లేదా, వాటిని పలికినప్పుడు నేను వాటిని గుర్తించి, “అలాగే ఉంది, ఇది నిజం” అని ఎందుకు అన్నాను? అవి అప్పటికే నా జ్ఞాపకశక్తిలో ఉండి, ఎంతో వెనక్కి నెట్టివేయబడి, లోతైన మూలల్లో పాతిపెట్టబడినట్లుగా ఉండటం వల్లనే కాదా? మరొకరి సూచన వాటిని బయటకు తీసుకురాకపోయి ఉంటే, బహుశా నేను వాటిని మనస్సులో తలచుకోలేకపోయేవాడినేమో?
అందువల్ల, మన ఇంద్రియాల ద్వారా ప్రతిరూపాలను పొందకుండా, అంతరంగంలో ప్రతిరూపాలు లేకుండానే యథాతథంగా గ్రహించే ఈ విషయాలను నేర్చుకోవడం అంటే ఏమిటో మనకు తెలుస్తుంది. అది ఆలోచన ద్వారా వాటిని స్వీకరించడం, శ్రద్ధగా గమనించి వాటిని అందుబాటులో ఉంచుకోవడం తప్ప మరేమీ కాదు. జ్ఞాపకశక్తిలో ఇంతకుముందు క్రమం లేకుండా, చెల్లాచెదురుగా ఉన్న విషయాలను, అవి తెలియకుండా, నిర్లక్ష్యానికి గురై పడి ఉన్న అదే జ్ఞాపకశక్తిలో ఇప్పుడు చేతికి అందేలా అమర్చుకోవడమే అది. అప్పుడు వాటికి అలవాటుపడిన మనస్సుకు అవి సులభంగా స్ఫురిస్తాయి. ఈ రకమైన విషయాలు నా జ్ఞాపకశక్తిలో ఎన్ని ఉన్నాయో! అవి ఇదివరకే కనుగొనబడి, నేను చెప్పినట్లుగా చేతికి అందేలా ఉంచబడ్డాయి; వాటినే మనం నేర్చుకున్నామని, తెలుసుకున్నామని అంటాము. కొద్దికాలంపాటు నేను వాటిని జ్ఞాపకం చేసుకోవడం మానేస్తే, అవి మళ్లీ ఎంతగా పాతుకుపోయి, లోతైన మూలల్లోకి జారిపోతాయంటే, వాటిని కొత్త విషయాలలాగే మళ్లీ అక్కడి నుంచి ఆలోచించి బయటకు తేవలసి వస్తుంది. ఎందుకంటే వాటికి మరొక నివాసం లేదు. వాటిని తెలుసుకోవాలంటే మళ్లీ ఒకచోట చేర్చాలి; అంటే, చెల్లాచెదురుగా ఉన్నవాటిని మళ్లీ సమకూర్చాలన్నమాట. ఇక్కడి నుంచే “కోగిటేషన్” అనే పదం వచ్చింది. ఎందుకంటే కోగో (సమకూర్చడం), కోగిటో (మళ్లీ సమకూర్చడం) అనే పదాల మధ్య ఉన్న సంబంధమే ఆగో, ఆగిటో అనే పదాల మధ్య, ఫాకియో, ఫాక్టిటో అనే పదాల మధ్య కూడా ఉంది. అయితే మనస్సు ఈ పదాన్ని (కోగిటేషన్) తనకే ప్రత్యేకించుకుంది. అందువల్ల ఏ విధంగానైనా “సమకూర్చిన” దానిని కాకుండా, మనస్సులో “మళ్లీ సమకూర్చిన” దానిని, అంటే ఒకచోట చేర్చిన దానినే సరిగ్గా చింతించినదని లేదా ఆలోచించినదని అంటాము.
జ్ఞాపకశక్తిలో సంఖ్యలకు, కొలతలకు సంబంధించిన అసంఖ్యాకమైన సూత్రాలు, నియమాలు కూడా ఉన్నాయి. వాటిలో దేనినీ శరీర ఇంద్రియమేదీ దానిలో ముద్రించలేదు; ఎందుకంటే వాటికి రంగుగానీ, శబ్దంగానీ, రుచిగానీ, వాసనగానీ, స్పర్శగానీ లేవు. వాటిని గురించి చర్చించేటప్పుడు వాటిని సూచించడానికి ఉపయోగించే పదాల శబ్దాన్ని నేను విన్నాను; కానీ ఆ శబ్దాలు వేరు, ఆ విషయాలు వేరు. ఎందుకంటే గ్రీకు భాషలోని శబ్దాలు లాటిన్ భాషలోని శబ్దాలకు భిన్నంగా ఉంటాయి; కానీ ఆ విషయాలు గ్రీకుగానీ, లాటిన్గానీ, మరే ఇతర భాషగానీ కావు. సాలెపురుగు దారంలా ఎంతో సన్నగా ఉండే వాస్తుశిల్పుల గీతలను నేను చూశాను. కానీ మనస్సులోని ఆ రేఖలు వీటికి భిన్నమైనవి; అవి నా శరీర నేత్రం నాకు చూపించిన గీతల ప్రతిరూపాలు కావు. ఏ భౌతిక ఆకారాన్నీ మనస్సులో ఊహించుకోకుండా, తన అంతరంగంలో వాటిని గుర్తించే వారికి అవి తెలుసు. నా శరీర ఇంద్రియాలన్నిటి ద్వారా మనం లెక్కించే వస్తువుల సంఖ్యలను కూడా నేను గ్రహించాను. కానీ మనం లెక్కించడానికి ఉపయోగించే సంఖ్యలు వేరు; అవి ఈ వస్తువుల ప్రతిరూపాలు కావు, అందువల్ల వాటికి నిజంగానే ఉనికి ఉంది. వాటిని చూడలేనివారు నేను ఈ విషయాలు చెబుతున్నందుకు నన్ను ఎగతాళి చేయనివ్వండి; వారు నన్ను ఎగతాళి చేస్తున్నప్పుడు నేను వారిపై జాలిపడతాను.
ఈ విషయాలన్నీ నాకు గుర్తున్నాయి; వాటిని ఎలా నేర్చుకున్నానో కూడా నాకు గుర్తుంది. వాటికి వ్యతిరేకంగా పూర్తిగా అసత్యమైన అనేక అభ్యంతరాలను కూడా నేను విన్నాను; అవీ నాకు గుర్తున్నాయి. అవి అసత్యాలే అయినా, అవి నాకు గుర్తున్నాయనేది మాత్రం అసత్యం కాదు. ఆ సత్యాలకు, వాటికి వ్యతిరేకంగా లేవనెత్తిన ఈ అసత్యాలకు మధ్య తేడాను నేను గుర్తించానని కూడా నాకు గుర్తుంది. ఈ విషయాలను ఇప్పుడు వివేచించడం వేరు, వీటిని గురించి తరచూ ఆలోచించినప్పుడు అనేకసార్లు వాటిని వివేచించానని గుర్తుచేసుకోవడం వేరు అని నేను గ్రహిస్తున్నాను. కాబట్టి ఈ విషయాలను అనేకసార్లు అర్థం చేసుకున్నానని నాకు గుర్తుంది. ఇప్పుడు నేను వివేచించి అర్థం చేసుకునేదాన్ని కూడా నా స్మృతిలో భద్రపరుస్తున్నాను; తద్వారా ఇప్పుడు దాన్ని అర్థం చేసుకున్నానని తరువాత గుర్తుచేసుకోగలను. అలా, నేను గుర్తుచేసుకున్నానని కూడా నాకు గుర్తుంది. అలాగే, ఇప్పుడు ఈ విషయాలను గుర్తుచేసుకోగలిగానని భవిష్యత్తులో జ్ఞాపకం తెచ్చుకుంటే, స్మృతి శక్తితోనే దాన్ని జ్ఞాపకం తెచ్చుకుంటాను.
ఇదే స్మృతిలో నా మనస్సులోని భావోద్వేగాలు కూడా ఉన్నాయి. అయితే మనస్సు వాటిని అనుభవిస్తున్నప్పుడు అవి దానిలో ఉండే పద్ధతిలో కాకుండా, స్మృతికి గల ప్రత్యేక శక్తి ప్రకారం, ఎంతో భిన్నమైన పద్ధతిలో అవి అందులో ఉంటాయి. ఎందుకంటే, ఆనందించకుండానే నేను గతంలో ఆనందించినట్లు గుర్తుచేసుకుంటాను; దుఃఖించకుండానే నా గత దుఃఖాన్ని జ్ఞాపకం తెచ్చుకుంటాను. ఒకప్పుడు భయపడిన విషయాన్ని భయం లేకుండానే తలచుకుంటాను; కోరిక ఏదీ లేకుండానే గతంలోని ఒక కోరికను గుర్తుచేసుకుంటాను. కొన్నిసార్లు దీనికి విరుద్ధంగా, నా గత దుఃఖాన్ని ఆనందంతోనూ, గత ఆనందాన్ని దుఃఖంతోనూ గుర్తుచేసుకుంటాను. శరీరానికి సంబంధించినంతవరకు ఇందులో ఆశ్చర్యమేమీ లేదు; ఎందుకంటే మనస్సు ఒకటి, శరీరం మరొకటి. కాబట్టి శరీరానికి గతంలో కలిగిన ఏదైనా నొప్పిని నేను ఆనందంతో గుర్తుచేసుకుంటే, అది అంత ఆశ్చర్యకరమైనది కాదు. అయితే ఈ స్మృతి కూడా మనస్సే కదా! ఎందుకంటే, ఒక విషయాన్ని జ్ఞాపకంలో ఉంచుకోమని అప్పగించేటప్పుడు, “దీన్ని మనస్సులో ఉంచుకునేలా చూసుకోండి” అంటాము. మరచిపోయినప్పుడు, “అది నా మనస్సుకు రాలేదు” అనీ, “అది నా మనస్సులోంచి జారిపోయింది” అనీ అంటాము. ఇలా స్మృతినే మనస్సు అని పిలుస్తాము. అలాంటప్పుడు, నా గత దుఃఖాన్ని ఆనందంతో గుర్తుచేసుకుంటున్నప్పుడు, మనస్సులో ఆనందమూ స్మృతిలో దుఃఖమూ ఉండటం ఎలా సాధ్యం? తనలో ఉన్న ఆనందం వల్ల మనస్సు ఆనందిస్తోంది; కానీ తనలో ఉన్న దుఃఖం వల్ల స్మృతి దుఃఖించడం లేదు. ఇదెలా? స్మృతి మనస్సుకు చెందనిది కావచ్చా? అలా ఎవరు అంటారు? కాబట్టి స్మృతి అనేది ఒక విధంగా మనస్సుకు ఉదరం వంటిది; ఆనందమూ దుఃఖమూ తీపి, చేదు ఆహారాల వంటివి. వాటిని స్మృతికి అప్పగించినప్పుడు, అవి ఉదరంలోకి చేరినట్లే. అక్కడ వాటిని నిల్వ ఉంచవచ్చు గాని వాటి రుచిని ఆస్వాదించలేము. ఇవి ఒకేలా ఉంటాయని ఊహించడం హాస్యాస్పదమే; అయినా ఇవి పూర్తిగా భిన్నమైనవీ కావు.
అయితే, ఇదిగో, మనస్సుకు కోరిక, ఆనందం, భయం, దుఃఖం అనే నాలుగు వికారాలు ఉన్నాయని చెప్పేటప్పుడు, ఆ విషయాన్ని నా స్మృతిలో నుంచే వెలికితీస్తున్నాను. వాటిలో ఒక్కొక్కదాన్ని దాని ఉపవిభాగాలుగా విభజిస్తూ, దానికి నిర్వచనం ఇస్తూ, వాటి గురించి నేను ఏ చర్చ చేయగలిగినా, ఏమి చెప్పాలో నా స్మృతిలోనే కనుగొంటున్నాను; అక్కడి నుంచే దాన్ని వెలికితీస్తున్నాను. అయినా ఈ మనోవికారాలను మనస్సులోకి తెచ్చుకొని గుర్తుచేసుకుంటున్నప్పుడు, వాటిలో దేనివల్లనూ నేను కలత చెందడం లేదు. అంతేకాదు, నేను వాటిని గుర్తుచేసుకొని తిరిగి మనస్సులోకి తెచ్చుకోకముందే అవి అక్కడ ఉన్నాయి; అందుకే జ్ఞాపకం చేసుకోవడం ద్వారా వాటిని అక్కడి నుంచి వెలికితీయగలిగాను. నెమరువేయడం ద్వారా ఉదరంలోని ఆహారం తిరిగి పైకి వచ్చినట్లే, జ్ఞాపకం చేసుకోవడం ద్వారా ఇవి స్మృతి నుంచి బయటకు వస్తాయేమో. అలాంటప్పుడు, వీటి గురించి చర్చించే వ్యక్తి ఇలా గుర్తుచేసుకుంటూ, తన ఆలోచన అనే నోటిలో ఆనందపు తీపిని గానీ, దుఃఖపు చేదును గానీ ఎందుకు రుచి చూడటం లేదు? ఈ పోలిక అన్ని విధాలా సరిపోనందువల్ల, ఈ విషయంలోనూ సరిపోవడం లేదా? మనం దుఃఖం లేదా భయం అనే పేర్లు పలికిన ప్రతిసారీ తప్పనిసరిగా దుఃఖించవలసి వస్తే లేదా భయపడవలసి వస్తే, వాటి గురించి ఇష్టపూర్వకంగా ఎవరు మాట్లాడతారు? అయినా మన స్మృతిలో వాటికి సంబంధించినవి లేకపోతే, వాటి గురించి మనం మాట్లాడలేము. అక్కడ ఉన్నవి శరీర ఇంద్రియాలు ముద్రించిన ప్రతిరూపాలకు అనుగుణమైన పేర్ల ధ్వనులు మాత్రమే కావు; ఆ విషయాల స్వరూపాలకు సంబంధించిన భావనలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ భావనలు శరీరంలోని ఏ మార్గం ద్వారానూ మనకు అందలేదు. మనస్సే తన భావోద్వేగాల అనుభవం ద్వారా వాటిని గ్రహించి స్మృతికి అప్పగించింది; లేదా వాటిని స్మృతికి అప్పగించకుండానే, స్మృతి తనంతట తానే వాటిని నిలుపుకుంది.
అయితే ఇది ప్రతిరూపాల ద్వారా జరుగుతుందో లేదో ఎవరు తేలికగా చెప్పగలరు? ఉదాహరణకు, నేను ఒక రాయిని ప్రస్తావిస్తాను, సూర్యుణ్ణి ప్రస్తావిస్తాను. ఆ వస్తువులే నా ఇంద్రియాలకు గోచరంగా లేకపోయినా, వాటి ప్రతిరూపాలు నా స్మృతిలో ఉంటాయి. నేను శారీరకమైన నొప్పిని ప్రస్తావిస్తాను; అయితే నాకు ఎక్కడా నొప్పి లేనప్పుడు అది నాలో ఉండదు. అయినా, దాని ప్రతిరూపం నా స్మృతిలో లేకపోతే, దాని గురించి ఏమి చెప్పాలో నాకు తెలియదు; మాట్లాడేటప్పుడు నొప్పికీ సుఖానికీ మధ్య తేడాను కూడా గుర్తించలేను. నేను శారీరక ఆరోగ్యాన్ని ప్రస్తావిస్తాను; శరీరం ఆరోగ్యంగా ఉన్నప్పుడు ఆరోగ్యం స్వయంగా నాలోనే ఉంటుంది. అయినా, దాని ప్రతిరూపం కూడా నా స్మృతిలో లేకపోతే, ఈ పదం పలికినప్పుడు వినిపించే శబ్దం దేనిని సూచిస్తుందో నేను ఎంతమాత్రం గుర్తుకు తెచ్చుకోలేను. అలాగే, ఆరోగ్యం గురించి ప్రస్తావించినప్పుడు, శరీరంలో ఆరోగ్యం లేకపోయినా, స్మృతి శక్తివల్ల దాని ప్రతిరూపం నిలిచి ఉండకపోతే, రోగులు కూడా దేని గురించి మాట్లాడుతున్నారో గుర్తించలేరు. మనం లెక్కించడానికి ఉపయోగించే సంఖ్యలను నేను ప్రస్తావిస్తాను; నా స్మృతిలో ఉండేవి వాటి ప్రతిరూపాలు కాదు, ఆ సంఖ్యలే. నేను సూర్యుని ప్రతిరూపాన్ని ప్రస్తావిస్తాను; ఆ ప్రతిరూపం నా స్మృతిలో ఉంటుంది. ఎందుకంటే నేను గుర్తుకు తెచ్చుకునేది దాని ప్రతిరూపానికి మరొక ప్రతిరూపాన్ని కాదు; దానిని తలచుకున్నప్పుడు ఆ ప్రతిరూపమే నాకు గోచరమవుతుంది. నేను స్మృతిని ప్రస్తావిస్తాను; నేను ప్రస్తావిస్తున్నదేమిటో గుర్తిస్తాను. దానిని స్మృతిలోనే గాక మరెక్కడ గుర్తిస్తాను? అది కూడా తనకు తాను స్వయంగా కాక, తన ప్రతిరూపం ద్వారా గోచరమవుతుందా?
నేను మతిమరపును ప్రస్తావిస్తూ, అదే సమయంలో నేను ప్రస్తావిస్తున్నదేమిటో గుర్తిస్తున్నప్పుడు పరిస్థితి ఏమిటి? దానిని నేను గుర్తుంచుకోకపోతే, దానిని ఎలా గుర్తించగలను? నేను ఆ పేరుకు సంబంధించిన శబ్దం గురించి మాట్లాడటం లేదు; అది సూచించే విషయం గురించే మాట్లాడుతున్నాను. దానినే నేను మరచిపోయి ఉంటే, ఆ శబ్దం దేనిని సూచిస్తుందో గుర్తించలేను. కాబట్టి, నేను స్మృతిని తలచుకున్నప్పుడు, స్మృతి స్వయంగా, తన ద్వారానే, తనకు తాను గోచరంగా ఉంటుంది. అయితే నేను మతిమరపును తలచుకున్నప్పుడు, స్మృతి, మతిమరపు రెండూ ఉంటాయి: నేను గుర్తుకు తెచ్చుకోవడానికి సాధనమైన స్మృతి, నేను గుర్తుకు తెచ్చుకునే మతిమరపు. కానీ మతిమరపు అంటే స్మృతి లేకపోవడమే కదా? మరి, అది ఉన్నప్పుడు నేను గుర్తుంచుకోలేనప్పుడు, నేను దానిని గుర్తుకు తెచ్చుకునేలా అది ఎలా ఉంటుంది? అయితే మనం గుర్తుంచుకున్నదానిని స్మృతిలో నిలుపుకుంటాము; అయినా, మతిమరపును మనం గుర్తుంచుకోకపోతే, ఆ పేరు వినగానే అది సూచించే విషయాన్ని ఎప్పటికీ గుర్తించలేము. అందువల్ల మతిమరపు స్మృతిలో నిలిచి ఉంటుంది. అంటే, మనం మరచిపోకుండా ఉండటానికి అది ఉంటుంది; అయితే అది ఉండటంవల్లనే మనం మరచిపోతాము. దీనినిబట్టి అర్థం చేసుకోవలసినదేమిటంటే, మనం మతిమరపును గుర్తుకు తెచ్చుకున్నప్పుడు, అది స్మృతిలో స్వయంగా ఉండదు; దాని ప్రతిరూపం ద్వారా ఉంటుంది. ఎందుకంటే అది స్వయంగా ఉంటే, మనం గుర్తుంచుకునేలా కాక, మరచిపోయేలా చేస్తుంది. ఇప్పుడు దీనిని ఎవరు పరిశోధించి తెలుసుకోగలరు? ఇది ఎలా జరుగుతుందో ఎవరు గ్రహించగలరు?
ప్రభువా, నిజంగా నేను ఈ విషయంలో శ్రమిస్తున్నాను; అవును, నా అంతరంగంలోనే శ్రమిస్తున్నాను. నుదుటి చెమటను ఎంతో ఎక్కువగా కోరే బరువైన నేలవలె నేను మారిపోయాను. ఎందుకంటే ఇప్పుడు మనం ఆకాశ మండలాలను పరిశోధించడం లేదు; నక్షత్రాల మధ్య దూరాలను కొలవడం లేదు; భూమి సమతుల్యతలను విచారించడం లేదు. గుర్తుంచుకుంటున్నది నేనే, మనస్సునైన నేనే. నేను కానిది నాకు దూరంగా ఉండటంలో అంత ఆశ్చర్యం లేదు. కానీ నాకంటే నాకు దగ్గరగా ఉన్నది ఏమిటి? అయినా ఇదిగో, నా సొంత స్మృతి శక్తియే నాకు అర్థం కావడం లేదు; అది లేకుండా నన్ను నేను ప్రస్తావించుకోవడం కూడా సాధ్యం కాదు. నేను మతిమరపును గుర్తుంచుకున్నానని నాకు స్పష్టంగా తెలిసినప్పుడు, ఇక నేను ఏమి చెప్పాలి? నేను గుర్తుంచుకున్నది నా స్మృతిలో లేదని చెప్పాలా? లేక నేను మరచిపోకుండా ఉండటానికే మతిమరపు నా స్మృతిలో ఉందని చెప్పాలా? ఈ రెండూ పూర్తిగా అసంబద్ధమైనవే. మరి మూడవ మార్గం ఏముంది? మతిమరపును గుర్తుకు తెచ్చుకున్నప్పుడు, నా స్మృతిలో నిలిచి ఉన్నది మతిమరపు స్వయంగా కాదని, దాని ప్రతిరూపమేనని ఎలా చెప్పగలను? ఏ వస్తువు ప్రతిరూపమైనా స్మృతిలో ముద్రపడాలంటే, ఆ ప్రతిరూపం ముద్రపడటానికి మూలమైన ఆ వస్తువు మొదట స్వయంగా ఉండాలి కదా? అలాంటప్పుడు నేను అలా కూడా ఎలా చెప్పగలను? ఈ విధంగానే నేను కార్తేజ్ను గుర్తుకు తెచ్చుకుంటాను; నేను వెళ్లిన ప్రదేశాలన్నిటినీ, నేను చూసిన మనుషుల ముఖాలనూ, ఇతర ఇంద్రియాల ద్వారా తెలిసిన విషయాలనూ ఇలాగే గుర్తుకు తెచ్చుకుంటాను. శరీరంలోని ఆరోగ్యాన్నీ అనారోగ్యాన్నీ కూడా ఇలాగే గుర్తుకు తెచ్చుకుంటాను. ఎందుకంటే ఈ విషయాలు నాకు గోచరంగా ఉన్నప్పుడు, నా స్మృతి వాటి నుంచి ప్రతిరూపాలను స్వీకరించింది. అవి లేనప్పుడు నేను వాటిని గుర్తుకు తెచ్చుకుంటే, నాలో ఉన్న ఆ ప్రతిరూపాలను చూసి నా మనస్సులో మళ్లీ తలచుకోగలుగుతాను. కాబట్టి ఈ మతిమరపు స్వయంగా కాక, తన ప్రతిరూపం ద్వారా స్మృతిలో నిలిచి ఉంటే, దాని ప్రతిరూపం ఏర్పడటానికి అది ఒకప్పుడు స్వయంగా ఉండి ఉండాలని స్పష్టమవుతోంది. అయితే అది ఉన్నప్పుడు, తన ప్రతిరూపాన్ని స్మృతిలో ఎలా ముద్రించింది? ఎందుకంటే మతిమరపు తన ఉనికితో అప్పటికే నమోదై ఉన్నదానిని కూడా చెరిపివేస్తుంది కదా? అయినప్పటికీ, అది ఏ విధంగా జరిగినా, ఆ విధానాన్ని ఊహించడమూ వివరించడమూ సాధ్యం కాకపోయినా, మనం గుర్తుంచుకున్నదానిని చెరిపివేసే మతిమరపునే కూడా నేను గుర్తుంచుకున్నానన్నది మాత్రం నాకు నిశ్చయంగా తెలుసు.
నా దేవా, స్మృతి శక్తి ఎంత గొప్పది! అది భయవిస్మయాలను కలిగించేది, లోతైనది, హద్దులులేని వైవిధ్యంతో నిండినది; ఇదే మనస్సు, ఇదే నేనూ. అయితే, నా దేవా, నేను ఎవరు? నా స్వభావం ఏమిటి? వైవిధ్యభరితమైన, అనేక రూపాలుగల, అత్యంత అపారమైన జీవితం. ఇదిగో, నా స్మృతిలోని మైదానాల్లో, గుహల్లో, లోతైన గుహాంతరాల్లో లెక్కలేనన్ని రకాల విషయాలు లెక్కకు మిక్కిలిగా నిండి ఉన్నాయి. భౌతిక వస్తువులన్నిటిలా కొన్ని ప్రతిరూపాల ద్వారా ఉన్నాయి; కళావిద్యలలా కొన్ని నేరుగా అక్కడే ఉన్నాయి; మనస్సులోని భావోద్వేగాలలా కొన్ని భావనలుగానో ముద్రలుగానో ఉన్నాయి. ఆ భావోద్వేగాలను మనస్సు అనుభవించనప్పుడు కూడా స్మృతి వాటిని నిలుపుకుంటుంది; అయినా స్మృతిలో ఉన్నదంతా మనస్సులోనూ ఉంటుంది. వీటన్నిటి మీదుగా నేను పరుగెడుతున్నాను, ఎగురుతున్నాను; నాకు సాధ్యమైనంతవరకు ఇటూ అటూ లోతుల్లోకి దిగుతున్నాను; అయినా అంతం లేదు. స్మృతి శక్తి అంత గొప్పది; మానవుని మర్త్య జీవితంలో కూడా జీవశక్తి అంత గొప్పది. అయితే, నా నిజమైన జీవమా, నా దేవా, నేనేమి చేయాలి? స్మృతి అని పిలువబడే నాలోని ఈ శక్తిని కూడా దాటి వెళ్తాను; అవును, మధురమైన వెలుగా, నిన్ను సమీపించేందుకు దానిని దాటి వెళ్తాను. నీవు నాతో ఏమంటున్నావు? ఇదిగో, నాకు పైన నివసించే నీవైపు నా మనస్సు ద్వారా పైకి ఎక్కుతున్నాను. అవును, నిన్ను చేరగల చోట నిన్ను చేరాలని, నిన్ను అంటిపెట్టుకొని ఉండగల చోట నిన్ను అంటిపెట్టుకొని ఉండాలని ఆశిస్తూ, స్మృతి అని పిలువబడే నాలోని ఈ శక్తిని ఇప్పుడు దాటి వెళ్తాను. జంతువులకూ పక్షులకూ కూడా స్మృతి ఉంది; లేకపోతే అవి తమ గుహలకూ గూళ్లకూ తిరిగి చేరుకోలేవు, తమకు అలవాటైన మరెన్నో పనులనూ చేయలేవు. నిజానికి స్మృతి లేకుండా వాటికి ఏదీ అలవాటు కాజాలదు. కాబట్టి, నన్ను నాలుగు కాళ్ల జంతువుల నుండి వేరుచేసి, ఆకాశ పక్షులకంటే ఎక్కువ వివేకం ఇచ్చిన ఆయనను చేరుకునేందుకు స్మృతిని కూడా దాటి వెళ్తాను. స్మృతిని కూడా దాటి వెళ్తాను; అయితే, నిజంగా మేలైన, నిశ్చయమైన మాధుర్యమా, నిన్ను ఎక్కడ కనుగొంటాను? నిన్ను ఎక్కడ కనుగొంటాను? నా స్మృతికి వెలుపల నిన్ను కనుగొంటే, నిన్ను నా స్మృతిలో నిలుపుకోలేదన్నమాట. మరి నిన్ను గుర్తుంచుకోకపోతే, నిన్ను ఎలా కనుగొంటాను?
తన వెండి నాణేన్ని పోగొట్టుకొని, దీపం వెలుగులో దానిని వెదికిన స్త్రీకి అది గుర్తు లేకపోయి ఉంటే, ఆమె దానిని ఎన్నడూ కనుగొని ఉండేది కాదు. ఎందుకంటే అది దొరికినప్పుడు, ఆమెకు అది గుర్తు లేకపోతే, అది అదే నాణెమని ఎలా తెలిసేది? ఎన్నో వస్తువులను వెదికి కనుగొన్నట్లు నాకు గుర్తుంది. దానివల్ల నాకు తెలిసినదేమిటంటే, వాటిలో దేనినైనా వెదుకుతున్నప్పుడు, “ఇదేనా?” “అదేనా?” అని నన్ను అడిగితే, నేను వెదుకుతున్న వస్తువును నా ముందుకు తెచ్చేవరకు “కాదు” అనే చెబుతూ ఉండేదాన్ని. ఆ వస్తువు ఏదైనా సరే, అది నాకు గుర్తు లేకపోయి ఉంటే, దానిని నా ముందుకు తెచ్చినా దానిని కనుగొనలేకపోయేదాన్ని; ఎందుకంటే దానిని గుర్తుపట్టలేకపోయేదాన్ని. పోయిన ఏ వస్తువునైనా మనం వెదికి కనుగొనేటప్పుడు ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే జరుగుతుంది. అయితే, ఏదైనా వస్తువు అనుకోకుండా కంటికి కనిపించకుండా పోయినా, స్మృతి నుండి పోకపోతే—కంటికి కనిపించే ఏ భౌతిక వస్తువైనా సరే—దాని ప్రతిరూపం లోపల ఇంకా నిలిచి ఉంటుంది. అది మళ్లీ కంటికి కనిపించేవరకు దానిని వెదుకుతాం; అది దొరికినప్పుడు, లోపల ఉన్న ప్రతిరూపం ద్వారా దానిని గుర్తుపడతాం. పోయినదాన్ని మనం గుర్తుపడితే తప్ప అది దొరికిందని అనము; అది మనకు గుర్తుంటే తప్ప దానిని గుర్తుపట్టలేము. అయితే, అది కళ్లకు మాత్రమే కనిపించకుండా పోయింది, స్మృతిలో మాత్రం నిలిచి ఉంది.
అయితే మనం మరచిపోయి, మళ్లీ గుర్తుతెచ్చుకోవడానికి వెదికేటప్పుడు జరిగేలా, జ్ఞాపకశక్తే ఏదైనా పోగొట్టుకుంటే అప్పుడు ఏమిటి? చివరికి మనం వెదికేది జ్ఞాపకంలోనే కదా? అక్కడ ఒకదానికి బదులు మరొకటి తటస్థపడితే, మనం వెదుకుతున్నది దొరికేవరకు దాన్ని తిరస్కరిస్తాం. అది దొరికినప్పుడు, “ఇదే అది” అంటాం. దానిని గుర్తుపట్టకపోతే అలా అనలేం; అది మనకు జ్ఞాపకం లేకపోతే దానిని గుర్తుపట్టలేం. అయినా, నిశ్చయంగా మనం దానిని మరచిపోయాం కదా. లేక, అది పూర్తిగా మన నుంచి జారిపోలేదా? మనకు గుర్తున్న భాగాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని, పోయిన భాగాన్ని వెదికామా? అంటే, జ్ఞాపకశక్తి తాను మునుపటిలా అన్నిటినీ కలిపి ఉంచుకోలేకపోతున్నానని గ్రహించి, తన చిరకాలపు అలవాటులో కోతపడటం వల్ల అంగవైకల్యం కలిగినట్టుగా భావించి, తాను కోల్పోయినదాన్ని తిరిగి ఇవ్వమని కోరిందా? ఉదాహరణకు, మనకు తెలిసిన ఒకరిని చూసినప్పుడో, వారి గురించి ఆలోచించినప్పుడో, వారి పేరు మరచిపోయి దాన్ని గుర్తుతెచ్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తామనుకోండి. అప్పుడు మనసులో మెదిలే మరే పేరూ వారితో సరిపోలదు. ఎందుకంటే ఆ పేరును వారితో కలిపి ఆలోచించడం మనకు అలవాటు లేదు. అందుకే దానిని తిరస్కరిస్తాం. చివరికి సరైన పేరు మనసులో మెదిలినప్పుడు, మన అవగాహన తనకు అలవాటైన విషయాన్ని చేరుకున్నట్టుగా దానిపై నిశ్చింతగా నిలుస్తుంది. ఆ పేరు జ్ఞాపకంలో నుంచే తప్ప మరెక్కడి నుంచి మనసులోకి వస్తుంది? వేరొకరు గుర్తుచేసినప్పుడు కూడా మనం దానిని గుర్తుపట్టగలుగుతున్నామంటే, అది జ్ఞాపకం నుంచే వస్తోంది. ఎందుకంటే దానిని కొత్త విషయంగా మనం నమ్మడం లేదు; గుర్తుతెచ్చుకొని, వారు చెప్పిన పేరు సరైనదని ఒప్పుకుంటున్నాం. కానీ అది మనసులో నుంచి పూర్తిగా చెరిగిపోయి ఉంటే, ఎవరైనా గుర్తుచేసినా మనకు గుర్తురాదు. ఎందుకంటే మనం మరచిపోయామని మనకు గుర్తున్న విషయాన్ని ఇంకా పూర్తిగా మరచిపోలేదు. కాబట్టి మనం పూర్తిగా మరచిపోయినది పోయినా, దానికోసం వెదకడం కూడా మనకు సాధ్యం కాదు.
ప్రభువా, మరి నేను నిన్ను ఎలా వెదుకుతున్నాను? నా దేవా, నేను నిన్ను వెదుకుతున్నప్పుడు ఆనందమయ జీవితాన్నే వెదుకుతున్నాను. నా ఆత్మ జీవించేలా నేను నిన్ను వెదుకుతాను. ఎందుకంటే నా శరీరం నా ఆత్మవల్ల జీవిస్తుంది; నా ఆత్మ నీవల్ల జీవిస్తుంది. మరి, “ఇక చాలు” అని అనవలసిన స్థితిలో అలా అనగలిగేవరకు ఆనందమయ జీవితం నాకు లేనప్పుడు, దానిని నేనెలా వెదుకుతున్నాను? దానిని నేనెలా వెదుకుతున్నాను? దానిని మరచిపోయానని నాకు గుర్తుండి, మరచిపోయినదాన్ని గుర్తుతెచ్చుకున్నట్లుగా జ్ఞాపకం ద్వారా వెదుకుతున్నానా? లేక, ఎన్నడూ తెలియనిదిగా గానీ, మరచిపోయానన్న సంగతికూడా గుర్తులేనంతగా మరచిపోయినదిగా గానీ భావించి, తెలియని విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనే కోరికతో వెదుకుతున్నానా? అందరూ కోరుకునేది ఆనందమయ జీవితాన్నే కదా? దానిని ఏ మాత్రమూ కోరుకోనివారు ఎవరూ లేరు కదా? వారు దానిని అంతగా కోరుకునేలా, దాని గురించి ఎక్కడ తెలుసుకున్నారు? దానిని అంతగా ప్రేమించేలా, ఎక్కడ చూశారు? నిజంగా అది మనకు ఉంది; ఎలాగో నాకు తెలియదు. అవును, దానిని పొందినప్పుడే ఆనందంగా ఉండగలిగే మరో విధానం ఉంది; అలాగే నిరీక్షణలో ధన్యులుగా ఉన్నవారూ ఉన్నారు. వాస్తవంగా ఆనందమయ జీవితాన్ని పొందినవారితో పోలిస్తే, వీరు దానిని తక్కువ స్థాయిలో కలిగి ఉన్నారు. అయినా, వాస్తవంగానూ నిరీక్షణలోనూ ఆనందంగా లేనివారికంటే వీరి స్థితి మెరుగైనది. అయితే ఆ చివరివారు కూడా ఏదో ఒక విధంగా దానిని కలిగి ఉండకపోతే, ఆనందంగా ఉండాలని అంతగా కోరుకునేవారు కాదు. వారు అలా కోరుకుంటున్నారన్నది మాత్రం నిశ్చయం. కాబట్టి వారికి అది తెలిసే ఉంది; ఎలాగో నాకు తెలియదు. అందువల్ల ఏదో ఒక రకమైన అవగాహన ద్వారా వారు దానిని కలిగి ఉన్నారు; ఆ అవగాహన ఎలాంటిదో నాకు తెలియదు. అది జ్ఞాపకంలో ఉందా అనే విషయంలో నాకు సందేహం కలుగుతోంది. అక్కడ ఉంటే, మనం ఒకప్పుడు ఆనందంగా ఉండి ఉండాలి. మనలో ప్రతి ఒక్కరం వేర్వేరుగా ఆనందంగా ఉండి ఉన్నామా, లేక మొదట పాపం చేసిన ఆ మనిషిలో ఉండి ఆనందంగా ఉన్నామా అన్నది ఇప్పుడు నేను విచారించడం లేదు. అతనిలోనే మనమందరం మరణించాం; అతని నుంచే మనమందరం దుఃఖంతో జన్మిస్తున్నాం. నేను విచారిస్తున్నది ఒక్కటే: ఆనందమయ జీవితం జ్ఞాపకంలో ఉందా? ఎందుకంటే అది మనకు తెలియకపోతే దానిని ప్రేమించలేం. దాని పేరు వినగానే, మనమందరం దానిని కోరుకుంటున్నామని ఒప్పుకుంటాం. ఎందుకంటే కేవలం ఆ శబ్దమే మనకు ఆనందాన్నివ్వడం లేదు. గ్రీకు భాష మాట్లాడే వ్యక్తి ఆ మాటను లాటిన్లో విన్నప్పుడు, ఏమి చెప్పబడుతుందో తెలియక ఆనందించరు. కానీ లాటిన్ భాష మాట్లాడే మనం ఆనందిస్తాం. అదే మాటను గ్రీకులో వింటే ఆ వ్యక్తి కూడా ఆనందిస్తారు. ఎందుకంటే గ్రీకు, లాటిన్ భాషలు మాట్లాడేవారూ, ఇతర భాషలన్నీ మాట్లాడేవారూ అంత ఆత్రంగా కోరుకునేది గ్రీకు భాషకో లాటిన్ భాషకో చెందిన విషయం కాదు. కాబట్టి అది అందరికీ తెలిసినదే. ఎందుకంటే, “మీరు ఆనందంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నారా?” అని అందరినీ అడిగితే, వారు ఏకస్వరంతో, ఎలాంటి సందేహమూ లేకుండా, “కోరుకుంటున్నాం” అని జవాబిస్తారు. ఆ పేరు సూచించే విషయం వారి జ్ఞాపకంలో నిలిచి ఉండకపోతే, ఇలా జరగడం సాధ్యం కాదు.
అయితే, కార్తేజ్ నగరాన్ని చూసినవారు దానిని గుర్తుచేసుకున్నట్లుగా ఉంటుందా ఇది? కాదు. ఎందుకంటే సంతోషమయ జీవితం శరీరం కాదు గనుక దానిని కంటితో చూడలేము. మరి మనం సంఖ్యలను గుర్తుచేసుకున్నట్లుగానా? కాదు. ఎందుకంటే సంఖ్యల జ్ఞానం ఉన్నవారు వాటిని పొందడానికి ఇక ప్రయత్నించరు; కానీ సంతోషమయ జీవితం గురించి మనకు జ్ఞానం ఉంది, అందువల్లనే దానిని ప్రేమిస్తున్నాం; అయినా మనం సంతోషంగా ఉండేందుకు దానిని పొందాలని ఇంకా కోరుకుంటూనే ఉన్నాం. మరి వాక్పటిమను గుర్తుచేసుకున్నట్లుగానా? కాదు. ఎందుకంటే ఈ పేరు విన్నప్పుడు కూడా, ఇంకా వాక్పటిమ లేని కొందరికి, దానిని పొందాలని కోరుకునే అనేకులకు, అది ఏమిటో గుర్తుకు వస్తుంది; అందువల్ల వారికి దాని గురించి జ్ఞానం ఉందని తెలుస్తుంది. అయినప్పటికీ, వీరు తమ శరీర ఇంద్రియాల ద్వారా ఇతరుల వాక్పటిమను గమనించి, ఆనందించి, తామూ అలా ఉండాలని కోరుకున్నారు. (నిజానికి దాని గురించి కొంత అంతర్గత జ్ఞానం లేకపోతే వారు ఆనందించేవారు కాదు; అలా ఆనందించకపోతే తామూ అలా ఉండాలని కోరుకునేవారు కాదు.) కానీ సంతోషమయ జీవితాన్ని మాత్రం మనం ఏ శరీర ఇంద్రియం ద్వారానూ ఇతరులలో అనుభవించము. మరి ఆనందాన్ని గుర్తుచేసుకున్నట్లుగానా? బహుశా కావచ్చు; ఎందుకంటే దుఃఖంలో ఉన్నప్పుడు కూడా నా ఆనందాన్ని గుర్తుచేసుకుంటాను, సంతోషం లేనప్పుడు సంతోషమయ జీవితాన్ని గుర్తుచేసుకున్నట్లుగా. నా ఆనందాన్ని నేనెప్పుడూ శరీర ఇంద్రియాలతో చూడలేదు, వినలేదు, వాసన చూడలేదు, రుచి చూడలేదు, తాకలేదు; కానీ నేను ఆనందించినప్పుడు దానిని నా మనస్సులో అనుభవించాను. దాని జ్ఞానం నా జ్ఞాపకంలో నిలిచిపోయింది. అందువల్ల, నేను ఏ విషయాలలో ఆనందించానని గుర్తుచేసుకుంటున్నానో వాటి స్వభావాన్ని బట్టి, కొన్నిసార్లు అసహ్యంతోనూ, మరికొన్నిసార్లు ఆకాంక్షతోనూ ఆ ఆనందాన్ని గుర్తుచేసుకోగలను. ఎందుకంటే నీచమైన విషయాల వల్ల కూడా నేను ఒక విధమైన ఆనందంలో మునిగిపోయాను; ఇప్పుడు దానిని గుర్తుచేసుకుంటే అసహ్యించుకొని, తీవ్రంగా గర్హిస్తున్నాను. మరికొన్ని సందర్భాల్లో మంచి, నీతివంతమైన విషయాలలో ఆనందించాను; అవి బహుశా ఇప్పుడు లేకపోయినా, వాటిని ఆకాంక్షతో గుర్తుచేసుకుంటాను. అందువల్ల గతంలోని ఆనందాన్ని దుఃఖంతో గుర్తుచేసుకుంటాను.
మరి నేను నా సంతోషమయ జీవితాన్ని ఎక్కడ, ఎప్పుడు అనుభవించాను? దానిని గుర్తుచేసుకోవడానికి, ప్రేమించడానికి, దాని కోసం తపించడానికి ఆ అనుభవం ఎక్కడ కలిగింది? నేనొక్కడినే కాదు, మరికొద్దిమందే కాదు, మనమందరం సంతోషంగా ఉండాలని కోరుకుంటాం. దాని గురించి ఏదో ఒక నిశ్చితమైన జ్ఞానం మనకు లేకపోతే, అంత దృఢమైన సంకల్పంతో దానిని కోరుకోలేము. అయితే ఇదెలా జరుగుతుంది? ఇద్దరు మనుషులను యుద్ధానికి వెళ్తారా అని అడిగితే, బహుశా ఒకరు వెళ్తానని, మరొకరు వెళ్లనని సమాధానం చెబుతారు. కానీ సంతోషంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నారా అని అడిగితే, ఇద్దరూ ఏ సందేహమూ లేకుండా వెంటనే అవునంటారు. ఒకరు యుద్ధానికి వెళ్లడానికీ, మరొకరు వెళ్లకపోవడానికీ కారణం సంతోషంగా ఉండాలనుకోవడమే తప్ప మరేదీ కాదు. బహుశా ఒకరు తమ ఆనందాన్ని ఈ విషయంలోనూ, మరొకరు ఆ విషయంలోనూ వెదుకుతున్నప్పటికీ, సంతోషంగా ఉండాలనే కోరికలో అందరూ ఏకీభవిస్తున్నారా? వారిని అడిగితే, ఆనందం పొందాలని కోరుకుంటున్నామని అందరూ చెప్పినట్లే, ఈ ఆనందాన్నే సంతోషమయ జీవితం అని పిలుస్తున్నారా? కాబట్టి ఒకరు ఒక మార్గంలోనూ, మరొకరు మరో మార్గంలోనూ ఈ ఆనందాన్ని పొందినప్పటికీ, అందరూ సాధించడానికి కృషి చేసే లక్ష్యం ఒక్కటే, అదే ఆనందం. దానిని అనుభవించామని అందరూ ఒప్పుకోవలసిందే గనుక, అది జ్ఞాపకంలో నిలిచి ఉంటుంది; సంతోషమయ జీవితం అనే పేరు వినిపించినప్పుడల్లా దానిని గుర్తిస్తారు.
ప్రభువా, అలా ఎన్నటికీ కాకుండుగాక! నీ సేవలో ఉంటూ ఇక్కడ నీకు నా అంతరంగాన్ని నివేదిస్తున్న నా హృదయానికి అలాంటి భావన దూరంగా ఉండుగాక! ఆనందం ఎలాంటిదైనా సరే, అది ఉన్నంత మాత్రాన నేను సంతోషంగా ఉన్నానని అనుకోవడం నాకు దూరంగా ఉండుగాక! ఎందుకంటే భక్తిహీనులకు ఇవ్వబడని ఆనందం ఒకటి ఉంది; నిన్ను నీ కోసమే ప్రేమించేవారికి అది ఇవ్వబడుతుంది. వారి ఆనందం నీవే. నీయందు ఆనందించడం, నిన్ను బట్టి ఆనందించడం, నీ కొరకు ఆనందించడం—ఇదే సంతోషమయ జీవితం; ఇదే అది, మరొకటి లేదు. ఎందుకంటే మరొకటి ఉందని భావించేవారు నిజమైన ఆనందాన్ని కాక, వేరొకదానిని వెంబడిస్తున్నారు. అయినప్పటికీ, ఆనందపు ఏదో ఒక పోలికను కోరుకోవడం నుంచి వారి సంకల్పం వైదొలగిపోలేదు.
అందరూ సంతోషంగా ఉండాలని కోరుకుంటారని నిశ్చయంగా చెప్పలేము. ఎందుకంటే, నీయందు ఆనందించడమే ఏకైక సుఖమయ జీవితం కాగా, నీయందు ఆనందించడానికి ఇష్టపడనివారు సుఖమయ జీవితాన్ని నిజంగా కోరుకోవడం లేదు. లేదా అందరూ దీనినే కోరుకుంటున్నా, శరీరం పవిత్రాత్మకు విరుద్ధంగాను, పవిత్రాత్మ శరీరానికి విరుద్ధంగాను ఆశించడం వల్ల, తాము కోరుకున్నది చేయలేక, తమకు చేతనైనదానికే పరిమితమై, దానితోనే సంతృప్తి చెందుతున్నారా? తాము చేయలేనిదాన్ని చేయగలిగేంత బలంగా వారు కోరుకోకపోవడమే దీనికి కారణమా? ఎవరినైనా నేను ఇలా అడుగుతాను: సత్యంలో ఆనందించడాన్ని కోరుకుంటారా, లేక అసత్యంలోనా? వారు “సంతోషంగా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము” అని చెప్పడానికి ఎంతమాత్రం సందేహించరో, అలాగే “సత్యంలోనే” అని చెప్పడానికి కూడా సందేహించరు. ఎందుకంటే సుఖమయ జీవితం అంటే సత్యంలో ఆనందించడమే. నా వెలుగైన దేవా, నా ముఖానికి స్వస్థతనిచ్చే నా దేవా, సత్యస్వరూపుడవైన నీయందు ఆనందించడమే అది. అందరూ కోరుకునే సుఖమయ జీవితం ఇదే; నిజంగా సుఖమయమైన ఈ ఒక్క జీవితాన్నే అందరూ కోరుకుంటారు; సత్యంలో ఆనందించాలని అందరూ కోరుకుంటారు. మోసం చేయాలనుకునేవారిని ఎందరినో కలిశాను; మోసపోవాలనుకునేవారిని మాత్రం ఎవరినీ కలవలేదు. మరి, వారికి సత్యం తెలిసిన చోట తప్ప, ఈ సుఖమయ జీవితం మరెక్కడ తెలిసింది? తాము మోసపోవాలని కోరుకోరు కాబట్టి వారు సత్యాన్ని కూడా ప్రేమిస్తారు. సత్యంలో ఆనందించడం తప్ప మరేమీ కాని సుఖమయ జీవితాన్ని ప్రేమిస్తున్నప్పుడు, వారు సత్యాన్ని కూడా ప్రేమిస్తున్నారు. అయితే, సత్యాన్ని గురించి కొంత అవగాహన వారి జ్ఞాపకంలో లేకపోతే, వారు దానిని ప్రేమించేవారే కాదు. మరి వారు అందులో ఎందుకు ఆనందించరు? ఎందుకు సంతోషంగా లేరు? ఎందుకంటే, వారు మసకగా మాత్రమే జ్ఞాపకం చేసుకునే సత్యానికి వారిని సంతోషపెట్టే శక్తి ఎంత ఉందో, అంతకంటే ఎక్కువగా వారిని దుఃఖంలో ముంచగల ఇతర విషయాలలో వారు బలంగా చిక్కుకుపోయారు. అయినా మనుషులలో ఇంకా కొంత వెలుగు ఉంది; చీకటి వారిని కమ్ముకోకుండా వారు నడవాలి, నడుస్తూనే ఉండాలి.
అయితే “సత్యం ద్వేషాన్ని పుట్టించడం” ఎందుకు? సత్యాన్ని బోధించే నీ సేవకుడు వారికి శత్రువుగా మారడం ఎందుకు? సత్యంలో ఆనందించడం తప్ప మరేమీ కాని సుఖమయ జీవితాన్ని వారు ప్రేమిస్తారు కదా! సత్యాన్ని వారు ప్రేమించే తీరు ఇలాంటిది కావడం వల్లనేనా: వేరే దేనినైనా ప్రేమించేవారు, తాము ప్రేమించేదే సత్యమై ఉండాలని మనసారా కోరుకుంటారు; తాము మోసపోవాలని కోరుకోరు కాబట్టి, తాము మోసపోతున్నామనే సంగతిని అంగీకరించడానికి ఇష్టపడరు. అందువల్ల, సత్యానికి బదులుగా తాము ప్రేమించినదాని కోసం వారు సత్యాన్ని ద్వేషిస్తారు. సత్యం వెలుగునిచ్చినప్పుడు దానిని ప్రేమిస్తారు; అది గద్దించినప్పుడు దానిని ద్వేషిస్తారు. తాము మోసపోవాలని కోరుకోకపోయినా, ఇతరులను మోసం చేయాలని కోరుకుంటారు కాబట్టి, సత్యం తనను తాను వారికి వెల్లడించుకున్నప్పుడు దానిని ప్రేమిస్తారు; వారి నిజస్వరూపాన్ని బయటపెట్టినప్పుడు దానిని ద్వేషిస్తారు. అందుచేత సత్యం వారికి ఇలా ప్రతిఫలమిస్తుంది: తన ద్వారా బయటపడటానికి ఇష్టపడనివారిని, వారి ఇష్టానికి విరుద్ధంగానే బయటపెడుతుంది; అయితే తనను తాను వారికి వెల్లడించుకోదు. ఇలా, ఇలా, అవును, ఇలాగే—గ్రుడ్డితనంతో, అనారోగ్యంతో, మలినంతో, వికృతితో ఉన్న మానవ మనస్సు—తాను దాగి ఉండాలని కోరుకుంటుంది; కానీ తనకు ఏదీ మరుగై ఉండాలని కోరుకోదు. అయితే దానికి విరుద్ధమైనదే ప్రతిఫలంగా లభిస్తుంది: అది సత్యానికి మరుగై ఉండదు; కానీ సత్యం దానికి మరుగై ఉంటుంది. ఇంత దయనీయమైన స్థితిలో కూడా, అది అసత్యాలలో కంటే సత్యాలలోనే ఆనందించడానికి ఇష్టపడుతుంది. కాబట్టి, ఏ పరధ్యానమూ అడ్డురాకుండా, సమస్తమూ ఎవరి ద్వారా సత్యమై ఉన్నదో ఆ ఏకైక సత్యస్వరూపునియందు ఆనందించినప్పుడు, అది సంతోషంగా ఉంటుంది.
ప్రభూ, నిన్ను వెదుకుతూ నా జ్ఞాపకంలో ఎంత విస్తారంగా పయనించానో చూడు; దాని వెలుపల నిన్ను కనుగొనలేదు. నిన్ను తెలుసుకున్నప్పటి నుండి నా జ్ఞాపకంలో నిలుపుకున్నవి తప్ప, నీకు సంబంధించిన మరేదీ నాకు దొరకలేదు. ఎందుకంటే నిన్ను తెలుసుకున్నప్పటి నుండి నిన్ను మరచిపోలేదు. ఎక్కడ సత్యాన్ని కనుగొన్నానో, అక్కడే సత్యస్వరూపుడైన నా దేవుణ్ణి కనుగొన్నాను; ఆ సత్యాన్ని తెలుసుకున్నప్పటి నుండి మరచిపోలేదు. కాబట్టి, నిన్ను తెలుసుకున్నప్పటి నుండి నీవు నా జ్ఞాపకంలో నివసిస్తున్నావు; నిన్ను స్మరించుకొని నీయందు ఆనందించినప్పుడు, అక్కడే నిన్ను కనుగొంటాను. ఇవే నా పవిత్ర ఆనందాలు; నా దీనస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకొని, నీ కారుణ్యంతో నీవు నాకు అనుగ్రహించినవి ఇవే.
అయితే ప్రభూ, నా జ్ఞాపకంలో నీవు ఎక్కడ నివసిస్తున్నావు? అందులో నీవు ఎక్కడ ఉన్నావు? నీ కొరకు ఎలాంటి నివాసాన్ని ఏర్పరచుకున్నావు? నీ కొరకు ఎలాంటి పవిత్ర మందిరాన్ని నిర్మించుకున్నావు? నా జ్ఞాపకంలో నివసించి దానికి ఈ గౌరవాన్ని ఇచ్చావు; అయితే దానిలోని ఏ భాగంలో నీవు నివసిస్తున్నావో అని నేను ఆలోచిస్తున్నాను. ఎందుకంటే, నీ గురించి ఆలోచిస్తూ, జంతువులకు కూడా ఉండే జ్ఞాపక భాగాలను దాటి వెళ్లాను; భౌతిక వస్తువుల ప్రతిబింబాల మధ్య నీవు నాకు కనిపించలేదు. నా మనోభావాలను భద్రపరచిన భాగాల వద్దకు వచ్చాను; అక్కడ కూడా నీవు కనిపించలేదు. నా మనస్సు ఉండే స్థానంలోకే ప్రవేశించాను. మనస్సు తనను తాను కూడా గుర్తుంచుకుంటుంది కాబట్టి, నా జ్ఞాపకంలో దానికొక స్థానం ఉంది. అక్కడ కూడా నీవు లేవు. ఎందుకంటే నీవు భౌతిక ప్రతిబింబానివి కావు; మనం సంతోషించినప్పుడు, దుఃఖించినప్పుడు, కోరుకున్నప్పుడు, భయపడినప్పుడు, గుర్తుంచుకున్నప్పుడు, మరచిపోయినప్పుడు లేదా అలాంటి ఇతర సందర్భాల్లో కలిగే జీవి మనోభావానివి కూడా కావు. అలాగే నీవు మనస్సువే కావు; ఎందుకంటే నీవు మనస్సుకు ప్రభువైన దేవుడవు. ఇవన్నీ మారిపోతాయి; కానీ నీవు అన్నిటికీ అతీతంగా మార్పులేనివాడవై నిలిచి ఉంటావు. అయినా, నిన్ను తెలుసుకున్నప్పటి నుంచి నా జ్ఞాపకంలో నివసించడానికి దయతో సమ్మతించావు. మరి అందులో స్థలాలు ఉన్నట్లుగా, నీవు ఏ స్థలంలో నివసిస్తున్నావని నేనిప్పుడు ఎందుకు వెదుకుతున్నాను? నీవు అందులో నివసిస్తున్నావని నాకు నిశ్చయంగా తెలుసు. ఎందుకంటే నిన్ను తెలుసుకున్నప్పటి నుంచి నిన్ను గుర్తుంచుకున్నాను; నిన్ను స్మరించినప్పుడు అక్కడే నిన్ను కనుగొంటాను.
మరి నిన్ను తెలుసుకోవడానికి నిన్ను ఎక్కడ కనుగొన్నాను? ఎందుకంటే నిన్ను తెలుసుకోకముందు నీవు నా జ్ఞాపకంలో లేవు. మరి నిన్ను తెలుసుకోవడానికి, నాకు అతీతంగా ఉన్న నీలో తప్ప మరెక్కడ నిన్ను కనుగొన్నాను? అక్కడ స్థలం అంటూ ఏదీ లేదు; మనం వెనుకకూ ముందుకూ వెళ్తాము, అయినా అక్కడ స్థలం లేదు. ఓ సత్యమా, నీ సలహా కోరేవారందరి విన్నపాలను నీవు ప్రతిచోటా ఆలకిస్తావు. వారు అనేక విషయాలపై నీ సలహా అడిగినా, అందరికీ ఒకేసారి సమాధానమిస్తావు. అందరూ స్పష్టంగా వినకపోయినా, నీవు స్పష్టంగా సమాధానమిస్తావు. అందరూ తమకు కావలసిన విషయాల గురించి నిన్ను సంప్రదిస్తారు; అయితే తాము వినాలనుకున్నదే ఎల్లప్పుడూ వినరు. తాను కోరుకున్నదాన్ని నీ నుంచి వినాలని ఆశించడంకన్నా, నీ నుంచి విన్నదాన్నే కోరుకోవడానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవాడే నీ ఉత్తమ సేవకుడు.
ఎంతో ప్రాచీనమైనా, ఎల్లప్పుడూ నూతనంగా ఉండే సౌందర్యమా, నిన్ను ప్రేమించడంలో ఎంతో ఆలస్యం చేశాను! నిన్ను ప్రేమించడంలో ఎంతో ఆలస్యం చేశాను! ఇదిగో, నీవు నా అంతరంగంలో ఉన్నావు, నేనేమో బయట ఉన్నాను; అక్కడే నీ కోసం వెదికాను. నా అంతరంగం వికృతమై ఉండగా, నీవు సృష్టించిన అందమైన రూపాల మధ్య మునిగిపోయాను. నీవు నాతో ఉన్నావు, కానీ నేను నీతో లేను. నీలో ఉండకపోతే అసలు ఉనికే ఉండని వస్తువులు నన్ను నీకు దూరంగా ఉంచాయి. నీవు పిలిచావు, బిగ్గరగా పిలిచి నా చెవిటితనాన్ని ఛేదించావు. నీవు మెరుపులా ప్రకాశించావు, వెలుగులు విరజిమ్మి నా అంధత్వాన్ని పారద్రోలావు. నీవు సువాసనలను వెదజల్లావు; నేను వాటిని పీల్చుకుని, నీ కోసం తపించాను. నేను రుచి చూశాను; ఇప్పుడు ఆకలిదప్పులతో ఉన్నాను. నీవు నన్ను తాకావు; నీ శాంతి కోసం నా హృదయం రగిలిపోయింది.
నా సర్వస్వంతో నిన్ను హత్తుకుని ఉన్నప్పుడు, నాకు ఎక్కడా దుఃఖమూ శ్రమా ఉండవు; నా జీవితం పూర్తిగా నీతో నిండిపోయి, సంపూర్ణంగా జీవిస్తుంది. అయితే ఇప్పుడు, నీవు ఎవరిని నింపుతావో వారిని పైకి లేపుతావు గనుక, నేను నీతో నిండిపోక నాకు నేనే భారంగా ఉన్నాను. దుఃఖించదగిన సంతోషాలు, సంతోషకరమైన దుఃఖాలతో పోరాడుతున్నాయి; విజయం ఏ పక్షాన ఉందో నాకు తెలియదు. అయ్యో, నా దుస్థితి! ప్రభూ, నాపై జాలి చూపు. నా చెడు దుఃఖాలు నా మంచి సంతోషాలతో పోరాడుతున్నాయి; విజయం ఏ పక్షాన ఉందో నాకు తెలియదు. అయ్యో, నా దుస్థితి! ప్రభూ, నాపై జాలి చూపు. అయ్యో, నా దుస్థితి! ఇదిగో, నా గాయాలను నేను దాచడం లేదు; నీవు వైద్యుడవు, నేను రోగంతో బాధపడుతున్నాను; నీవు కరుణామయుడవు, నేను దయనీయ స్థితిలో ఉన్నాను. భూమిపై మానవ జీవితం అంతా పరీక్ష కాదా? కష్టాలను, ఇబ్బందులను ఎవరు కోరుకుంటారు? వాటిని సహించమని నీవు ఆజ్ఞాపిస్తావు గాని, ప్రేమించమని కాదు. సహించడాన్ని ప్రేమించినా, తాను సహిస్తున్నదాన్ని ఎవరూ ప్రేమించరు. ఎందుకంటే తాను సహిస్తున్నందుకు సంతోషించినా, అసలు సహించవలసినదేదీ లేకపోవడాన్నే కోరుకుంటారు. ఆపదలో సుఖసంపదలను ఆశిస్తాను; సుఖసంపదలలో ఆపదను తలచి భయపడతాను. ఈ రెండింటి మధ్య, మానవ జీవితం అంతా పరీక్షగా ఉండని స్థితి ఏదైనా ఉందా? ఆపద వస్తుందనే భయం వల్లా, సంతోషం చెడిపోవడం వల్లా, లోకపు సుఖసంపదలకు ఒకసారి కాదు, రెండుసార్లు అయ్యో! సుఖసంపదల కోసం తపించడం వల్లా, ఆపద స్వయంగా కఠినమైనది కావడం వల్లా, అది సహనాన్ని ఛిన్నాభిన్నం చేయవచ్చనే భయం వల్లా, లోకపు ఆపదలకు ఒకసారి, రెండుసార్లు, మూడవసారి కూడా అయ్యో! భూమిపై మానవ జీవితం ఏ విరామమూ లేకుండా అంతా పరీక్ష కాదా?
నా నిరీక్షణ అంతా నీ అపారమైన కారుణ్యంలోనే తప్ప మరెక్కడా లేదు. నీవు ఆజ్ఞాపించేదాన్ని నెరవేర్చే వరాన్ని ప్రసాదించు; నీ చిత్తానుసారం ఆజ్ఞాపించు. నీవు మాకు ఇంద్రియనిగ్రహాన్ని ఆజ్ఞాపిస్తున్నావు; ఒకరు చెప్పినట్లు, దేవుడు అనుగ్రహిస్తే తప్ప ఎవరికీ ఇంద్రియనిగ్రహం సాధ్యం కాదని నేను తెలుసుకున్నప్పుడు, అది ఎవరి వరమో తెలుసుకోవడం కూడా జ్ఞానంలో భాగమే అయింది. నిజంగా, ఇంద్రియనిగ్రహం ద్వారా మేము ఏకమై, మేము ఎవరి నుండి దూరమై అనేక విషయాలలో చెల్లాచెదురయ్యామో ఆ ఏకైకుని చెంతకు తిరిగి తీసుకురాబడుతున్నాము. ఎందుకంటే, నీతోపాటు మరేదైనా ప్రేమిస్తూ, దానిని నీ నిమిత్తం ప్రేమించనివారికి నీపై ఉన్న ప్రేమ చాలా తక్కువే. ఎల్లప్పుడూ మండుతూ, ఎన్నటికీ తరిగిపోని ఓ ప్రేమా! ఓ దివ్యప్రేమా, నా దేవా, నాలో నీ జ్వాలను రగిలించు. నీవు ఇంద్రియనిగ్రహాన్ని ఆజ్ఞాపిస్తున్నావు: నీవు ఆజ్ఞాపించేదాన్ని నెరవేర్చే వరాన్ని నాకు ప్రసాదించు; నీ చిత్తానుసారం ఆజ్ఞాపించు.
నిజంగా, శరీరాశ నుండి, నేత్రాశ నుండి, లోకసంబంధమైన గొప్పదనం కోసం తాపత్రయం నుండి నన్ను నేను నిగ్రహించుకోవాలని నీవు ఆజ్ఞాపిస్తున్నావు. వివాహేతర సహజీవనానికి దూరంగా ఉండాలని నీవు ఆజ్ఞాపిస్తున్నావు; వివాహం విషయంలో కూడా, నీవు అనుమతించినదానికంటే మేలైనదాన్ని నీవు సూచించావు. నీవు ఆ వరాన్ని ప్రసాదించినందున, నేను నీ దివ్యసంస్కారాన్ని అందించే పరిచర్యను చేపట్టకముందే అది నెరవేరింది. అయినా, నా దురలవాటు నా జ్ఞాపకంలో ముద్రించిన అటువంటి విషయాల ప్రతిరూపాలు ఇంకా అందులో సజీవంగా ఉన్నాయి; ఈ జ్ఞాపకం గురించి నేను ఎంతో చెప్పాను. నేను మేల్కొని ఉన్నప్పుడు అవి బలహీనంగా నన్ను వెంటాడుతాయి; కానీ నిద్రలో అవి ఆనందాన్ని కలిగించడమే కాక, నా సమ్మతిని కూడా పొంది, దాదాపు వాస్తవంగా జరిగినట్లే అనిపించే అనుభవాన్ని కలిగిస్తాయి. అవును, ఆ ప్రతిరూపపు భ్రమ నా ఆత్మపైనా, నా శరీరంపైనా ఎంతగా ప్రభావం చూపుతుందంటే, మేల్కొని ఉన్నప్పుడు వాస్తవ దృశ్యాలు నన్ను దేనికి ఒప్పించలేవో, నిద్రలో అసత్య దృశ్యాలు నన్ను దానికి ఒప్పిస్తాయి. ఓ ప్రభూ, నా దేవా, అప్పుడు నేను నేనే కాదా? అయినా మేల్కొన్న స్థితి నుండి నిద్రలోకి జారుకునే, లేదా నిద్ర నుండి మేల్కొనే ఆ ఒక్క క్షణంలో, నాకూ నాకూ మధ్య ఎంతటి తేడా ఉంది! మేల్కొని ఉన్నప్పుడు అటువంటి ప్రేరణలను ఎదిరించే వివేచన అప్పుడు ఎక్కడ ఉంటుంది? ఆ విషయాలే దాని ఎదుట ప్రత్యక్షంగా నిలిచినా అది చలించకుండా ఉంటుంది కదా. అది కళ్లతోపాటు మూసుకుపోతుందా? శరీరేంద్రియాలతోపాటు నిద్రపోతుందా? మరి తరచుగా నిద్రలో కూడా మేము ఎదిరించి, మా సంకల్పాన్ని జ్ఞాపకం ఉంచుకొని, ఎంతో పవిత్రంగా దానిలో నిలిచి, అటువంటి ఆకర్షణలకు ఏమాత్రం సమ్మతించకుండా ఉండటం ఎలా జరుగుతుంది? అయినా ఈ రెండు స్థితుల మధ్య ఎంతటి తేడా ఉందంటే, అలా కాకుండా జరిగినప్పుడు, మేల్కొనగానే మా మనస్సాక్షి మళ్లీ శాంతిని పొందుతుంది. ఏదో విధంగా మాలో అది జరిగినందుకు మేము విచారించినప్పటికీ, దానిని మేము చేయలేదని ఈ తేడా ద్వారానే గ్రహిస్తాము.
సర్వశక్తిమంతుడవైన దేవా, నా ఆత్మకు ఉన్న వ్యాధులన్నిటినీ నయం చేయడానికి, నీ మరింత సమృద్ధియైన కృపతో నా నిద్రలోని అపవిత్రమైన కదలికలను సైతం అణచివేయడానికి నీవు శక్తిమంతుడవు కావా! ప్రభూ, నాలో నీ వరాలను నీవు అంతకంతకూ పెంపొందిస్తావు. తద్వారా నా ఆత్మ దురాశ అనే జిగురు బంధం నుండి విడిపొంది, నన్ను అనుసరిస్తూ నీ చెంతకు రాగలుగుతుంది; తనకు తానే ఎదురు తిరగకుండా ఉంటుంది; కలలలో సైతం ఇంద్రియసంబంధమైన ప్రతిరూపాల ద్వారా, శరీరం మలినమయ్యేంతటి నీచమైన అపవిత్ర క్రియలకు పాల్పడకపోవడమే కాక, వాటికి సమ్మతించకుండా కూడా ఉంటుంది. నిద్రిస్తున్నప్పుడు కూడా పవిత్రమైన మనోభావాలపై ఇటువంటివేవీ అతి స్వల్పమైన ప్రభావాన్ని సైతం చూపకుండా, ఒక్క ఆలోచనతో అడ్డుకోగలిగేంత ప్రభావం కూడా చూపకుండా చేయడం—జీవితకాలంలో ఎప్పుడో మాత్రమే కాదు, నాకు ఇప్పుడున్న వయస్సులోనే అలా చేయడం కూడా—సర్వశక్తిమంతుడవైన నీకు కష్టమేమీ కాదు. ఎందుకంటే మేము అడిగే లేదా ఊహించే వాటన్నిటికంటే మించి చేయగలవు నీవు. అయితే ఈ విషయంలో నాలో ఇంకా మిగిలి ఉన్న చెడును నా మంచితనముగల ప్రభువుకు ఒప్పుకున్నాను. నీవు నాకు ఇచ్చినదానిని బట్టి వణుకుతో ఆనందిస్తున్నాను; నాలో ఇంకా ఉన్న లోపాలను బట్టి విలపిస్తున్నాను. మరణం విజయంలో మింగివేయబడినప్పుడు, నా బాహ్య, అంతరంగ జీవితం నీతో పొందబోయే సంపూర్ణ శాంతి వరకు, నాలో నీ కారుణ్య కార్యాలను నీవు పరిపూర్ణం చేస్తావని నిరీక్షిస్తున్నాను.
ప్రతిరోజూ ఎదురయ్యే మరో బాధ ఉంది; ఆ రోజుకు అదే చాలునని నేను కోరుకుంటాను. తినడం, తాగడం ద్వారా మా శరీరంలో కలిగే హానికరమైన క్షీణతను మేము సరిచేసుకుంటున్నాము. నీవు కడుపునూ ఆహారాన్నీ రెండింటినీ నిర్మూలించే వరకు ఇది కొనసాగుతుంది. అప్పుడు అద్భుతమైన పరిపూర్ణతతో నా శూన్యతను నీవు అంతం చేసి, ఈ అవినాశమైన దానికి నిత్యమైన అవినాశత్వాన్ని వస్త్రంగా తొడిగిస్తావు. కానీ ఇప్పుడు ఈ అవసరం నాకు మధురంగా ఉంది. ఆ మాధుర్యానికి బందీ కాకుండా ఉండేందుకు నేను దానితో పోరాడుతున్నాను; ఉపవాసాలతో ప్రతిరోజూ యుద్ధం చేస్తూ, తరచుగా నా శరీరాన్ని అదుపులోకి తెచ్చుకుంటున్నాను; నా బాధలు సుఖానుభవం ద్వారా తొలగిపోతున్నాయి. ఎందుకంటే ఆకలి, దాహం ఒక విధంగా బాధలే; పోషకాహారమనే ఔషధం మాకు సహాయానికి రాకపోతే, అవి జ్వరంలా మండించి ప్రాణాలు తీస్తాయి. నీ వరాలు అందించే ఆదరణ వల్ల ఆ ఔషధం మాకు అందుబాటులో ఉంది; ఆ వరాలతో నేల, నీరు, గాలి మా బలహీనతకు సేవ చేస్తున్నాయి. అందువల్ల మా దుస్థితికే తృప్తి అనే పేరు వచ్చింది.
ఆహారాన్ని ఔషధంలా తీసుకోవడానికి నన్ను నేను సిద్ధపరచుకోవాలని నీవు నాకు నేర్పించావు. అయితే ఆకలి వల్ల కలిగే అసౌకర్యం నుంచి కడుపు నిండటం వల్ల కలిగే తృప్తికి నేను చేరుకునే క్రమంలోనే, భోగాశ అనే ఉచ్చు నన్ను చుట్టుముడుతుంది. ఎందుకంటే అలా చేరుకోవడంలోనే సుఖం ఉంది; మనం తప్పనిసరిగా చేరవలసిన ఆ స్థితికి చేరడానికి మరో మార్గం లేదు. తినడానికీ త్రాగడానికీ ఆరోగ్యమే కారణమైనప్పటికీ, దాని వెంట ఒక ప్రమాదకరమైన సుఖం తోడవుతుంది. అది తరచుగా ఆరోగ్యం కంటే ముందుకు రావడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. అలా, ఆరోగ్యం కోసం చేస్తున్నానని నేను చెప్పుకునే పనిని, లేదా ఆరోగ్యం కోసం చేయాలనుకునే పనిని, ఆ సుఖం కోసమే చేసేలా చేస్తుంది. ఆరోగ్యానికీ సుఖానికీ ఒకే కొలత ఉండదు; ఆరోగ్యానికి సరిపోయేది సుఖానికి చాలా తక్కువగా అనిపిస్తుంది. ఇంకా పోషణ కావాలని అడుగుతున్నది శరీరానికి అవసరమైన సంరక్షణేనా, లేక సుఖాన్ని కోరే తిండియావ తన మోసపూరిత సేవలను అందిస్తోందా అనేది తరచుగా స్పష్టంగా తెలియదు. ఈ అనిశ్చితిలో దౌర్భాగ్యమైన ఆత్మ సంతోషిస్తుంది; తనను తాను సమర్థించుకోవడానికి అందులోనే ఒక సాకు సిద్ధం చేసుకుంటుంది. ఆరోగ్యాన్ని మితంగా కాపాడుకోవడానికి ఎంత సరిపోతుందో స్పష్టంగా తెలియకపోవడం దానికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది; అలా ఆరోగ్యం అనే ముసుగులో సుఖతృప్తిని దాచుకోవచ్చు. ఈ శోధనలను ఎదిరించడానికి నేను ప్రతిరోజూ ప్రయత్నిస్తున్నాను. నీ కుడిచేతి సహాయాన్ని వేడుకుంటున్నాను; నా సందిగ్ధతలను నీకే అప్పగిస్తున్నాను. ఎందుకంటే ఈ విషయంలో నాకింకా స్థిరమైన నిర్ణయం లేదు.
అతిగా తినడం వల్లా మత్తుపానీయాల వల్లా మీ హృదయాలు భారమైపోనీయకండి అని ఆజ్ఞాపిస్తున్న నా దేవుని స్వరాన్ని నేను వింటున్నాను. మద్యమత్తు నాకు దూరంగా ఉంది; అది నా దగ్గరకు రాకుండా నీవు కనికరం చూపుతావు. అయితే నీ సేవలో ఉన్న నాకు కొన్నిసార్లు అతిగా తినే అలవాటు తెలియకుండానే చొరబడుతుంది; అది నాకు దూరంగా ఉండేలా నీవు కనికరం చూపుతావు. నీవు అనుగ్రహించకపోతే ఎవరూ ఆత్మనిగ్రహంతో ఉండలేరు. మేము ప్రార్థించి అడిగినప్పుడు నీవు మాకు ఎన్నో ఇస్తావు; ప్రార్థించకముందే మేము ఏ మేలు పొందినా, అది నీ నుంచే పొందాము. అవును, ఆ తరువాత మేము ఈ విషయాన్ని తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతోనే దానిని ముందుగా పొందాము. నేనెన్నడూ మద్యానికి బానిసను కాలేదు; అయితే నీ వల్ల మద్యపానం మానుకున్న వారిని నేను ఎరుగుదును. కాబట్టి ఎన్నడూ అలా లేనివారు అలా కాకుండా ఉండటం నీ వల్లనే; అలాగే, ఒకప్పుడు అలా ఉన్నవారు ఎప్పటికీ అలాగే ఉండిపోకుండా మారడం కూడా నీ వల్లనే. ఇది ఎవరి వల్ల కలిగిందో ఆ రెండు వర్గాలవారూ తెలుసుకోగలగడం కూడా నీ వల్లనే. నీ స్వరాన్ని నేను మరోసారి విన్నాను: నీ దురాశల వెంట వెళ్ళకు, నీ సుఖభోగాల నుంచి వెనుదిరుగు. అవును, నీ అనుగ్రహం వల్లనే నేను ఎంతో ప్రేమించిన ఈ మాటలను విన్నాను: మనం తిన్నంత మాత్రాన మనకు సమృద్ధి కలగదు; తిననంత మాత్రాన మనకు కొరత కలగదు. అంటే, తినడం నన్ను సంపన్నం చేయదు, తినకపోవడం నన్ను దుర్భర స్థితిలో పడవేయదు. మరొకరి మాటలనూ నేను విన్నాను: నేను ఏ స్థితిలో ఉన్నా, ఆ స్థితిలో సంతృప్తిగా ఉండటం నేర్చుకున్నాను; సమృద్ధిగా జీవించడం ఎలాగో, కొరతను భరించడం ఎలాగో నాకు తెలుసు. నాకు బలాన్నిచ్చే క్రీస్తు ద్వారా నేను అన్నీ చేయగలను. ఇదిగో, పరలోక సైన్యంలోని ఒక సైనికుడు; మనలా ధూళి కాదు. అయినా ప్రభువా, మేము ధూళి అని, ధూళి నుంచే నీవు మానవుణ్ణి సృష్టించావని గుర్తుంచుకో; అతడు తప్పిపోయాడు, తిరిగి దొరికాడు. తనంతట తానే అతడు ఇది సాధించలేడు. ఎందుకంటే నేను అంతగా ప్రేమించిన ఆ వ్యక్తి కూడా అదే ధూళితో చేయబడినవాడే; నీ ప్రేరణచేతనే అతడు ఈ మాటలు పలికాడు: నాకు బలాన్నిచ్చే ఆయన ద్వారా నేను అన్నీ చేయగలను. నేను చేయగలిగేలా నాకు బలమివ్వు. నీవు ఆజ్ఞాపించేదాన్ని నెరవేర్చే శక్తిని అనుగ్రహించు; నీకు ఇష్టమైనదాన్ని ఆజ్ఞాపించు. తాను పొందినట్లు అతడు ఒప్పుకుంటున్నాడు; అతిశయించినప్పుడు ప్రభువులోనే అతిశయిస్తున్నాడు. పొందగలిగేలా వేడుకుంటున్న మరొకరి మాటలను కూడా నేను విన్నాను. నా కడుపు ఆశలను నా నుంచి తొలగించు అని అతడు అంటున్నాడు. ఓ నా పవిత్ర దేవా, నీవు చేయమని ఆజ్ఞాపించినది నెరవేరినప్పుడు, దానిని నీవే అనుగ్రహిస్తున్నావని దీనివల్ల స్పష్టమవుతుంది.
మంచి తండ్రీ, పవిత్రులకు అన్నీ పవిత్రమేనని, అయితే ఇతరులను పాపంలోకి నడిపించేలా తినేవారికి అది చెడు అవుతుందని నీవు నాకు నేర్పించావు. నీవు సృష్టించిన ప్రతిదీ మంచిదేననీ, కృతజ్ఞతతో స్వీకరించిన దేనినీ తిరస్కరించకూడదనీ, ఆహారం మనలను దేవుని దృష్టిలో మెప్పుకు పాత్రులను చేయదనీ, తినే విషయంలో గానీ త్రాగే విషయంలో గానీ ఎవరూ మనకు తీర్పు తీర్చకూడదనీ నీవు నేర్పించావు. అలాగే, తినేవారు తిననివారిని తృణీకరించకూడదనీ, తిననివారు తినేవారికి తీర్పు తీర్చకూడదనీ నేర్పించావు. ఈ సంగతులను నేను నేర్చుకున్నాను. నీకు కృతజ్ఞతలు, నీకు స్తుతి, నా దేవా, నా బోధకుడా! నా చెవులను తట్టి మేల్కొలిపి, నా హృదయాన్ని వెలిగించే నీవు, ప్రతి శోధన నుంచీ నన్ను విడిపించు. ఆహారంలోని అపవిత్రతకు నేను భయపడను; దానికోసం ఆరాటపడటంలోని అపవిత్రతకే భయపడుతున్నాను. ఆహారానికి తగిన అన్ని రకాల మాంసాన్ని తినడానికి నోవహుకు అనుమతి లభించిందని నాకు తెలుసు; ఏలీయాకు మాంసం ఆహారంగా అందిందనీ నాకు తెలుసు. అద్భుతమైన ఆహారనిగ్రహం ఉన్నప్పటికీ, మిడతలు అనే జీవులను తినడం వల్ల అపవిత్రత కలగలేదనీ నాకు తెలుసు. కాయధాన్యాల కోసం ఆరాటపడటం వల్ల ఏశావు మోసపోయాడనీ, గుక్కెడు నీటి కోసం ఆశపడినందుకు దావీదు తనను తాను నిందించుకున్నాడనీ, మన రాజుకు మాంసం విషయంలో కాక రొట్టె విషయంలో శోధన కలిగిందనీ నాకు తెలుసు. అందువల్లనే అరణ్యంలోని ప్రజలు కూడా మందలింపుకు పాత్రులయ్యారు; మాంసాన్ని ఆశించినందుకు కాదు, ఆహారం కోసం ఆశపడుతూ ప్రభువుకు వ్యతిరేకంగా సణిగినందుకు.
ఇలా ఈ శోధనల మధ్య ఉంటూ, తినడంలోను తాగడంలోను కలిగే అదుపులేని వాంఛతో నేను ప్రతిదినం పోరాడుతున్నాను. ఎందుకంటే, వివాహేతర సహజీవనాన్ని విడిచిపెట్టగలిగినట్లుగా, దీనిని ఒక్కసారిగా పూర్తిగా మానివేసి, ఆ తరువాత ఎన్నడూ ముట్టుకోకుండా ఉండాలని నిర్ణయించుకోలేను. అందువల్ల గొంతుకు వేసే కళ్లెం మరీ వదులుగానూ మరీ బిగుతుగానూ కాకుండా, సమతుల్యంగా పట్టుకోవాలి. ప్రభువా, అవసరపు హద్దులను కొంతైనా దాటిపోని వారెవరు? అటువంటి వ్యక్తి ఎవరైనా ఉంటే, వారు గొప్పవారే; వారు నీ నామాన్ని ఘనపరచుదురు గాక. కానీ నేను అటువంటి వాడను కాను; నేను పాపాత్ముడను. అయినా నేను కూడా నీ నామాన్ని ఘనపరుస్తున్నాను. లోకాన్ని జయించిన ఆయన, తన శరీరంలోని బలహీన అవయవాలలో నన్నూ లెక్కించి, నా పాపాల నిమిత్తం నీకు మధ్యవర్తిత్వం చేస్తున్నాడు. ఎందుకంటే ఆయనకు చెందిన దానిలో అపరిపూర్ణమైన దానిని నీ కన్నులు చూశాయి; నీ గ్రంథంలో అవన్నీ వ్రాయబడతాయి.
సువాసనల ఆకర్షణలు నన్ను అంతగా పట్టించుకోవు. అవి లేనప్పుడు వాటి లోటు నాకు అనిపించదు; ఉన్నప్పుడు వాటిని నిరాకరించను; అయినా అవి లేకుండా ఉండటానికి ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగానే ఉంటాను. నా గురించి నాకు అలా అనిపిస్తుంది; బహుశా నేను మోసపోతున్నానేమో. ఎందుకంటే, నాలోని సామర్థ్యాలు నాకే మరుగైపోయేలా చేసే ఆ స్థితి కూడా దుఃఖకరమైన చీకటే. అందువల్ల నా మనస్సు తన శక్తుల గురించి తనను తాను విచారించుకున్నప్పుడు, తనను తాను వెంటనే నమ్మడానికి సాహసించదు; ఎందుకంటే అనుభవం వెల్లడిచేస్తే తప్ప, తనలో ఉన్నది కూడా చాలావరకు తనకు మరుగై ఉంటుంది. ఈ జీవితం అంతా ఒక పరీక్షగా పిలువబడుతున్నప్పుడు, ఎవరూ అందులో తాము సురక్షితంగా ఉన్నామని ధీమాగా ఉండకూడదు. చెడ్డ స్థితి నుండి మంచి స్థితికి మారగలిగిన వ్యక్తి, అలాగే మంచి స్థితి నుండి చెడ్డ స్థితికి కూడా మారవచ్చు. మా ఏకైక ఆశ, మా ఏకైక నమ్మకం, మాకు నిశ్చయంగా లభించిన ఏకైక వాగ్దానం నీ కరుణయే.
చెవులకు ఇంపైన స్వరాలు నన్ను మరింత గట్టిగా చిక్కించుకొని, తమ వశం చేసుకున్నాయి; కానీ నీవు ఆ బంధాలను సడలించి నాకు విముక్తి కలిగించావు. ఇప్పుడు, నీ వాక్యాలు ప్రాణం పోసే ఆ రాగాలను మధురమైన, శ్రుతిబద్ధమైన స్వరంతో పాడినప్పుడు, వాటిలో నేను కొంత సేదతీరుతున్నాను. అయినా వాటికి బందీగా ఉండను; నాకు కావాలనుకున్నప్పుడు వాటి నుండి విడివడగలను. కానీ వాటికి ప్రాణమై, అవి నాలో ప్రవేశించడానికి కారణమైన వాక్యాలతోపాటు, ఆ రాగాలు కూడా నా హృదయానురాగాలలో కొంత గౌరవస్థానాన్ని కోరుతున్నాయి; వాటికి తగిన స్థానాన్ని కేటాయించడం నాకు కష్టమవుతోంది. ఎందుకంటే కొన్నిసార్లు వాటికి సముచితమైన దానికన్నా ఎక్కువ గౌరవం ఇస్తున్నానని నాకు అనిపిస్తుంది. పవిత్ర వాక్యాలను పాడకుండా పలికినప్పటికన్నా, ఇలా పాడినప్పుడు అవే మన మనస్సులను మరింత పవిత్రంగానూ ఉత్సాహపూర్వకంగానూ భక్తిజ్వాల వైపు లేవనెత్తుతున్నాయని నేను అనుభవిస్తున్నాను. అలాగే, స్వరంలోను గానంలోను ఉండే మధురమైన వైవిధ్యంలో మన ఆత్మలోని విభిన్న భావాలకు తగిన ప్రత్యేక లయలు ఉన్నాయని, ఏదో నిగూఢమైన అనుబంధం ద్వారా అవి ఆ భావాలను మేల్కొలుపుతున్నాయని అనిపిస్తుంది. అయితే, ఆత్మను బలహీనపరచేలా దానిని అప్పగించకూడని ఈ ఇంద్రియసుఖం నన్ను తరచూ మోసగిస్తుంది. ఇంద్రియానుభూతి వివేచనకు లోబడి, ఓపికగా దానిని అనుసరించకుండా, కేవలం వివేచన కోసమే తనకు ప్రవేశం కల్పించినప్పటికీ, దానికంటే ముందుకు పరుగెత్తి దానినే నడిపించడానికి ప్రయత్నిస్తుంది. ఇలా ఈ విషయాలలో నాకు తెలియకుండానే పాపం చేస్తాను; కానీ తరువాత అది నాకు తెలుస్తుంది.
మరికొన్ని సందర్భాలలో, ఈ మోసాన్నే తప్పించుకోవాలనే అతిశయమైన ఆందోళనతో, మితిమీరిన కఠినత్వంలో పడి తప్పుచేస్తాను. కొన్నిసార్లు ఎంతవరకు వెళ్తానంటే, దావీదు కీర్తనలకు ఉపయోగించే మధుర సంగీతపు రాగాలన్నీ నా చెవుల నుండే కాక, సభ నుండి కూడా తొలగించబడాలని కోరుకుంటాను. అలెగ్జాండ్రియా పీఠాధిపతి అథనాసియస్ గురించి నాకు తరచూ చెప్పినట్లు గుర్తున్న పద్ధతి మరింత సురక్షితమైనదిగా నాకు అనిపిస్తుంది. ఆయన కీర్తనను చదివే వ్యక్తితో, స్వరంలో అతి స్వల్పమైన మార్పులతో దానిని పలికించేవారు; అందువల్ల అది పాడటంకన్నా మాట్లాడటానికి దగ్గరగా ఉండేది. అయినా మళ్లీ, నా విశ్వాసం పునరుద్ధరింపబడిన తొలినాళ్లలో, నీ సభలో కీర్తనాగానం విని నేను కార్చిన కన్నీళ్లను గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు; ఇప్పుడు కూడా స్పష్టమైన స్వరంతో, ఎంతో సముచితమైన స్వరభేదాలతో పాడినప్పుడు, గానం వల్ల కాక పాడబడుతున్న విషయాల వల్ల నేను ఎలా కదిలిపోతున్నానో తలచుకున్నప్పుడు, ఈ ఏర్పాటు ఎంత ప్రయోజనకరమైనదో అంగీకరిస్తాను. ఇలా నేను సుఖాసక్తి ప్రమాదానికీ, మేలుచేస్తుందని అంగీకరించిన దానికీ మధ్య ఊగిసలాడుతున్నాను. అయినా, చెవులకు కలిగే ఆనందం ద్వారా బలహీనమైన మనస్సులు భక్తిభావం వైపు ఎదగగలిగేలా, దేవాలయంలో పాడే ఆచారాన్ని సమర్థించడానికే ఎక్కువగా మొగ్గుచూపుతున్నాను; అయితే, ఇది మార్చలేని అభిప్రాయాన్ని ప్రకటిస్తున్నట్లు కాదు. కానీ పాడబడే మాటలకన్నా స్వరమే నన్ను ఎక్కువగా కదిలించినప్పుడు, నేను శిక్షకు పాత్రమయ్యేలా పాపం చేశానని ఒప్పుకుంటాను; అప్పుడు సంగీతాన్ని వినకుండా ఉండటానికే ఇష్టపడతాను. ఇప్పుడు నా స్థితిని చూడండి; మీ అంతరంగ భావాలను సత్కార్యాలకు దారితీసేలా క్రమబద్ధం చేసుకునే మీరందరూ, నాతో కలిసి ఏడవండి, నా కోసం ఏడవండి. ఆచరించని మిమ్మల్ని ఈ విషయాలు తాకవు. కానీ నా దేవా, ప్రభువా, నీవు ఆలకించు; గమనించి చూడు, నన్ను కరుణించి స్వస్థపరచు. నీ సన్నిధిలో నాకు నేనే ఒక సమస్యగా మారిపోయాను; అదే నా బలహీనత.
నా శరీరపు ఈ కళ్లకు కలిగే ఆనందం గురించి ఇంకా చెప్పవలసి ఉంది. నీ ఆలయానికి చెందిన, సోదరభావంతోనూ భక్తితోనూ ఆలకించే చెవులకు వినిపించేలా, దాని గురించి నా ఒప్పుకోళ్లను తెలియజేయాలి. అలా, ఇంకా నన్ను వేధిస్తున్న శరీరాశల ప్రలోభాల గురించి చెప్పడం ముగించాలి; నేను ఎంతో ఆర్తితో మూలుగుతూ, పరలోకం నుండి వచ్చే నా నివాసాన్ని వస్త్రంలా ధరించాలని కోరుకుంటున్నాను. కళ్లకు అందమైన, రకరకాల ఆకృతులూ, ప్రకాశవంతమైన, మృదువైన రంగులూ ఇష్టం. ఇవి నా ఆత్మను ఆక్రమించకుండుగాక; వీటిని సృష్టించిన దేవుడే నా ఆత్మను నింపుగాక. ఇవి నిజంగా ఎంతో మంచివే; అయినా నాకు మేలైనవాడు ఆయనే గాని ఇవి కావు. నేను మేల్కొని ఉన్నంతసేపూ, రోజంతా ఇవి నన్ను ప్రభావితం చేస్తుంటాయి. సంగీత ధ్వనుల నుండి, కొన్నిసార్లు నిశ్శబ్దంలో సమస్త స్వరాల నుండి లభించినట్లు, వీటి నుండి నాకు విశ్రాంతి లభించదు. ఎందుకంటే రంగుల రాణి అయిన ఈ వెలుగు, మనకు కనిపించేదంతటినీ ముంచెత్తుతూ, పగటిపూట నేను ఎక్కడ ఉన్నా, రకరకాల రూపాలలో నా పక్కగా జారుతూ, నేను ఇతర పనులలో నిమగ్నమై దానిని గమనించనప్పుడు కూడా నాకు హాయినిస్తుంది. అది ఎంత బలంగా నన్ను అల్లుకుపోతుందంటే, అకస్మాత్తుగా అది తొలగిపోతే, దాని కోసం తపనతో వెదుకుతాను; అది చాలాసేపు లేకపోతే, మనస్సు దిగులుపడుతుంది.
ఓ వెలుగా, ఈ భౌతిక నేత్రాలు మూసుకుపోయినప్పుడు తోబీయా తన కుమారునికి జీవమార్గాన్ని బోధిస్తూ చూసినది నిన్నే; తాను కూడా ప్రేమ అనే పాదాలతో ఏమాత్రం దారి తప్పకుండా ముందుకు నడిచాడు. ఇస్సాకు వృద్ధాప్యంతో తన శరీర నేత్రాలు మందగించి మూసుకుపోయినప్పుడు చూసినది కూడా నిన్నే. తన కుమారులను గుర్తెరిగి ఆశీర్వదించడం కాకుండా, ఆశీర్వదించడం ద్వారా వారిని గుర్తెరిగే వరం అతనికి అనుగ్రహించబడింది. ఎంతో వృద్ధుడై అంధుడైన యాకోబు కూడా, హృదయంలో వెలుగు పొంది, తన కుమారులలో ముందుగానే సూచించబడిన భావి ప్రజల వివిధ వంశాలపై, వారి వ్యక్తిత్వాల ద్వారా వెలుగు ప్రసరింపజేసినప్పుడు చూసినది నిన్నే. అతడు యోసేపు ద్వారా తనకు కలిగిన మనుమలపై, మార్మికంగా అడ్డంగా ఉంచిన తన చేతులను నిలిపాడు; వారి తండ్రి తన బాహ్యదృష్టిని బట్టి ఆ చేతులను సరిచేయబోయినట్లు కాక, తాను అంతరంగంలో గ్రహించినట్లే వాటిని ఉంచాడు. ఇదే ఆ వెలుగు; అది ఒక్కటే, దానిని చూసి ప్రేమించేవారందరూ ఒక్కటై ఉన్నారు. అయితే నేను చెప్పిన ఆ భౌతిక వెలుగు, ఈ లోకాన్ని గుడ్డిగా ప్రేమించేవారికి ఇక్కడి జీవితాన్ని ఆకర్షణీయమైన, ప్రమాదకరమైన మాధుర్యంతో రుచికరంగా చేస్తుంది. కానీ, “సమస్తాన్ని సృష్టించే ప్రభువా,” దాని కోసం నిన్ను ఎలా స్తుతించాలో తెలిసినవారు, దానిని నీ స్తుతిగీతాలలో చేర్చుకుంటారు; తమ నిద్రమత్తులో దానికే వశమైపోరు. నేనూ అలానే ఉండాలని కోరుకుంటున్నాను. నీ మార్గంలో నేను నడిచే నా పాదాలు ఉచ్చులో చిక్కుకోకుండా ఉండేందుకు, కళ్లకు ఎదురయ్యే ఈ ఆకర్షణలను ప్రతిఘటిస్తున్నాను. నీవు నా పాదాలను ఉచ్చు నుండి విడిపించాలని, కనిపించని నా అంతరంగ నేత్రాలను నీ వైపు ఎత్తుతున్నాను. అవి చిక్కుకుపోతున్నాయి కనుక నీవు వాటిని పదే పదే విడిపిస్తున్నావు. అన్ని వైపులా ఉంచిన ఉచ్చులలో నేను తరచూ చిక్కుకుంటున్నా, నీవు నన్ను విడిపించడం మానవు; ఎందుకంటే ఇశ్రాయేలును కాపాడే నీవు కునుకవు, నిద్రపోవు.
మనుషులు తమ కళ్లను తామే ప్రలోభపెట్టుకోవడానికి ఎన్ని లెక్కలేనన్ని అలంకార వస్తువులను జోడించుకున్నారు! రకరకాల కళలతోనూ తయారీ పద్ధతులతోనూ రూపొందించిన మన వస్త్రాలలో, పాదరక్షలలో, పాత్రలలో, అన్ని రకాల వస్తువులలో, చిత్రాలలో, వివిధ ప్రతిమలలో కూడా ఇవి కనిపిస్తాయి. ఇవి అవసరమైన, మితమైన ఉపయోగాన్నీ, భక్తిపూర్వకమైన ఉద్దేశాన్నీ ఎంతగానో మించిపోయాయి. తాము చేసినవాటిని బాహ్యంగా అనుసరిస్తూ, తమను సృష్టించినవానిని అంతరంగంలో విడిచిపెడుతూ, తాము సృష్టించబడిన స్వరూపాన్నే నాశనం చేసుకుంటున్నారు! అయితే, నా దేవా, నా మహిమా, వీటిని బట్టి కూడా నేను నీకు స్తుతిగీతం పాడుతున్నాను; నన్ను పవిత్రపరిచే నీకు నా స్తుతిని సమర్పిస్తున్నాను. ఎందుకంటే మానవ ఆత్మల ద్వారా వారి నైపుణ్యంగల చేతులకు చేరే ఆ అందమైన నమూనాలు, మన ఆత్మలకు అతీతంగా ఉన్న ఆ సౌందర్యం నుండే వస్తాయి; నా ఆత్మ రాత్రింబగళ్లు ఆ సౌందర్యం కోసమే నిట్టూరుస్తుంది. అయితే బాహ్య సౌందర్యాలను రూపొందించేవారూ, వాటి వెంట నడిచేవారూ, వాటిని అంచనా వేసే ప్రమాణాన్ని అక్కడి నుండి పొందుతారు గాని, వాటిని ఎలా ఉపయోగించాలో తెలిపే ప్రమాణాన్ని పొందరు. వారు ఆయనను గ్రహించకపోయినా, ఆయన అక్కడే ఉన్నాడు; వారు దారి తప్పకుండా, తమ బలాన్ని నీ కోసం కాపాడుకుంటూ, ఆనందమిచ్చినా అలసటనే మిగిల్చే వాటిపై దానిని వెదజల్లకుండా ఉండేందుకే ఆయన అక్కడ ఉన్నాడు. నేను ఈ విషయాన్ని చెబుతూ, గ్రహిస్తూ ఉన్నప్పటికీ, ఈ బాహ్య సౌందర్యాలలో నా అడుగులను చిక్కించుకుంటున్నాను. కానీ ప్రభువా, నీవు నన్ను విడిపిస్తున్నావు, నీవే నన్ను విడిపిస్తున్నావు; ఎందుకంటే నీ కరుణాప్రేమ నా కళ్లముందు ఉంది. నేను దయనీయంగా చిక్కుకుపోతున్నాను; నీవేమో కరుణతో నన్ను విడిపిస్తున్నావు. కొన్నిసార్లు నేను వాటికి కొద్దిగా మాత్రమే ఆకర్షితమైనప్పుడు, నాకు తెలియకుండానే నీవు నన్ను విడిపిస్తావు; మరికొన్నిసార్లు నేను వాటిలో గట్టిగా చిక్కుకుపోయినందువల్ల, బాధతోనే విడిపోతాను.
దీనికి మరొక విధమైన శోధన తోడవుతుంది; అది అనేక విధాలుగా మరింత ప్రమాదకరమైనది. ఇంద్రియాలన్నిటి సుఖాల్లోనూ భోగాల్లోనూ ఆనందించే శరీర దురాశ ఉంది; దానికి బానిసలై నీకు దూరంగా వెళ్లేవారు క్షీణించి నశిస్తారు. దానితోపాటు, ఆత్మలో అదే శారీరక ఇంద్రియాల ద్వారా ఒక వ్యర్థమైన కుతూహలపు కోరిక కలుగుతుంది. అది జ్ఞానం, విద్య అనే పేర్ల ముసుగులో ఉంటుంది. దాని ఉద్దేశం శరీర సుఖాలను అనుభవించడం కాదు, శరీరం ద్వారా ప్రయోగాలు చేయడం. దాని స్థానం తెలుసుకోవాలనే తృష్ణలో ఉండటం వల్ల, జ్ఞానాన్ని పొందడానికి ప్రధానంగా ఉపయోగపడే ఇంద్రియం చూపు కావడం వల్ల, దైవవాక్కులో దానిని నేత్ర దురాశ అని పిలుస్తారు. నిజానికి చూడటం అనేది కళ్ల పని; అయినా జ్ఞానాన్ని వెదకడానికి ఇతర ఇంద్రియాలను ఉపయోగించినప్పుడు వాటి గురించి కూడా ఈ మాటనే వాడుతాము. ఎందుకంటే, అది ఎలా మెరుస్తుందో వినండి అనిగానీ, ఎలా మండుతుందో వాసన చూడండి అనిగానీ, ఎలా ప్రకాశిస్తుందో రుచి చూడండి అనిగానీ, ఎలా తళుకులీనుతుందో తాకి తెలుసుకోండి అనిగానీ మనం అనము; ఇవన్నీ చూసేవని అంటాము. అయినా, కళ్లు మాత్రమే గ్రహించగలిగే దాని గురించి ‘అది ఎలా ప్రకాశిస్తుందో చూడండి’ అని మాత్రమే కాకుండా, ‘అది ఎలా వినిపిస్తుందో చూడండి’, ‘దాని వాసన ఎలా ఉందో చూడండి’, ‘దాని రుచి ఎలా ఉందో చూడండి’, ‘అది ఎంత గట్టిగా ఉందో చూడండి’ అని కూడా అంటాము. అందుకే, ముందే చెప్పినట్లు, ఇంద్రియాల ద్వారా కలిగే అనుభవమంతటినీ నేత్ర దురాశ అని పిలుస్తారు. ఎందుకంటే ఏదైనా జ్ఞానాన్ని వెదికేటప్పుడు, చూడటమనే విషయంలో కళ్లకు ఉన్న ప్రత్యేకమైన పనిని ఇతర ఇంద్రియాలు కూడా సాదృశ్యంగా తమకు ఆపాదించుకుంటాయి.
అయితే, ఇంద్రియాలు ఎప్పుడు సుఖాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయో, ఎప్పుడు కుతూహలాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకుంటాయో దీనివల్ల మరింత స్పష్టంగా తెలుసుకోవచ్చు. సుఖం అందమైనవాటిని, మధురంగా వినిపించేవాటిని, సువాసనగలవాటిని, రుచికరమైనవాటిని, మృదువైనవాటిని వెదుకుతుంది. కానీ కుతూహలం పరీక్షించి చూడటం కోసమే వాటికి విరుద్ధమైనవాటిని కూడా వెదుకుతుంది; అసౌకర్యాన్ని అనుభవించాలనే ఉద్దేశంతో కాదు, వాటిని పరీక్షించి తెలుసుకోవాలనే తృష్ణతో అలా చేస్తుంది. ఛిద్రమైన శవంలో ఒళ్లు జలదరించే దృశ్యాన్ని చూడటంలో ఏ సుఖం ఉంది? అయినా అది దగ్గర్లో పడి ఉంటే, దుఃఖపడటానికీ ముఖాలు పాలిపోవటానికీ జనం అక్కడికి గుంపులుగా వెళ్తారు. నిద్రలో కూడా దానిని చూడటానికి వారు భయపడతారు. మెలకువలో ఉన్నప్పుడు దానిని చూడమని ఎవరైనా వారిని బలవంతపెట్టినట్లూ, లేదా దాని అందాన్ని గురించిన ఏదో వార్త వారిని అక్కడికి ఆకర్షించినట్లూ! ఇతర ఇంద్రియాల విషయంలోనూ ఇలాగే జరుగుతుంది; వాటన్నిటినీ వివరించాలంటే చాలా సమయం పడుతుంది. కుతూహలమనే ఈ వ్యాధి నుంచే రంగస్థలంపై ప్రదర్శించే ఆ వింత దృశ్యాలన్నీ పుడుతున్నాయి. దీనివల్లనే మనుషులు ప్రకృతిలోని రహస్య శక్తులను శోధించడానికి పూనుకుంటారు; అది మన గమ్యానికి సంబంధం లేనిది. వాటిని తెలుసుకోవడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు; అయినా వాటి విషయంలో మనుషులు తెలుసుకోవడం తప్ప మరేమీ కోరరు. అలాగే, వక్రమైన జ్ఞానాన్ని సంపాదించాలనే అదే ఉద్దేశంతో మాంత్రిక విద్యలను ఆశ్రయించడం కూడా దీనివల్లనే జరుగుతుంది. అంతేకాక, మతజీవితంలో కూడా ఏ మంచి ఉద్దేశంతోనూ కాక, కేవలం పరీక్షించి చూడటానికే దేవుని నుంచి సూచక క్రియలనూ అద్భుతాలనూ కోరినప్పుడు, దేవుణ్ణి శోధించడం కూడా దీనివల్లనే జరుగుతుంది.
ఉచ్చులూ ప్రమాదాలూ నిండిన ఈ విశాలమైన అరణ్యంలో, నా రక్షణకు ఆధారమైన దేవా, నీవు నాకు అనుగ్రహించిన మేరకు వాటిలో ఎన్నిటినో తెగనరికి నా హృదయం నుంచి పారద్రోలాను. అయినా, ఇలాంటివి ఎన్నో మన దైనందిన జీవితాన్ని అన్నివైపుల నుంచీ చుట్టుముట్టి ఝుమ్మంటూ ఉంటుండగా, ఈ రకమైనదేదీ నా దృష్టిని ఆకర్షించడం లేదనీ, నాలో వ్యర్థమైన ఆసక్తిని కలిగించడం లేదనీ చెప్పడానికి నేనెప్పుడు సాహసించగలను? నిజమే, రంగస్థల ప్రదర్శనలు ఇప్పుడు నన్ను మైమరపించడం లేదు; నక్షత్రాల గమనాలను తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి కూడా నాకు లేదు; నా ఆత్మ ఎప్పుడూ మరణించినవారి ఆత్మలను సంప్రదించలేదు. దైవద్రోహపూరితమైన రహస్య ఆచారాలన్నిటినీ నేను అసహ్యించుకుంటున్నాను. ఓ ప్రభువా, నా దేవా, వినయంతోనూ ఏకహృదయంతోనూ నీకు సేవ చేయవలసిన నేను, నీ నుంచి ఏదైనా సూచక క్రియను కోరుకునేలా చేయడానికి శత్రువు ఎన్ని కుయుక్తులతో, ఎన్ని ప్రేరేపణలతో నాపై పనిచేస్తున్నాడు! అయితే, మన రాజు నామమున, నిర్మలమూ పవిత్రమూ అయిన మన స్వదేశం యెరూషలేము నామమున నిన్ను వేడుకుంటున్నాను: అలా సమ్మతించడం ఇప్పుడు నాకు దూరంగా ఉన్నట్లే, అది ఎల్లప్పుడూ మరింత దూరమవుతూ ఉండుగాక. అయితే, ఎవరి రక్షణ కోసమైనా నేను నిన్ను ప్రార్థించేటప్పుడు నా లక్ష్యమూ ఉద్దేశమూ పూర్తిగా వేరు. నీ చిత్తాన్ని నెరవేరుస్తూ, ఇష్టపూర్వకంగా నిన్ను అనుసరించే అనుగ్రహాన్ని నీవు నాకు ఇస్తున్నావు, ఇకముందూ ఇస్తావు.
అయినప్పటికీ, ప్రతిరోజూ ఎంతటి అల్పమైన, తుచ్ఛమైన విషయాలు మన కుతూహలాన్ని ప్రలోభపెడుతున్నాయో, ఎన్నిసార్లు మనం వాటికి లొంగిపోతున్నామో ఎవరు లెక్కించగలరు? బలహీనులను నొప్పించకూడదని, వ్యర్థమైన కథలు చెప్పేవారిని సహిస్తున్నట్లుగా మనం ఎన్నిసార్లు వినడం మొదలుపెడతాము; ఆ తరువాత క్రమంగా వాటిపట్ల ఆసక్తి పెంచుకుంటాము! కుక్క కుందేలును తరమడం చూడటానికి నేనిప్పుడు వినోద ప్రదర్శనశాలకు వెళ్లను; కానీ పొలంలో నడిచి వెళుతున్నప్పుడు, అలాంటి తరుముడు కనిపిస్తే, అది ఏదో గంభీరమైన ఆలోచన నుండి కూడా నా దృష్టిని మరల్చి, తన వెంట లాక్కుపోవచ్చు. నేను స్వారీ చేస్తున్న జంతువును ఆ వైపు తిప్పకపోయినా, నా మనస్సును మాత్రం అటువైపు మళ్లిస్తాను. నీవు నా బలహీనతను నాకు చూపించి, ఆ దృశ్యం ద్వారానే ఏదైనా ధ్యానంతో నీ వైపు ఎదగమని గాని, దానిని పూర్తిగా తృణీకరించి ముందుకు సాగిపొమ్మని గాని వెంటనే నన్ను హెచ్చరించకపోతే, నేను మందమతితో దానినే చూస్తూ నిలిచిపోతాను. ఇంట్లో కూర్చున్నప్పుడు, ఈగలను పట్టుకునే బల్లి గాని, తన వలల్లోకి దూసుకొచ్చే వాటిని చిక్కించుకునే సాలీడు గాని తరచూ నా దృష్టిని ఆకర్షించడం మాటేమిటి? అవి చిన్న ప్రాణులైనంత మాత్రాన విషయం వేరైపోతుందా? వాటిని చూసిన తరువాత, సమస్తానికీ అద్భుతమైన సృష్టికర్తవు, అన్నిటినీ క్రమబద్ధం చేసేవాడవు అయిన నిన్ను స్తుతిస్తాను; కానీ మొదట నా దృష్టిని ఆకర్షించేది ఈ భావం కాదు. త్వరగా లేవడం ఒకటి, అసలు పడిపోకుండా ఉండటం మరొకటి. ఇలాంటి విషయాలతోనే నా జీవితం నిండిపోయింది; నా ఏకైక నిరీక్షణ నీ అద్భుతమైన మహాకారుణ్యమే. ఎందుకంటే మన హృదయం ఇలాంటి విషయాలకు నిలయమై, విస్తారమైన ఈ వ్యర్థ విషయాల సమూహాలతో మితిమీరి నిండిపోయినప్పుడు, వాటివల్ల మన ప్రార్థనలకు కూడా తరచూ అంతరాయం కలుగుతుంది, మనస్సు చెదిరిపోతుంది. నీ సన్నిధిలో మన హృదయ స్వరాన్ని నీ చెవులకు వినిపిస్తున్నప్పుడు, ఏమిటో నాకే తెలియని వ్యర్థపు ఆలోచనలు దూసుకురావడంతో ఎంతో ప్రాముఖ్యమైన ఈ కార్యం ఆగిపోతుంది. అయితే దీనిని కూడా మనం అల్పమైన విషయాల్లో ఒకటిగా ఎంచాలా? లేక, మమ్మల్ని మార్చడం నీవు ప్రారంభించావు గనుక, నీ సంపూర్ణ కారుణ్యం తప్ప మరేదైనా మమ్మల్ని తిరిగి నిరీక్షణ వైపు నడిపించగలదా?
నీవు ఇప్పటికే నన్ను ఎంతవరకు మార్చావో నీకు తెలుసు. నన్ను నేను సమర్థించుకోవాలనే తపన నుండి మొదట నన్ను స్వస్థపరిచింది నీవే; తద్వారా నా మిగిలిన దోషాలన్నిటినీ క్షమించి, నా బలహీనతలన్నిటినీ నయం చేసి, నా జీవితాన్ని నాశనం నుండి విమోచించి, కారుణ్యంతోను దయతోను నాకు కిరీటం పెట్టి, మేలులతో నా కోరికను తృప్తిపరచాలని నీవు అలా చేశావు. నీ పట్ల భయభక్తులతో నా గర్వాన్ని అణచి, నీ కాడికి నా మెడను అలవాటు చేసింది నీవే. ఇప్పుడు నేను దానిని మోస్తున్నాను; అది నాకు తేలికగా ఉంది. ఎందుకంటే నీవు అలా వాగ్దానం చేసి, అలాగే చేశావు. నిజానికి, దానిని స్వీకరించడానికి నేను భయపడినప్పుడు కూడా అది అలాగే ఉంది; కానీ నాకు అది తెలియలేదు.
కానీ, ఓ ప్రభువా, నీకు పైన ప్రభువెవరూ లేని ఏకైక నిజమైన ప్రభువువు నీవే గనుక, గర్వం లేని ప్రభువువు నీవొక్కడవే. ఈ మూడవ రకమైన ప్రలోభం కూడా నన్ను విడిచిపోయిందా? లేక ఈ జీవితకాలమంతటిలోనైనా అది నన్ను విడిచిపోగలదా? అంటే, నిజమైన ఆనందం కాని ఒక ఆనందాన్ని పొందడం తప్ప మరే ఉద్దేశమూ లేకుండా, మనుషులు మనకు భయపడాలని, మనల్ని ప్రేమించాలని కోరుకోవడం. ఎంత దయనీయమైన జీవితం ఇది! ఎంత హేయమైన గొప్పలుపోవడం! ముఖ్యంగా దీనివల్లనే మనుషులు నిన్ను నిర్మలంగా ప్రేమించరు, నీకు భయపడరు. అందుకే నీవు గర్విష్ఠులను ఎదిరించి, వినయవంతులకు కృపను అనుగ్రహిస్తావు. అవును, లోకపు దురాశలపై నీవు ఉరుములా గర్జిస్తావు; పర్వతాల పునాదులు వణకిపోతాయి. మానవ సమాజంలోని కొన్ని బాధ్యతల కారణంగా మనుషులు మనల్ని ప్రేమించడం, మనకు భయపడటం అవసరమవుతుంది గనుక, మన నిజమైన ధన్యతకు శత్రువైనవాడు మనపై తీవ్రంగా దాడి చేస్తూ, ఎక్కడ చూసినా “భళా, భళా” అనే తన ఉచ్చులను పరుస్తున్నాడు. మనం అత్యాశతో వాటిని అందుకోబోయి, అనుకోకుండా చిక్కుబడి, మన ఆనందాన్ని నీ సత్యం నుండి వేరుచేసి మనుషుల మోసపూరితత్వంలో నిలిపేలా చేయడమే అతని ఉద్దేశం. నీ నిమిత్తం కాక, నీ స్థానంలో మనమే ప్రేమించబడి, మనకు భయపడుతున్నారని సంతోషించేలా చేస్తాడు. ఇలా మనల్ని తనవలె మార్చుకొని, ప్రేమ బంధాలతో కాక శిక్షా బంధాలతో తన సొంతం చేసుకోవాలని అతడు కోరుకుంటున్నాడు. తన సింహాసనాన్ని ఉత్తర దిక్కున స్థాపించాలని సంకల్పించినవాడు అతడే; తద్వారా వారు చీకటిలోను చల్లదనంలోను ఉండి, నిన్ను వికృతంగా, వక్రమార్గంలో అనుకరిస్తూ అతనికి సేవచేయాలనేది అతని ఉద్దేశం. కానీ, ఓ ప్రభువా, ఇదిగో మేము నీ చిన్న మందలం; మమ్మల్ని నీ సొంతంగా స్వీకరించు, నీ రెక్కలను మాపై చాపి, వాటి క్రింద మమ్మల్ని ఎగరనివ్వు. నీవే మా మహిమగా ఉండు; నీ నిమిత్తమే మేము ప్రేమించబడుదుము గాక, మాలోని నీ వాక్కు పట్ల భయభక్తులు కలుగును గాక. నీవు తప్పుపడుతున్నప్పుడు మనుషుల ప్రశంసలను కోరుకునేవారిని, నీవు తీర్పు తీర్చేటప్పుడు మనుషులు కాపాడలేరు; నీవు శిక్ష విధించేటప్పుడు విడిపించలేరు. అయితే, పాపిని తన ఆత్మ కోరికల విషయమై పొగడటం గాని, భక్తిహీనంగా ప్రవర్తించేవారిని ధన్యులని కీర్తించడం గాని కాకుండా, నీవు ఇచ్చిన ఏదో వరం కారణంగా ఒక వ్యక్తిని ప్రశంసించినప్పుడు, ఆ ప్రశంసకు కారణమైన వరం తనకు ఉందన్నదానికంటే, తనకు లభించిన ప్రశంసకే ఆ వ్యక్తి ఎక్కువగా సంతోషిస్తే, అప్పుడు కూడా మనుషులు ప్రశంసిస్తున్నా నీవు తప్పుపడుతున్నావు. ప్రశంసలు పొందేవారికంటే ప్రశంసించినవారే మెరుగు. ఎందుకంటే ఒకరు మనిషిలోని దేవుని వరాన్ని చూసి ఆనందించారు; మరొకరు దేవుని వరం కంటే మనిషి ఇచ్చిన బహుమానానికే ఎక్కువగా సంతోషించారు.
ఓ ప్రభూ, ఈ శోధనలు ప్రతిరోజూ మమ్మల్ని చుట్టుముడుతున్నాయి; ఎడతెగకుండా మాపై దాడిచేస్తున్నాయి. మనుషుల నాలుకే మాకు రోజువారీ కొలిమి. ఈ విషయంలో కూడా నీవు మాకు ఆత్మనిగ్రహాన్ని ఆజ్ఞాపిస్తున్నావు. నీవు ఆజ్ఞాపించేదాన్ని మాకు అనుగ్రహించు; నీ చిత్తానుసారం ఆజ్ఞాపించు. ఈ విషయంలో నా హృదయపు మూలుగులు, నా కన్నీటి ప్రవాహాలు నీకు తెలుసు. ఎందుకంటే ఈ పీడనుంచి నేను ఇంకెంతగా శుద్ధిపొందానో తెలుసుకోలేకపోతున్నాను. నీ కన్నులకు తెలిసి, నా కన్నులకు తెలియని నా రహస్య పాపాలను గురించి ఎంతో భయపడుతున్నాను. ఇతర రకాల శోధనల విషయంలో నన్ను నేను పరిశీలించుకోవడానికి ఏదో ఒక మార్గం ఉంది; ఈ విషయంలో మాత్రం దాదాపు ఏదీ లేదు. శరీర సుఖాలనుంచి, వ్యర్థమైన కుతూహలంనుంచి నా మనస్సును నిగ్రహించుకునేటప్పుడు, వాటిని విడిచిపెట్టి గానీ, అవి నాకు లేకపోవడం వల్ల గానీ, అవి లేకుండా గడిపేటప్పుడు నేను ఎంతవరకు సాధించానో తెలుస్తుంది. అప్పుడు, అవి లేకపోవడం నాకు ఎంత ఎక్కువగా లేదా ఎంత తక్కువగా బాధ కలిగిస్తోందని నన్ను నేను ప్రశ్నించుకుంటాను. ఇక, మూడు దురాశలలో ఏదో ఒకదానికి గానీ, రెండింటికి గానీ, మూడింటికీ గానీ ఉపయోగపడాలని కోరుకునే సంపదల విషయానికొస్తే, అవి తన వద్ద ఉన్నప్పుడు వాటిని తృణీకరిస్తున్నదో లేదో ఆత్మ గ్రహించలేకపోతే, తనను తాను పరీక్షించుకోవడానికి వాటిని విడిచిపెట్టవచ్చు. అయితే ప్రశంస లేకుండా ఉండి, ఆ స్థితిలో మన శక్తిని పరీక్షించుకోవాలంటే, మన గురించి తెలిసిన ప్రతి ఒక్కరూ మనల్ని అసహ్యించుకునేంతగా మనం చెడుగా, అవును, విచ్చలవిడిగా, ఘోరంగా జీవించాలా? ఇంతకంటే గొప్ప పిచ్చితనాన్ని మాటల్లో చెప్పగలమా, ఊహించగలమా? కానీ మంచి జీవితాన్ని, సత్కార్యాలను ప్రశంస సాధారణంగా అనుసరిస్తూ, అనుసరించవలసి కూడా ఉంటే, మంచి జీవితాన్నే విడిచిపెట్టకూడనట్లుగా, దాని వెంట వచ్చే ప్రశంసనూ విడిచిపెట్టకూడదు. అయినా, ఏదైనా నాకు దూరమైతే తప్ప, అది లేకుండా నేను సరిగా ఉండగలనా లేదా అన్నది నాకు తెలియదు.
ఓ ప్రభూ, ఈ రకమైన శోధన విషయంలో నేను నీకు ఏమి ఒప్పుకోవాలి? ప్రశంస నాకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తుందనీ, అయితే ప్రశంసకంటే సత్యమే నాకు ఎక్కువ ఆనందాన్ని కలిగిస్తుందనీ తప్ప మరేమి చెప్పగలను? ఎందుకంటే అన్ని విషయాలలోనూ భ్రమల్లో పడి ఉన్మాదంతో ఉన్నా అందరి ప్రశంసలు పొందడమా, లేక సత్యంలో స్థిరంగా, దృఢంగా నిలిచినా అందరిచేత నిందించబడడమా అని నా ముందు ఉంచితే, నేను దేన్ని ఎంచుకోవాలో నాకు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. అయినా, నాలో ఉన్న ఏ మంచిని గురించైనా మరొకరి మెప్పు నా ఆనందాన్ని కొంచెం కూడా పెంచకూడదని నేను ఎంతో కోరుకుంటున్నాను. కానీ అది నా ఆనందాన్ని పెంచుతుందని ఒప్పుకుంటున్నాను; అంతేకాదు, నింద దాన్ని తగ్గిస్తుంది. నా ఈ దుస్థితిని చూసి నేను కలతచెందినప్పుడు, నన్ను నేను సమర్థించుకునే ఒక కారణం నాకు తడుతుంది. దేవా, దాని విలువ ఎంతో నీకే తెలుసు; ఎందుకంటే అది నన్ను అనిశ్చితిలోనే వదిలేస్తోంది. నీవు మాకు ఆత్మనిగ్రహాన్ని మాత్రమే, అంటే వేటిమీద మా ప్రేమను నిలుపకూడదో మాత్రమే కాక, నీతిని కూడా, అంటే వేటిమీద దాన్ని నిలపాలో కూడా ఆజ్ఞాపించావు. నిన్ను మాత్రమే కాక మా పొరుగువారిని కూడా ప్రేమించాలని నీ చిత్తం. అందువల్ల, వివేకంతో కూడిన ప్రశంసకు నేను సంతోషించినప్పుడు, నా పొరుగువారి పురోగతిని గానీ, మంచి వైపు మొగ్గును గానీ చూసి సంతోషిస్తున్నట్లుగా తరచూ నాకు అనిపిస్తుంది. అలాగే, వారు తమకు అర్థంకాని దానిని గానీ, మంచిదైన దానిని గానీ నిందించడం విన్నప్పుడు, వారిలోని చెడును చూసి దుఃఖిస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే కొన్నిసార్లు నన్ను ప్రశంసించినప్పుడే నేను దుఃఖిస్తాను: నాలో నాకు నచ్చని విషయాలను ప్రశంసించినప్పుడు గానీ, చిన్నవీ స్వల్పమైనవీ అయిన మంచి లక్షణాలకు ఇవ్వవలసినదానికంటే ఎక్కువ విలువ ఇచ్చినప్పుడు గానీ అలా జరుగుతుంది. అయితే మళ్లీ, నన్ను ప్రశంసించేవారు నా గురించి నాకున్న అభిప్రాయంతో విభేదించకూడదనే కోరికవల్లనే నాలో ఈ భావం కలుగుతోందేమో అని నేనెలా తెలుసుకోగలను? వారి మేలు గురించిన శ్రద్ధవల్ల కాకుండా, నాలో నాకు నచ్చే ఆ మంచి విషయాలే మరొకరికి కూడా నచ్చినప్పుడు నాకు మరింత నచ్చడం వల్లనే ఇలా జరుగుతోందేమో? ఎందుకంటే నా గురించి నాకున్న తీర్పు ప్రశంసించబడనప్పుడు, ఏదో విధంగా నేను ప్రశంసించబడనట్లే భావిస్తున్నాను. నాకు నచ్చని విషయాలే ప్రశంసించబడుతుంటాయి; లేదా నాకు తక్కువగా నచ్చేవాటినే ఎక్కువగా ప్రశంసిస్తుంటారు. అయితే ఈ విషయంలో నా గురించి నాకే సందేహం ఉందా?
ఇదిగో, ఓ సత్యమా, నా ప్రశంసలు నన్ను కదిలించవలసింది నా ప్రయోజనం కోసం కాక, నా పొరుగువారి మేలు కోసమేనని నీలో నేను చూస్తున్నాను. కానీ నా విషయంలో నిజంగా అలా జరుగుతోందో లేదో నాకు తెలియదు. ఎందుకంటే ఈ విషయంలో నిన్ను గురించి తెలిసినదానికంటే నా గురించి నాకు తెలిసింది తక్కువ. ఓ నా దేవా, ఇప్పుడు నిన్ను వేడుకుంటున్నాను: నన్ను నాకు కూడా బయలుపరచు. అప్పుడు నా కోసం ప్రార్థించవలసిన నా సహోదరులకు, నాలో ఏ లోపాలు కనిపిస్తున్నాయో ఒప్పుకోగలుగుతాను. మరింత శ్రద్ధగా నన్ను నేను మళ్లీ పరిశీలించుకోనివ్వు. నాకు లభించే ప్రశంసలో నా పొరుగువారి మేలే నన్ను కదిలిస్తుంటే, అన్యాయంగా నిందించబడేది నేను కాక మరొకరైనప్పుడు నాలో కలిగే స్పందన ఎందుకు తక్కువగా ఉంటుంది? నా సమక్షంలోనే మరొకరిని అదే అన్యాయంతో నిందించినప్పటికంటే, నన్ను నిందించినప్పుడు నాకు ఎక్కువగా ఎందుకు బాధ కలుగుతుంది? ఇది కూడా నాకు తెలియదా? లేక చివరికి నన్ను నేను మోసగించుకుంటూ, నా హృదయంలోనూ నా నాలుకతోనూ నీ ఎదుట సత్యాన్ని ఆచరించకుండా ఉన్నానా? ఓ ప్రభూ, ఈ పిచ్చితనాన్ని నాకు దూరంచేయి. నా నోరే నా తలను కొవ్వెక్కించే పాపి తైలంగా నాకు మారనీయకు. నేను పేదరికంలో, అక్కరలో ఉన్నాను; అయినా రహస్యమైన మూలుగుల మధ్య నా స్థితిని చూసి అసంతృప్తిచెందుతూ, నీ కరుణను కోరుతున్నప్పుడే నాకు అత్యంత మేలు జరుగుతుంది. లోపభూయిష్టమైన నా స్థితిలో కొదువగా ఉన్నది పునరుద్ధరించబడి, పరిపూర్ణమయ్యేవరకు, గర్విష్ఠుల కన్ను ఎరుగని ఆ శాంతిని చేరేవరకు నేను నీ కరుణను కోరుతూనే ఉంటాను.
అయితే నోటినుండి వెలువడే మాట, మనుష్యులకు తెలిసే క్రియలు, ప్రశంసలపట్ల మక్కువ ద్వారా అత్యంత ప్రమాదకరమైన శోధనను వెంట తెస్తాయి. ఆ మక్కువ, మనకంటూ ఒక గొప్పతనాన్ని స్థాపించుకోవడానికి, మనుష్యుల మెప్పును కోరుతూ కూడగడుతుంది. నాలోని దానిని నేనే ఖండించినప్పుడు కూడా, అలా ఖండించానన్న కారణంతోనే అది నన్ను శోధిస్తుంది. వ్యర్థ కీర్తిని తృణీకరించడాన్ని గురించే అది తరచూ మరింత వ్యర్థంగా గర్విస్తుంది. అప్పుడు అది గర్వించేది ఇక వ్యర్థ కీర్తిని తృణీకరించడం గురించి కాదు; ఎందుకంటే గర్విస్తున్నప్పుడు అది నిజంగా తృణీకరించడం లేదు.
అంతరంగంలో కూడా, అవును, అంతరంగంలో ఇటువంటి శోధన నుండే పుట్టే మరొక చెడు ఉంది. దానివల్ల మనుష్యులు ఇతరులను మెప్పించకపోయినా, వారికి అసంతృప్తి కలిగించినా, లేదా వారిని మెప్పించాలనే ఆసక్తి లేకపోయినా, తమలో తామే మురిసిపోతూ అహంకారులవుతారు. అయితే తమలో తాము మురిసిపోతూ, నీకు ఎంతో అసంతృప్తి కలిగిస్తారు. మంచివి కానివాటిని మంచివిగా భావించి ఆనందించడమే కాక, నీవిచ్చిన మంచివాటిని తమ సొంతమైనవిగా భావించి ఆనందిస్తారు. లేదా అవి నీవేనని ఒప్పుకున్నా, తమ పుణ్యార్జనల వల్లనే అవి లభించినట్లు భావిస్తారు. లేదా అవి నీ కృపవల్లనే లభించాయని భావించినా, సోదరభావంతో సంతోషించక, ఆ కృప ఇతరులకు లభించడాన్ని చూసి అసూయపడతారు. ఈ ప్రమాదాలన్నిటిలోను, కష్టాలన్నిటిలోను, ఇటువంటి మరెన్నిటిలోను నా హృదయపు వణుకును నీవు చూస్తున్నావు. నా గాయాలను నేనే చేసుకోలేదని అనుకోవడం కంటే, వాటిని నీవు స్వస్థపరుస్తున్నావనే అనుభూతే నాకు ఎక్కువగా ఉంది.
ఓ సత్యమా, ఈ లోకంలో నేను కనుగొనగలిగిన వాటిని నీ ముందుంచి, నీ సలహా అడిగినప్పుడు, దేనిపట్ల జాగ్రత్తపడాలో, దేనిని ఆశించాలో నాకు బోధిస్తూ, నీవు నాతో కలిసి నడవని చోటు ఏది? నా బాహ్య ఇంద్రియాలతో నాకు సాధ్యమైనంతవరకు లోకాన్ని పరిశీలించాను; నా నుండి నా శరీరానికి లభించే జీవాన్ని, నా ఈ ఇంద్రియాలను గమనించాను. అక్కడి నుండి నా జ్ఞాపకశక్తి లోతుల్లోకి ప్రవేశించాను. అవి ఎన్నో విశాలమైన గదులు; లెక్కలేనన్ని నిక్షేపాలతో అద్భుతంగా నింపబడినవి. వాటిని తలచుకొని విస్మయంతో నిలిచిపోయాను. నీవు లేకుండా వీటిలో దేనినీ గ్రహించలేకపోయాను; అయినా వీటిలో ఏదీ నీవు కాదని తెలుసుకున్నాను. వీటిని కనుగొని, వీటన్నిటినీ పరిశీలించి, ప్రతిదానినీ దాని విలువకు తగినట్లు వేరుచేసి అంచనా వేయడానికి శ్రమించిన నేను కూడా నీవు కాను. నా ఇంద్రియాలు తెలిపినదాని ఆధారంగా కొన్నిటిని స్వీకరించాను; నాతో కలిసిపోయినట్లు నాకు అనిపించిన మరికొన్నిటిని గురించి ప్రశ్నించాను; నాకు సమాచారం అందించే ఆ ఇంద్రియాలనే లెక్కించి, వేరువేరుగా గుర్తించాను; నా జ్ఞాపకశక్తి అనే విశాలమైన నిధిశాలలో కొన్నిటిని మళ్లీ మళ్లీ తలపోశాను, మరికొన్నిటిని దాచిపెట్టాను, ఇంకొన్నిటిని బయటకు తీసుకువచ్చాను. ఇలా చేసినప్పటి నేను గాని, అంటే ఇవన్నీ చేయడానికి నాకు తోడైన నా శక్తి గాని, నీవు కావు. ఎందుకంటే నీవే నిత్యమూ నిలిచియుండే వెలుగువు. ఇవన్నీ ఉన్నాయా, అవి ఏమిటి, వాటికి ఏ విలువ ఇవ్వాలి అని నేను నిన్ను సంప్రదించాను; నీవు నాకు దిశానిర్దేశం చేస్తూ, ఆజ్ఞాపించడం విన్నాను. నేను తరచూ ఇలాగే చేస్తాను; ఇది నాకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. తప్పనిసరి విధుల నుండి నాకు ఎంతవరకు విరామం లభిస్తుందో, అంతవరకు ఈ ఆనందాన్ని ఆశ్రయిస్తాను. నిన్ను సంప్రదిస్తూ నేను పరిశీలించే వీటన్నిటిలో, నీలో తప్ప మరెక్కడా నా ఆత్మకు సురక్షితమైన స్థలం నాకు దొరకదు. నీలోనే చెదరిపోయిన నా అంగాలన్నీ సమకూడగలవు; నాలో ఏదీ నిన్ను విడిచి పోకుండా ఉండగలదు. కొన్నిసార్లు నా ఆత్మ అంతరాంతరాల్లో ఎంతో అసాధారణమైన ఒక అనుభూతిలోకి నీవు నన్ను అనుమతిస్తావు. అది అపూర్వమైన మాధుర్యంగా ఎదుగుతుంది. అది నాలో పరిపూర్ణమైతే, దానిలో రాబోయే జీవితానికి చెందనిది ఏదైనా ఉంటుందేమో నాకు తెలియదు. కానీ దయనీయమైన నా భారాలవల్ల మళ్లీ ఈ దిగువ విషయాల్లోకి దిగజారిపోతాను. పూర్వపు అలవాటు నన్ను వెనక్కి లాక్కొనిపోతుంది; నేను దానిలో చిక్కుకుపోతాను. ఎంతో విలపిస్తాను, అయినా ఎంతో గట్టిగా బంధింపబడి ఉంటాను. చెడు అలవాటు అనే భారం మనలను అంతగా కుంగదీస్తుంది. ఇక్కడ ఉండగలను, కానీ ఉండాలని లేదు; అక్కడ ఉండాలని ఉంది, కానీ ఉండలేను. ఎటు చూసినా దుస్థితియే.
ఈ విధంగా ఆ మూడువిధాల దురాశలో ఉన్న నా పాపాలనే రోగాలను పరిశీలించి, నాకు సహాయంగా రావాలని నీ కుడిచేతిని వేడుకున్నాను. ఎందుకంటే గాయపడిన హృదయంతో నీ తేజస్సును చూశాను; వెనుదిరిగిపోయి ఇలా అన్నాను: “అక్కడికి ఎవరు చేరగలరు? నీ కనుల దృష్టి నుండి నేను త్రోసివేయబడ్డాను.” సమస్తానికీ అధిపతివైన సత్యము నీవే. కానీ నేను నా పేరాశవల్ల నిన్ను విడిచిపెట్టాలని కోరుకోలేదు; నీతోపాటు అసత్యాన్ని కూడా కలిగియుండాలని కోరుకున్నాను. ఎవరూ తాము పలికే అసత్యంవల్ల తమకే సత్యం తెలియకుండా పోవాలని కోరుకోరు కదా. అలా నేను నిన్ను కోల్పోయాను; ఎందుకంటే అసత్యంతోపాటు నిన్ను కూడా కలిగియుండటానికి నీవు అనుమతించవు.
నన్ను నీతో సమాధానపరచడానికి నేను ఎవరిని కనుగొనగలను? నేను దేవదూతలను ఆశ్రయించాలా? ఏ ప్రార్థనల ద్వారా? ఏ సంస్కారాల ద్వారా? నీ వద్దకు తిరిగి రావడానికి ప్రయత్నిస్తూ, తమంతట తాము అలా చేయలేని అనేకులు ఈ మార్గాన్ని ప్రయత్నించారని నేను విన్నాను. వారు వింత దర్శనాలను పొందాలనే కోరికలో పడి, మోసపోవడానికి తగినవారిగా ఎంచబడ్డారు. ఎందుకంటే వారు అహంకారంతో, తమ పాండిత్యగర్వం ద్వారా నిన్ను వెదికారు; పశ్చాత్తాపంతో రొమ్ము కొట్టుకోవడానికి బదులు గర్వంతో ఉప్పొంగిపోయారు. అలా తమ హృదయ సమ్మతితో, తమ గర్వంలో తోటి కుట్రదారులైన వాయుమండల అధిపతులను తమవైపు ఆకర్షించుకున్నారు. వారి మాంత్రిక ప్రభావాల ద్వారా మోసపోయారు. తమను శుద్ధిచేయగల మధ్యవర్తిని వెదికారు, కానీ అలాంటి మధ్యవర్తి అక్కడ లేడు. ఎందుకంటే అక్కడ ఉన్నది వెలుగు దూతగా వేషం మార్చుకున్న అపవాదియే. అతనికి మాంసమయమైన దేహం లేదనే విషయం గర్విష్ఠులైన మానవులను ఎంతో ఆకర్షించింది. వారు మర్త్యులు, పాపులు; కానీ ప్రభూ, వారు గర్వంతో ఎవరితో సమాధానపడాలని ప్రయత్నించారో ఆ నీవు అమర్త్యుడవు, పాపరహితుడవు. అయితే దేవునికీ మానవునికీ మధ్య మధ్యవర్తిగా ఉండేవానిలో దేవునితో సామ్యమున్నదేదో, మానవులతో సామ్యమున్నదేదో ఉండాలి. లేకపోతే, ఈ రెండింటిలోనూ మానవునివలె ఉంటే అతడు దేవునికి దూరమవుతాడు; లేదా ఈ రెండింటిలోనూ దేవునివలె ఉంటే, మానవునికి చాలా భిన్నంగా ఉంటాడు; అప్పుడు మధ్యవర్తిగా ఉండలేడు. కాబట్టి, నీ రహస్య తీర్పుల ప్రకారం గర్విష్ఠులు ఎవనిచేత మోసపోవడానికి పాత్రులయ్యారో, ఆ మోసకారి మధ్యవర్తికి మానవునితో ఉమ్మడిగా ఉన్నది ఒకటి—అదే పాపం. మరొక విషయంలో తనకు దేవునితో సామ్యం ఉన్నట్లు అతడు కనిపించగోరాడు; మర్త్యమైన మానవ దేహాన్ని ధరించనందున, తాను అమర్త్యుడనని గొప్పలు చెప్పుకున్నాడు. కానీ పాపానికి జీతం మరణం కాబట్టి, మానవులతోపాటు మరణశిక్షకు గురికావడం అతనికీ వారికీ ఉమ్మడిగా ఉన్నది.
కానీ నిజమైన మధ్యవర్తిని నీవు నీ రహస్య కారుణ్యంతో వినయవంతులకు చూపించావు; ఆయన ఆదర్శం ద్వారా కూడా వారు అదే వినయాన్ని నేర్చుకునేలా ఆయనను పంపించావు. దేవునికీ మానవులకూ మధ్య మధ్యవర్తి అయిన ఆ మానవుడు క్రీస్తు యేసు, మర్త్యులైన పాపులకూ అమర్త్యుడైన నీతిమంతునికీ మధ్య ప్రత్యక్షమయ్యాడు. ఆయన మానవులవలె మర్త్యుడు, దేవునివలె నీతిమంతుడు. నీతికి ప్రతిఫలం జీవమూ శాంతీ కాబట్టి, దేవునితో ఐక్యమైన నీతి ద్వారా, ఇప్పుడు నీతిమంతులుగా చేయబడిన పాపుల మరణాన్ని ఆయన నిరర్థకం చేయాలని అలా ప్రత్యక్షమయ్యాడు; ఆ మరణాన్నే వారితో పంచుకోవడానికి ఆయన ఇష్టపడ్డాడు. అందుకే పూర్వకాలపు పవిత్రులకు ఆయన బయలుపరచబడ్డాడు. మనము ఇప్పటికే జరిగిన ఆయన శ్రమలపై విశ్వాసం ద్వారా రక్షణ పొందినట్లే, వారు రాబోయే ఆయన శ్రమలపై విశ్వాసం ద్వారా రక్షణ పొందాలని అలా జరిగింది. ఎందుకంటే మానవునిగా ఆయన మధ్యవర్తి; కానీ వాక్కుగా ఆయన దేవునికీ మానవునికీ మధ్యలో లేడు. ఎందుకంటే ఆయన దేవునికి సమానుడు, దేవునితోపాటు దేవుడు; ఇద్దరూ కలసి ఒకే దేవుడు.
మంచి తండ్రీ, నీ ఏకైక కుమారుణ్ణి కూడా విడిచిపెట్టకుండా, భక్తిహీనులమైన మాకోసం ఆయనను అప్పగించిన నీవు మమ్మల్ని ఎంతగా ప్రేమించావు! నీతో సమానంగా ఉండటాన్ని అపహరణగా భావించని ఆయనను మాకోసం సిలువ మరణానికి సైతం లోబడేలా చేసిన నీవు మమ్మల్ని ఎంతగా ప్రేమించావు! మృతులలో స్వతంత్రుడైన ఏకైకుడు ఆయనే; తన ప్రాణాన్ని అర్పించడానికి ఆయనకు అధికారం ఉంది, దానిని తిరిగి స్వీకరించడానికీ అధికారం ఉంది. మాకోసం నీ ఎదుట ఆయన విజేతా, బలియైనవాడూ అయ్యాడు; బలియైనందువల్లనే విజేత అయ్యాడు. మాకోసం నీ ఎదుట ఆయన యాజకుడూ, బలీ అయ్యాడు; బలి అయినందువల్లనే యాజకుడయ్యాడు. నీ నుండి జన్మించి, మాకు సేవచేయడం ద్వారా, నీ దాసులమైన మమ్మల్ని నీ పిల్లలుగా చేశాడు. కాబట్టి నీ కుడివైపున ఆసీనుడై మాకోసం మధ్యస్థ ప్రార్థన చేస్తున్న ఆయన ద్వారా నీవు నా బలహీనతలన్నిటినీ స్వస్థపరుస్తావనే నా ఆశ ఆయనలో దృఢంగా ఉంది; లేకపోతే నేను నిరాశలో మునిగిపోయేవాడిని. ఎందుకంటే నా బలహీనతలు అనేకం, తీవ్రమైనవి; అవి అనేకం, తీవ్రమైనవే; కానీ నీ ఔషధం మరింత శక్తిమంతమైనది. నీ వాక్కు శరీరాన్ని ధరించి మన మధ్య నివసించకపోయి ఉంటే, నీ వాక్కు మానవునితో ఏ విధంగానూ ఐక్యమవడానికి ఎంతో దూరంగా ఉందని మనం ఊహించుకొని, మన విషయంలో ఆశ కోల్పోయేవాళ్లం.
నా పాపాలనూ, నా దుస్థితి భారాన్నీ చూసి భయపడి, అరణ్యంలోకి పారిపోవాలని నా హృదయంలో ఆలోచించి నిశ్చయించుకున్నాను. కానీ నీవు నన్ను వారించి, ఈ మాటలతో బలపరిచావు: అందుచేతనే క్రీస్తు అందరికోసం మరణించాడు; జీవించేవారు ఇకపై తమకోసం కాక, తమకోసం మరణించిన ఆయనకోసమే జీవించాలని అలా చేశాడు. ప్రభూ, ఇదిగో, నేను జీవించి, నీ ధర్మశాస్త్రంలోని అద్భుత విషయాలను ధ్యానించగలిగేలా నా చింతను నీపై వేస్తున్నాను. నా అనుభవలేమి, నా బలహీనతలు నీకు తెలుసు; నాకు బోధించు, నన్ను స్వస్థపరచు. జ్ఞానవివేకాల నిధులన్నీ ఎవరిలో దాగి ఉన్నాయో, నీ ఏకైక కుమారుడైన ఆయనే తన రక్తంతో నన్ను విమోచించాడు. గర్విష్ఠులు నన్ను దూషించకుందురు గాక; ఎందుకంటే నా విమోచనకై చెల్లించిన మూల్యాన్ని నేను ధ్యానిస్తున్నాను; తింటున్నాను, తాగుతున్నాను, దానిని ఇతరులతో పంచుకుంటున్నాను. దీనావస్థలో ఉన్న నేను, తిని తృప్తిపొందేవారి మధ్య ఆయన నుండి తృప్తిపొందాలని కోరుకున్నాను; ప్రభువును వెదికేవారు ఆయనను స్తుతిస్తారు.