እኔን የምታውቀኝ ጌታ ሆይ፣ አንተን ላውቅ፤ እኔ እንደምታወቅ ሁሉ፣ አንተንም ላውቅ። የነፍሴ ኃይል ሆይ፣ ወደ እርሷ ግባ፤ ያለ እድፍና ያለ ሽብሽብ የአንተ አድርገህ እንድትይዛት፣ ለአንተ የምትገባ አድርጋት። ተስፋዬ ይህ ነው፤ ስለዚህም እናገራለሁ። ለነፍሴ በሚጠቅም ደስታ ደስ ሲለኝ፣ በዚህ ተስፋ እደሰታለሁ። የዚህ ሕይወት ሌሎች ነገሮች፣ ይበልጥ በተዘነባቸው መጠን ሊታዘንባቸው የሚገባው ያንሳል፤ ሰዎች በእነርሱ የሚያዝኑት ባነሰ መጠን ደግሞ፣ ሊታዘንባቸው የሚገባው ይበልጣል። እነሆ፣ አንተ እውነትን ትወዳለህና፤ እውነትንም የሚያደርግ ወደ ብርሃን ይመጣል። እኔም ይህን በልቤ፣ በፊትህ በመናዘዝ፤ በጽሑፌም፣ በብዙ ምስክሮች ፊት ማድረግ እፈልጋለሁ።
ጌታ ሆይ፣ የሰው ሕሊና ጥልቀት ለዓይንህ የተገለጠ ከሆነ፣ ባልናዘዝህም እንኳ፣ በውስጤ ያለ ምን ነገር ከአንተ ሊሰወር ይችላል? እንዲህ ባደርግ፣ አንተን ከእኔ እሰውር ነበር እንጂ፣ እኔን ከአንተ አልሰውርም ነበር። አሁን ግን በራሴ እንደማልደሰት ትካዜዬ ምስክር ስለሆነ፣ አንተ ታበራለህ፤ ደስም ታሰኘኛለህ፣ እወድሃለሁ፣ እናፍቅሃለሁም። ይህም በራሴ እንዳፍር፣ ራሴን እንድክድና አንተን እንድመርጥ፣ ከአንተ ውጭም አንተንም ሆነ ራሴን ደስ እንዳላሰኝ ነው። ስለዚህ፣ ጌታ ሆይ፣ ምንም ዓይነት ሰው ብሆን፣ በፊትህ የተገለጥሁ ነኝ፤ ለአንተ መናዘዜም ምን ፍሬ እንደሚያስገኝ ተናግሬአለሁ። የምናዘዘውም በሥጋዊ ቃላትና ድምፆች ሳይሆን፣ በነፍሴ ቃላትና ጆሮህ በሚያውቀው የሐሳቤ ጩኸት ነው። ክፉ ስሆን፣ ለአንተ መናዘዝ በራሴ አለመደሰት እንጂ ሌላ አይደለም፤ ቅዱስ ስሆን ደግሞ፣ ይህን ለራሴ አለመቁጠር እንጂ ሌላ አይደለም። ጌታ ሆይ፣ አንተ አምላኩን የሚያከብረውን ሰው ትባርካለህና፤ ነገር ግን መጀመሪያ አምላኩን የማያከብር ሳለ ጻድቅ ታደርገዋለህ። ስለዚህ፣ አምላኬ ሆይ፣ በፊትህ የማቀርበው ኑዛዜ በዝምታ የሚደረግ ነው፤ ሆኖም ዝምታ አይደለም። በድምፅ ዝም ይላል፤ በልብ ስሜት ግን ጮክ ብሎ ይጮኻል። አንተ ከዚህ በፊት ከእኔ ያልሰማኸውን ትክክለኛ ነገር ለሰዎች አልናገርምና፤ አንተም አስቀድመህ ለእኔ ያልተናገርኸውን እንዲህ ያለ ነገር ከእኔ አትሰማም።
እንግዲህ፣ ድካሜን ሁሉ ሊፈውሱ የሚችሉ ይመስል፣ ኑዛዜዎቼን እንዲሰሙ ከሰዎች ጋር ምን ጉዳይ አለኝ? እነርሱ የሌሎችን ሕይወት ለማወቅ የሚጓጉ፣ የራሳቸውን ሕይወት ለማስተካከል ግን የሚሰንፉ ወገኖች ናቸው። እነርሱ ራሳቸው ምን እንደሆኑ ከአንተ መስማት ሳይፈልጉ፣ እኔ ምን እንደሆንሁ ከእኔ ለመስማት ለምን ይፈልጋሉ? በሰው ውስጥ ካለው የራሱ መንፈስ በቀር፣ በሰው ውስጥ ያለውን የሚያውቅ ማንም ከሌለ፣ ስለ ራሴ ከእኔ ሲሰሙ፣ እውነት መናገሬን እንዴት ያውቃሉ? ስለ ራሳቸው ከአንተ ቢሰሙ ግን፣ «ጌታ ይዋሻል» ማለት አይችሉም። ስለ ራሳቸው ከአንተ መስማት፣ ራሳቸውን ማወቅ ካልሆነ በቀር ምንድን ነው? ራሱ የሚዋሽ ካልሆነ በቀር፣ እያወቀ «ይህ ሐሰት ነው» የሚል ማን ነው? ፍቅር ግን ሁሉን ያምናልና፣ ማለትም ከራሱ ጋር በማስተሳሰር አንድ በሚያደርጋቸው መካከል፣ እኔም፣ ጌታ ሆይ፣ ሰዎች እንዲሰሙ በሚያስችል መንገድ ለአንተ እናዘዛለሁ። በእውነት መናዘዜን ለእነርሱ ማስረዳት አልችልም፤ ሆኖም ፍቅር እኔን ለመስማት ጆሯቸውን የሚከፍትላቸው ሰዎች ያምኑኛል።
አንተ ግን፣ የውስጤ ጥልቅ ፈዋሽ ሆይ፣ ይህን በማድረጌ ምን ፍሬ ላገኝ እንደምችል ግልጽ አድርግልኝ። ነፍሴን በእምነትና በምሥጢርህ እየለወጥህ፣ በአንተ እንድትባርከኝ፣ ይቅር ያልሃቸውና የሸፈንሃቸው ያለፉ ኃጢአቶቼ ኑዛዜዎች ሲነበቡና ሲሰሙ ልብን ያነቃቃሉና። ልብም ተስፋ ቆርጦ «አልችልም» በማለት እንዳያንቀላፋ፣ ይልቁንም ምሕረትህንና የጸጋህን ጣፋጭነት በመውደድ እንዲነቃ ያደርጋሉ። በዚህ ጸጋ አማካይነት የራሱን ድካም ሲያውቅ፣ ደካማ የሆነ ሁሉ ብርቱ ይሆናል። መልካም ሰዎችም አሁን ነፃ የወጡባቸውን ያለፉ ክፉ ድርጊቶች መስማት ደስ ይላቸዋል፤ ይህም ክፉ ስለሆኑ ሳይሆን፣ ቀድሞ ኖረው አሁን ስለሌሉ ነው። እንግዲህ፣ ሕሊናዬ በራሷ ንጽሕና ሳይሆን፣ በምሕረትህ ተስፋ ይበልጥ እየታመነች በየቀኑ የምትናዘዝልህ ጌታ አምላኬ ሆይ፣ በዚህ መጽሐፍ በፊትህ ለሰዎችም የምናዘዘው፣ ቀድሞ የነበርሁትን ሳይሆን አሁን የሆንሁትን፣ ምን ፍሬ ለማግኘት ነው? እባክህ፣ ይህ ምን ፍሬ ያስገኛል? ያንን ሌላውን ፍሬ አይቼዋለሁ፣ ስለ እርሱም ተናግሬአለሁ። ነገር ግን እነዚህን ኑዛዜዎች በማቀርብበት በዚህ ቅጽበት፣ አሁን ምን እንደሆንሁ ለማወቅ የሚፈልጉ ብዙዎች አሉ። ከእነርሱም መካከል የሚያውቁኝም የማያውቁኝም፣ ከእኔ የሰሙም ስለ እኔ የሰሙም አሉ። ነገር ግን ምንም ዓይነት ሰው ብሆን፣ እኔ ባለሁበት በልቤ ውስጥ ጆሯቸው የለም። ስለዚህ ዓይናቸውም ሆነ ጆሯቸው ወይም ማስተዋላቸው ሊደርስበት በማይችለው ውስጤ፣ ምን እንደሆንሁ ስናዘዝ ለመስማት ይፈልጋሉ። ለማመን ዝግጁ ሆነው ይህን ይፈልጋሉ፤ ነገር ግን ያውቁ ይሆን? መልካም የሚሆኑበት ፍቅር፣ በኑዛዜዎቼ እንደማልዋሽ ይነግራቸዋልና፤ በውስጣቸው ያለውም ይህ ፍቅር ያምነኛል።
ነገር ግን ይህን የሚሰሙት ምን ፍሬ ለማግኘት ነው? በስጦታህ ወደ አንተ ምን ያህል እንደቀረብሁ ሲሰሙ፣ ከእኔ ጋር ደስ ሊላቸው ይፈልጋሉን? በራሴ ክብደት ምን ያህል ወደ ኋላ እንደተጎተትሁ ሲሰሙስ፣ ለእኔ ሊጸልዩ ይፈልጋሉን? እንዲህ ላሉት ሰዎች ራሴን እገልጣለሁ። ጌታ አምላኬ ሆይ፣ ብዙዎች ስለ እኛ አንተን እንዲያመሰግኑ፣ ብዙዎችም ስለ እኛ አንተን እንዲለምኑ መሆኑ ትንሽ ፍሬ አይደለም። ወንድማዊ ልብ በእኔ ውስጥ ሊወደድ እንደሚገባ የምታስተምረውን ይውደድ፤ በእኔ ውስጥ ሊታዘንበት እንደሚገባ የምታስተምረውንም ይዘንበት። ይህም የወንድም ልብ ይሁን እንጂ የእንግዳ ልብ አይሁን፤ አፋቸው ከንቱ ነገር የሚናገር፣ ቀኝ እጃቸውም የዓመፅ ቀኝ እጅ የሆነ የባዕድ ልጆች ልብ አይሁን። ይልቁንም የሚያጸድቀኝ ሲሆን ስለ እኔ ደስ የሚለው፣ የማያጸድቀኝ ሲሆንም ስለ እኔ የሚያዝን ወንድማዊ ልብ ይሁን፤ ምክንያቱም ቢያጸድቀኝም ባያጸድቀኝም ይወደኛል። እንዲህ ላሉት ሰዎች ራሴን እገልጣለሁ፤ በመልካም ሥራዎቼ እፎይ ይላሉ፣ በክፉ ሥራዎቼም ይተክዛሉ። መልካም ሥራዎቼ አንተ ያዘጋጀሃቸውና የሰጠኸኝ ስጦታዎች ናቸው፤ ክፉ ሥራዎቼ ግን የእኔ በደሎችና የአንተ ፍርዶች ናቸው። በአንዱ እፎይ ይበሉ፣ በሌላውም ይተክዙ፤ ማጠንቶችህ ከሆኑት ከወንድሞቼ ልቦችም ዝማሬና ልቅሶ ወደ ፊትህ ይውጣ። ጌታ ሆይ፣ በቅዱስ ቤተ መቅደስህ ዕጣን ደስ ይበልህ፤ ስለ ስምህ ብለህ እንደ ታላቅ ምሕረትህ ማረኝ፤ የጀመርኸውንም በፍጹም ሳትተው፣ ጉድለቴን ሙላልኝ።
የነበርሁትን ሳይሆን አሁን የሆንሁትን የምናዘዝበት ኑዛዜ ፍሬ ይህ ነው፤ ይህንም ከፍርሃት ጋር በተቀላቀለ ስውር ደስታና ከተስፋ ጋር በተቀላቀለ ስውር ሐዘን በአንተ ፊት ብቻ ሳይሆን፣ በሚያምኑ የሰው ልጆች ጆሮም እናዘዛለሁ። እነርሱም የደስታዬ ተካፋዮች፣ እንደ እኔ ሟች የሆኑ፣ የአንድ ከተማ ነዋሪዎችና አብረውኝ የሚጓዙ ሐጃጆች፣ ቀድመውኝ የሄዱ ወይም በኋላዬ የሚመጡ የመንገዴ አጋሮች ናቸው። እነዚህ አገልጋዮችህ፣ ልጆችህ እንዲሆኑ የምትፈልጋቸው ወንድሞቼ ናቸው፤ ከአንተ ሕይወትን እያገኘሁ ከአንተ ጋር ለመኖር ከፈለግሁ፣ እንዳገለግላቸው ያዘዝኸኝ ጌቶቼ ናቸው። ነገር ግን ይህ ቃልህ በመናገር ብቻ ቢያዝ፣ በመፈጸም ግን ቀድሞ ባይሄድ፣ ይህ ትንሽ ነገር ብቻ ይሆን ነበር። እንግዲህ ይህን በሥራና በቃል አደርጋለሁ፤ ይህን ከክንፎችህ በታች አደርጋለሁ። ነፍሴ ከክንፎችህ በታች ለአንተ ተገዢ ባትሆን፣ ድካሜም ለአንተ የታወቀ ባይሆን፣ እጅግ ታላቅ አደጋ ውስጥ እሆን ነበር። እኔ ታናሽ ነኝ፣ አባቴ ግን ለዘላለም ሕያው ነው፤ ጠባቂዬም ይበቃኛል። የወለደኝና የሚከላከልልኝ እርሱ ራሱ ነውና፤ መልካም ነገሬም ሁሉ አንተ ራስህ ነህ። ሁሉን ቻይ ሆይ፣ ከእኔ ጋር ያለኸው አንተ ነህ፤ አዎን፣ እኔ ከአንተ ጋር ከመሆኔ በፊት እንኳ ከእኔ ጋር ነህ። ስለዚህ እንዳገለግላቸው ላዘዝኸኝ ሰዎች፣ የነበርሁትን ሳይሆን አሁን የሆንሁትንና እስካሁንም ያለሁበትን ሁኔታ እገልጣለሁ። ሆኖም እኔ እንኳ በራሴ ላይ አልፈርድም። እንግዲህ በዚህ መንፈስ እንድትሰሙኝ እፈልጋለሁ።
ጌታ ሆይ፣ በእኔ ላይ የምትፈርደው አንተ ነህና። ምክንያቱም የሰውን ነገር በውስጡ ካለው ከሰውየው መንፈስ በቀር ማንም ባያውቅም፣ በሰው ውስጥ ያለው የራሱ መንፈስ እንኳ የማያውቀው ነገር አለ። ጌታ ሆይ፣ ሰውን የፈጠርኸው አንተ ግን ስለ እርሱ ሁሉን ታውቃለህ። እኔም በፊትህ ራሴን ብንቅ፣ ራሴንም አፈርና አመድ አድርጌ ብቆጥርም፣ ስለ አንተ የማውቀው፣ ስለ ራሴ ግን የማላውቀው ነገር አለ። በእውነትም አሁን በመስታወት እንደሚታይ በድብዘዛ እናያለን እንጂ፣ ገና ፊት ለፊት አይደለም። ስለዚህ ከአንተ ተለይቼ እስካለሁ ድረስ፣ ከአንተ ይልቅ ለራሴ ቅርብ ነኝ፤ ሆኖም አንተ በምንም መንገድ ሥቃይ እንደማይደርስብህ አውቃለሁ፤ እኔ ግን የትኞቹን ፈተናዎች መቋቋም እንደምችል፣ የትኞቹንስ መቋቋም እንደማልችል አላውቅም። ነገር ግን ተስፋ አለ፤ አንተ ታማኝ ነህና። ከአቅማችን በላይ እንድንፈተን አትፈቅድም፤ ይልቁንም መታገሥ እንድንችል፣ ከፈተናው ጋር የማምለጫ መንገድንም ታዘጋጃለህ። እንግዲህ ስለ ራሴ የማውቀውን እናዘዛለሁ፤ ስለ ራሴ የማላውቀውንም እናዘዛለሁ። ይህም ስለ ራሴ የማውቀውን የማውቀው አንተ በላዬ ብርሃንህን ስለምታበራ ነው፤ ስለ ራሴ የማላውቀውን ግን፣ ጨለማዬ በፊትህ እንደ ቀትር ብርሃን እስኪሆን ድረስ አላውቀውም።
ጌታ ሆይ፣ የምወድህ በጥርጣሬ ሳይሆን በእርግጠኝነት ነው። ልቤን በቃልህ ነካኸው፣ እኔም ወደድሁህ። እነሆ፣ ሰማይና ምድርም በውስጣቸውም ያለው ሁሉ፣ በየአቅጣጫው እንድወድህ ያሳስቡኛል፤ ሁሉም የሚያመካኙበት እንዳይኖራቸው፣ ይህንኑ ለሁሉም መናገራቸውን አያቋርጡም። ነገር ግን አንተ ልትምረው የምትሻውን በይበልጥ ትምረዋለህ፣ የራራህለትንም ትራራለታለህ፤ ያለዚያ ሰማይና ምድር ምስጋናህን የሚናገሩት ለደነቆሩ ጆሮዎች ነው። ግን አንተን ስወድ፣ የምወደው ምንድን ነው? የአካሎችን ውበት አይደለም፣ የጊዜንም ውብ ሥምረት አይደለም፣ ዓይኖቻችንን እጅግ ደስ የሚያሰኘውን የብርሃን ድምቀትም አይደለም፤ የተለያዩ ዝማሬዎችን ጣፋጭ ዜማዎችም አይደለም፣ የአበቦችን፣ የቅባቶችንና የቅመሞችን መዓዛም አይደለም፤ መናና ማርም አይደሉም፣ ለሥጋዊ እቅፍ የሚመቹ የአካል ክፍሎችም አይደሉም። አምላኬን ስወድ ከእነዚህ አንዱንም አይደለም የምወደው፤ ሆኖም አምላኬን ስወድ፣ አንድ ዓይነት ብርሃንን፣ ዜማን፣ መዓዛን፣ ምግብንና እቅፍን እወዳለሁ፤ እነዚህም የውስጣዊ ማንነቴ ብርሃን፣ ዜማ፣ መዓዛ፣ ምግብና እቅፍ ናቸው። በዚያ ለነፍሴ የሚያበራውን የቦታ ስፋት ሊወስነው አይችልም፤ በዚያ የሚሰማውን ድምፅ ጊዜ ይዞት አያልፍም፤ በዚያ ያለውን መዓዛ እስትንፋስ አያበትነውም፤ በዚያ የሚቀመሰውን መብላት አያሳንሰውም፤ በዚያ የሚጣበቀውንም ጥጋብ አይለየውም። አምላኬን ስወድ የምወደው ይህን ነው።
ይህስ ምንድን ነው? ምድርን ጠየቅሁ፣ እርሷም፣ «እኔ እርሱ አይደለሁም» ብላ መለሰችልኝ፤ በውስጧ ያሉትም ሁሉ ይህንኑ አረጋገጡ። ባሕሩንና ጥልቆቹን፣ በውስጣቸውም የሚንቀሳቀሱትን ሕያዋን ፍጥረታት ጠየቅሁ፤ እነርሱም፣ «እኛ አምላክህ አይደለንም፤ ከእኛ በላይ ፈልግ» ብለው መለሱ። የሚነፍሰውን አየር ጠየቅሁ፤ አየሩም ሁሉ ከነነዋሪዎቹ፣ «አናክሲሜኔስ ተሳስቶ ነበር፤ እኔ እግዚአብሔር አይደለሁም» ብሎ መለሰ። ሰማያትን፣ ፀሐይን፣ ጨረቃንና ከዋክብትን ጠየቅሁ፤ እነርሱም፣ «እኛም የምትፈልገው አምላክ አይደለንም» አሉ። እኔም የሥጋዬን ደጅ የከበቡትን ነገሮች ሁሉ እንዲህ አልኳቸው፦ «ስለ አምላኬ፣ እናንተ እርሱ እንዳልሆናችሁ ነግራችሁኛል፤ ስለ እርሱ አንድ ነገር ንገሩኝ።» እነርሱም በታላቅ ድምፅ፣ «እርሱ ፈጠረን» ብለው ጮኹ። እኔ የጠየቅኋቸው ስለ እነርሱ በማሰብ ነበር፤ መልሱንም የሰጠኝ ውብ መልካቸው ነበር። ከዚያም ወደ ራሴ ተመልሼ፣ «አንተ ማን ነህ?» ብዬ ራሴን ጠየቅሁ። «ሰው ነኝ» ብዬም መለስሁ። እነሆም፣ በእኔ ውስጥ ነፍስና ሥጋ እንዳሉ አያለሁ፤ አንዱ በውጭ፣ ሌላው በውስጥ ነው። ከእነዚህ በየትኛው አምላኬን ልፈልገው ይገባል? መልእክተኞቼን፣ ማለትም የዓይኖቼን ጨረሮች፣ መላክ እስከምችልበት ድረስ፣ ከምድር እስከ ሰማይ በሥጋዬ ፈልጌው ነበር። የሚሻለው ግን ውስጣዊው ማንነቴ ነው፤ ምክንያቱም የሥጋ መልእክተኞች ሁሉ፣ «እኛ እግዚአብሔር አይደለንም፤ እርሱ ግን ፈጠረን» ያሉትን የሰማይና የምድር፣ በእነርሱም ያሉትን ሁሉ መልሶች፣ ለሚመራቸውና ለሚፈርደው ለእርሱ አቀረቡ። ውስጣዊ ማንነቴ እነዚህን ያወቀው በውጫዊው ማንነቴ አገልግሎት ነበር፤ እኔ፣ ውስጣዊው ሰው፣ አወቅኋቸው፤ እኔ፣ አእምሮው፣ በሥጋዬ ሕዋሳት አማካይነት አወቅኋቸው። ስለ አምላኬ የዓለምን አጠቃላይ አወቃቀር ጠየቅሁ፤ እርሱም፣ «እኔ እርሱ አይደለሁም፤ እርሱ ግን ፈጠረኝ» ብሎ መለሰልኝ።
ይህ ግዙፍ ቅርጽ ሕዋሳታቸው ሙሉ ለሆኑ ሁሉ የሚታይ አይደለምን? ታዲያ ለምን ለሁሉም ተመሳሳይ ነገር አይናገርም? ትናንሽም ትልልቅም እንስሳት ያዩታል፣ ግን ሊጠይቁት አይችሉም፤ ምክንያቱም ሕዋሳታቸው በሚያቀርቡት መረጃ ላይ የሚፈርድ አእምሮ በሕዋሳታቸው ላይ አልተሾመም። ሰዎች ግን ሊጠይቁ ይችላሉ፤ በዚህም የማይታዩት የእግዚአብሔር ነገሮች ከተፈጠሩት ነገሮች በመረዳት በግልጽ ይታያሉ። ነገር ግን ሰዎች እነዚህን በመውደዳቸው ለእነርሱ ይገዛሉ፤ ተገዢዎችም ሊፈርዱ አይችሉም። ፍጥረታትም ለሚጠይቋቸው መልስ አይሰጡም፣ ጠያቂዎቹ መመርመርና መፍረድ ካልቻሉ በስተቀር። አንዱ ሰው በማየት ብቻ ቢወሰን፣ ሌላው ደግሞ እያየ ቢጠይቅ፣ ፍጥረታት ድምፃቸውን፣ ማለትም መልካቸውን፣ ለአንዱ በአንድ መንገድ ለሌላው በሌላ መንገድ እንዲታዩ አይለውጡም። ይልቁንም ለሁለቱም በተመሳሳይ መልክ እየታዩ፣ ለአንዱ ዝም ይላሉ፣ ለሌላው ይናገራሉ። እንዲያውም ለሁሉም ይናገራሉ፤ የሚረዱት ግን ከውጭ የተቀበሉትን ድምፅ ከውስጣቸው ካለው እውነት ጋር የሚያነጻጽሩት ብቻ ናቸው። ምክንያቱም እውነት፣ «ሰማይም ሆነ ምድር፣ ሌላ ማንኛውም ግዙፍ ነገርም አምላክህ አይደለም» ትለኛለች። የእነርሱ ተፈጥሮ ራሱ ለሚያያቸው ሰው ይህን ይናገራል፦ «እነርሱ ግዙፍ ነገሮች ናቸው፤ የግዙፍ ነገር አንዱ ክፍል ከጠቅላላው ያንሳል።» አሁን ግን ነፍሴ ሆይ፣ ለአንቺ እናገራለሁ፤ አንቺ የእኔ የተሻለው ክፍል ነሽ። ምክንያቱም ማንኛውም ግዙፍ ነገር ለሌላ ግዙፍ ነገር ሊሰጠው የማይችለውን ሕይወት፣ አንቺ ለግዙፉ ሥጋዬ ሰጥተሽ ሕያው ታደርጊዋለሽ። አምላክሽ ግን ለአንቺም የሕይወትሽ ሕይወት ነው።
እንግዲህ አምላኬን ስወድድ፣ የምወደው ምንድን ነው? ከነፍሴ ራስ በላይ ያለው እርሱ ማን ነው? በዚህችው በነፍሴ ወደ እርሱ እወጣለሁ። ከሰውነቴ ጋር የምተሳሰርበትንና መላ አካሉን በሕይወት የምሞላበትን ኃይል አልፌ እሄዳለሁ። በዚያ ኃይል አምላኬን ማግኘት አልችልም፤ አለበለዚያ ማስተዋል የሌላቸው ፈረስና በቅሎም ሊያገኙት ይችሉ ነበር፤ የእነርሱም ሰውነት ሕያው የሚሆነው በዚሁ ኃይል ነውና። ነገር ግን ሌላም ኃይል አለ፤ ይህም ሕይወት የምሰጥበት ብቻ ሳይሆን፣ ጌታ ለእኔ የሠራውን ሥጋዬን የስሜት ሕዋሳት ችሎታ የማላብስበት ኃይል ነው። ጌታ ዓይንን እንዳይሰማ፣ ጆሮንም እንዳያይ አዞአል፤ ነገር ግን ዓይንን በእርሱ እንዳይ፣ ጆሮንም በእርሱ እንድሰማ አድርጎአል። ለሌሎቹም የስሜት ሕዋሳት እያንዳንዳቸው የየራሳቸውን ቦታና ተግባር ወስኖላቸዋል። እነዚህ ተግባሮች የተለያዩ ቢሆኑም፣ እኔ አንድ የሆንሁት አእምሮ በእነርሱ አማካይነት እፈጽማቸዋለሁ። ይህንንም ኃይሌን አልፌ እሄዳለሁ፤ ፈረስና በቅሎም ይህ ኃይል አላቸውና፤ እነርሱም በሰውነታቸው አማካይነት ይገነዘባሉ።
እንግዲህ ይህንንም የተፈጥሮዬን ኃይል አልፌ፣ ወደ ፈጠረኝ እርሱ ደረጃ በደረጃ እወጣለሁ። ወደ ትውስታዬ ሜዳዎችና ሰፊ ቤተ መንግሥቶችም እደርሳለሁ። በዚያም በስሜት ሕዋሳት ከተገነዘብኳቸው ከሁሉም ዓይነት ነገሮች የገቡ ስፍር ቁጥር የሌላቸው ምስሎች እንደ ሀብት ተከማችተዋል። በተጨማሪም፣ ስሜት ሕዋሳት የተገነዘቧቸውን ነገሮች በማጉላት ወይም በማሳነስ፣ ወይም በሌላ ማንኛውም መንገድ በመለወጥ የምናስበው ሁሉ፣ እንዲሁም እዚያ እንዲቀመጥ የተሰጠና የተከማቸ፣ መርሳት ገና ያልዋጠውና ያልቀበረው ሌላ ማንኛውም ነገር በዚያ ይቀመጣል። ወደዚያ ስገባ፣ የምፈልገው እንዲቀርብልኝ እጠይቃለሁ፤ አንዳንዱም ወዲያውኑ ይመጣል። ሌሎቹን ግን ረዘም ላለ ጊዜ መፈለግ ያስፈልጋል፤ ከውስጠኛ ማከማቻ የሚወጡ ይመስላሉ። ሌሎች ደግሞ በቡድን እየተጣደፉ ይወጣሉ፤ አንድ ነገር ስፈልግና ስጠይቅ፣ «ምናልባት እኔን ይሆን?» እንደሚሉ ብቅ ይላሉ። እነዚህን ከትውስታዬ ፊት በልቤ እጅ አስወግዳቸዋለሁ፤ ይህንም የምፈልገው ነገር ከተሰወረበት ቦታ ተገልጦ እስኪታይ ድረስ አደርጋለሁ። ሌሎች ነገሮች ደግሞ ሲጠሩ፣ ሳይቋረጡ በቅደም ተከተል በቀላሉ ይመጣሉ፤ ከፊት ያሉት ለሚከተሉት ቦታ ይለቃሉ፤ ቦታ ሲለቁም ከዕይታ ይሰወራሉ፣ እንደገና ስፈልጋቸው ለመምጣት ዝግጁ ሆነው ይቆያሉ። አንድን ነገር በቃሌ ስደግም፣ ይህ ሁሉ ይከናወናል።
በዚያ ሁሉም ነገሮች በተለዩ ሁኔታና በየዋና ምድባቸው ተጠብቀው ይቀመጣሉ፤ እያንዳንዳቸውም በየራሳቸው መግቢያ ገብተዋል። ብርሃን፣ ሁሉም ቀለሞችና የአካላት ቅርጾች በዓይን፤ ሁሉም ዓይነት ድምፆች በጆሮ፤ ሁሉም ሽታዎች በአፍንጫ ቀዳዳዎች፤ ሁሉም ጣዕሞች በአፍ፤ እንዲሁም ጠንካራ ወይም ለስላሳ፣ ሞቃት ወይም ቀዝቃዛ፣ ሻካራ፣ ከባድ ወይም ቀላል የሆነው ሁሉ፣ በሰውነት ውጭም ሆነ ውስጥ፣ በመላ ሰውነት ስሜት አማካይነት ይገባሉ። ያ ታላቅ የትውስታ ወደብ እነዚህን ሁሉ፣ ቁጥር በሌላቸው፣ በተሰወሩና በቃላት ሊገለጹ በማይችሉ ጠመዝማዛ መንገዶቹ ውስጥ ይቀበላቸዋል፤ ሲያስፈልጉም እንዲቀርቡና እንዲወጡ ያቆያቸዋል። እያንዳንዳቸው በየራሳቸው በር ገብተው በዚያ ይቀመጣሉ። ይሁን እንጂ የሚገቡት ነገሮቹ ራሳቸው አይደሉም፤ አእምሮ እንደገና እንዲያስታውሳቸው በዚያ ዝግጁ ሆነው የሚቀመጡት፣ በስሜት ሕዋሳት የተገነዘብናቸው ነገሮች ምስሎች ብቻ ናቸው። እያንዳንዱ ምስል በየትኛው የስሜት ሕዋስ እንደገባና እንደተከማቸ በግልጽ ቢታወቅም፣ እነዚህ ምስሎች እንዴት እንደሚፈጠሩ ማን ሊናገር ይችላል? በጨለማና በዝምታ ውስጥ ሳለሁ እንኳ፣ ከፈለግሁ ቀለሞችን በትውስታዬ ማቅረብ፣ ጥቁርንና ነጭን፣ እንዲሁም የምፈልጋቸውን ሌሎች ቀለሞች መለየት እችላለሁ። ድምፆችም በዚያ ቢኖሩም፣ እንደተኙና ለብቻቸው እንደተቀመጡ ስለሆኑ፣ በዓይኖቼ የገባውንና እያየሁት ያለውን ምስል ሰብረው በመግባት አይረብሹትም። እነርሱንም ስጠራቸው ወዲያውኑ ይታያሉ። አንደበቴ ሳይንቀሳቀስ፣ ጉሮሮዬም ድምፅ ሳያወጣ፣ በዚህ መንገድ የፈለግሁትን ያህል መዘመር እችላለሁ። በጆሮ የገባው ሌላው ክምችት ሲጠራም፣ የቀለሞች ምስሎች እዚያው ቢኖሩም ጣልቃ ገብተው አያቋርጡትም። እንዲሁም በሌሎቹ የስሜት ሕዋሳት ገብተው የተከማቹትን ሌሎች ነገሮች በፈለግሁ ጊዜ አስታውሳቸዋለሁ። አዎን፣ ምንም ሽታ እያሸተትሁ ባልሆንም፣ የሊሊ አበባዎችን መዓዛ ከቫዮሌት አበባዎች መዓዛ እለያለሁ፤ በዚያን ጊዜ ምንም እየቀመስሁ ወይም እየዳሰስሁ ሳልሆን፣ በማስታወስ ብቻ፣ ማርን ከጣፋጭ ወይን ጠጅ፣ ለስላሳውንም ከሻካራው እመርጣለሁ።
እነዚህን ሁሉ በውስጤ፣ በዚያ ሰፊ የትውስታዬ አደባባይ ውስጥ አደርጋለሁ። የረሳኋቸውን ነገሮች ሳይጨምር፣ ሰማይ፣ ምድር፣ ባሕርና በእነርሱ ውስጥ ላስበው የምችለው ሁሉ በዚያ ከእኔ ጋር ይገኛልና። በዚያም ከራሴ ጋር እገናኛለሁ፤ ራሴንም አስታውሳለሁ፤ መቼ፣ የት፣ ምን እንዳደረግሁና ያንንም በምን ዓይነት ስሜት እንዳደረግሁ አስታውሳለሁ። ከራሴ ተሞክሮም ሆነ የሌሎችን ቃል በማመን የማስታውሰው ሁሉ በዚያ አለ። ከዚሁ ክምችት፣ እኔ ራሴ ያለፈውን እያቀናጀሁ፣ በተሞክሮ ያወቅኋቸውን ወይም ከተሞክሮዬ ተነሥቼ ያመንኋቸውን ነገሮች አዳዲስ አምሳሎች ያለማቋረጥ እፈጥራለሁ። ከዚያም ወደፊት የሚደረጉ ድርጊቶችን፣ የሚከሰቱ ነገሮችንና ተስፋዎችን እገምታለሁ፤ እነዚህንም ሁሉ አሁን እንደሚገኙ አድርጌ አሰላስላለሁ። ብዙና ታላላቅ በሆኑ ነገሮች ምስሎች በተሞላው በዚያ ታላቅ የአእምሮዬ ማከማቻ ውስጥ፣ «ይህን ወይም ያንን አደርጋለሁ፤ ከዚያም ይህ ወይም ያ ይከተላል» እላለሁ ለራሴ። «እንዲህ ወይም እንዲያ ቢሆን ምንኛ በተመኘሁ!» «እግዚአብሔር ይህን ወይም ያንን ያርቅ!» እንዲሁ ከራሴ ጋር እነጋገራለሁ። በምናገርበትም ጊዜ፣ የምናገርባቸው ነገሮች ሁሉ ምስሎች ከዚያው የትውስታ መዝገብ ወጥተው በፊቴ ይገኛሉ፤ ምስሎቻቸው ባይኖሩ ኖሮ፣ ከእነርሱ ስለ አንዱም እንኳ መናገር አልችልም ነበር።
አምላኬ ሆይ፣ ይህ የትውስታ ኃይል ታላቅ ነው፤ እጅግ ታላቅ ነው፤ ሰፊና ወሰን የሌለው ክፍል ነው! ጥልቀቱን ማን መርምሮ ደርሶበት ያውቃል? ሆኖም ይህ የራሴ ችሎታ ነው፣ የተፈጥሮዬም ክፍል ነው፤ እኔ ራሴ ግን ማንነቴን ሁሉ አልገነዘብም። እንግዲህ አእምሮ ራሱን ለመያዝ እጅግ ጠባብ ነው። ከራሱ ውስጥ ሊይዘው ያልቻለውስ ክፍል የት ይሆን? በውስጡ ሳይሆን ከእርሱ ውጭ ነውን? ታዲያ ራሱን መገንዘብ የማይችለው እንዴት ነው? ይህን ሳስብ ታላቅ አድናቆት ይወርረኛል፤ ድንቅም ይሆንብኛል። ሰዎችም የተራሮችን ከፍታ፣ የባሕሩን ግዙፍ ማዕበሎች፣ የወንዞችን ሰፊ ፍሰት፣ የውቅያኖሱን ስፋትና የከዋክብትን ዙረት ለማድነቅ ወደ ሩቅ ይጓዛሉ፤ ራሳቸውን ግን ችላ ብለው ያልፋሉ። ስለ እነዚህ ሁሉ ስናገር፣ በዚያ ጊዜ በዓይኖቼ እያየኋቸው እንዳልነበረም አያደንቁም። ነገር ግን አስቀድሜ ያየኋቸውን ተራሮች፣ ማዕበሎች፣ ወንዞችና ከዋክብት፣ እንዲሁም አለ ብዬ የማምነውን ያን ውቅያኖስ፣ በውጭ እንደማያቸው በመካከላቸው ያለውን ያንኑ ሰፊ ርቀት ጠብቀው፣ በውስጤ በትውስታዬ በዚያ ጊዜ በእርግጥ አይቻቸው ባልሆነ ኖሮ፣ ስለ እነርሱ መናገር አልችልም ነበር። ሆኖም በዓይኖቼ ባየኋቸው ጊዜ፣ በማየቴ እነርሱን ወደ ውስጤ አላስገባኋቸውም፤ ከእኔ ጋር ያሉትም እነርሱ ራሳቸው ሳይሆኑ ምስሎቻቸው ብቻ ናቸው። እያንዳንዳቸውም በየትኛው የሰውነት ስሜት አማካይነት በውስጤ እንደታተሙ አውቃለሁ።
ሆኖም ልኬት የሌለው የትውስታዬ አቅም የሚያስቀምጠው እነዚህን ብቻ አይደለም። ከአጠቃላይ ዕውቀት ትምህርቶች የተማርኩትና እስካሁን ያልረሳሁት ሁሉ በዚህም አለ። ወደ አንድ ውስጣዊ ስፍራ የተዛወረ ይመስላል፤ ያ ግን በእውነቱ ስፍራ አይደለም። በዚያ ያሉትም ምስሎቻቸው ሳይሆኑ ነገሮቹ ራሳቸው ናቸው። ሥነ ጽሑፍ ምን እንደሆነ፣ የክርክር ጥበብ ምን እንደሆነ፣ ስንት ዓይነት ጥያቄዎች እንዳሉ፤ ከእነዚህ የማውቀው ሁሉ በትውስታዬ ውስጥ ያለው፣ ምስሉን ወስጄ ነገሩን ራሱን እንደተውሁት አይደለም። ወይም እንደ ድምፅ፣ ተሰምቶ ካለፈ በኋላ በጆሮ ላይ ባሳደረው አሻራ ምክንያት፣ ከእንግዲህ ባይሰማም እንደሚሰማ ሆኖ ወደ ትውስታ እንደሚመለስ አይደለም። ወይም ሽታ እያለፈና በአየር እየተበተነ ሳለ የማሽተት ስሜትን ነክቶ፣ ከዚያም የራሱን ምስል ወደ ትውስታ እንደሚያስተላልፍና እኛም በማስታወስ ያንን ምስል እንደምናድስ አይደለም። ወይም ምግብ በሆድ ውስጥ ከገባ በኋላ በእውነት ጣዕሙ ባይሰማም፣ በትውስታ ውስጥ ግን በአንድ መንገድ ጣዕሙ እንደሚሰማ አይደለም። ወይም ሰውነት በመንካት እንደሚያውቀው እንደ ማንኛውም ነገር፣ ከእኛ ከተለየ በኋላም ትውስታ በአእምሮ እንደሚያስቀረው አይደለም። እነዚያ ነገሮች ራሳቸው ወደ ትውስታ አይተላለፉምና፤ ምስሎቻቸው ብቻ በሚያስደንቅ ፍጥነት ተይዘው፣ በድንቅ ማከማቻዎች ውስጥ እንደሚቀመጡ ይከማቻሉ፤ ከዚያም በማስታወስ ተግባር በአስደናቂ ሁኔታ ወደ ውጭ ይወጣሉ።
አሁን ግን፣ «ነገሩ አለን? ምንድን ነው? ምን ዓይነት ነው?» የሚሉ ሦስት ዓይነት ጥያቄዎች እንዳሉ ስሰማ፣ እነዚያን ቃላት የሚያቀናብሩትን ድምፆች ምስል በእርግጥ በውስጤ እይዛለሁ፤ እነዚያ ድምፆችም ድምፃቸውን እያሰሙ በአየር ውስጥ እንዳለፉና አሁን እንደሌሉ አውቃለሁ። እነዚያ ድምፆች የሚያመለክቷቸውን ነገሮች ራሳቸውን ግን በየትኛውም የሰውነቴ ስሜት ሕዋስ አላገኘኋቸውም፤ ከአእምሮዬ ውጭ በሌላ መንገድም ፈጽሞ አልተገነዘብኳቸውም። ሆኖም በትዝታዬ ያኖርሁት ምስሎቻቸውን ሳይሆን እነርሱን ራሳቸውን ነው። ወደ ውስጤ እንዴት እንደገቡ መናገር የሚችሉ ካሉ ይናገሩ፤ ምክንያቱም ሁሉንም የሰውነቴን መግቢያ መንገዶች መርምሬአለሁ፣ በየትኛው እንደገቡ ግን ማግኘት አልቻልሁም። ዓይኖች፣ «እነዚያ ምስሎች ቀለም ቢኖራቸው ኖሮ፣ ስለ እነርሱ እኛ ባሳወቅንህ ነበር» ይላሉ። ጆሮዎች፣ «ድምፅ ቢኖራቸው ኖሮ፣ እኛ ባስታወቅንህ ነበር» ይላሉ። የአፍንጫ ቀዳዳዎች፣ «ሽታ ቢኖራቸው ኖሮ፣ በእኛ በኩል ባለፉ ነበር» ይላሉ። የመቅመስ ስሜት፣ «ጣዕም ከሌላቸው፣ እኔን አትጠይቀኝ» ይላል። የመዳሰስ ስሜት፣ «መጠን ከሌለው፣ አልዳሰስሁትም፤ ካልዳሰስሁትም፣ ስለ እርሱ ምንም አላሳወቅሁም» ይላል። እንግዲህ እነዚህ ነገሮች ከወዴትና እንዴት ወደ ትዝታዬ ገቡ? እንዴት እንደሆነ አላውቅም። ስለ እነርሱ በተማርሁ ጊዜ፣ በሌላ ሰው አእምሮ ተማምኜ አልተቀበልኋቸውም፤ ይልቁንም በራሴ አእምሮ ውስጥ አወቅኋቸው። እውነት መሆናቸውንም አረጋግጬ፣ በፈለግሁ ጊዜ ከዚያ እንዳወጣቸው ያህል፣ ለትዝታዬ አደራ ሰጥቼ አኖርኋቸው። እንግዲህ ስለ እነርሱ ከመማሬ በፊት እንኳ በልቤ ውስጥ ነበሩ፤ በትዝታዬ ግን አልነበሩም። ታዲያ የት ነበሩ? ወይስ ቀድሞውኑ በትዝታዬ ውስጥ ነበሩ፣ ነገር ግን ወደ ኋላ ተገፍተው፣ እጅግ ጥልቅ በሆነ ስውር ቦታ እንደተቀበሩ ሆነው፣ የሌላ ሰው ማስታወሻ አውጥቶ ባያቀርባቸው ኖሮ፣ ምናልባት ሳስባቸው እንኳ ባልቻልሁ ነበርን? እንዲህ ባይሆን ኖሮ፣ በተነገሩ ጊዜ ለምን አውቄአቸው፣ «እንዲሁ ነው፤ እውነት ነው» አልሁ?
ስለዚህ፣ ምስሎቻቸውን በስሜት ሕዋሳታችን የማንቀበላቸውን፣ ነገር ግን ያለ ምስል በውስጣችን እንዳሉት የምንገነዘባቸውን እነዚህን ነገሮች መማር ምን እንደሆነ እናገኛለን። በሐሳብ ከመቀበልና ትኩረት ከመስጠት ውጭ ሌላ አይደለም፤ ይህም ቀድሞ በትዝታ ውስጥ በዘፈቀደና ያለ ሥርዓት የነበሩት ነገሮች፣ ሳይታወቁ፣ ተበትነውና ተዘንግተው በነበሩበት በዚያው ትዝታ ውስጥ፣ በቀላሉ ሊደረስባቸው በሚችል ቦታ እንደሚቀመጡ ነገሮች እንዲሆኑ፣ አእምሮም ስለለመዳቸው በቀላሉ እንዲያስታውሳቸው መጠንቀቅ ነው። ትዝታዬ ከዚህ ዓይነት ነገሮች ስንት ይዟል! እነዚህ አስቀድመው የተገኙ፣ እንዳልሁትም፣ በቀላሉ ሊደረስባቸው እንደሚችል የተቀመጡ፣ ተምረናቸዋል፣ አውቀናቸዋልም የምንላቸው ናቸው። እነዚህን ለአጭር ጊዜ ማስታወስ ብተው ግን፣ እንደገና እጅግ ይቀበራሉ፤ ወደ ጥልቅ ስውር ቦታዎችም እንደሚያንሸራትቱ ሆነው ይመለሳሉ። ከዚያ ውጭ ሌላ ማደሪያ ስለሌላቸው፣ እንደ አዲስ ነገሮች እንደገና በሐሳብ ተፈልገው ከዚያ መውጣት አለባቸው። እንዲታወቁም እንደገና ወደ አንድ መሰብሰብ አለባቸው፤ ይህም ከተበታተኑበት ተሰብስበው አንድ ላይ መገኘት አለባቸው ማለት ነው። «ኮጊታቲዮ» የሚለው ቃልም ከዚህ የመጣ ነው። «ኮጎ» (እሰበስባለሁ) እና «ኮጊቶ» (መልሼ እሰበስባለሁ) እርስ በርሳቸው ያላቸው ግንኙነት፣ «አጎ» እና «አጊቶ»፣ «ፋኪዮ» እና «ፋክቲቶ» እርስ በርሳቸው እንዳላቸው ግንኙነት ነው። ነገር ግን አእምሮ ይህንን ቃል (ኮጊታቲዮ) ለራሱ የተለየ ትርጉም ሰጥቶታል። ስለዚህም በማንኛውም መንገድ «የተሰበሰበ» ነገር ሳይሆን፣ በአእምሮ ውስጥ «እንደገና የተሰበሰበ»፣ ማለትም አንድ ላይ የተደረገ ነገር ብቻ በትክክል የታሰበ ወይም የተመለከተ ይባላል።
ትዝታ ደግሞ ስለ ቁጥሮችና ልኬቶች ስፍር ቁጥር የሌላቸውን መሠረታዊ ምክንያቶችና ሕጎች ይዟል። ከእነዚህ አንዱንም ቢሆን በትዝታ ላይ ያሳረፈው የሰውነት ስሜት ሕዋስ የለም፤ ምክንያቱም ቀለምም፣ ድምፅም፣ ጣዕምም፣ ሽታም፣ የሚዳሰስ ነገርም የላቸውም። ስለ እነዚህ ሲወያዩ እነርሱን ለማመልከት የሚጠቀሙባቸውን ቃላት ድምፅ ሰምቻለሁ፤ ድምፆቹ ግን ከነገሮቹ ራሳቸው የተለዩ ናቸው። ድምፆቹ በግሪክኛ አንድ ዓይነት፣ በላቲን ደግሞ ሌላ ዓይነት ናቸው፤ ነገሮቹ ራሳቸው ግን ግሪክኛም፣ ላቲንም፣ ሌላ ማንኛውም ቋንቋ አይደሉም። የሕንፃ ንድፍ አውጪዎች የሚሠሯቸውን፣ እንደ ሸረሪት ድር እጅግ ቀጫጭን የሆኑ መስመሮች አይቻለሁ። ሆኖም በውስጤ ያሉት መስመሮች ከእነዚያ የተለዩ ናቸው፤ የሥጋ ዓይኔ ያሳየኝ የእነዚያ መስመሮች ምስሎች አይደሉም። ስለ ማንኛውም አካላዊ ነገር ምንም ሐሳብ ሳይኖረው፣ እነዚህን በውስጡ የሚገነዘብ ሰው ያውቃቸዋል። ሁሉንም የሰውነቴን ስሜት ሕዋሳት ለመቁጠር የምንጠቀምባቸውን የነገሮች ቁጥሮችም ተገንዝቤአለሁ። የምንቆጥርባቸው እነዚያ ቁጥሮች ግን የተለዩ ናቸው፤ የእነዚህም ምስሎች አይደሉም፣ ስለዚህም በእርግጥ አሉ። እነዚህን የማያይ ሰው፣ ይህን በመናገሬ ይሳለቅብኝ፤ እርሱ ሲሳለቅብኝ እኔ ግን አዝንለታለሁ።
እነዚህን ሁሉ አስታውሳለሁ፤ እንዴት እንደተማርኳቸውም አስታውሳለሁ። በእነሱ ላይ በፍጹም ሐሰት የተነሡ ብዙ ተቃውሞዎችንም ሰምቻለሁ፣ አስታውሳቸዋለሁም። እነዚህ ተቃውሞዎች ሐሰት ቢሆኑም፣ እኔ እንደማስታውሳቸው ግን ሐሰት አይደለም። እነዚያን እውነቶች ከእነዚህ በእነሱ ላይ ከተነሡ ሐሰተኛ ተቃውሞዎች ለይቼ እንዳወቅሁም አስታውሳለሁ። አሁን እነዚህን ለይቼ ማወቄ፣ ብዙ ጊዜ ሳስብባቸው በተደጋጋሚ ለይቼአቸው እንደነበር ከማስታወሴ የተለየ መሆኑንም እገነዘባለሁ። ስለዚህ እነዚህን ብዙ ጊዜ ተረድቻቸው እንደነበር አስታውሳለሁ፤ አሁን የምለየውንና የምረዳውንም፣ አሁን እንደተረዳሁት በኋላ ላስታውስ በትውስታዬ ውስጥ አኖረዋለሁ። እንግዲህ አስታውሼ እንደነበርም አስታውሳለሁ፤ ለምሳሌ፣ አሁን እነዚህን ማስታወስ እንደቻልሁ ወደፊት መልሼ ባስታውስ፣ ይህን የማስታውሰው በትውስታ ኃይል ይሆናል።
ይኸው ትውስታ የአእምሮዬን ስሜቶችም ይይዛል፤ ነገር ግን አእምሮዬ እነዚህን ስሜቶች በሚሰማው ጊዜ እንደሚይዛቸው ሳይሆን፣ በራሱ ልዩ ችሎታ ፈጽሞ በተለየ መንገድ ይይዛቸዋል። ሳልደሰት ከዚህ በፊት ደስ ብሎኝ እንደነበር አስታውሳለሁና፤ ሳላዝንም ያለፈውን ሐዘኔን መልሼ አስታውሳለሁ። በአንድ ወቅት ፈርቼ እንደነበር ያለ ፍርሃት አስባለሁ፤ ያለፈን ምኞትም ያለ ምኞት ወደ አእምሮዬ አመጣለሁ። አንዳንድ ጊዜ ደግሞ፣ በተቃራኒው፣ ያለፈውን ሐዘኔን በደስታ፣ ያለፈውን ደስታዬንም በሐዘን አስታውሳለሁ። ከሰውነት ጋር በተያያዘ ይህ የሚያስደንቅ አይደለም፤ አእምሮ አንድ ነው፣ ሰውነትም ሌላ ነውና። ስለዚህ አንድን ያለፈ የሰውነት ሕመም በደስታ ባስታውስ ብዙም የሚያስደንቅ አይደለም። ነገር ግን ይህ ትውስታ ራሱ አእምሮ ነው፤ አንድን ነገር በትውስታ እንዲጠበቅ አደራ ስንሰጥ፣ «በአእምሮህ እንድትይዘው ተጠንቀቅ» እንላለንና። ስንረሳም፣ «ወደ አእምሮዬ አልመጣም» እና «ከአእምሮዬ አመለጠኝ» እንላለን፤ በዚህም ትውስታን ራሱን አእምሮ ብለን እንጠራዋለን። ይህ ከሆነ ታዲያ፣ ያለፈውን ሐዘኔን በደስታ ሳስታውስ፣ አእምሮዬ ደስታን፣ ትውስታዬ ደግሞ ሐዘንን የሚይዘው እንዴት ነው? አእምሮዬ በውስጡ ባለው ደስታ ሲደሰት፣ ትውስታዬ ግን በውስጡ ባለው ሐዘን የማያዝነው እንዴት ነው? ምናልባት ትውስታ የአእምሮ አይደለምን? እንዲህ የሚል ማን ነው? እንግዲህ ትውስታ እንደ አእምሮ ሆድ ነው፤ ደስታና ሐዘንም እንደ ጣፋጭና መራራ ምግብ ናቸው። ወደ ትውስታ ሲገቡ፣ እንደሚከማቹበት ነገር ግን ጣዕማቸው እንደማይሰማበት ወደ ሆድ የገቡ ይመስላሉ። እነዚህ አንድ ዓይነት ናቸው ብሎ ማሰብ አስቂኝ ነው፤ ሆኖም ፈጽሞ የማይመሳሰሉ አይደሉም።
ነገር ግን እነሆ፣ አእምሮን የሚያናውጡ አራት ስሜቶች አሉ፤ እነሱም ምኞት፣ ደስታ፣ ፍርሃትና ሐዘን ናቸው ስል፣ ይህን ከትውስታዬ አወጣዋለሁ። እያንዳንዱን በሥሩ በሚካተቱት ዓይነቶች እየከፋፈልሁና ትርጉሙን እየገለጽሁ ስለ እነሱ ላብራራ የምችለውን ሁሉ፣ የምናገረውን በትውስታዬ ውስጥ አገኛለሁ፣ ከዚያም አወጣዋለሁ። ሆኖም ወደ አእምሮዬ አምጥቼ ሳስታውሳቸው፣ ከእነዚህ ስሜቶች በአንዳቸውም አልናወጥም። እንዲያውም፣ መልሼ ከማስታወሴና ከማምጣቴ በፊት በዚያ ነበሩ፤ ስለዚህም በማስታወስ ከዚያ ሊወጡ ቻሉ። እንግዲህ ምናልባት፣ ምግብ በማመንዠክ ከሆድ እንደሚመለስ፣ እነዚህም በማስታወስ ከትውስታ ይመለሱ ይሆናል። ታዲያ ስለ እነሱ የሚያብራራው ሰው፣ በዚህ መንገድ ሲያስታውስ፣ በሐሳቡ አፍ የደስታን ጣፋጭነት ወይም የሐዘንን መራራነት የማይቀምሰው ለምንድን ነው? ንጽጽሩ በሁሉም ረገድ ተመሳሳይ ስላልሆነ፣ በዚህ ረገድ ይለያልን? ሐዘንን ወይም ፍርሃትን በስም በጠራን ቁጥር ማዘን ወይም መፍራት ግድ ቢሆንብን፣ ስለ እነሱ በፈቃዱ ሊናገር የሚፈልግ ማን ነበር? ሆኖም፣ በሰውነት ሕዋሳት የታተሙትን ምስሎች ተከትለው የሚታወሱትን የስሞቻቸውን ድምፆች ብቻ ሳይሆን፣ የእነዚያን ነገሮች ራሳቸውን ጽንሰ ሐሳቦችም በትውስታችን ባናገኝ ኖሮ፣ ስለ እነሱ መናገር አንችልም ነበር። እነዚህን ጽንሰ ሐሳቦች በማንኛውም የሰውነት መንገድ ፈጽሞ አልተቀበልናቸውም፤ ይልቁንም አእምሮ ራሱ የራሱን ስሜቶች በመለማመድ ተገንዝቦ ለትውስታ አስቀመጣቸው፤ ወይም ትውስታ ማንም ሳያስቀምጥበት በራሱ ያዛቸው።
ነገር ግን ይህ በምስሎች አማካይነት ይሁን ወይም ያለ ምስሎች፣ ማን በቀላሉ ሊናገር ይችላል? ለምሳሌ፣ ድንጋይን እጠራለሁ፣ ፀሐይንም እጠራለሁ፤ እነዚህ ነገሮች ራሳቸው በስሜት ሕዋሳቴ ፊት ባይኖሩም፣ ምስሎቻቸው ግን በትውስታዬ ውስጥ አሉ። የሰውነት ሕመምን እጠራለሁ፤ ሆኖም ምንም የማያመኝ ጊዜ ሕመሙ በእኔ ውስጥ የለም። ነገር ግን ምስሉ በትውስታዬ ውስጥ ባይኖር ኖሮ፣ ስለ እርሱ ምን እንደምል አላውቅም ነበር፤ በንግግሬም ሕመምን ከደስታ መለየት አልችልም ነበር። የሰውነት ጤንነትን እጠራለሁ፤ በሰውነቴ ጤነኛ ስለሆንሁ፣ ጤንነቱ ራሱ በእኔ ዘንድ አለ። ሆኖም ምስሉም በትውስታዬ ውስጥ ባይኖር ኖሮ፣ የዚህ ስም ድምፅ ምን ማለት እንደሆነ ፈጽሞ ማስታወስ አልችልም ነበር። እንዲሁም የታመመ ሰው፣ ጤንነት ከሰውነቱ የራቀ ቢሆንም፣ ያ ምስል በትውስታ ኃይል ተጠብቆ ባይቆይ ኖሮ፣ ጤንነት ሲጠራ የተነገረውን ማወቅ አይችልም ነበር። የምንቆጥርባቸውን ቁጥሮች እጠራለሁ፤ በትውስታዬም ውስጥ ያሉት ምስሎቻቸው ሳይሆኑ እነርሱ ራሳቸው ናቸው። የፀሐይን ምስል እጠራለሁ፤ ያም ምስል በትውስታዬ ውስጥ አለ። ምክንያቱም የማስታውሰው የምስሉን ምስል አይደለም፤ ወደ አእምሮዬ ሳመጣው፣ ምስሉ ራሱ በእኔ ዘንድ አለ። ትውስታን እጠራለሁ፤ የምጠራውንም አውቃለሁ። ከትውስታ ራሱ ውስጥ በቀር የት ነው የማውቀው? እርሱስ በራሱ ዘንድ የሚገኘው በራሱ ሳይሆን በምስሉ ነውን?
መርሳትን ስጠራ፣ የምጠራውንም ሳውቅስ ምን እላለሁ? ባላስታውሰው ኖሮ እንዴት ላውቀው እችል ነበር? የምናገረው ስለ ስሙ ድምፅ ሳይሆን፣ ስሙ ስለሚያመለክተው ነገር ነው፤ ያንንም ረስቼው ቢሆን ኖሮ፣ ያ ድምፅ የሚያመለክተውን ማወቅ አልችልም ነበር። እንግዲህ ትውስታን ሳስታውስ፣ ትውስታ ራሱ በራሱ አማካይነት በራሱ ዘንድ ይገኛል፤ መርሳትን ሳስታውስ ግን፣ ትውስታም መርሳትም ሁለቱም አሉ፤ የማስታውስበት ትውስታና የማስታውሰው መርሳት። መርሳት ግን ትውስታን ማጣት ካልሆነ ሌላ ምንድን ነው? መርሳት ሲኖር ማስታወስ ካልቻልሁ፣ እርሱን ለማስታወስ እንዴት ሊኖር ይችላል? ነገር ግን የምናስታውሰውን በትውስታ ውስጥ የምንይዘው ከሆነ፣ ደግሞም መርሳትን ባናስታውስ ኖሮ ስሙን ስንሰማ የሚያመለክተውን ነገር ፈጽሞ ማወቅ የማንችል ከሆነ፣ እንግዲህ መርሳት በትውስታ ውስጥ ይያዛል። ስለዚህ እንዳንረሳው በእኛ ዘንድ አለ፤ በእኛ ዘንድ በመኖሩም እንረሳለን። ከዚህ ሊገባን የሚገባው፣ መርሳትን ስናስታውሰው፣ በትውስታ ውስጥ የሚገኘው በራሱ ሳይሆን በምስሉ እንደሆነ ነው፤ ምክንያቱም በራሱ ቢኖር ኖሮ፣ እንድንረሳ እንጂ እንድናስታውስ አያደርገንም ነበር። አሁን ይህን ማን መርምሮ ሊደርስበት ይችላል? እንዴት እንደሆነስ ማን ሊረዳው ይችላል?
ጌታ ሆይ፣ በእውነት በዚህ ጉዳይ እደክማለሁ፤ አዎን፣ በራሴ ውስጥ እደክማለሁ። ለመታረስ ከልክ ያለፈ የግንባር ላብ እንደሚጠይቅ ከባድ መሬት ሆኛለሁ። ምክንያቱም አሁን እየመረመርን ያለነው የሰማይን ክልሎች አይደለም፤ የከዋክብትንም ርቀት እየለካን ወይም ምድር እንዴት ሚዛኗን እንደጠበቀች እየመረመርን አይደለም። የማስታውሰው እኔ ራሴ ነኝ፤ እኔ፣ ማለትም አእምሮዬ። እኔ ያልሆነ ነገር ከእኔ ቢርቅ ያን ያህል የሚያስገርም አይደለም። ከራሴ ይልቅ ለእኔ የሚቀርብ ምን አለ? እነሆ ግን፣ ያለ ትውስታዬ ራሴን እንኳ መጥራት ባልችልም፣ የራሴን ትውስታ ኃይል አልረዳም። መርሳትን እንደማስታውስ ግልጽ ሆኖ ሳለ፣ ምን ልበል? የማስታውሰው ነገር በትውስታዬ ውስጥ የለም ልበልን? ወይስ መርሳት በትውስታዬ ውስጥ ያለው እንዳልረሳ ነው ልበል? ሁለቱም ፈጽሞ የማይረቡ ናቸው። ሦስተኛ መንገድስ ምን አለ? መርሳትን ሳስታውስ፣ በትውስታዬ ውስጥ የተያዘው መርሳት ራሱ ሳይሆን ምስሉ ነው ብዬ እንዴት ልናገር እችላለሁ? ይህንስ እንዴት ልል እችላለሁ? የማንኛውም ነገር ምስል በትውስታ ላይ ሲታተም፣ ያ ምስል ከእርሱ እንዲታተም ነገሩ ራሱ መጀመሪያ መገኘት እንዳለበት እናውቃለንና። ካርቴጅን የማስታውሰው በዚህ መንገድ ነው፤ የሄድሁባቸውን ቦታዎች ሁሉ፣ ያየኋቸውን ሰዎች ፊቶች፣ ሌሎቹ ስሜት ሕዋሳቴ ያሳወቁኝን ነገሮች፣ እንዲሁም የሰውነትን ጤንነት ወይም ሕመም የማስታውሰው በዚሁ መንገድ ነው። እነዚህ ነገሮች በፊቴ በነበሩ ጊዜ፣ ትውስታዬ ከእነርሱ ምስሎችን ተቀብሏል፤ እነዚያም ምስሎች በእኔ ዘንድ ስለሚኖሩ፣ ነገሮቹ በሌሉበት ጊዜ ሳስታውሳቸው፣ ምስሎቻቸውን መመልከትና ወደ አእምሮዬ መልሼ ማምጣት እችላለሁ። እንግዲህ ይህ መርሳት በትውስታ ውስጥ የተያዘው በራሱ ሳይሆን በምስሉ ከሆነ፣ ምስሉ እንዲወሰድ እርሱ ራሱ በአንድ ወቅት እንደነበረ ግልጽ ነው። ነገር ግን መርሳት በመኖሩ ብቻ አስቀድሞ የተመዘገበውን እንኳ የሚያጠፋ ከሆነ፣ በነበረበት ጊዜ ምስሉን በትውስታ ውስጥ እንዴት ጻፈ? ሆኖም፣ በማንኛውም መንገድ ይሁን፣ ያ መንገድ ከማሰብና ከማብራራት ችሎታ በላይ ቢሆንም፣ የምናስታውሰውን የሚያጠፋውን መርሳት ራሱንም እንደማስታውስ እርግጠኛ ነኝ።
አምላኬ ሆይ፣ የማስታወስ ኃይል እንዴት ታላቅ ነው! ፍርሃትን የሚያሳድር፣ ጥልቅና ወሰን የሌለው ብዙ ገጽታ ያለው ነገር ነው፤ ይህም አእምሮ ነው፣ ይህም እኔ ራሴ ነኝ። እንግዲህ አምላኬ ሆይ፣ እኔ ምንድን ነኝ? ምን ዓይነት ተፈጥሮ አለኝ? የተለያየ፣ ብዙ ገጽታ ያለውና እጅግ ሰፊ የሆነ ሕይወት ነኝ። እነሆ፣ በማስታወስ ችሎታዬ ሜዳዎች፣ ዋሻዎችና ጥልቅ ዋሻዎች ውስጥ፣ ቁጥር በሌላቸውና ቁጥር በሌላቸው ዓይነት ነገሮች እጅግ በተሞሉት እነዚህ ስፍራዎች ሁሉ እሮጣለሁ፣ እበራለሁ። በዚያ ያሉት ነገሮች እንደ አካላዊ ነገሮች ሁሉ በምስሎች መልክ፣ ወይም እንደ ጥበባት ራሳቸው በቀጥታ በመገኘት፣ ወይም እንደ አእምሮ ስሜቶች በተወሰኑ ግንዛቤዎችና አሻራዎች መልክ ይገኛሉ። እነዚህን ስሜቶች አእምሮ በማይሰማበት ጊዜ እንኳ የማስታወስ ችሎታ ይዞ ያቆያቸዋል፤ ሆኖም በማስታወስ ችሎታ ውስጥ ያለ ሁሉ በአእምሮም ውስጥ አለ። በእነዚህ ሁሉ ውስጥ እሮጣለሁ፣ እበራለሁ፤ እስከምችለው ድረስ ወደዚህም ወደዚያም እጠልቃለሁ፤ መጨረሻም የለውም። የማስታወስ ኃይል ይህን ያህል ታላቅ ነው፤ በሰው ልጅ ሟች ሕይወት ውስጥ እንኳ የሕይወት ኃይል ይህን ያህል ታላቅ ነው። እንግዲህ እውነተኛ ሕይወቴ የሆንክ አምላኬ ሆይ፣ ምን ላድርግ? የማስታወስ ችሎታ ተብሎ ከሚጠራው ከዚህ የራሴ ኃይል እንኳ አልፋለሁ፤ አዎን፣ ጣፋጭ ብርሃን ሆይ፣ ወደ አንተ ለመቅረብ ከእርሱ አልፋለሁ። ምን ትለኛለህ? እነሆ፣ ከእኔ በላይ ወደምትኖረው ወደ አንተ በአእምሮዬ በኩል እወጣለሁ። አዎን፣ አሁን የማስታወስ ችሎታ ተብሎ ከሚጠራው ከዚህ የራሴ ኃይል አልፋለሁ፤ ወደ አንተ ሊደረስበት በሚቻልበት መንገድ ወደ አንተ ለመድረስ፣ አንተንም ሙጥኝ ሊሉበት በሚችሉበት መንገድ አንተን ሙጥኝ ለማለት እመኛለሁ። እንስሳትና ወፎች እንኳ የማስታወስ ችሎታ አላቸውና፤ አለበለዚያ ወደ ጉድጓዶቻቸውና ወደ ጎጆዎቻቸው መመለስ፣ ወይም የለመዷቸውን ሌሎች ብዙ ነገሮች ማድረግ ባልቻሉ ነበር፤ በእርግጥም በማስታወስ ችሎታ ካልሆነ በቀር ምንም ነገር ሊለምዱ አይችሉም ነበር። እንግዲህ ከአራት እግር እንስሳት ወደ ለየኝ፣ ከሰማይ ወፎችም ይልቅ ጥበበኛ ወደ አደረገኝ ለመድረስ፣ ከማስታወስ ችሎታም አልፋለሁ። ከማስታወስ ችሎታም አልፋለሁ፤ እውነተኛ በጎነትና እርግጠኛ ጣፋጭነት የሆንክ አንተንስ የት አገኝሃለሁ? የትስ አገኝሃለሁ? ከማስታወስ ችሎታዬ ውጭ ካገኘሁህ፣ እንግዲያው በማስታወስ ችሎታዬ ውስጥ ይዤህ አይደለም። ካላስታወስኩህስ እንዴት አገኝሃለሁ?
የብር ሳንቲሟ ጠፍቶባት መብራት አብርታ የፈለገችው ሴት፣ ሳንቲሙን ባታስታውሰው ኖሮ ፈጽሞ አታገኘውም ነበርና። በተገኘም ጊዜ፣ ባታስታውሰው ኖሮ፣ ያው የጠፋባት ሳንቲም መሆኑን እንዴት ታውቅ ነበር? ብዙ ነገሮችን ፈልጌ እንዳገኘሁ አስታውሳለሁ፤ ከዚህም የማውቀው ይህን ነው፦ ከእነርሱ አንዱን በምፈልግበት ጊዜ፣ «ይህ ነው?» «ያ ነው?» ተብዬ ስጠየቅ፣ የምፈልገው ነገር እስኪቀርብልኝ ድረስ «አይደለም» እል ነበር። ያንን ነገር፣ ምንም ይሁን ምን፣ ባላስታውሰው ኖሮ፣ ቢቀርብልኝም እንኳ ልለየው ስለማልችል ላገኘው አልችልም ነበር። የጠፋ ነገር ፈልገን በምናገኝበት ጊዜ ሁሉ እንዲሁ ነው። ሆኖም አንድ ነገር፣ ለምሳሌ የሚታይ አካላዊ ነገር፣ በአጋጣሚ ከዓይን ሲሰወር ነገር ግን ከማስታወስ ችሎታ ሳይጠፋ ሲቀር፣ ምስሉ አሁንም በውስጥ ተጠብቆ ይኖራል፤ እንደገና ለዓይን እስኪታይም ድረስ ይፈለጋል። ሲገኝም፣ በውስጥ ባለው ምስሉ ይታወቃል። የጠፋውን ነገር መልሰን ካላወቅነው በቀር «አግኝተነዋል» አንልም፤ ካላስታወስነውም በቀር መልሰን ልናውቀው አንችልም። ይህ ግን ከዓይኖች የጠፋ ሆኖ፣ በማስታወስ ችሎታ ውስጥ ተጠብቆ የቀረ ነበር።
ነገር ግን አንድን ነገር ረስተን መልሰን ለማስታወስ ስንፈልግ እንደሚሆነው፣ ትውስታ ራሱ አንድ ነገር ቢያጣስ? በመጨረሻ የምንፈልገው በትውስታ ራሱ ውስጥ ካልሆነ የት ነው? በዚያም እንደ አጋጣሚ በአንዱ ነገር ፋንታ ሌላ ነገር ቢቀርብልን፣ የምንፈልገውን እስክናገኝ ድረስ እንተወዋለን፤ ስናገኘውም፣ «ይህ ነው» እንላለን። ለይተን ባናውቀው ግን እንዲህ አንልም ነበር፤ ባናስታውሰውም ለይተን አናውቀውም ነበር። እንግዲህ በእርግጥ ረስተነው ነበር። ወይስ ሁሉንም አልረሳነውም ነበር፤ ይልቁንም ያስታወስነውን ክፍል ይዘን የጠፋውን ክፍል እንፈልግ ነበር? ይህስ የሆነው ትውስታ አንድ ላይ ይይዛቸው የነበሩትን ነገሮች ሁሉ እንደ ቀድሞው አንድ ላይ እንዳልያዘ ስለተሰማው፣ ከቀድሞ ልማዱ አንድ ክፍል በመጉደሉም እንደ ተቆረጠ አካል ሆኖ፣ ያጣው እንዲመለስለት ስለጠየቀ ነውን? ለምሳሌ፣ የምናውቀውን ሰው ብናይ ወይም ስለ እርሱ ብናስብ፣ ስሙን ግን ረስተን ለማስታወስ ብንሞክር፣ ወደ አእምሯችን የሚመጣ ሌላ ስም ሁሉ ከእርሱ ጋር አይገናኝም፤ ምክንያቱም ስለ እርሱ ስናስብ ያንን ስም አብረን የማሰብ ልማድ አልነበረንም። ስለዚህም የምናውቀውና የለመድነው ስም ብቅ ብሎ አእምሯችን በእርሱ ላይ እስኪያርፍ ድረስ ሌላውን ሁሉ እንተወዋለን። ያም ስም ብቅ የሚለው ከትውስታ ራሱ ካልሆነ ከየት ነው? ሌላ ሰው ሲያስታውሰን እንኳን ለይተን የምናውቀው፣ ከዚያው ከትውስታችን ስለሚመጣ ነው። ምክንያቱም እንደ አዲስ ነገር አናምነውም፤ ይልቁንም መልሰን ስናስታውስ፣ የተነገረን ስም ትክክል መሆኑን እንቀበላለን። ከአእምሯችን ሙሉ በሙሉ ተደምስሶ ቢሆን ግን፣ ሌላ ሰው ቢያስታውሰንም አናስታውሰውም ነበር። የረሳነው መሆኑን የምናስታውሰውን ነገር ገና ሙሉ በሙሉ አልረሳነውምና። እንግዲህ ሙሉ በሙሉ የረሳነውን ነገር፣ ቢጠፋብንም እንኳን፣ መፈለግ አንችልም።
እንግዲህ ጌታ ሆይ፣ አንተን እንዴት እፈልግሃለሁ? አምላኬ ሆይ፣ አንተን ስፈልግ የምፈልገው የደስታ ሕይወትን ነውና። ነፍሴ በሕይወት እንድትኖር አንተን እፈልግሃለሁ። ሥጋዬ በነፍሴ፣ ነፍሴም በአንተ በሕይወት ይኖራሉና። ታዲያ «ይበቃኛል» ማለት በሚገባኝ ቦታ ይህን መናገር እስክችል ድረስ የደስታ ሕይወትን ካላገኘሁ፣ እንዴት እፈልገዋለሁ? እንዴት ነው የምፈልገው? እንደ ረሳሁት ነገር፣ የረሳሁት መሆኑን እያስታወስሁ፣ በትውስታ ነው የምፈልገው? ወይስ ፈጽሞ አውቄው ስለማላውቅ፣ ወይም የረሳሁት መሆኑን እንኳን ማስታወስ እስካልቻልሁ ድረስ ስለረሳሁት፣ እንደማላውቀው ነገር ልማረው በመፈለግ ነው? የደስታ ሕይወት ሁሉም የሚፈልጉት፣ ፈጽሞ የማይፈልገውም አንድም ሰው የሌለ አይደለምን? እንዲህ አጥብቀው እንዲፈልጉት የት አወቁት? እንዲህ እንዲወዱትስ የት አዩት? በእርግጥ አለን፤ እንዴት እንደሆነ ግን አላውቅም። አዎ፣ አንድ ሰው ይህን ሕይወት ሲያገኝ በእውነት ደስተኛ የሚሆንበት ሌላ መንገድ አለ፤ በተስፋ ደስተኞች የሆኑም አሉ። እነዚህ በእውን ካገኙት ሰዎች ባነሰ ደረጃ ይህ ሕይወት አላቸው፤ ይሁን እንጂ በእውንም ሆነ በተስፋ ደስተኞች ካልሆኑት ይሻላሉ። እነዚህ ደስታ የሌላቸው እንኳን ይህ ሕይወት በሆነ መንገድ ባይኖራቸው፣ ደስተኞች ለመሆን እንዲህ አይፈልጉም ነበር፤ ይህን እንደሚፈልጉ ግን ፈጽሞ የታወቀ ነው። እንግዲህ እኔ በማላውቀው መንገድ ይህን ሕይወት አውቀውታል፤ ስለዚህም ምን ዓይነት እንደሆነ በማላውቀው እውቀት ይዘውታል። ይህ በትውስታ ውስጥ ይኖር እንደሆነም ግራ ይገባኛል። በትውስታ ውስጥ ከሆነ፣ አንድ ጊዜ ደስተኞች ነበርን ማለት ነው። ይህም እያንዳንዳችን ለየብቻ ነበርን ማለት ነው፣ ወይስ መጀመሪያ ኃጢአት በሠራው፣ ሁላችንም በእርሱ በሞትንበትና ከእርሱም ሁላችን በመከራ በምንወለድበት ሰው ውስጥ ነበርን ማለት ነው? አሁን ይህን አልመረምርም፤ የምጠይቀው የደስታ ሕይወት በትውስታ ውስጥ አለን የሚለውን ብቻ ነው። ባናውቀው ኖሮ አንወደውም ነበርና። ስሙን እንሰማለን፣ ሁላችንም ያንን ሕይወት እንደምንፈልግ እንመሰክራለን፤ የሚያስደስተን የቃሉ ድምፅ ብቻ አይደለምና። ግሪካዊ ሰው ይህን በላቲን ቋንቋ ሲሰማው፣ የሚነገረውን ስለማያውቅ አይደሰትም፤ እኛ የላቲን ቋንቋ ተናጋሪዎች ግን እንደሰታለን። እርሱም በግሪክ ቋንቋ ቢሰማው እንዲሁ ይደሰት ነበር። ምክንያቱም ግሪኮችና የላቲን ቋንቋ ተናጋሪዎች፣ ሌሎችንም ቋንቋዎች ሁሉ የሚናገሩ ሰዎች በጽኑ የሚናፍቁት ያ ሕይወት ራሱ የግሪክም ሆነ የላቲን አይደለም። ስለዚህ ሁሉም ያውቁታል፤ ምክንያቱም ሁሉም፣ «ደስተኞች መሆን ትፈልጋላችሁን?» ተብለው ቢጠየቁ፣ ያለ ጥርጥር በአንድ ድምፅ፣ «እንፈልጋለን» ብለው ይመልሳሉ። ይህም ስም የሚወክለው ነገር ራሱ በትውስታቸው ውስጥ ተጠብቆ ባይኖር ኖሮ፣ እንዲህ ሊሆን አይችልም ነበር።
ነገር ግን ይህ ካርታጎን አይቶ የሚያውቃት ሰው እንደሚያስታውሳት ነውን? አይደለም። ደስተኛ ሕይወት አካል ስላልሆነች በዓይን አትታይምና። ታዲያ ቁጥሮችን እንደምናስታውስ ነውን? አይደለም። ቁጥሮችን የሚያውቅ ሰው እነሱን ለማግኘት ከዚያ በላይ አይፈልግምና፤ ደስተኛ ሕይወትን ግን እናውቃታለን፣ ስለዚህም እንወዳታለን፤ ሆኖም ደስተኞች እንድንሆን እሷን ለማግኘት አሁንም እንመኛለን። ታዲያ አንደበተ ርቱዕነትን እንደምናስታውስ ነውን? አይደለም። ይህን ቃል ሲሰሙ፣ ገና አንደበተ ርቱዓን ያልሆኑ አንዳንዶችና እንዲሁ ለመሆን የሚመኙ ብዙዎች የቃሉን ትርጉም ያስታውሳሉ፤ ከዚህም ያንን እንደሚያውቁት ይታያል። ነገር ግን እነዚህ ሰዎች ሌሎች አንደበተ ርቱዓን መሆናቸውን በሰውነታቸው ሕዋሳት ተገንዝበው፣ ተደስተው፣ እነሱን መምሰል ተመኝተዋል። (በእርግጥም ስለ አንደበተ ርቱዕነት አንዳች ውስጣዊ እውቀት ባይኖራቸው ኖሮ አይደሰቱም ነበር፤ እንዲሁም ባይደሰቱበት ኖሮ እነሱን መምሰል አይመኙም ነበር።) ደስተኛ ሕይወትን ግን በሌሎች ውስጥ በማንኛውም የሰውነት ሕዋስ አንገነዘባትም። ታዲያ ደስታን እንደምናስታውስ ይሆን? ምናልባት፤ ምክንያቱም በሐዘን ላይ ሳለሁ እንኳ ደስታዬን አስታውሳለሁ፣ ደስተኛ ባልሆንበትም ጊዜ ደስተኛ ሕይወትን እንደማስታውስ። ደስታዬንም በሰውነቴ ሕዋሳት አይቼው፣ ሰምቼው፣ አሽትቼው፣ ቀምሼው ወይም ዳስሼው አላውቅም፤ ነገር ግን ደስ ባለኝ ጊዜ በአእምሮዬ አጣጥሜዋለሁ። ስለ እሱ ያለኝም እውቀት በማስታወሴ ውስጥ ጸንቶ ቀርቷል፤ በዚህም ቀድሞ ደስ ያሰኙኝ ነገሮች ምን ዓይነት እንደነበሩ መሠረት፣ አንዳንድ ጊዜ በመጸየፍ፣ ሌላ ጊዜ ደግሞ በናፍቆት ላስታውሰው እችላለሁ። በርኩስ ነገሮች እንኳ በአንድ ዓይነት ደስታ ተውጬ ነበርና፤ እነዚያን አሁን ሳስታውስ እጠላቸዋለሁ፣ እረግማቸዋለሁም። በሌላ ጊዜ ደግሞ በመልካምና በቅን ነገሮች ተደስቻለሁ፤ እነዚያም ምናልባት ከእንግዲህ ከእኔ ጋር ባይሆኑም፣ በናፍቆት አስታውሳቸዋለሁ። ስለዚህም ያለፈውን ደስታ በሐዘን አስታውሳለሁ።
ታዲያ ደስተኛ ሕይወቴን የትና መቼ አጣጥሜያት ነው የማስታውሳት፣ የምወዳትና የምናፍቃት? ደስተኛ መሆን የምንመኘውም እኔ ብቻ ወይም ከእኔ ሌላ ጥቂቶች ሳንሆን፣ ሁላችንም ነን። ይህንም በእርግጥ ባናውቀው ኖሮ፣ በዚህ ያህል የጸና ፈቃድ አንመኘውም ነበር። ነገር ግን ሁለት ሰዎች ወደ ጦርነት መሄድ እንደሚፈልጉ ቢጠየቁ፣ ምናልባት አንዱ እንደሚፈልግ፣ ሌላው ደግሞ እንደማይፈልግ የሚመልሱት፣ ደስተኞች መሆን እንደሚፈልጉ ቢጠየቁ ግን ሁለቱም ሳያመነቱ ወዲያውኑ እንደሚፈልጉ የሚናገሩት እንዴት ነው? አንዱ ወደ ጦርነት የሚሄደውም፣ ሌላው የማይሄደውም፣ ደስተኛ ለመሆን እንጂ በሌላ ምክንያት አይደለም። ምናልባት አንዱ ደስታውን በዚህ፣ ሌላው በዚያ ሲፈልግ፣ ሁሉም ደስተኞች ለመሆን ባላቸው ምኞት ይስማሙ ይሆን? ቢጠየቁም፣ ደስታ እንዲኖራቸው እንደሚፈልጉ ይናገራሉ፤ ይህንንም ደስታ «ደስተኛ ሕይወት» ይሉታል። እንግዲህ አንዱ ይህን ደስታ በአንድ መንገድ፣ ሌላው ደግሞ በሌላ መንገድ ቢያገኘውም፣ ሁሉም ለመድረስ የሚጥሩበት አንድ ግብ አላቸው፤ እሱም ደስታ ነው። ይህም ሁሉም አጣጥመነዋል ማለት የሚችሉት ነገር በመሆኑ፣ በማስታወስ ውስጥ ይገኛል፤ ደስተኛ ሕይወት በተጠቀሰች ቁጥርም ይታወቃል።
ጌታ ሆይ፣ ይህ ከእኔ ይራቅ፤ እዚህ በፊትህ ከሚናዘዝልህ አገልጋይህ ልብ ይራቅ። ደስታው ማንኛውም ዓይነት ቢሆን፣ ደስታ ስለሆነ ብቻ ራሴን ደስተኛ ነኝ ብዬ ከማሰብ ይጠብቀኝ። ምክንያቱም አንተን ለማይፈሩ የማይሰጥ፣ አንተን ለራስህ ሲሉ ለሚወዱህ ግን የሚሰጥ ደስታ አለ፤ ደስታቸውም አንተ ራስህ ነህ። ደስተኛ ሕይወትም ይህች ናት፤ ወደ አንተ በመዞር፣ በአንተ፣ ስለ አንተ ደስ መሰኘት። እሷም ይህች ናት፣ ሌላም የለችም። ሌላ አለች ብለው የሚያስቡ ሰዎች እውነተኛውን ደስታ ሳይሆን ሌላ ዓይነት ደስታን ይከተላሉና። ሆኖም ፈቃዳቸው ደስታን ከሚመስል ነገር ፈጽሞ አልራቀም።
እንግዲህ ሁሉም ደስተኞች መሆን ይፈልጋሉ ማለት እርግጠኛ አይደለም፤ ምክንያቱም ብቸኛው የደስታ ሕይወት በሆነው፣ በአንተ ደስ መሰኘትን የማይፈልጉ ሰዎች፣ የደስታን ሕይወት በእውነት አይመኙም። ወይስ ሰዎች ሁሉ ይህን ይመኛሉ፣ ነገር ግን ሥጋ መንፈስን፣ መንፈስም ሥጋን የሚቃወም ምኞት ስላላቸው፣ የሚፈልጉትን ማድረግ ስለማይችሉ፣ ወደሚችሉት ዘወር ብለው በዚያ ይረካሉ? ይህስ፣ ማድረግ ያልቻሉትን እንዲችሉ በሚያበቃ ጥንካሬ ስለማይፈልጉት ነውን? ማንንም ሰው፣ «በእውነት ደስ መሰኘትን ትመርጣለህ፣ ወይስ በሐሰት?» ብዬ ብጠይቀው፣ «ደስተኛ መሆን እፈልጋለሁ» ለማለት እንደማያመነታ ሁሉ፣ «በእውነት» ለማለትም አያመነታም። ምክንያቱም የደስታ ሕይወት ማለት በእውነት ደስ መሰኘት ነው፤ ይህም፣ አንተ ብርሃኔ፣ የፊቴ ድኅነት፣ አምላኬ የሆንክ እግዚአብሔር ሆይ፣ እውነት በሆንከው በአንተ ደስ መሰኘት ነው። ሁሉም የሚመኙት የደስታ ሕይወት ይህ ነው፤ ሁሉም የሚመኙት ይህን ብቻውን የደስታ ሕይወት የሆነውን ሕይወት ነው፤ ሁሉም በእውነት ደስ መሰኘትን ይመኛሉ። ሌሎችን ለማታለል የሚፈልጉ ብዙዎችን አግኝቻለሁ፤ መታለል የሚፈልግ ግን አንድም አላገኘሁም። ታዲያ ይህን የደስታ ሕይወት የት አወቁት? እውነትንም ባወቁበት ቦታ አይደለምን? መታለል ስለማይፈልጉ፣ እውነትንም ይወዳሉና። በእውነት ደስ ከመሰኘት ሌላ ያልሆነውን የደስታ ሕይወት ሲወዱም፣ እውነትን ይወዳሉ፤ ሆኖም በትውስታቸው ስለ እውነት የሆነ እውቀት ባይኖር ኖሮ፣ እውነትን አይወዱም ነበር። ታዲያ ለምን በእውነት ደስ አይሰኙም? ለምንስ ደስተኞች አይደሉም? ምክንያቱም ደስተኞች ሊያደርጋቸው የሚችለውን ነገር በደብዛዛ ትውስታ ብቻ ሲያስታውሱት፣ ይልቅ ሐዘነኞች የማድረግ ኃይል ባላቸው በሌሎች ነገሮች እጅግ ተይዘዋል። በሰዎች ውስጥ ገና ጥቂት ብርሃን አለና፤ ጨለማ እንዳይደርስባቸው ይራመዱ፣ ይራመዱ።
ነገር ግን የደስታ ሕይወት በእውነት ደስ ከመሰኘት ሌላ ካልሆነ፣ እርሱም የሚወደድ ከሆነ፣ ለምን «እውነት ጥላቻን ትወልዳለች»? እውነትን የሚሰብከው ያንተ ሰውስ ለምን ጠላታቸው ይሆናል? ወይስ እውነትን የሚወዱት በዚህ መንገድ ነው፤ ሌላ ማንኛውንም ነገር የሚወዱ ሰዎች፣ የሚወዱት ነገር እውነት ቢሆንላቸው ደስ ይላቸዋል፤ መታለልም ስለማይፈልጉ፣ እንደተታለሉ ለማመን አይፈልጉምን? ስለዚህ በእውነት ፋንታ ለወደዱት ለዚያ ነገር ሲሉ፣ እውነትን ይጠላሉ። እውነት ስታበራላቸው ይወዷታል፤ ስትወቅሳቸው ይጠሏታል። መታለል ሳይፈልጉ ማታለልን ግን ስለሚፈልጉ፣ ራሷን ስትገልጥላቸው ይወዷታል፤ እነርሱን ስታጋልጣቸው ግን ይጠሏታል። ስለዚህ እውነት እንዲህ ታስከፍላቸዋለች፤ በእርሷ መገለጥ የማይፈልጉትን ያለፈቃዳቸው ታጋልጣቸዋለች፣ ራሷን ግን አትገልጥላቸውም። እንዲህ፣ እንዲህ፣ አዎን፣ እንዲህ ነው፤ የሰው አእምሮ እንዲህ ዕውርና በሽተኛ፣ የረከሰና አስቀያሚ ሆኖ፣ ራሱ መሰወርን ይፈልጋል፤ ከእርሱ ግን ምንም ነገር እንዲሰወር አይፈልግም። ነገር ግን የሚመለስለት ከዚህ ተቃራኒው ነው፤ ራሱ ከእውነት አይሰወርም፣ እውነት ግን ከእርሱ ትሰወራለች። ሆኖም እንዲህ ያለ ምስኪን ሆኖ ሳለ እንኳ፣ በሐሰቶች ከመደሰት ይልቅ በእውነቶች ደስ መሰኘትን ይመርጣል። እንግዲህ ምንም የሚያዘናጋው ነገር ሳይገባበት፣ ሁሉም ነገሮች በእርሱ እውነት በሆኑበት በዚያ ብቸኛ እውነት ደስ ሲሰኝ፣ ያን ጊዜ ደስተኛ ይሆናል።
ጌታ ሆይ፣ አንተን ፍለጋ በትውስታዬ ውስጥ ምን ያህል ርቀት እንደተጓዝሁ ተመልከት፤ ከትውስታዬም ውጭ አላገኘሁህም። አንተን ካወቅሁበት ጊዜ አንሥቶ በትውስታዬ ካኖርሁት በቀር፣ ስለ አንተ ምንም ነገር አላገኘሁም። አንተን ካወቅሁ ጀምሮ አልረሳሁህምና። እውነትን ባገኘሁበት ቦታ፣ እውነት ራሱ የሆንከውን አምላኬን በዚያ አገኘሁ፤ ካወቅሁህ ጀምሮም አልረሳሁህም። እንግዲህ አንተን ካወቅሁበት ጊዜ አንሥቶ በትውስታዬ ውስጥ ትኖራለህ፤ አንተን ሳስታውስም በዚያ አገኝሃለሁ፣ በአንተም ደስ እሰኛለሁ። ድህነቴን ተመልክተህ በምሕረትህ የሰጠኸኝ ቅዱስ ደስታዎቼ እነዚህ ናቸው።
ጌታ ሆይ፣ በትውስታዬ ውስጥ ግን የት ነው የምትኖረው? በውስጡ የት ትኖራለህ? ለራስህ ምን ዓይነት መኖሪያ አዘጋጅተሃል? ለራስህ ምን ዓይነት መቅደስ ገንብተሃል? በውስጡ በመኖርህ ይህን ክብር ለትውስታዬ ሰጥተሃል፤ ነገር ግን በየትኛው ክፍሉ እንደምትኖር እያሰላሰልሁ ነው። ስለ አንተ ሳስብ፣ እንስሳትም ያሏቸውን የትውስታ ክፍሎች አልፌ ሄድሁ፤ ምክንያቱም እዚያ፣ አካል ያላቸው ነገሮች ምስሎች መካከል፣ አላገኘሁህም። የአእምሮዬን ስሜቶች ወዳስቀመጥሁባቸው ክፍሎችም መጣሁ፣ እዚያም አላገኘሁህም። አእምሮዬ ራሱንም ስለሚያስታውስ፣ በትውስታዬ ውስጥ ወዳለው ወደ ራሱ መቀመጫ ገባሁ፤ እዚያም አልነበርህም። አንተ አካል ያለው ነገር ምስል እንዳልሆንህ፣ ወይም ደስ ሲለን፣ ስናዝን፣ ስንመኝ፣ ስንፈራ፣ ስናስታውስ፣ ስንረሳ ወይም የመሳሰሉት ሲደርሱብን የሚኖረን ዓይነት የሕያው ፍጡር ስሜት እንዳልሆንህ፣ እንዲሁም አእምሮው ራሱ አይደለህም። ምክንያቱም አንተ የአእምሮ ጌታ አምላክ ነህ፤ እነዚህ ሁሉ ይለወጣሉ፣ አንተ ግን ከሁሉ በላይ ሳትለወጥ ትኖራለህ። ሆኖም አንተን ካወቅሁበት ጊዜ ጀምሮ በትውስታዬ ለመኖር ፈቅደሃል። እንግዲያስ በውስጡ የተለያዩ ቦታዎች ያሉ ይመስል፣ በየትኛው ቦታ እንደምትኖር አሁን ለምን እፈልጋለሁ? በውስጡ እንደምትኖር እርግጠኛ ነኝ፤ ምክንያቱም አንተን ካወቅሁበት ጊዜ ጀምሮ አስታውስሃለሁ፣ አንተንም ወደ ትውስታዬ ሳመጣ እዚያ አገኝሃለሁ።
ታዲያ አንተን እንዳውቅ ያገኘሁህ የት ነው? አንተን ከማወቄ በፊት በትውስታዬ ውስጥ አልነበርህምና። እንግዲያስ አንተን እንዳውቅ ያገኘሁህ፣ ከእኔ በላይ ባለኸው በአንተ ውስጥ ካልሆነ፣ የት ነው? ቦታ የለም፤ ወደ ኋላና ወደ ፊት እንሄዳለን፣ ግን ቦታ የለም። እውነት ሆይ፣ በየትኛውም ቦታ ምክርህን የሚጠይቁትን ሁሉ ታዳምጣለህ፤ ስለ ልዩ ልዩ ጉዳዮች ምክርህን ቢጠይቁም፣ ለሁሉም በአንድ ጊዜ ትመልሳለህ። ሁሉም በግልጽ ባይሰሙም፣ አንተ በግልጽ ትመልሳለህ። ሁሉም ስለሚፈልጉት ነገር ያማክሩሃል፤ ሁልጊዜ የሚሰሙት ግን የሚፈልጉትን አይደለም። ከአንተ የሚሰማውን ለመፈለግ እንጂ፣ ራሱ የሚፈልገውን ከአንተ ለመስማት የማይጓጓ፣ እርሱ ከሁሉ የተሻለ አገልጋይህ ነው።
ከጥንት ጀምሮ የነበርህ፣ ሆኖም ሁልጊዜ አዲስ የሆንህ ውበት ሆይ፣ እጅግ ዘግይቼ ወደድሁህ! እጅግ ዘግይቼ ወደድሁህ! እነሆ፣ አንተ በውስጤ ነበርህ፣ እኔ ግን በውጭ ነበርሁ፣ በዚያም ፈለግሁህ። ውበቴን ያጣሁት እኔ፣ አንተ በፈጠርሃቸው ውብ ነገሮች መካከል ተዘፍቄ ነበር። አንተ ከእኔ ጋር ነበርህ፣ እኔ ግን ከአንተ ጋር አልነበርሁም። በአንተ ባይኖሩ ፈጽሞ መኖር የማይችሉ ነገሮች፣ ከአንተ አርቀው ያዙኝ። ጠራኸኝ፣ ጮኽህም፣ መስማት አለመቻሌንም ሰበርህ። ብልጭ አልህ፣ አበራህ፣ ዓይነ ስውርነቴንም ገፈፍህ። መዓዛህን አወጣህ፣ እኔም ወደ ውስጤ ሳብሁት፣ አንተንም በናፍቆት ተመኘሁ። ቀመስሁ፣ አሁንም እራባለሁ፣ እጠማለሁም። ነካኸኝ፣ ለሰላምህም ባለኝ ናፍቆት ነደድሁ።
በሙሉ ማንነቴ ከአንተ ጋር ስጣበቅ፣ የትም ሐዘን ወይም ድካም አይኖረኝም፤ ሕይወቴም ሙሉ በሙሉ በአንተ ተሞልታ፣ ሙሉ ሕያው ትሆናለች። አሁን ግን የምትሞላውን ከፍ የምታደርግ ስለሆንህ፣ እኔም በአንተ ስላልተሞላሁ፣ ለራሴ ሸክም ሆኛለሁ። የሚያሳዝኑ ደስታዎች፣ ደስታ ከሚያመጡ ሐዘኖች ጋር ይታገላሉ፤ ድሉም የየትኛው ወገን እንደሆነ አላውቅም። ወዮልኝ! ጌታ ሆይ፣ ማረኝ። ክፉ ሐዘኖቼ ከመልካም ደስታዎቼ ጋር ይታገላሉ፤ ድሉም የየትኛው ወገን እንደሆነ አላውቅም። ወዮልኝ! ጌታ ሆይ፣ ማረኝ። ወዮልኝ! እነሆ፣ ቁስሎቼን አልደብቅም፤ አንተ ሐኪም ነህ፣ እኔ በሽተኛ ነኝ፤ አንተ መሐሪ ነህ፣ እኔ ምስኪን ነኝ። የሰው ሕይወት በምድር ላይ ሁሉ ፈተና አይደለምን? መከራና ችግርን ማን ይመኛል? እነርሱን በትዕግሥት እንድንቋቋም እንጂ፣ እንድንወዳቸው አታዝዘንም። በትዕግሥት መቋቋምን ቢወድም እንኳ፣ የሚታገሠውን መከራ የሚወድ ሰው የለም። በትዕግሥት መቋቋሙ ደስ ቢያሰኘውም፣ የሚቋቋመው ነገር ባይኖርበት ይመርጣልና። በመከራ ውስጥ ሳለሁ ብልጽግናን እናፍቃለሁ፣ በብልጽግና ውስጥም ሳለሁ መከራን እፈራለሁ። በእነዚህ ሁለቱ መካከል፣ የሰው ሕይወት ሁሉ ፈተና የማይሆንበት ምን መካከለኛ ቦታ አለ? መከራን በመፍራትና ደስታ ወደ ብልሹነት በመለወጡ ምክንያት፣ ለዓለም ብልጽግናዎች ወዮ፣ እንደገናም ወዮ! ብልጽግናን በመናፈቅ፣ መከራም ራሱ ከባድ በመሆኑ፣ ትዕግሥትንም ይሰብረው እንደሆነ በመስጋት ምክንያት፣ ለዓለም መከራዎች ወዮ፣ እንደገናም ወዮ፣ ለሦስተኛ ጊዜም ወዮ! የሰው ሕይወት በምድር ላይ፣ አንዳችም እረፍት ሳይኖረው፣ ሁሉ ፈተና አይደለምን?
ተስፋዬም ሁሉ እጅግ ታላቅ በሆነው ምሕረትህ ብቻ እንጂ በሌላ በምንም አይደለም። የምታዘውን ስጥ፤ የምትፈልገውንም እዘዝ። ራሳችንን እንድንገዛ ታዘናለህ፤ አንዱም እንደሚለው፣ እግዚአብሔር ካልሰጠው በቀር ማንም ራሱን መግዛት እንደማይችል ባወቅሁ ጊዜ፣ ይህ የማን ስጦታ እንደሆነ ማወቅም የጥበብ ክፍል ነበር። በእውነት፣ ራሳችንን በመግዛት ተሰብስበን ወደ አንዱ እንመለሳለን፤ ከእርሱ ርቀን በብዙ ነገሮች መካከል ተበትነን ነበርና። ከአንተ ጋር ሌላ ነገር እያፈቀረ፣ ያንን ግን ስለ አንተ የማያፈቅር፣ አንተን እጅግ ጥቂት ነው የሚያፈቅርህ። ሁልጊዜ የምትነድድ፣ ከቶም የማትበላ ፍቅር ሆይ! ፍቅር የሆንህ አምላኬ ሆይ፣ አቀጣጥለኝ። ራሴን እንድገዛ ታዘኛለህ፤ የምታዘውን ስጠኝ፣ የምትፈልገውንም እዘዝ።
በእውነት፣ ከሥጋ ምኞት፣ ከዐይን ምኞትና ከዓለም ክብር ፍላጎት እንድታቀብ ታዘኛለህ። ከጋብቻ ውጭ ካለ ግንኙነት እንድታቀብ ታዘኛለህ፤ ጋብቻን ራሱን በተመለከተም፣ ከፈቀድከው ይልቅ የሚሻል ነገር መክረሃል። አንተም ይህን ስለሰጠኸኝ፣ የምሥጢርህ አገልጋይ ከመሆኔ በፊት እንኳ ተፈጽሟል። ነገር ግን ብዙ በተናገርሁለት ትዝታዬ ውስጥ፣ መጥፎ ልማዴ በዚያ ያሰፈራቸው የእነዚያ ነገሮች ምስሎች ገና ሕያው ሆነው ይኖራሉ። ነቅቼ ሳለሁ ኃይል ሳይኖራቸው ይመላለሱብኛል፤ በእንቅልፍ ግን ደስታ ለመስጠት ብቻ ሳይሆን፣ ፈቃዴን ለማግኘትና እውነተኛውን ድርጊት እጅግ የሚመስል ነገር ለማስከተል እንኳ ይበቃሉ። አዎን፣ የምስሉ ማታለያ በነፍሴና በሥጋዬ ላይ እስከዚህ ድረስ ይበረታል፤ በእንቅልፍ ሳለሁ የሐሰት ራእዮች፣ ነቅቼ ሳለሁ እውነተኞቹ ሊያሳምኑኝ ወደማይችሉት ነገር ያሳምኑኛል። ጌታ አምላኬ ሆይ፣ ታዲያ በዚያን ጊዜ እኔ ያው እኔ አይደለሁምን? ሆኖም ከንቃት ወደ እንቅልፍ በምሸጋገርበት፣ ወይም ከእንቅልፍ ወደ ንቃት በምመለስበት በዚያች ቅጽበት፣ በሁለቱ ሁኔታዎች ባለሁት ማንነቴ መካከል እንዴት ያለ ታላቅ ልዩነት አለ! ታዲያ ነቅቼ ሳለሁ እንዲህ ያሉትን ግፊቶች የሚቃወመው አእምሮዬ የት አለ? ነገሮቹ ራሳቸው እንኳ ቢገፉት፣ ሳይናወጥ ይጸናል። ከዐይኖቼ ጋር አብሮ ይዘጋልን? ከሰውነቴ ስሜት ሕዋሳት ጋር አብሮ እንቅልፍ ይወስደዋልን? ብዙ ጊዜ በእንቅልፍ እያለን እንኳ የምንቃወመው፣ ውሳኔያችንን አስታውሰንና በእርሱም እጅግ በንጽሕና ጸንተን፣ ለእንዲህ ያሉ ማባበያዎች ፈቃዳችንን የማንሰጠውስ እንዴት ነው? ሆኖም ልዩነቱ እጅግ ታላቅ ነው፤ ከዚህ በተቃራኒው ሲከሰት፣ ከእንቅልፍ ስንነቃ ወደ ሕሊና ሰላም እንመለሳለን። በዚሁ ልዩነትም፣ በእኛ ውስጥ በሆነ መንገድ በመፈጸሙ ብናዝንም፣ ያንን ያደረግነው እኛ እንዳልሆንን እናውቃለን።
ሁሉን ቻይ አምላክ ሆይ፣ የነፍሴን ደዌዎች ሁሉ ለመፈወስ፣ ይበልጥ በሚበዛው ጸጋህም በእንቅልፌ የሚነሡትን ርኩስ መነሳሳቶች እንኳ ለማጥፋት ኃያል አይደለህምን! ጌታ ሆይ፣ ነፍሴ ከምኞት ወፍ ማጥመጃ ሙጫ ተላቅቃ፣ እኔን ተከትላ ወደ አንተ እንድትመጣ፣ ስጦታዎችህን በውስጤ ይበልጥ ታበዛለህ። በራሷ ላይ እንዳታምፅ፣ በሕልም እንኳ በስሜት ሕዋሳት ምስሎች ተነሳስታ፣ ሥጋን እስከማርከስ የሚደርሱ እነዚያን አዋራጅ ብልሽቶች እንዳትፈጽም ብቻ ሳይሆን፣ ለእነርሱ ፈቃዷን እንኳ እንዳትሰጥ ታደርጋለህ። እንዲህ ያለ ምንም ነገር፣ በእንቅልፍ ባለ ሰው ንጹሕ የልብ ዝንባሌዎች ላይ እጅግ ትንሽ ተጽዕኖ እንኳ እንዳይኖረው፣ በሐሳብ ሊገታ የሚችል ጥቃቅን ነገር እንኳ እንዳይቀር፣ ይህን ማድረግ ከምንለምነውና ከምናስበው ሁሉ በላይ ማድረግ ለምትችለው ሁሉን ቻይ ለሆንኸው አንተ አይከብድህም፤ ይህም በሕይወቴ ውስጥ በሆነ ጊዜ ብቻ ሳይሆን፣ አሁን ባለሁበት ዕድሜ እንኳ ሊሆን ይችላል። ነገር ግን በዚህ የክፋቴ ዓይነት ገና በምን ሁኔታ ላይ እንዳለሁ ለቸሩ ጌታዬ ተናዝዣለሁ፤ በሰጠኸኝ ነገር በመንቀጥቀጥ ደስ እያለኝ፣ ገና ጉድለት ባለብኝም ነገር እያዘንሁ፣ ምሕረትህን በውስጤ ፍጹም እንደምታደርግ ተስፋ አደርጋለሁ። ይህም ሞት በድል ሲዋጥ፣ ውጫዊና ውስጣዊ ማንነቴ ከአንተ ጋር ወደሚኖረው ፍጹም ሰላም እስከምደርስ ድረስ ነው።
ሌላም የዕለት መከራ አለ፤ ለዚያች ዕለት ይህ ብቻ በበቃት ብዬ እመኛለሁ። ሆድንም ምግብንም እስክታጠፋ፣ ባዶነቴንም በሚያስደንቅ ሙላት እስክታስወግድ፣ ይህንም የማይበሰብስ ሰውነት ዘላለማዊ አለመበስበስን እስክታለብሰው ድረስ፣ በመብላትና በመጠጣት የሰውነታችንን ጎጂ መዳከም እናስተካክላለን። አሁን ግን ይህ አስፈላጊ ነገር ይጣፍጠኛል፤ በዚህ ጣፋጭነት እንዳልማረክም እታገለዋለሁ፣ በጾምም ዕለት ዕለት ጦርነት አደርጋለሁ። ብዙ ጊዜ ሰውነቴን እገዛለሁ፤ ሕመሜም በደስታ ይወገዳል። ረሃብና ጥማት በአንድ በኩል ሕመሞች ናቸውና፤ የምግብ መድኃኒት ሊረዳን ካልመጣ፣ እንደ ትኩሳት ያቃጥላሉ፣ ይገድላሉም። ይህም መድኃኒት በስጦታዎችህ መጽናኛ አማካይነት በቅርባችን ስለሚገኝ፣ ምድር፣ ውኃና አየርም በእነዚህ ስጦታዎች ድካማችንን ስለሚያገለግሉ፣ መከራችን እርካታ ተብሎ ይጠራል።
ምግብን እንደ መድኃኒት ለመውሰድ ራሴን ማዘጋጀት እንዳለብኝ አስተምረኸኛል። ነገር ግን ከረሃብ ሥቃይ ወደ መጥገብ እርካታ ስሸጋገር፣ በዚያው ሽግግር ውስጥ የፍትወት ወጥመድ ይከብበኛል። ምክንያቱም ያ ሽግግር ደስታ አለው፤ መድረስ ወደሚገባንም ለመድረስ ከዚህ ውጭ ሌላ መንገድ የለም። ለመብላትና ለመጠጣት ምክንያቱ ጤና ቢሆንም፣ አደገኛ የሆነ ተድላ እንደ አጃቢ አብሮት ይመጣል። ብዙውን ጊዜም ቀድሞ ለመሄድ ይጥራል፤ በዚህም ለጤናዬ ስል አደርገዋለሁ ወይም ላደርገው እፈልጋለሁ የምለውን፣ ለተድላ ስል እንዳደርገው ይገፋፋኛል። ሁለቱም አንድ ዓይነት መለኪያ የላቸውም፤ ለጤና የሚበቃው ለተድላ ትንሽ ነውና። ብዙ ጊዜም አሁንም ምግብ እየጠየቀ ያለው ለሰውነት የሚያስፈልገው እንክብካቤ ነውን፣ ወይስ ተድላን የሚሻ የሆዳምነት ማታለል አገልግሎቱን እያቀረበ ነውን የሚለው ግልጽ አይሆንም። ምስኪኗ ነፍስ በዚህ ግልጽ አለመሆን ትደሰታለች፤ ራሷንም ለመከላከል በዚሁ ውስጥ ሰበብ ታዘጋጃለች። ለጤና የሚያስፈልገው መጠነኛ መጠን ምን ያህል እንደሆነ ግልጽ ባለመሆኑ ትደሰታለች፤ በጤና ሽፋን የተድላ ፍላጎቷን ለመደበቅ እንድትችል። እነዚህን ፈተናዎች ለመቋቋም በየቀኑ እጥራለሁ፤ ቀኝ እጅህ እንድትረዳኝም እማጸናለሁ፤ ግራ የሚያጋቡኝንም ጉዳዮች ወደ አንተ አመጣለሁ፤ በዚህ ጉዳይ ገና የጸና ውሳኔ የለኝምና።
ልባችሁ ከልክ በላይ በመብላትና በስካር እንዳይከብድ እያለ የሚያዝዘውን የአምላኬን ድምፅ እሰማለሁ። ስካር ከእኔ ሩቅ ነው፤ ወደ እኔ እንዳይቀርብም ትምረኛለህ። ነገር ግን ከልክ በላይ መብላት አንዳንድ ጊዜ በአገልጋይህ ላይ ሳይታወቀው ይገባል፤ ከእኔ ሩቅ እንዲሆንም ትምረኛለህ። አንተ ካልሰጠኸው ማንም ራሱን መግዛት አይችልምና። በጸሎት ስንጠይቅህ ብዙ ነገሮችን ትሰጠናለህ፤ ከመጸለያችን በፊት የተቀበልነውም ማንኛውም በጎ ነገር ከአንተ የተቀበልነው ነው፤ አዎን፣ ኋላ ይህን እንድናውቅ ነው አስቀድመን የተቀበልነው። እኔ ፈጽሞ ሰካራም አልነበርሁም፤ ነገር ግን አንተ ከስካር ያላቀቅሃቸውን ሰካራሞች አውቃለሁ። እንግዲህ ፈጽሞ ሰካራም ያልነበሩት እንዲህ እንዳይሆኑ የጠበቃቸው ከአንተ ነበር፤ ሰካራሞች የነበሩትም ለዘላለም እንዲሁ እንዳይቀሩ ያደረገው ከአንተ እንደነበረ ሁሉ። ሁለቱም ይህ ከማን እንደተገኘ እንዲያውቁ ያደረገውም ከአንተ ነበር። ፍትወትህን አትከተል፣ ከተድላህም ፈቀቅ በል የሚል ሌላ ድምፅህን ሰማሁ። አዎን፣ በቸርነትህ እጅግ የወደድሁትን ቃል ሰምቻለሁ፤ ብንበላ አንበልጥም፣ ባንበላም አናንስም፤ ይህም ማለት አንዱ ሀብታም አያደርገኝም፣ ሌላውም ጎስቋላ አያደርገኝም ማለት ነው። ሌላም ሰማሁ፤ በማንኛውም ሁኔታ ብገኝ ባለሁበት ሁኔታ መርካትን ተምሬአለሁ፤ በብዛት መኖርንም፣ እጥረትን መታገሥንም አውቃለሁ። በሚያበረታኝ በክርስቶስ ሁሉን ማድረግ እችላለሁ። እነሆ፣ የሰማያዊው ሠራዊት ወታደር፤ እንደ እኛ ያለ አፈር አይደለም። ጌታ ሆይ፣ ነገር ግን እኛ አፈር መሆናችንን፣ ሰውንም ከአፈር እንደፈጠርኸው አስብ፤ እርሱም ጠፍቶ ነበር፣ አሁን ግን ተገኝቷል። ይህንም በራሱ ማድረግ አይችልም ነበር፤ በአንተ መንፈስ ተመርቶ ይህን የተናገረው፣ እኔም እጅግ የወደድሁት ሰው፣ ከዚያው አፈር የተሠራ ነበርና። እርሱ፣ በሚያበረታኝ ሁሉን ማድረግ እችላለሁ ይላል። እኔም እንድችል አበርታኝ። የምታዝዘውን ስጠኝ፣ የፈቀድኸውንም እዘዝ። የተቀበለ መሆኑን ይመሰክራል፤ ሲመካም በጌታ ይመካል። ሌላውም ይቀበል ዘንድ ሲለምን ሰምቻለሁ። የሆድን ምኞቶች ከእኔ አርቅ ይላል። ቅዱስ አምላኬ ሆይ፣ እንዲደረግ ያዘዝኸው ነገር ሲፈጸም፣ ያንን የምትሰጠው አንተ መሆንህ ከዚህ ይታወቃል።
ቸር አባት ሆይ፣ ለንጹሖች ሁሉ ነገር ንጹሕ እንደሆነ፣ ነገር ግን እንቅፋት እየፈጠረ ለሚበላ ሰው ክፉ እንደሆነ አስተምረኸኛል። እንዲሁም የፈጠርኸው ሁሉ መልካም እንደሆነ፣ በምስጋናም ከተቀበልነው የሚጣል ነገር እንደሌለ፤ ምግብ በእግዚአብሔር ፊት ተቀባይነት እንደማያስገኝልን፤ በምግብ ወይም በመጠጥ ምክንያት ማንም ሊፈርድብን እንደማይገባ፤ የሚበላው የማይበላውን እንዳይንቅ፣ የማይበላውም በሚበላው ላይ እንዳይፈርድ አስተምረኸኛል። እነዚህን ተምሬአለሁ፤ ለአንተ ምስጋና ይሁን፣ ለአንተ ውዳሴ ይሁን። ቃልህን ወደ ጆሮዬ የምታደርስ፣ ልቤንም የምታበራ አምላኬ፣ ጌታዬ ሆይ፣ ከፈተና ሁሉ አድነኝ። የምግብን ርኩሰት አልፈራም፤ የምፈራው ግን የመመኘትን ርኩሰት ነው። ለኖኅ ለምግብ የሚሆን ማንኛውንም ዓይነት ሥጋ እንዲበላ እንደተፈቀደለት፣ ኤልያስም ሥጋ እንደበላ አውቃለሁ። በሚያስደንቅ ተአቅቦ የታወቀውም ሕያዋን ፍጥረታትን፣ አንበጦችን፣ በመብላቱ እንዳልረከሰ አውቃለሁ። ዔሳው ግን ምስርን በመመኘቱ እንደተታለለ፣ ዳዊትም ውኃ ለመጠጣት በመመኘቱ ራሱን እንደወቀሰ፣ ንጉሣችንም የተፈተነው ስለ እንጀራ እንጂ ስለ ሥጋ እንዳልነበረ አውቃለሁ። ስለዚህም በምድረ በዳ የነበሩት ሰዎች ሊገሠጹ የተገባቸው፣ ምግብ በመመኘታቸው በጌታ ላይ ስላጉረመረሙ እንጂ፣ ሥጋ ስለተመኙ አልነበረም።
እንግዲህ በእነዚህ ፈተናዎች መካከል እየኖርሁ፣ በመብላትና በመጠጣት የሚነሣብኝን አምሮት በየቀኑ እታገላለሁ። ምክንያቱም እንደ ጋብቻ ውጭ አብሮ መኖር፣ አንድ ጊዜ ፈጽሞ ለመተውና ከዚያም ወዲያ ፈጽሞ ላልነካው የምወስንበት ነገር አይደለም። ስለዚህ የጉሮሮን ልጓም ከልክ በላይ ሳያላሉትም ሆነ ሳያጠብቁት በልክ መያዝ ያስፈልጋል። ጌታ ሆይ፣ ከአስፈላጊው መጠን ትንሽ እንኳ የማያልፍ ማን ነው? እርሱ ማንም ይሁን፣ ታላቅ ሰው ነው፤ ስምህንም ታላቅ ያድርግ። እኔ ግን ኃጢአተኛ ሰው ነኝና እንደዚያ ያለ አይደለሁም። ሆኖም እኔም ስምህን አከብራለሁ፤ ዓለምን ድል ያደረገውም፣ ከሰውነቱ ደካማ ብልቶች መካከል ቆጥሮኝ፣ ስለ ኃጢአቴ ወደ አንተ ይማልድልኛል። ዓይኖችህ ያልተሟላውን የእርሱን ክፍል አይተዋልና፤ ሁሉም በመጽሐፍህ ይጻፋሉ።
የመዓዛዎች ማማለል ብዙም አያስጨንቀኝም። በሌሉበት ጊዜ አልናፍቃቸውም፤ ባሉበትም ጊዜ አልከለክላቸውም፤ ያለ እነርሱ ለመኖር ግን ሁልጊዜ ዝግጁ ነኝ። ለእኔ እንዲሁ ይመስለኛል፤ ምናልባት ግን ተሳስቼ ይሆናል። በውስጤ ያሉት ችሎታዎቼ ከእኔ ራሴ የተሰወሩበት ሁኔታም የሚያሳዝን ጨለማ ነውና። ስለዚህ አእምሮዬ ስለ ራሷ ኃይል ራሷን ስትመረምር፣ ራሷን በቀላሉ ለማመን አትደፍርም፤ ምክንያቱም ልምድ ካልገለጠው በስተቀር፣ በውስጧ ያለው እንኳ በአብዛኛው የተሰወረ ነው። ሙሉ በሙሉ ፈተና በምትባለው በዚህች ሕይወት ማንም ሰው ራሱን ከአደጋ የተጠበቀ አድርጎ ሊቆጥር አይገባም፤ ከከፋ ሁኔታ ወደ ተሻለ ሁኔታ ሊለወጥ የቻለ ሰው፣ እንዲሁም ከተሻለ ሁኔታ ወደ ከፋ ሁኔታ ላይመለስ ዘንድ መጠንቀቅ አለበት። ብቸኛ ተስፋችን፣ ብቸኛ መታመኛችንና ብቸኛ የተረጋገጠ ተስፋ ቃላችን ምሕረትህ ነው።
ለጆሮ ደስ የሚያሰኙ ነገሮች በይበልጥ አጥምደው አስገዝተውኝ ነበር፤ አንተ ግን ፈትተህ ነጻ አወጣኸኝ። አሁንም ቃላትህ ሕይወት በሚዘሩባቸው ዜማዎች፣ ጣፋጭና የተስማማ ድምፅ ሲዘመሩ፣ ጥቂት እረፍት አገኛለሁ፤ ነገር ግን በእነርሱ ታስሬ እስክቀር ድረስ ሳይሆን፣ በፈለግሁበት ጊዜ ራሴን ከእነርሱ ማላቀቅ እችላለሁ። ሆኖም እነዚህ ዜማዎች፣ ሕይወታቸው ከሆኑትና ወደ ውስጤ መግቢያ ከሚሆኑላቸው ቃላት ጋር፣ በስሜቴ ውስጥ የተወሰነ ክብር ያለው ስፍራ ይሻሉ፤ እኔም የሚስማማቸውን ስፍራ ለመወሰን እቸገራለሁ። አንዳንድ ጊዜ ከሚገባው በላይ ክብር የምሰጣቸው ይመስለኛል፤ ምክንያቱም ቅዱሳኑ ቃላት በዚህ መንገድ ሲዘመሩ፣ ሳይዘመሩ ከሚነገሩበት ጊዜ ይልቅ፣ አእምሮአችንን በበለጠ ቅድስናና ቅንዓት ወደ አምልኮ ነበልባል ከፍ እንደሚያደርጉት ይሰማኛል። የመንፈሳችን ልዩ ልዩ ስሜቶችም በድምፅና በዝማሬ ጣፋጭ ልዩነት ውስጥ የየራሳቸው ተስማሚ ምት እንዳላቸውና፣ በአንድ የተሰወረ ተዛማጅነትም እንደሚቀሰቀሱ ይሰማኛል። ነገር ግን ይህ የሥጋ ደስታ ብዙ ጊዜ ያታልለኛል፤ ነፍስ ለዚህ ተላልፋ ተሰጥታ መዳከም የለባትም። የስሜት ሕዋስ ለአእምሮ ተገዝቶ በትዕግሥት አይከተለውምና፤ አእምሮን ለማገዝ ብቻ የተፈቀደለት ሆኖ ሳለ፣ ከእርሱ ቀድሞ ለመሮጥና እርሱን ለመምራት እንኳ ይጥራል። እንዲህም በእነዚህ ነገሮች ሳላውቅ ኃጢአት እሠራለሁ፤ በኋላ ግን አውቀዋለሁ።
በሌሎች ጊዜያት ይህንኑ ማታለል ከልክ በላይ ተጨንቄ ለማስወገድ ስሞክር፣ በከፍተኛ ጥብቅነት እሳሳታለሁ። አንዳንድ ጊዜም የዳዊትን መዝሙሮች ለማዜም የሚጠቀሙበት ጣፋጭ ዜማ ሁሉ ከጆሮዬም ሆነ ከቤተ ክርስቲያን ጆሮ ፈጽሞ እንዲወገድ እስከመመኘት እደርሳለሁ። ስለ እስክንድርያው ጳጳስ አትናቴዎስ ብዙ ጊዜ ሲነገረኝ የነበረውና የማስታውሰው አሠራርም ከአደጋ ይበልጥ የሚጠብቅ ይመስለኛል፤ እርሱ መዝሙሩን የሚያነበው ሰው ድምፁን እጅግ ጥቂት ብቻ እንዲለዋውጥ ያደርግ ነበር፣ ስለዚህም ከመዘመር ይልቅ ለመናገር የቀረበ ነበር። ሆኖም ወደ እምነት በተመለስሁበት መጀመሪያ በቤተ ክርስቲያንህ ዝማሬ ያፈሰስሁትን እንባ ሳስታውስ፣ እንዲሁም አሁን በጠራ ድምፅና እጅግ ተስማሚ በሆነ ዜማ ሲዘመር፣ የሚነካኝ ዝማሬው ሳይሆን የሚዘመረው ነገር መሆኑን ሳስብ፣ ይህ ሥርዓት ያለውን ታላቅ ጥቅም አምናለሁ። እንዲህም በደስታው አደጋና ጠቃሚ መሆኑ በተረጋገጠው መካከል እዋዥቃለሁ፤ ነገር ግን የማይለወጥ ፍርድ እንደሚሰጥ ሰው ባይሆንም፣ በቤተ ክርስቲያን የመዘመርን ልማድ ወደ መደገፍ የበለጠ አዘነብላለሁ፤ በዚህም በጆሮ ደስታ አማካይነት ደካማ አእምሮዎች ወደ አምልኮ ስሜት ከፍ ሊሉ ይችላሉ። ሆኖም ከሚዘመሩት ቃላት ይልቅ በድምፁ ይበልጥ ስነካ፣ ቅጣት የሚገባው ኃጢአት እንደሠራሁ እናዘዛለሁ፤ በዚያን ጊዜም ዝማሬን ባልሰማ እመርጣለሁ። እነሆ፣ ሁኔታዬን ተመልከቱ፤ መልካም ተግባር እንዲከተል የውስጥ ስሜታችሁን የምትገዙ ሁላችሁ፣ ከእኔ ጋር አልቅሱ፣ ስለ እኔም አልቅሱ። በተግባር የማትኖሩ እናንተን ግን እነዚህ ነገሮች አይነኳችሁም። አንተ ግን፣ ጌታዬ አምላኬ ሆይ፣ አድምጠኝ፤ ተመልከተኝ፣ እየኝ፣ ማረኝም፣ ፈውሰኝም። በፊትህ ለራሴ ጥያቄ ሆኛለሁ፤ ድካሜም ይህ ነው።
አሁንም ልናዘዝበት የሚቀረኝ የእነዚህ የሥጋ ዓይኖቼ ደስታ አለ፤ ይህንም የቤተ መቅደስህ ጆሮዎች፣ እነዚያ ወንድማዊ ፍቅርና አምልኮ ያላቸው ጆሮዎች እየሰሙ ልናዘዝበት እፈልጋለሁ። እንዲህም ከልቤ እየቃተትሁ፣ የሰማዩን መኖሪያዬን መልበስ እየተመኘሁ ሳለሁ እንኳ ገና ስለሚያጠቁኝ የሥጋ ምኞት ፈተናዎች መናገሬን ልደምድም። ዓይኖች ውብና የተለያዩ ቅርጾችን፣ ብሩህና ለስላሳ ቀለሞችን ይወዳሉ። እነዚህ ነፍሴን አይቆጣጠሯት፤ ይልቁንም እነዚህን እጅግ መልካም አድርጎ የፈጠረ እግዚአብሔር ይቆጣጠራት፤ መልካም የሆነልኝ እርሱ እንጂ እነርሱ አይደሉምና። ቀኑን ሙሉ በንቃት ሳለሁ እነዚህ ተጽዕኖ ያሳድሩብኛል፤ አንዳንድ ጊዜ በዝምታ ውስጥ ከሙዚቃና ከድምፆች ሁሉ እንደማርፈው፣ ከእነዚህ የማርፍበት ጊዜ አይሰጠኝም። የቀለሞች ንግሥት የሆነው ይህ ብርሃን፣ የምናየውን ሁሉ እያጥለቀለቀ፣ በቀን ውስጥ የትም ብሆን፣ በተለያዩ ቅርጾች ከጎኔ እያለፈ፣ በሌሎች ነገሮች ተጠምጄ ሳላስተውለው እንኳ ደስ ያሰኘኛል። እንዲሁም ከእኔ ጋር በጣም ይጣበቃል፤ ስለዚህ በድንገት ቢወገድ፣ በናፍቆት ይፈለጋል፤ ለረጅም ጊዜም ባይኖር፣ አእምሮን ያሳዝናል።
ብርሃን ሆይ፣ ጦቢያ እነዚህ ዓይኖቹ ተዘግተው፣ ልጁን የሕይወትን መንገድ ሲያስተምር፣ ራሱም በፍቅር እግሮች ከፊቱ እየሄደ ፈጽሞ ሳይዛነፍ ያየህ አንተ ነህ። ይስሐቅም የሥጋ ዓይኖቹ በእርጅና ከብደው በተዘጉ ጊዜ፣ ልጆቹን አውቆ እንዲባርካቸው ሳይሆን፣ በመባረክ እንዲያውቃቸው በተሰጠው ጊዜ ያየህ አንተ ነህ። ያዕቆብም እንዲሁ በእጅግ እርጅናው ዓይኑ ቢጠፋም፣ ልቡ በርቶ፣ በልጆቹ ማንነት አስቀድመው የተመለከቱትን የወደፊቱን ሕዝብ የተለያዩ ዘሮች ሲያበራ፣ እጆቹንም በምሥጢራዊ ትርጉም አመሳቅሎ በዮሴፍ በኩል ባሉት የልጅ ልጆቹ ላይ ሲጭን ያየህ አንተ ነህ። አባታቸው በውጭ ዓይኑ እያየ የእጆቹን አቀማመጥ ለማስተካከል እንደሞከረው ሳይሆን፣ እርሱ በውስጡ እንዳስተዋለው እጆቹን ጫነ። ብርሃኑ ይህ ነው፤ እርሱም አንድ ነው፣ የሚያዩትና የሚወዱትም ሁሉ አንድ ናቸው። ነገር ግን እኔ የተናገርሁት ያ በሥጋ ዓይን የሚታየው ብርሃን፣ ይህን ዓለም በዕውርነት ለሚወዱት፣ የዓለምን ሕይወት በሚያታልልና አደገኛ በሆነ ጣፋጭነት ያጣፍጥላቸዋል። በእርሱ ምክንያት አንተን እንዴት ማመስገን እንደሚገባ የሚያውቁ ግን፣ «ሁሉን የፈጠርህ ጌታ ሆይ» ብለው ለአንተ በሚዘምሩት መዝሙር ውስጥ ያካትቱታል እንጂ፣ በእንቅልፋቸው በእርሱ አይማረኩም። እኔም እንደእነዚህ መሆን እፈልጋለሁ። በመንገድህ የምሄድባቸው እግሮቼ እንዳይጠመዱ፣ እነዚህን የዓይን ማታለያዎች እቃወማለሁ፤ እግሮቼንም ከወጥመድ እንድታወጣቸው፣ የማይታዩትን ዓይኖቼን ወደ አንተ አነሣለሁ። ይጠመዳሉና አንተ ደጋግመህ ታወጣቸዋለህ። እኔ በየአቅጣጫው በተዘረጉ ወጥመዶች ውስጥ ራሴን ብዙ ጊዜ ሳጠላልፍ፣ አንተ ግን እኔን ማውጣትህን አታቋርጥም፤ እስራኤልን የምትጠብቅ አንተ አታንቀላፋም፣ አትተኛምና።
ሰዎች በልዩ ልዩ ጥበቦችና የእጅ ሥራዎች፣ በልብሶቻችን፣ በጫማዎቻችን፣ በዕቃዎቻችንና በሁሉም ዓይነት ሥራዎች፣ እንዲሁም በሥዕሎችና በተለያዩ ምስሎች ላይ፣ ከአስፈላጊና ከመጠነኛ አጠቃቀም ሁሉ፣ ከሃይማኖታዊ ትርጉምም ሁሉ እጅግ የሚያልፉ፣ ቁጥር የሌላቸው ለዓይን ማስደሰቻ የሆኑ ነገሮችን ራሳቸውን ለመፈተን ምንኛ ጨምረዋል! በውጭ ራሳቸው የሠሩትን እየተከተሉ፣ በውስጣቸው ግን እነርሱን የፈጠራቸውን እየተዉ፣ ራሳቸው የተፈጠሩበትን ማንነት እያጠፉ ነው! እኔ ግን፣ አምላኬና ክብሬ ሆይ፣ ከዚህም ተነሥቼ ለአንተ መዝሙር እዘምራለሁ፤ ለሚቀድሰኝም ምስጋናን እቀድሳለሁ። በሰዎች ነፍስ በኩል ወደ ተካኑ እጆቻቸው የሚተላለፉት እነዚያ ውብ ንድፎች፣ ከነፍሶቻችን በላይ ካለው፣ ነፍሴም ቀንና ሌሊት በናፍቆት ከምትቃትትለት ውበት ይመጣሉና። ውጫዊ ውበቶችን የሚሠሩና የሚከተሉ ግን፣ እነዚያን የሚመዝኑበትን መስፈርት ከዚያ ያገኛሉ እንጂ፣ የሚጠቀሙባቸውን መመሪያ አያገኙም። እርሱን ባያስተውሉትም እንኳ፣ እንዳይቅበዘበዙ፣ ጉልበታቸውንም ለአንተ እንዲጠብቁ እንጂ በሚያስደስት ድካም ላይ እንዳይበትኑት፣ እርሱ በዚያ አለ። እኔም ይህን ብናገርና ባይም፣ እርምጃዎቼን በእነዚህ ውጫዊ ውበቶች አጠላልፋለሁ፤ አንተ ግን ታወጣኛለህ፣ ጌታ ሆይ፣ አንተ ታወጣኛለህ፤ ቸርነትህ በዓይኖቼ ፊት ነውና። እኔ በሚያሳዝን ሁኔታ እጠመዳለሁ፣ አንተ ግን በምሕረት ታወጣኛለህ። አንዳንድ ጊዜ እነዚህን ነገሮች በቀላሉ ብቻ ነክቼ ሳለሁ፣ ሳላስተውለው ታወጣኛለህ፤ በሌላ ጊዜ ግን በእነርሱ ውስጥ አጥብቄ ተጣብቄ ስለነበርሁ፣ በሥቃይ ታወጣኛለህ።
ከዚህ ጋር ደግሞ በብዙ መንገዶች የበለጠ አደገኛ የሆነ ሌላ የፈተና ዓይነት ይጨመራል። ምክንያቱም በስሜት ሕዋሳት ሁሉ በሚገኝ ደስታና ተድላ ላይ ከሚያተኩረው፣ ከአንተ እጅግ ርቀው የሄዱ ባሪያዎቹም በዚያ ውስጥ እየተበላሹ ከሚጠፉበት የሥጋ ምኞት በተጨማሪ፣ ነፍስ በእነዚያው በሰውነት የስሜት ሕዋሳት በኩል የሚመጣ አንድ ከንቱና የማወቅ ጉጉት የሞላበት ምኞት አላት። ይህም በእውቀትና በትምህርት ስም የተሸፈነ ሲሆን፣ ዓላማው በሥጋ መደሰት ሳይሆን በሥጋ አማካይነት ነገሮችን መሞከር ነው። መሠረቱም የማወቅ ፍላጎት ስለሆነ፣ እውቀትን ለማግኘት በዋናነት የምንጠቀምበት የስሜት ሕዋስም ዓይን ስለሆነ፣ በእግዚአብሔር ቃል «የዓይን አምሮት» ተብሎ ይጠራል። ማየት በትክክል የዓይን ተግባር ነው፤ ሆኖም ሌሎች የስሜት ሕዋሳትን እውቀት ለመፈለግ ስንጠቀምባቸው፣ ይህንኑ ቃል ለእነርሱም እንጠቀምበታለን። ለምሳሌ፣ «እንዴት እንደሚብለጨለጭ ስማ»፣ ወይም «እንዴት እንደሚፈካ አሽት»፣ ወይም «እንዴት እንደሚያበራ ቅመስ»፣ ወይም «እንዴት እንደሚያንጸባርቅ ዳስስ» አንልም፤ እነዚህ ሁሉ የሚታዩ ናቸው ይባላልና። ነገር ግን በዓይን ብቻ ሊታወቅ ስለሚችለው ነገር «እንዴት እንደሚያበራ እይ» ከማለት ባለፈ፣ «እንዴት ያለ ድምፅ እንዳለው እይ»፣ «ሽታው እንዴት እንደሆነ እይ»፣ «ጣዕሙ እንዴት እንደሆነ እይ»፣ «ምን ያህል ጠንካራ እንደሆነ እይ» እንላለን። ስለዚህም፣ እንደተባለው፣ በስሜት ሕዋሳት አማካይነት የሚደረገው አጠቃላይ ልምምድ «የዓይን አምሮት» ይባላል። ምክንያቱም ሌሎች የስሜት ሕዋሳት ማንኛውንም እውቀት ለማግኘት ሲፈልጉ፣ በዋናነት የዓይን የሆነውን የማየት ተግባር በምሳሌ ለራሳቸው ይወስዳሉ።
በዚህ ግን የስሜት ሕዋሳት ዓላማ መቼ ደስታ እንደሆነ፣ መቼም የማወቅ ጉጉት እንደሆነ ይበልጥ በግልጽ ሊለይ ይችላል። ደስታ የሚፈልገው የሚያምሩ፣ ዜማ ያላቸው፣ መልካም መዓዛ ያላቸው፣ የሚጣፍጡና ለስላሳ የሆኑ ነገሮችን ነው፤ የማወቅ ጉጉት ግን ለመሞከር ሲል የእነዚህን ተቃራኒዎችም ይፈልጋል። ይህም ምቾት ማጣትን ለመታገስ ሳይሆን፣ እነዚያን ነገሮች ለመሞከርና ለማወቅ ካለው አምሮት የተነሣ ነው። በተቆራረጠ አስከሬን ውስጥ የሚያንቀጠቅጥህን ነገር በማየት ምን ደስታ ይገኛል? ሆኖም በአቅራቢያ ተጥሎ ከሆነ፣ ሊያዝኑና ፊታቸው ሊገረጣ ወደዚያ ይጎርፋሉ። በእንቅልፋቸው እንኳ ሊያዩት ይፈራሉ። ነቅተው ሳሉ እንዲያዩት ማንም ያስገደዳቸው፣ ወይም ስለ ውበቱ የሰሙት ወሬ ወደዚያ የሳባቸው ይመስል! በሌሎችም የስሜት ሕዋሳት እንዲሁ ነው፤ እያንዳንዳቸውን መዘርዘር ግን ረጅም ይሆናል። በትያትር ቤት የሚቀርቡት እነዚያ እንግዳ ትዕይንቶች ሁሉ ከዚህ የማወቅ ጉጉት በሽታ የሚመነጩ ናቸው። ሰዎችም ከዚህ ተነሥተው የተፈጥሮን ስውር ኃይሎች ለመመርመር ይቀጥላሉ፤ ይህም ከዓላማችን ውጭ ነው። እነዚህን ማወቅ ጥቅም የለውም፣ ሰዎችም በዚህ ውስጥ ከማወቅ በቀር ሌላ ነገር አይፈልጉም። እንዲሁም በዚያው በተዛባ እውቀት ዓላማ ለማወቅ በአስማት ዘዴዎች ቢጠየቅ፣ ይህም ከዚሁ ይመነጫል። በሃይማኖት ውስጥ እንኳ ሰዎች ምልክቶችንና ተአምራትን ከእግዚአብሔር ሲጠይቁ፣ ለማንኛውም መልካም ዓላማ ሳይሆን እርሱን ለመፈተን ብቻ ሲመኙአቸው፣ እግዚአብሔር የሚፈተነው ከዚሁ የተነሣ ነው።
ወጥመዶችና አደጋዎች በሞሉበት በዚህ እጅግ ሰፊ ምድረ በዳ፣ የድኅነቴ አምላክ ሆይ፣ በሰጠኸኝ ኃይል ከእነዚህ ብዙዎቹን ቆርጬ ከልቤ አውጥቻለሁ። ሆኖም እንደዚህ ያሉ እጅግ ብዙ ነገሮች በየዕለቱ በሕይወታችን ዙሪያ ከየአቅጣጫው ሲያንዣብቡ፣ ከእነዚህ ምንም ነገር ትኩረቴን አይስብም፣ ወይም በውስጤ ከንቱ ፍላጎት አያነሣም ለማለት መቼ እደፍራለሁ? መቼስ እንዲህ ለማለት እደፍራለሁ? እውነት ነው፣ ትያትር ቤቶች አሁን ልቤን አይማርኩም፤ የከዋክብትንም አካሄድ ለማወቅ አልጨነቅም፤ ነፍሴም የሞቱ ሰዎችን መናፍስት ከቶ ጠይቃ አታውቅም፤ ቅዱስ ነገርን የሚያረክሱ ምሥጢራዊ ሥርዓቶችን ሁሉ እጸየፋለሁ። ጌታ አምላኬ ሆይ፣ በትሕትናና ባልተከፈለ ልብ ላገለግልህ ለሚገባኝ ለአንተ፣ ካንተ ዘንድ አንድ ምልክት እንድመኝ ጠላት ምን ያህል ዘዴዎችንና ማባበያዎችን ይጠቀምብኛል! ነገር ግን እንዲህ ላለው ፈቃድ መስጠት ከእኔ የራቀ እንደሆነ፣ ሁልጊዜም ይበልጥ እየራቀ እንዲሄድ፣ በንጉሣችንና በንጹሕና በቅዱስ ሀገራችን በኢየሩሳሌም ስም እለምንሃለሁ። ለማንኛውም ሰው ድኅነት ወደ አንተ ስጸልይ ግን፣ ዓላማዬና ሐሳቤ ፈጽሞ የተለየ ነው። የአንተን ፈቃድ እያደረግሁ በፈቃዴ እንድከተልህ ትረዳኛለህ፣ ወደፊትም ትረዳኛለህ።
ይሁን እንጂ፣ የማወቅ ጉጉታችን በየቀኑ በምን ያህል እጅግ ጥቃቅንና ከንቱ ነገሮች እንደሚፈተን፣ ስንት ጊዜስ ለእነዚህ እንደምንሸነፍ ማን ሊቆጥረው ይችላል? ደካሞችን ላለማሰናከል ስንል፣ ከንቱ ወሬ የሚያወሩትን ሰዎች እየታገሥን ብቻ እንደሆነ በማስመሰል ጀምረን፣ ከዚያም ቀስ በቀስ በወሬው ስንሳብ ስንት ጊዜ ይሆን! አሁን ውሻ ጥንቸል ሲያሳድድ ለማየት ወደ መዝናኛ አደባባይ አልሄድም፤ ነገር ግን በሜዳ ሳልፍ ይህን ማሳደድ ባጋጣሚ ካየሁ፣ ጠቃሚ ከሆነ ሐሳብ እንኳ ትኩረቴን ሊነጥቀኝና ወደ ራሱ ሊስበኝ ይችላል። የተቀመጥሁበትን እንስሳ ወደዚያ ባላዞርም፣ አእምሮዬን ግን ወደዚያ አዘነብላለሁ። አንተም ድክመቴን እንዳይ ካደረግኸኝ በኋላ፣ በዚያው ትዕይንት አማካይነት በማሰላሰል ወደ አንተ እንድነሣ፣ ወይም ጨርሶ እንዳልቆጥረውና እንዳልፈው ፈጥነህ ካላስጠነቀቅኸኝ፣ በዚያ ተውጬ እንደ ፈዘዝሁ እቀራለሁ። በቤቴ ተቀምጬ ሳለሁስ፣ ዝንቦችን የምትይዝ እንሽላሊት፣ ወይም ወደ ድሯ የሚገቡትን የምታጠምድ ሸረሪት ብዙ ጊዜ ትኩረቴን ስትስብ ምን ልበል? ትንንሽ ፍጥረታት ብቻ ስለሆኑ ነገሩ የተለየ ይሆናልን? ከእነርሱ ተነሥቼ፣ የሁሉ ድንቅ ፈጣሪና አስተካካይ የሆንኸውን አንተን ወደ ማመስገን እሄዳለሁ፤ ነገር ግን መጀመሪያ ትኩረቴን የሳበው ይህ አይደለም። ፈጥኖ መነሣት አንድ ነገር ነው፤ አለመውደቅ ደግሞ ሌላ ነው። ሕይወቴም እንዲህ ባሉ ነገሮች የተሞላች ናት፤ ብቸኛ ተስፋዬም ድንቅና ታላቅ የሆነው ምሕረትህ ነው። ልባችን እንዲህ ያሉትን ነገሮች ማከማቻ ሲሆን፣ በዚህም እጅግ በዛ ከንቱነት ተሞልቶ ሲጨናነቅ፣ ጸሎታችንም በእነዚህ ምክንያት ብዙ ጊዜ ይቋረጣል፣ ትኩረታችንም ይበተናል። በፊትህ ሆነን የልባችንን ድምፅ ወደ ጆሮህ ስናቀርብ፣ ከየት እንደመጡ የማላውቃቸው ከንቱ ሐሳቦች ድንገት በመግባታቸው ይህ እጅግ አስፈላጊ የሆነው ተግባር ይቋረጣል። ታዲያ ይህንም እንደ ቀላል ነገር እንቁጠረውን? እኛን መለወጥ የጀመርኸው አንተ ስለሆንህ፣ ፍጹም ከሆነው ምሕረትህ በቀር ወደ ተስፋ ሊመልሰን የሚችል ሌላ ነገር አለን?
አንተም እስከ አሁን ምን ያህል እንደለወጥኸኝ ታውቃለህ። የቀሩትን በደሎቼን ሁሉ ይቅር እንድትል፣ ድክመቶቼንም ሁሉ እንድትፈውስ፣ ሕይወቴንም ከጥፋት እንድትታደግ፣ በምሕረትና በርኅራኄ አክሊል እንድትጭነኝ፣ ምኞቴንም በመልካም ነገሮች እንድታረካ፣ መጀመሪያ ራሴን ጻድቅ አድርጌ ለማቅረብ ከነበረኝ ጉጉት ፈወስኸኝ። አንተን በመፍራት ትዕቢቴን ገታህ፣ አንገቴንም ለቀንበርህ አስገዛህ። አሁንም እሸከመዋለሁ፣ ቀላልም ሆኖልኛል፤ ምክንያቱም እንዲሁ ቃል ገብተሃል፣ እንዲሁም አድርገኸዋል። በእርግጥም ቀንበሩን ለመሸከም በፈራሁበት ጊዜም እንዲሁ ነበር፤ እኔ ግን አላወቅሁም ነበር።
ነገር ግን፣ ጌታ ሆይ፣ አንተ ብቻ ትዕቢት የሌለብህ ጌታ ነህ፤ ምክንያቱም በላይህ ጌታ የሌለብህ ብቸኛው እውነተኛ ጌታ አንተ ነህ። ይህ ሦስተኛው የፈተና ዓይነትስ ከእኔ ተወግዶአልን? ወይስ በዚህ ሕይወት ሁሉ ሊወገድ ይችላልን? ይህም፣ ደስታ ያልሆነን ደስታ ከዚያ ለማግኘት ብቻ እንጂ ለሌላ ዓላማ ሳይሆን፣ በሰዎች የምንፈራና የምንወደድ መሆንን መመኘት ነው። ይህ እንዴት ያለ ጎስቋላ ሕይወትና አስጸያፊ ትምክህት ነው! ሰዎች አንተን በንጹሕ ልብ እንዳይወዱህና እንዳይፈሩህ የሚያደርገው በተለይ ይህ ነው። ስለዚህም ትዕቢተኞችን ትቃወማለህ፣ ለትሑታንም ጸጋን ትሰጣለህ። አዎን፣ በዓለም የታላቅነት ምኞቶች ላይ ታንጎደጉዳለህ፣ የተራሮችም መሠረቶች ይናወጣሉ። አሁን በሰው ማኅበረሰብ ውስጥ አንዳንድ ኃላፊነቶች በሰዎች መወደድንና መፈራትን አስፈላጊ ስለሚያደርጉ፣ የእውነተኛ ብፅዕናችን ጠላት አጥብቆ ይዋጋናል። በየቦታውም «መልካም አደረግህ፣ መልካም አደረግህ» የሚሉ ወጥመዶቹን ይዘረጋል። ይህንም የሚያደርገው፣ እነዚህን በጉጉት ለመያዝ ስንሞክር ሳናስበው እንድንጠመድ፣ ደስታችንንም ከእውነትህ ለይተን በሰዎች አታላይነት ላይ እንድንመሠርተው፣ ስለ አንተ ሳይሆን በአንተ ፋንታ እኛ በመወደዳችንና በመፈራታችን እንድንደሰት ነው። እንዲሁም እርሱን እንድንመስል አድርጎ፣ በፍቅር ትስስር ሳይሆን በቅጣት እስራት የራሱ ሊያደርገን ይፈልጋል። እርሱም በጨለማና በቅዝቃዜ ውስጥ ሆነው እንዲያገለግሉት፣ አንተን በተበላሸና በጠማማ መንገድ በመምሰል ዙፋኑን በሰሜን ለማቆም ያሰበ ነው። እኛ ግን፣ ጌታ ሆይ፣ እነሆ ትንሹ መንጋህ ነን፤ የራስህ አድርገህ ያዘን፣ ክንፎችህንም በላያችን ዘርጋ፣ በእነርሱም ሥር እንብረር። አንተ ክብራችን ሁን፤ ስለ አንተ እንወደድ፣ ቃልህም በእኛ ውስጥ ይፈራ። አንተ እየወቀስኸው ሳለ በሰዎች መመስገንን የሚፈልግ፣ አንተ ስትፈርድ ሰዎች አይከላከሉለትም፤ ለቅጣት ስትወስንበትም አያድኑትም። ነገር ግን ኃጢአተኛው በነፍሱ ምኞቶች ሳይመሰገን፣ ክፉ የሚያደርገውም ሳይመረቅ፣ አንድ ሰው አንተ ስለሰጠኸው ስጦታ ቢመሰገን፣ የሚመሰገንበትን ስጦታ ስላገኘ ከመደሰት ይልቅ እርሱ ራሱ በመመስገኑ ከተደሰተ፣ እርሱም አንተ እየወቀስኸው ሳለ ይመሰገናል። ያመሰገነውም ከተመሰገነው ይሻላል። ምክንያቱም አንዱ በሰው ውስጥ ባለው የእግዚአብሔር ስጦታ ተደሰተ፤ ሌላው ግን ከእግዚአብሔር ስጦታ ይልቅ በሰው ስጦታ ተደሰተ።
ጌታ ሆይ፣ በእነዚህ ፈተናዎች በየቀኑ እንጠቃለን፤ ያለማቋረጥም እንጠቃለን። በየቀኑ የምንፈተንበት እቶን የሰዎች ምላስ ነው። በዚህም ረገድ ራሳችንን እንድንገዛ ታዘናለህ። የምታዘውን ለመፈጸም የሚያስችለውን ስጠኝ፤ የምትሻውንም እዘዘኝ። በዚህ ጉዳይ የልቤን ሐዘንና ከዓይኖቼ እንደ ጎርፍ የሚፈስሰውን እንባ ታውቃለህ። ከዚህ መቅሰፍት ምን ያህል የበለጠ እንደነጻሁ ማወቅ አልችልምና፤ ዓይኖችህ የሚያዩአቸውን፣ የእኔ ዓይኖች ግን የማያዩአቸውን የተሰወሩ ኃጢአቶቼን እጅግ እፈራለሁ። በሌሎች ዓይነት ፈተናዎች ራሴን የምመረምርበት አንዳች መንገድ አለኝ፤ በዚህ ግን እንዲህ ያለ መንገድ ለማግኘት እቸገራለሁ። አሳቤን ከሥጋ ደስታዎችና ከከንቱ ጉጉት በማራቅ፣ እነሆ፣ እነዚህን ትቼ ወይም አጥቼ ያለ እነርሱ በምኖርበት ጊዜ ምን ያህል እንደተራመድሁ አያለሁ። ያን ጊዜ፣ እነዚህ ሳይኖሩኝ መኖር ምን ያህል የበለጠ ወይም ያነሰ እንደሚያስቸግረኝ ራሴን እጠይቃለሁ። ሀብትም ከሦስቱ ምኞቶች አንዱን ወይም ሁለቱን ወይም ሁሉንም ለማርካት ይፈለጋል፤ ነፍስ ሀብት ባላት ጊዜ እርሱን እንደምትንቅ መለየት ካልቻለች፣ ራሷን ለመፈተን ሀብቱን መተው ትችላለች። ነገር ግን ያለ ውዳሴ ለመኖርና በዚህም አቅማችንን ለመፈተን፣ ማንም ሰው ስለ እኛ ሲያውቅ ሳይጠላን እንዳይቀር፣ ክፉ ኑሮ፣ እንዲያውም ፈጽሞ የተበላሸና አሰቃቂ ኑሮ መኖር አለብንን? ከዚህ የሚበልጥ እብደት ምን ሊባል ወይም ሊታሰብ ይችላል? ውዳሴ ግን መልካም ሕይወትንና መልካም ሥራን የሚከተል ከሆነ፣ ሊከተልም የሚገባው ከሆነ፣ መልካም ሕይወትን ራሱን መተው እንደማይገባን ሁሉ፣ አብሮት የሚመጣውን ውዳሴም መተው አይገባንም። ሆኖም አንድ ነገር እስካላጣሁት ድረስ፣ ያለ እርሱ በመኖር ልጸና እንደምችል ወይም እንደምቸገር አላውቅም።
ጌታ ሆይ፣ በዚህ ዓይነት ፈተና ምን እናዘዝልሃለሁ? በውዳሴ እንደምደሰት፣ ከውዳሴ ይልቅ ግን በእውነት ራሷ የበለጠ እንደምደሰት ከመናዘዝ በቀር ሌላ ምን አለ? በነገር ሁሉ በስሕተት ተወስጄ እንዳበደ ሰው ሆኜ ሳለሁ ሰዎች ሁሉ ቢያወድሱኝ፣ ወይም በእውነት ተጣጥሜና ጽኑ መሠረት ይዤ ሳለሁ ሁሉም ቢነቅፉኝ፣ ከሁለቱ የትኛውን እንደምመርጥ ብጠየቅ፣ ምርጫዬ ምን እንደሚሆን አውቃለሁ። ሆኖም ሌላ ሰው የሚሰጠኝ አድናቆት በውስጤ ባለ ማንኛውም መልካም ነገር የማገኘውን ደስታ እንኳን እንዳይጨምርብኝ እመኛለሁ። ነገር ግን እንደሚጨምርብኝ እቀበላለሁ፤ ይህ ብቻም ሳይሆን፣ ነቀፌታም ደስታዬን ይቀንስብኛል። በዚህ ጉስቁልናዬ ስቸገርም አንድ ሰበብ ወደ አሳቤ ይመጣል፤ ምን ያህል ዋጋ እንዳለው አንተ፣ እግዚአብሔር ሆይ፣ ታውቃለህ፤ እኔን ግን በጥርጣሬ ይተወኛል። ራሳችንን መግዛትን፣ ማለትም ፍቅራችንን ከምን ነገሮች እንድንከለክል ብቻ ሳይሆን፣ ጽድቅንም፣ ማለትም ፍቅራችንን በምን ላይ እንድናውል አዝዘኸናልና፤ አንተን ብቻ ሳይሆን ባልንጀራችንንም እንድንወድ ፈቅደሃልና፤ ብዙ ጊዜ በማስተዋል በሚቀርብልኝ ውዳሴ ስደሰት፣ የምደሰተው በባልንጀራዬ እድገት ወይም ወደ መልካም ባለው ዝንባሌ እንደሆነ ይመስለኛል፤ ያልተረዳውን ነገር ወይም መልካም የሆነውን ሲነቅፍ ስሰማም፣ የማዝነው በእርሱ ውስጥ ባለው ክፋት እንደሆነ ይመስለኛል። አንዳንድ ጊዜ፣ በራሴ የማልወዳቸው ነገሮች ሲወደሱልኝ፣ ወይም አነስተኛና ቀላል የሆኑ መልካም ነገሮች ከሚገባቸው በላይ ሲከበሩ፣ በሚቀርብልኝ ውዳሴ እንኳን አዝናለሁ። ግን እንደገና፣ እንዲህ የሚሰማኝ የሚያወድሰኝ ሰው ስለ እኔ ከእኔ የተለየ አስተያየት እንዳይኖረው ስለምፈልግ እንደሆነ እንዴት አውቃለሁ? ይህስ ለእርሱ ካለኝ ግድ ሳይሆን፣ በራሴ ውስጥ የሚያስደስቱኝ እነዚያው መልካም ነገሮች ሌላውንም ሲያስደስቱ የበለጠ ስለሚያስደስቱኝ ቢሆንስ? በአንድ መልኩ፣ ስለ ራሴ ያለኝ ግምገማ ካልተወደሰ፣ እኔም የተወደስሁ አይመስለኝም፤ ምክንያቱም የሚወደሱት እኔን የማያስደስቱኝ ነገሮች ናቸው፣ ወይም የበለጠ የሚወደሱት እኔን እምብዛም የማያስደስቱኝ ናቸው። እንግዲህ በዚህ ጉዳይ ስለ ራሴ በጥርጣሬ ውስጥ ነኝን?
እነሆ፣ እውነት ሆይ፣ ለእኔ በሚቀርብ ውዳሴ ልነካ የሚገባኝ ለራሴ ስል ሳይሆን ለባልንጀራዬ በጎ ነገር ስል እንደሆነ በአንተ አያለሁ። በእኔ ዘንድ እንዲህ እንደሆነ ግን አላውቅም። በዚህ ጉዳይ ስለ ራሴ ያለኝ እውቀት ስለ አንተ ካለኝ እውቀት ያንሳልና። አምላኬ ሆይ፣ አሁን እለምንሃለሁ፤ ራሴንም ለእኔ ግለጥልኝ፤ የሚጸልዩልኝ ወንድሞቼ የጎደለብኝን እንድናዘዝላቸው። እንደገና የበለጠ በትጋት ራሴን ልመርምር። በምወደስበት ጊዜ ስሜቴን የሚነካው የባልንጀራዬ በጎ ነገር ከሆነ፣ ሌላ ሰው ያለ አግባብ ሲነቀፍ እኔ ራሴ ከምነቀፍበት ጊዜ ያነሰ የሚነካኝ ለምንድን ነው? ተመሳሳይ ያልሆነ በደል ሳይሆን፣ ያው ያለ አግባብ የሆነ ስድብ በፊቴ በሌላ ሰው ላይ ሲደርስ ከሚሰማኝ ይልቅ፣ በእኔ ላይ ሲደርስ የበለጠ የሚወጋኝ ለምንድን ነው? ይህንም አላውቅምን? ወይስ በመጨረሻ ራሴን እያታለልሁ፣ በፊትህ በልቤም ሆነ በምላሴ በእውነት አልኖርም? ጌታ ሆይ፣ የገዛ አፌ ራሴን የሚያወፍር የኃጢአተኛ ዘይት እንዳይሆንብኝ፣ ይህን እብደት ከእኔ አርቅ። ድሀና ችግረኛ ነኝ፤ ሆኖም በስውር እየተቃተትሁ፣ በራሴ ደስ ሳይለኝ ምሕረትህን ስፈልግ ከሁሉ የተሻለ ሁኔታ ላይ እሆናለሁ፤ ይህም በጉድለቴ የጎደለብኝ እስኪታደስና እስኪፈጸም ድረስ፣ የትዕቢተኛ ዓይን ወደማያውቀው ወደዚያ ሰላም እስክደርስ ድረስ ነው።
ሆኖም ከአፍ የሚወጣው ቃልና ሰዎች የሚያውቋቸው ሥራዎች፣ ምስጋናን በመውደድ በኩል እጅግ አደገኛ ፈተናን ያመጣሉ። ይህም ለራሳችን የሆነ ብልጫ ለማረጋገጥ የሰዎችን ድጋፍ ይፈልጋል፣ ይሰበስባልም። እኔ ራሴ በውስጤ ባወገዝኩት ጊዜ እንኳ፣ በማውገዜ ምክንያት ይፈትነኛል። ብዙ ጊዜም ከንቱ ውዳሴን በመናቅ ላይ እንኳ ይበልጥ በከንቱ ይመካል። እንዲህ ሲሆን፣ የሚመካበት ነገር ከንቱ ውዳሴን መናቅ መሆኑ ይቀራል፤ ምክንያቱም በእርሱ እየተመካ ሳለ እየናቀው አይደለም።
በውስጥም፣ አዎን፣ በውስጥ ከዚሁ ዓይነት ፈተና የሚነሣ ሌላ ክፋት አለ። በዚህም ሰዎች፣ ሌሎችን ባያስደስቱም፣ ቢያሳዝኑም፣ ወይም ሌሎችን ለማስደሰት ግድ ባይኖራቸውም እንኳ፣ በራሳቸው ተደስተው ከንቱ ትዕቢት ይይዛቸዋል። ነገር ግን ራሳቸውን ሲያስደስቱ አንተን እጅግ ያሳዝኑሃል። ይህም መልካም ባልሆኑ ነገሮች መልካም እንደሆኑ በመደሰት ብቻ ሳይሆን፣ የአንተ በሆኑት መልካም ነገሮችም የራሳቸው እንደሆኑ በመደሰት ነው። ወይም የአንተ እንደሆኑ ቢያምኑም፣ በራሳቸው በጎ ሥራ የተገባቸው እንደሆኑ ይቆጥራሉ። ከጸጋህ እንደተገኙ ቢያምኑም እንኳ፣ ከወንድሞቻቸው ጋር አብረው ከመደሰት ይልቅ፣ ያ ጸጋ ለሌሎች መሰጠቱን ይቀኑበታል። በእነዚህ ሁሉና በመሳሰሉት አደጋዎችና መከራዎች ውስጥ፣ የልቤን መንቀጥቀጥ ታያለህ። ቁስሎቼን እኔ አላደረስኩብኝም ከማለት ይልቅ፣ አንተ እየፈወስካቸው እንደሆነ ይሰማኛል።
እውነት ሆይ፣ እዚህ በምድር ላይ ላገኛቸው የቻልኩትን ነገሮች ወደ አንተ አቅርቤ ስጠይቅህ፣ ከምን መጠንቀቅና ምንን መመኘት እንዳለብኝ እያስተማርከኝ፣ ከእኔ ጋር ያልተጓዝክበት ስፍራ የት አለ? በውጫዊ ሕዋሳቴ፣ በቻልኩት መጠን፣ ዓለምን ቃኘሁ፤ ሥጋዬ ከእኔ የሚያገኘውን ሕይወትና እነዚህን ሕዋሳቴንም ተመለከትሁ። ከዚያም ወደ ትውስታዬ ጥልቅ ክፍሎች፣ ቁጥር የሌላቸው ክምችቶች በአስደናቂ ሁኔታ ወደተሞሉባቸው እነዚያ ብዙና ሰፊ ክፍሎች ገባሁ። ተመለከትሁ፣ በመደነቅም ቆምሁ። ያለ አንተ ከእነዚህ ነገሮች ምንም መለየት አልቻልኩም፤ ከእነርሱም አንዱ እንኳ አንተ ሆኖ አላገኘሁትም። እነዚህን ነገሮች ያገኘሁ፣ ሁሉንም የመረመርኩ፣ እያንዳንዱንም እንደ ክብሩ ለመለየትና ለመመዘን የደከምሁ እኔ ራሴም አንተ አልነበርኩም። አንዳንዶቹን ሕዋሳቴ ባቀረቡልኝ መረጃ ተቀበልሁ፤ ከራሴ ጋር የተቀላቀሉ ሆነው ስለተሰሙኝ ሌሎች ነገሮች ጠየቅሁ፤ መረጃ የሚያቀርቡልኝን ሕዋሳት ራሳቸውንም ቆጠርሁ፣ ለየሁም። በትውስታዬ ሰፊ ግምጃ ቤት ውስጥም አንዳንዶቹን አሰላሰልሁ፣ ሌሎችን አከማቸሁ፣ ሌሎችንም አወጣሁ። ይህን ሳደርግ እኔ ራሴ፣ ማለትም ይህን ያደረግሁበት ችሎታዬ፣ አንተ አልነበረም። አንተ የማይለወጥ ብርሃን ነህና፤ እነዚህ ሁሉ መኖራቸውን፣ ምን እንደሆኑና እንዴት ሊመዘኑ እንደሚገባ የጠየቅሁህ አንተን ነበር። ስትመራኝና ስታዘኝም ሰማሁህ። ይህንም ብዙ ጊዜ አደርጋለሁ፤ ደስም ያሰኘኛል፤ ከአስፈላጊ ግዴታዎቼ ነፃ መሆን በቻልኩት መጠን፣ ወደዚህ ደስታ እመለሳለሁ። አንተን እየጠየቅሁ ከምመረምራቸው ከእነዚህ ሁሉ ውስጥ፣ ከአንተ በቀር ለነፍሴ የተጠበቀ ስፍራ አላገኝም። በአንተ ውስጥ የተበታተኑት አባላቴ ይሰብሰቡ፣ ከእኔም ምንም ነገር ከአንተ አይለይ። አንዳንድ ጊዜም በነፍሴ ጥልቅ ውስጥ፣ እጅግ ያልተለመደ ስሜት እንዲሰማኝ ትፈቅዳለህ። ይህም ወደ ልዩ ጣፋጭነት ያድጋል፤ ያ ጣፋጭነት በእኔ ውስጥ ፍጹም ቢሆን ኖሮ፣ በእርሱ ውስጥ ከሚመጣው ሕይወት ያልሆነ ምን ሊኖር እንደሚችል አላውቅም። ነገር ግን በሚያስጨንቁኝ ሸክሞች ምክንያት፣ ዳግመኛ ወደ እነዚህ ዝቅተኛ ነገሮች እወድቃለሁ፤ የቀድሞ ልማዴም ጎትቶ ይመልሰኛል፣ አጥብቆም ይይዘኛል። እጅግ አለቅሳለሁ፣ ነገር ግን እጅግ ተይዣለሁ። የክፉ ልማድ ሸክም እንዲህ አድርጎ ይጫነናል። እዚህ መቆየት እችላለሁ፣ ግን አልፈልግም፤ በዚያ መሆን እፈልጋለሁ፣ ግን አልችልም። በሁለቱም በኩል ምስኪን ነኝ።
እንግዲህ በዚያ ሦስት ዓይነት ክፉ ምኞት ውስጥ ያሉትን የኃጢአቶቼን ደዌዎች እንዲህ ተመለከትሁ፣ ቀኝ እጅህንም ለእርዳታዬ ጠራሁ። በቆሰለ ልብ ብርሃንህን አይቻለሁና፤ ወደ ኋላም ተመልሼ፣ «ወደዚያ ሊደርስ የሚችል ማን ነው? ከዓይኖችህ ፊት ተጥያለሁ» አልሁ። በሁሉ ላይ የምትገዛው እውነት አንተ ነህ። እኔ ግን በስስታምነቴ፣ አንተን ለመተው ሳልፈልግ፣ ከአንተ ጋር ሐሰትንም ለመያዝ ፈለግሁ። ማንም ሰው ራሱ እውነቱን እንዳያውቅ በሚያደርግ ሁኔታ መዋሸት እንደማይፈልግ ማለት ነው። ስለዚህ አንተን አጣሁ፤ ምክንያቱም አንተ ከሐሰት ጋር እንድንይዝህ አትፈቅድም።
ከአንተ ጋር የሚያስታርቀኝን ማን ላግኝ እችል ነበር? ወደ መላእክት ልመለስ ነበርን? በምን ጸሎቶች? በምን ምሥጢራት? እንደሰማሁት፣ ወደ አንተ ለመመለስ የሚጥሩ፣ ነገር ግን በራሳቸው አቅም የማይችሉ ብዙዎች ይህን ሞክረዋል፤ እንግዳ ራእዮችንም ወደ መመኘት ወድቀው፣ እንዲታለሉ የሚገባቸው ሆነው ተቆጥረዋል። እነርሱ በትዕቢት ተሞልተው፣ በዕውቀታቸው ኩራት አንተን ይፈልጉ ነበርና። ደረታቸውን ከመምታት ይልቅ በትዕቢት ይነፉ ነበር፤ ስለዚህም የልባቸው ዝንባሌ ከእነርሱ ጋር በመስማማቱ፣ በትዕቢታቸው ተባባሪዎቻቸው የሆኑትን የአየር ገዢዎች ወደ ራሳቸው ሳቡ። በእነርሱም በአስማታዊ ተጽዕኖ ተታለሉ። የሚያነጻቸውን አማላጅ ፈለጉ፣ ግን አላገኙም። ያ የብርሃን መልአክ መስሎ ራሱን የለወጠው ዲያብሎስ ነበርና። የሥጋ አካል አለመኖሩም ትዕቢተኛውን ሰው እጅግ ይማርከው ነበር። እነርሱ ሟቾችና ኃጢአተኞች ነበሩና፤ ጌታ ሆይ፣ ከአንተ ጋር በትዕቢት ለመታረቅ ይፈልጉ የነበሩት አንተ ግን የማትሞትና ኃጢአት የሌለብህ ነህ። በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለ አማላጅ ግን ከእግዚአብሔር ጋር የሚመሳሰልበት፣ ከሰዎችም ጋር የሚመሳሰልበት ነገር ሊኖረው ይገባል፤ በሁለቱም ሰውን የሚመስል ቢሆን ከእግዚአብሔር ይርቃልና፤ ወይም በሁለቱም እግዚአብሔርን የሚመስል ቢሆን ከሰው እጅግ ይለያልና፤ እንዲሁም አማላጅ አይሆንም። ስለዚህ በስውር ፍርዶችህ ትዕቢት በእርሱ እንዲታለል የተገባው ያ አታላይ አማላጅ፣ ከሰው ጋር የሚጋራው አንድ ነገር አለው፤ እርሱም ኃጢአት ነው። ሌላውን ደግሞ ከእግዚአብሔር ጋር የሚጋራ ለመምሰል ይፈልጋል፤ የሚሞት ሥጋ ስላልለበሰ፣ የማይሞት መሆኑን ይመካል። ነገር ግን የኃጢአት ደመወዝ ሞት ስለሆነ፣ ከሰዎች ጋር የሚጋራው ይህ ነው፤ ከእነርሱ ጋር የሞት ፍርድ ይቀበላል።
በስውር ምሕረትህ ለትሑታን የገለጥኸው፣ እነርሱም ያንኑ ትሕትና ከእርሱ ምሳሌ እንዲማሩ የላክኸው እውነተኛው አማላጅ ግን፣ ያ በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለው አማላጅ፣ ሰው የሆነው ክርስቶስ ኢየሱስ፣ በሚሞቱ ኃጢአተኞችና በማይሞተው ጻድቅ መካከል ተገለጠ። ከሰዎች ጋር ሟች፣ ከእግዚአብሔር ጋር ጻድቅ ነበር፤ የጽድቅ ደመወዝ ሕይወትና ሰላም ስለሆነ፣ ከእግዚአብሔር ጋር በተዋሐደ ጽድቅ፣ አሁን ጻድቃን የሆኑትን ኃጢአተኞች ሞት እንዲያስወግድ ነው፤ ያንንም ሞት ከእነርሱ ጋር ለመካፈል ፈቅዶ ነበር። ስለዚህም ለጥንት ቅዱሳን ተገለጠ፤ እነርሱ ገና በሚመጣው ሕማሙ በማመን፣ እኛም በተፈጸመው ሕማሙ በማመን እንድንድን ነው። ሰው እንደመሆኑ አማላጅ ነበርና፤ ቃል እንደመሆኑ ግን ከእግዚአብሔር ጋር እኩል፣ ከእግዚአብሔርም ጋር እግዚአብሔር፣ በአንድነትም አንድ እግዚአብሔር ስለሆነ፣ በእግዚአብሔርና በሰው መካከል አይደለም።
ቸር አባት ሆይ፣ አንድያ ልጅህን እንኳ ሳትራራለት፣ እግዚአብሔርን ለማናከብር ለእኛ አሳልፈህ የሰጠኸው፣ እንዴት ያለ ፍቅር ወደድኸን! እንዴት ያለ ፍቅር ወደድኸን! ከአንተ ጋር እኩል መሆንን እንደ ነጠቃ ያልቆጠረው እርሱ፣ ስለ እኛ እስከ መስቀል ሞት ድረስ ታዛዥ ሆነ። በሙታን መካከል እርሱ ብቻ ነጻ ነበር፤ ሕይወቱን ለመስጠት ሥልጣን ነበረው፣ ዳግመኛም ለመውሰድ ሥልጣን ነበረው። ስለ እኛ በፊትህ ድል አድራጊም መሥዋዕትም ሆነ፤ መሥዋዕት ስለሆነም ድል አድራጊ ሆነ። ስለ እኛ በፊትህ ካህንም መሥዋዕትም ሆነ፤ መሥዋዕት ስለሆነም ካህን ሆነ። ከአንተ በመወለዱና እኛን በማገልገሉ፣ ለአንተ ከባሪያዎች ልጆች አደረገን። እንግዲህ በቀኝህ በተቀመጠውና ስለ እኛ በሚማልደው በእርሱ አማካይነት ድካሜን ሁሉ እንደምትፈውስ በእርሱ ያለኝ ተስፋ ጽኑ ቢሆን ተገቢ ነው፤ ያለዚያማ ተስፋ እቆርጥ ነበር። ድካሞቼ ብዙና ከባድ ናቸውና፤ አዎን፣ ብዙና ከባድ ናቸው፤ መድኃኒትህ ግን የበለጠ ኃይል አለው። ቃልህ ሥጋ ሆኖ በመካከላችን ባይኖር ኖሮ፣ ከሰው ጋር ከማንኛውም አንድነት የራቀ እንደሆነ አስበን፣ በራሳችን ተስፋ ልንቆርጥ እንችል ነበር።
በኃጢአቶቼና በመከራዬ ሸክም ፈርቼ፣ በልቤ አሰብሁ፣ ወደ በረሐም ለመሸሽ ወሰንሁ፤ አንተ ግን ከለከልኸኝ፣ እንዲህም ብለህ አበረታኸኝ፦ «ስለዚህ ክርስቶስ ስለ ሁሉ ሞተ፤ በሕይወት ያሉት ከእንግዲህ ወዲህ ስለ እነርሱ ለሞተው እንጂ ለራሳቸው እንዳይኖሩ ነው።» ጌታ ሆይ፣ እነሆ፣ በሕይወት እኖር ዘንድ፣ ከሕግህም ድንቅ ነገሮችን አስተውል ዘንድ፣ ጭንቀቴን በአንተ ላይ እጥላለሁ። አላዋቂነቴንና ድካሞቼን ታውቃለህ፤ አስተምረኝ፣ ፈውሰኝም። የጥበብና የዕውቀት ሀብቶች ሁሉ በእርሱ የተሰወሩበት አንድያ ልጅህ በደሙ ዋጀኝ። ትዕቢተኞች በእኔ ላይ ክፉ አይናገሩ፤ ምክንያቱም ስለ ቤዛዬ አሰላስላለሁ፣ እበላለሁ፣ እጠጣለሁ፣ እካፈላለሁም። ድሀ ሆኜም፣ ከሚበሉትና ከሚጠግቡት መካከል ሆኜ ከእርሱ ለመጥገብ ተመኘሁ፤ ጌታንም የሚፈልጉት ያመሰግኑታል።